ชื่อผลงาน การส่งเสริมและพัฒนาผู้เรียนด้านมารยาทไทย ด้วย “MANNERS MODEL” ภายใต้โครงการเสริมสร้างคุณธรรม จริยธรรมและธรรมาภิบาล ในสถานศึกษา“ป้องกันการทุจริต” (โรงเรียนสุจริต) โรงเรียนบ้านเนิพัฒนา สำ นักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเพชรบูรณ์ เขต 3 สำ นักงานคณะกรรมการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ ภายใต้โครงการเสริมสร้างคุณธรรม จริยธรรมและธรรมาภิบาล ในสถานศึกษา“ป้องกันการทุจริต” (โรงเรียนสุจริต) โรงเรียนบ้านเนิพัฒนา สำ นักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเพชรบูรณ์ เขต 3 สำ นักงานคณะกรรมการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ กิจกรรมถอดบทเรียน (BEST PRACTICE) นวัตกรรมการใช้หลักสูตรต้านทุจริตศึกษา ประเภทผู้บริหาร กิจกรรมถอดบทเรียน (BEST PRACTICE) นวัตกรรมการใช้หลักสูตรต้านทุจริตศึกษา ประเภทผู้บริหาร
กิจกรรมถอดบทเรียน (Best Practice) นวัตกรรมการใช้หลักสูตรต้านทุจริตศึกษา โครงการเสริมสร้างคุณธรรม จริยธรรมและธรรมาภิบาล ในสถานศึกษา“ป้องกันการทุจริต” (โรงเรียนสุจริต) ชื่อผลงาน การส่งเสริมและพัฒนาผู้เรียนด้านมารยาทไทย ด้วย “MANNERS MODEL” ผู้เสนอผลงาน นางสาวนันทิยา เสาวโมกข์ ผู้อำนวยการโรงเรียนชุมชนบ้านท่าเสา รักษาการในตำแหน่ง ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านเนินพัฒนา โรงเรียนบ้านเนินพัฒนา สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเพชรบูรณ์เขต 3 สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ
ก คำนำ กิจกรรมถอดบทเรียน Best Practice ผู้บริหาร เรื่อง การส่งเสริมและพัฒนาผู้เรียนด้านมารยาทไทย ด้วย “MANNERS MODEL” จัดทำขึ้นโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อรายงานวิธีปฏิบัติที่เป็นเลิศของโรงเรียน ซึ่งได้ บอกถึงความเป็นมาและความสำคัญวัตถุประสงค์ของการดำเนินงาน เป้าหมายของการดำเนินงาน หลักการ และแนวคิดที่มีการนำ “MANNERS MODEL” มาเป็นกระบวนการในการบริหารงานคุณภาพ ขั้นตอนการ ดำเนินงาน ผลการดำเนินงาน ผลสัมฤทธิ์และประโยชน์ที่ได้รับ ปัจจัยความสำเร็จ บทเรียนที่ได้รับ และการ เผยแพร่/รางวัลที่ได้รับ ซึ่งการพัฒนาทักษะผู้เรียนในศตวรรษที่ 21 ด้วยคุณธรรม จริยธรรมนั้น ส่งผลให้ทั้ง ผู้บริหาร ครู นักเรียน และบุคลากรของโรงเรียน มีทัศนคติ วิธีคิด การประพฤติปฏิบัติที่สะท้อนคุณธรรม จริยธรรม และค่านิยมที่เหมาะสมกับสังคมไทย การดำเนินงานเรื่อง การพัฒนาทักษะผู้เรียนในศตวรรษที่ 21 ด้วยคุณธรรม จริยธรรม ต้องอาศัย ความร่วมมือ จากหลายฝ่าย ได้แก่ นักเรียน ผู้ปกครอง ครูประจำชั้น และผู้บริหาร ที่สำคัญต้องมีการทำงาน เป็นทีม ทุกฝ่ายมีส่วนร่วมในการวางแผนและปฏิบัติซึ่งหวังเป็นอย่างยิ่งว่ากิจกรรมถอดบทเรียน Best Practice ผู้บริหาร เรื่อง การพัฒนาทักษะผู้เรียนในศตวรรษที่ 21 ด้วยคุณธรรมจริยธรรม ของโรงเรียนบ้าน เนินพัฒนา เล่มนี้จะเป็นประโยชน์หรือเป็นแนวทางในการดำเนินงานของผู้ที่สนใจไม่มากก็น้อย นางสาวนันทิยา เสาวโมกข์ ผู้อำนวยการโรงเรียนชุมชนบ้านท่าเสา รักษาการในตำแหน่ง ผู้อำนวนการโรงเรียนบ้านเนินพัฒนา
ข สารบัญ เรื่อง หน้า ชื่อผลงาน การส่งเสริมและพัฒนาผู้เรียนด้านมารยาทไทย ด้วย “MANNERS MODEL” ๑ 1. ที่มาและความสำคัญของวิธีการหรือแนวทางปฏิบัติงานที่เป็นเลิศ ๑ 2. แนวคิดและหลักการสำคัญ ๑ 3. วัตถุประสงค์ ๑ 4. รูปแบบ Model การดำเนินการวิธีการปฏิบัติที่เป็นเลิศ MANNERS MODEL ๒ บูรณาการร่วมกับขั้นตอนการบริหารงานตามวงจรคุณภาพ PDCA 5. ขั้นตอนการดำเนินงาน ๓ 6. ผลการดำเนินงาน ๕ 7. ประโยชน์ที่ได้รับ ๕ 8. ปัจจัยความสำเร็จ ๕ 9. การรเผยแพร่ผลงาน ๕ ภาคผนวก ๖-๑๑
๑ กิจกรรมถอดบทเรียน (Best Practice) ผู้บริหาร ชื่อผลงาน การส่งเสริมและพัฒนาผู้เรียนด้านมารยาทไทย ด้วย “MANNERS MODEL” ชื่อเจ้าของผลงาน นางสาวนันทิยา เสาวโมกข์ โรงเรียนบ้านเนินพัฒนา สังกัด สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเพชรบูรณ์ เขต ๓ โทรศัพท์ ๐๖๖-๑๖๕๑๕๖๒ e-mail : [email protected] ๑. ที่มาและความสำคัญ ในยุคปัจจุบันเยาวชนไทยสามารถรับรู้ข่าวสารได้ทั่วทุกมุมโลก สามารถรับเอาวัฒนธรรมทางตะวันตก เข้ามาใช้ในชีวิตประจำวันมากขึ้น แต่ในขณะเดียวกันเยาวชนเริ่มละเลยมารยาทอันดีงามของไทย ไม่รู้จัก เลือกใช้มารยาทไทยให้เหมาะสมต่อกาลเทศะ การวางตัวให้เหมาะสมตามแบบวัฒนธรรมไทย ส่งผลให้เกิดการ แสดงออกที่ไม่เหมาะสมการแสดงออกดังกล่าว ไม่สอดคล้องกับค่านิยม ๑๒ ประการ เพื่อปลูกฝังความเป็นไทย จึงมีการให้ความรู้ความเข้าใจการฝึกปฏิบัติและการนำไปใช้เรียนรู้หลักธรรม จริยธรรม การฝึกฝน ปฏิบัติตน เป็นผู้ที่มีมารยาทตามแบบอย่างไทยและเข้าใจในวิถีชีวิตไทยอย่างแท้จริง ซึ่งจะเป็นแบบอย่างที่ดีของเยาวชน โดยมีการจัดกิจกรรมการประกวดมารยาทไทย โดยให้นักเรียนทุกคนได้มีส่วนร่วมตามความถนัดความสนใจ เป็นการปลูกจิตส านึกความรับผิดชอบในฐานะที่เป็นชาวพุทธที่ดีให้แก่นักเรียนและสามารถนำไปเผยแพร่แก่ บุคคลอื่นในสังคม ซึ่งเป็นแนวทางหนึ่งในการสืบทอดเอกลักษณ์ไทยให้ยั่งยืนสืบต่อไป ๒. แนวคิดและหลักการสำคัญ โรงเรียนบ้านเนินพัฒนา เป็นโรงเรียนประถมศึกษาขนาดเล็ก เปิดสอนตั้งแต่ระดับอนุบาลศึกษาปีที่ ๒-๓ ถึงชั้นประถมศึกษาปีที่ ๑-๖ มีข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา ๓ คน พนักงานราชการ ๑ คน นักการ๑ คน ธุรการ ๑ คน มีนักเรียน ๕๐ คน จากที่มาและความสำคัญโรงเรียนได้เล็งเห็นถึงการที่จะพัฒนา ส่งเสริมผู้เรียน จึงเห็นควรจัดกิจกรรมการส่งเสริมและพัฒนาผู้เรียนด้านมารยาทไทย เพื่อสร้างความตระหนัก ปลูกฝังคุณธรรมด้านมารยาทไทย อันเป็นวัฒนธรรมที่ดีงามของชาติ ที่ควรธำรงรักษาไว้อยู่คู่สังคมไทยสืบไป ทำให้นักเรียนเป็นผู้ที่มีสัมมาคารวะ มีความสุภาพอ่อนน้อมต่อผู้อื่น และเป็นผู้ที่มีบุคลิกภาพที่ดี สร้างความ ประทับใจต่อผู้ที่พบเห็น ๓. วัตถุประสงค์ ๑. เพื่อสร้างความตระหนักและปลูกฝังคุณธรรมด้านมารยาทไทย ๒. เพื่อสร้างต้นแบบของนักเรียนที่มีมารยาทดีให้เป็นแบบอย่างแก่ผู้อื่นในสังคมต่อไป ๓. เพื่อให้นักเรียนเป็นผู้ที่มีสัมมาคารวะ มีความสุภาพอ่อนน้อมต่อผู้อื่น และเป็นผู้ที่มีบุคลิกภาพที่ดี
๒ เป้าหมายเชิงคุณภาพ นักเรียนโรงเรียนบ้านเนินพัฒนามีความตระหนักในคุณธรรมด้านมารยาทไทย และเป็นต้นแบบของ นักเรียนที่มีมารยาทดีให้เป็นแบบอย่างแก่ผู้อื่น เป้าหมายเชิงปริมาณ นักเรียนโรงเรียนบ้านเนินพัฒนาร้อยละ ๙๐ เป็นผู้ที่มีสัมมาคารวะ มีความสุภาพอ่อนน้อมต่อผู้อื่น และเป็นผู้ที่มีบุคลิกภาพที่ดี ๔. รูปแบบ Model การดำเนินการวิธีการปฏิบัติที่เป็นเลิศ MANNERS MODEL บูรณาการร่วมกับ ขั้นตอนการบริหารงานตามวงจรคุณภาพ PDCA MANNERS
๓ ๕. ขั้นตอนการดำเนินงาน การจัดกิจกรรมเสริมสร้างคุณธรรมด้านมารยาทไทยของนักเรียนโดยใช้NOEN MODEL บูรณาการ ร่วมกับขั้นตอนการบริหารงานตามวงจรคุณภาพ PDCA MANNERS MODEL Matter (ภารกิจ) หมายถึง สร้างความตระหนักและเล็งเห็นความสำคัญของการเสริมสร้างคุณธรรม ด้านมารยาทไทย ผู้บริหารเป็นต้นแบบด้านมารยาทไทย Adapt (ปรับใช้) หมายถึง วางแผนออกแบบและกำหนดปฏิทินการดำเนินงาน ออกแบบวิธีการ ปฏิบัติและนำไปปรับใช้ Normally (ทำเป็นปกตินิสัย) หมายถึง ลงมือกระทำปฏิบัติกิจกรรมและจัดการเรียนรู้โดยใช้กิจกรรม ตามแผนที่ออกแบบไว้อย่างสม่ำเสมอ Nicely (ทำอย่างดี) หมายถึง การดำเนินการประชาสัมพันธ์ให้นักเรียนทราบเพื่อเข้าร่วมโครงการ การฝึกอบรมมารยาทไทย กิจกรรมประกวดมารยาทไทย Examine (กำกับติดตาม) หมายถึง การตรวจสอบและประเมินผล โดยใช้ กระบวนการ PLC ครู ประจำชั้น กำกับ ติดตาม กระตุ้น ส่งเสริมให้นักเรียนมีมารยาทที่ดีงาม มีความสุภาพอ่อนน้อมต่อผู้อื่น และ เป็นผู้ที่มีบุคลิกภาพที่ดี Reflex (ให้ข้อมูลสะท้อนกลับ) หมายถึง ผู้บริหารให้ข้อมูลสะท้อนกลับในผลการดำเนินงานทุก สัปดาห์ผู้บริหารนิเทศ กำกับ ติดตามอย่าง จริงจังและต่อเนื่อง Success (ความสำเร็จ) หมายถึง นำผลการประเมินมาวิเคราะห์ร่วมกัน เพื่อที่จะได้ นำไปเป็นข้อมูล ในการวางแผนพัฒนาให้ดียิ่งขึ้นต่อไป มีการส่งเสริมและพัฒนาผู้เรียนเป็นแบบอย่างของนักเรียนที่มีมารยาทดี ให้เป็นแบบอย่างแก่ผู้อื่น ขั้นที่ ๑ วางแผน (Plan) ๑. ผู้บริหาร คณะครูประชุม วางแผน ศึกษานโยบายโรงเรียนสุจริตจากสำนักงานคณะกรรมการ การศึกษาขั้นพื้นฐานและสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเพชรบูรณ์เขต ๓ แผนการศึกษาแห่งชาติ และมาตรฐานการศึกษา ระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน ๒. สำรวจและวิเคราะห์สภาพปัจจุบัน ปัญหาด้านคุณธรรมยาทไทย ในโรงเรียน ความต้องการ เกี่ยวกับการพัฒนาคุณธรรมด้านมารยาทไทย สร้างความตระหนักและเห็นความสำคัญของการเสริมสร้าง คุณธรรม ด้านมารยาทไทย ให้กับนักเรียน โดยสร้างความเข้าใจและข้อตกลงร่วมกัน ระหว่างผู้บริหาร โรงเรียน ผู้ปกครอง และนักเรียน ๓. วางแผนออกแบบและกำหนดปฏิทินการดำเนินงาน ออกแบบและสร้างเครื่องมือการวัดและ ประเมินผลการเสริมสร้างคุณธรรมด้านมารยาทไทย ด้วยกิจกรรมการประชาสัมพันธ์ให้นักเรียนทราบเพื่อเข้า ร่วมโครงการ การฝึกอบรมมารยาทไทย กิจกรรมประกวดมารยาทไทย
๔ กรอบแนวคิด ขั้นที่ ๒ ขั้นปฏิบัติตามแผน (Do) ๑. ผู้บริหารอธิบายชี้แจงวัตถุประสงค์ของการเสริมสร้างคุณธรรมด้านมารยาทไทย และให้ความรู้ เกี่ยวกับคุณธรรมด้านมารยาทไทย ให้กับนักเรียน เพื่อปลูกฝัง นิยมอันพึงประสงค์ ให้นักเรียนมีความสุภาพ อ่อนน้อมต่อผู้อื่น และเป็นผู้ที่มีบุคลิกภาพที่ดี ๒. กระทำปฏิบัติกิจกรรมและจัดการเรียนรู้โดยใช้กิจกรรมตามแผนที่ออกแบบไว้ได้แก่ การประชาสัมพันธ์ให้นักเรียนทราบเพื่อเข้าร่วมโครงการ การฝึกอบรมมารยาทไทย กิจกรรมประกวด มารยาทไทย ๒. ครูประจำชั้นแต่ละชั้นเรียนปฏิบัติกิจกรรมการฝึกอบรมมารยาทไทย ในห้องเรียนและบันทึก ผลการจัดกิจกรรม และประเมินผลการดำเนินงานโครงงานคุณธรรม จากนั้นเผยแพร่ผลงานผ่านการ PLC กับผู้บริหาร ขั้นที่ ๓ การตรวจสอบและประเมินผล (Check) ตรวจสอบและประเมินผล โดยใช้ กระบวนการ PLC ผู้บริหารนิเทศ กำกับ ติดตามอย่าง จริงจัง และต่อเนื่อง คอยกำกับ ติดตาม กระตุ้น ส่งเสริมให้นักเรียนมีมารยาทที่ดีงาม มีความสุภาพอ่อนน้อมต่อผู้อื่น และเป็นผู้ที่มีบุคลิกภาพที่ดีและวิเคราะห์ผลการจัด กิจกรรมในแต่ละสัปดาห์ ขั้นที่ ๔ ขั้นปรับปรุงแก้ไข (Action) ครูและนักเรียนร่วมกันตรวจสอบ ประเมินผล ประเมินพฤติกรรมนักเรียนตามคุณธรรมด้านมารยาท ตามที่กำหนดไว้ วิเคราะห์ ผลการจัดกิจกรรมโครงงานคุณธรรมด้านมารยาท ตามที่วางแผนและออกแบบไว้ ประเมินผลตรามสภาพจริง ว่าบรรลุวัตถุประสงค์หรือไม่ นำผลการประเมินมาวิเคราะห์ร่วมกัน เพื่อที่จะได้ นำไปเป็นข้อมูลในการวางแผนพัฒนาให้ดียิ่งขึ้นต่อไป การเสริมสร้างคุณธรรม ด้านมารยาทไทย คุณธรรมเป้าหมาย มีวินัย รักความเป็นไทย มุ่งมั่นในการทำงาน ความรับผิดชอบ มีจิตสาธารณะ
๕ ๖. ผลการดำเนินงาน ๑. นักเรียนได้รับการปลูกฝังคุณธรรมด้านมารยาทไทย ร้อยละ ๑๐๐ ๒. นักเรียนเป็นผู้ที่มีสัมมาคารวะ มีความสุภาพอ่อนน้อมต่อผู้อื่น และเป็นผู้ที่มีบุคลิกภาพที่ดีม ร้อย ละ ๙๖.๖๕ ๓. ผู้บริหาร ครู ผู้ปกครองและนักเรียน ร้อยละ ๙๙. ๑๓ มีความพึงพอใจ การเสริมสร้างคุณธรรมด้าน มารยาทไทยของนักเรียนด้วยกิจกรรมการฝึกอบรมมารยาทไทย กิจกรรมประกวดมารยาทไทย ๗. ประโยชน์ที่ได้รับ ๑. โครงงานคุณธรรมสามารถเสริมสร้างคุณธรรมด้านมารยาทไทยของนักเรียนได้จากการลงมือปฏิบัติ ๒. ผู้บริหารโรงเรียนให้การสนับสนุน ส่งเสริมให้กำลังใจ กำหนดเป้าหมายในการพัฒนาคุณธรรม จริยธรรมเรื่องการยิ้มทักทายและการไหว้ที่ชัดเจน สร้างความตระหนักและความเข้าใจแก่ทุกฝ่าย ๓. ครูทุกคนมีส่วนร่วม ให้ความร่วมมือ ร่วมใจอย่างเต็มที่ และเต็มใจ มุ่งมั่นตั้งใจจริงและทุ่มเท ทั้งแรงกายแรงใจเพื่อพัฒนานักเรียน เป็นแบบอย่างที่ดีให้กับนักเรียน ๔. นักเรียนมีพฤติกรรมและคุณลักษณะที่พึงประสงค์ที่ด ๕. ผู้ปกครองเห็นการเปลี่ยนแปลงและพึงพอใจในการพัฒนาคุณธรรมด้านมารยาทของนักเรียน ๘. ปัจจัยความสำเร็จ ๑. การกำหนดภาระหน้าที่ของแต่ละฝ่ายงานให้เกิดความชัดเจน เพื่อให้เกิดแรงหนุนและพลังการ ทำงานอย่างสร้างสรรค์ต่อกัน ๒. ผู้บริหารมีภาวะผู้นำ และมีทัศนคติที่ดี และมีความเข้าใจในเรื่องคุณธรรมด้านมารยาทเป็น แบบอย่างที่ดีในการประพฤติปฏิบัติตนและการดำเนินชีวิต ทั้งในด้านส่วนตนและการทำงาน ๓. ความร่วมมือ ร่วมใจ ที่เกิดจากการร่วมมือกันทำกิจกรรมอย่างต่อเนื่องด้วยความสุข และเห็น คุณค่าของสิ่งที่ทำ ๙. การเผยแพร่ผลงาน ๑. นักเรียนได้รับคำชมเชยจากผู้บริหารโรงเรียนและคณะครู ๒. นักเรียนยิ้มทักทาย มีมารยาทในการไหว้ต่อแขกที่มาเยือนโรงเรียนและคณะที่มาศึกษาดูงาน โรงเรียน ๓. ได้ทำการเผยแพร่ผลงาน / นวัตกรรม เรื่อง การส่งเสริมและพัฒนาผู้เรียนด้านมารยาทไทย Faecbook โรงเรียนบ้านเนินพัฒนา ตามอ้างอิงด้านล่างนี้ https://www.facebook.com/banneanpattanaschool
๖ ภาคผนวก
๗ กิจกรรมประชาสัมพันธ์โครงการ กิจกรรมน้องไหว้พี่พี่รับไหว้น้อง
๘ กิจกรรมการไหว้ผู้ใหญ่ กิจกรรมฝึกปฏิบัติมารยาทไทย
๙ กิจกรรมการประกวดมารยาทไทย
๑๐ การมอบเกียรติกิจกรรมการประกวดมารยาทไทย
๑๑ การเผยแพร่ผลงาน
โรงเรียนบ้านเนิพัฒนา สำ นักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเพชรบูรณ์ เขต 3 สำ นักงานคณะกรรมการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ