The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.
Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search
Published by baskorosukristiawan20, 2023-08-14 23:21:49

MODUL KELAS 9 LENGKAP

MODUL KELAS 9 LENGKAP

46 MODUL BAHASA JAWA - KELAS 9 - SMT GASAL 19. Ing ngisor iki tuladha dwilingga salin swara... . a. Undur-undur, ati-ati c. Rena-rene, mlebu-metu b. Pepadhang, reresik d. Besisik, cuwowo 20. Ing ngisor iki tuladha ukara migunakake dwilingga padha swara yaiku... . a. Mangga sami ngurmati para leluhur c. Kolang kalinge dimasak ibu b. Saben dina Ahad ayo padha reresik omah d. Lare-lare sami sinau ing kelas B. Wangsulana pitakon-pitakon ing ngisor iki kanthi premati ! 1. Sawijing upacara adat utawa ritual kang biasa dilakoni dening sawijining kelompok utawa masarakat lan isih duwe gegayutan karo etnis, suku utawa kabudayan diarani... . 2. Upacara adat prayogane kudu diuri-uri lan... . 3. Tradhisi utawa adat kanggo wanita kang ngandhut pitung sasi diarani upacara... . 4. Ing acara mantenan lumrahe migunakake ubarampe gedhang raja lan... . 5. Upacara nyadran ing sawijing dhaerah uga kerep diarani upacara adat... . 6. Upacara nyadran ditindakake ing wulan... . 7. Upacara adat ing jaman saiki ana sing ora ditinggakake dening para mudha jalaran nerak marang... . 8. Upacara adat kang ditinggakake ing segara diarani... . 9. Umume upacara adat iku katindakake minangka raos sukur marang... . 10. Ari-ari, kura-kura, kalebu tuladha tembung rangkep... . C. Pitakon-pitakon ing ngisor iki wangsulana kanthi cetha ! 1. Sebutna tahapane upacara adat mantenan ing tlatah Jawa Wangsulan:……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………….................. 2. Apa sing diarani sungkeman, jlentrehna pamedharmu ! Wangsulan:……………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………................. 3. Apa sing kongerteni bab upacara adat, wenehana tuladha 4 wae ! Wangsulan:……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………….................. 4. Tulisna carane nguri nguri lan nglestarekake upacara adat ! Wangsulan:……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………….................. 5. Apa diarani midodareni , jlentrehna pamedharmu ! Wangsulan:……………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………..................


MODUL BAHASA JAWA - KELAS 9 - SMT GASAL 47 WULANGAN IV SANDIWARA Kompetensi Dasar 3.4 Menelaah Sandiwara Indikator 3.4.1 Menjelaskan devinisi sandiwara 3.4.2 Menjelaskan unsur instrinsik sandiwara 3.4.3 Mengetahui istilah-istilah yang digunakan dalam sandiwara. 3.4.4 Menjelaskan isi dan amanat sandiwara 3.4.5 Menjelaskan kata kata yang sukar dalam sandiwara 3.4.6 Mampu menulis contoh sandiwara A. Mangerteni Tegese Sandiwara Umume sing diarani sandiwara yaiku drama. Wondene miturut KBBI ( Kamus Besar Bahasa Indonesia) sandiwara yaiku tontonan kang awujud carita kang ditindakake dening paraga. Sandiwara kalebu sawijing carita awujud carita tinulis utawa ora ditinulis kanthi ancas diperagakake. Miturut sujarah, sandiwara iku karipta dening Mangkunegara VII, kang asale saka tembung sandhi lan warah. Sandhi tegese wadi utawa rahasia dene warah tegese piwulang utawa pitutur. Saengga bisa ditegesi carita kang diperagakake ing ngarepe wong akeh kang ngemu pitutur utawa piwulang kanthi sesidheman utawa rahasia. Sandiwara kaya dene karya sastra liyane duweni perangan-perangan kang mapan ing sajroning karya. Perangan-perangan sandiwara kasebut kabangun seka unsur-unsur intrinsik kayata : tema, watak, setting, plot, lan amanat. 1. Tema : Underaning rembug, utawa dhasaring crita ing sandiwara mula diarani ide sentral. 2. Paraga : Sapa bae sing dicritakake ing sandiwara kasebut 3. Watak : Sipate, karaktere paraga sandiwara. WULANGAN 4 SANDIWARA TUJUAN PEMBELAJARAN Diharapkan siswa dapat : 1. Menjelaskan devinisi sandiwara 2. Menjelaskan unsur instrinsik sandiwara 3. Mengetahui istilah-istilah yang digunakan dalam sandiwara. 4. Menjelaskan isi dan amanat sandiwara 5. Menjelaskan kata kata yang sukar dalam sandiwara 6. Mampu menulis contoh sandiwara 7. Mampu menceritakan isi sandiwara hasil karya sendiri/kelompok. 8. Mampu menulis dan membaca menggunakan aksara rekan. PENGETAHUAN Kompetensi Dasar Menelaah Sandiwara Indikator Menjelaskan devinisi sandiwara Menjelaskan unsur instrinsik sandiwara Mengetahui istilah-istilah yang digunakan dalam sandiwara. Menjelaskan isi dan amanat sandiwara Menjelaskan kata kata yang sukar dalam sandiwara Mampu menulis contoh sandiwara


48 MODUL BAHASA JAWA - KELAS 9 - SMT GASAL 4. Setting : Latar ana ngendi lan kahanan kepriye crita mau kadadean lan wektu kedadeane. 5. Plot : Uga diarani alur utawa lakuning carita , ana alur maju lan alur mundur. 6. Amanat : Pesen kang ngemot pitutur utawa piwulang ing sajroning crita sandiwara. Kajaba unsur instrinsik uga ana tetembungan utawa istilah kang ana gandheg cenenge karo sandiwara antarane yaiku: a. Babak Yaiku perangan-perangan lakuning carita sandiwara. Ing pementasan sandiwara kadhangkala salakon sandiwara bisa kedadeyan seka sebabak utawa luwih. b. Adegan Yaiku perangan babak sing nggambarake sawijining swasana, kahanan utawa lakuning paraga kang diperagakake. c. Skenario Yaiku naskah sandiwara kang awujud paelathon-pacelahon lakuning carita kang katulis kanthi urut. Skenario iki isine sakabehing prastawa utawa kedadean kang dumadi ing sajroning carita. d. Prolog Yaiku isine adegan kanggo mbukani sawijine carita sandiwara. Prolog kuwe penting banget merga duwe tugas aweh pangerten maring pamirsa bab lakon sandiwara sing arep diperagakake. e. Epilog Epilog iku kosok baline prolog, yaiku isine adegan kanggo mungkasi sawijine carita sandiwara. f. Irama utawa Musik Irama iku wigati banget tumrap lakuning carita sandiwara. Anane irama ndadekake sandiwara tambah apik lan luwes. g. Mimik Yaiku ekspresi utawa obahing rai paraga kanggo nuduhake rasa utawa wataking paraga. h. Gestur Yaiku obahing saperangan awaking paraga, kayata obahing tangan, mripat, rai, lan perangan awak liyane kang duweni teges tertemtu ing carita sandiwara. i. Bloking Yaiku owahe utawa pindhahe swasana papan carita siji menyang swasana papan liyane. j. Akting Yaiku obahing perangan awak lan rai paraga minangka pambudidaya anggone ngresepi ing sajroning lakuning carita sandiwara. k. Panggung Yaiku papan kanggo mentasake sandiwara l. Dialog Yaiku pacelathon kang ditindakake dening para paraga ing sajroning sandiwara Wujude Sandiwara a. Dramatikal


MODUL BAHASA JAWA - KELAS 9 - SMT GASAL 49 Yaiku sandiwara kang diparagakake karo saperangan wong utawa paraga kang dibarengi solah bawa. b. Pantomin Yaiku sandiwara kang diperagakake kaliyan gerak-gerik ananging boten wonten dialog namung wonten musik lan ekspresi saking rupane lakon. c. Komedi Yaiku sandiwara kang diperagakake karo geguyonan kang sifate nyindir lan pungkasane seneng-seneng. d. Parodi Yaiku salah satunggaling wujud pacelathon antarane naskah saha oposisi (kontras). Miturut alat utawa piranti kang digunakake, sandiwara kaperang dadi 6! 1. Sandiwara panggung Sandiwara iki diperagakake ing panggung pagelaran lan pamiyarsa ana ing sakiwa tengene panggung saengga pamiyarsa bisa mirsani, mirengake, lan mangerteni para paragane kanthi langsung. 2. Sandiwara radio Pagelaran iki bisa dimirengake lumantar radio nanging ora bisa ditingali kanthi langsung. 3. Sandiwara TV Sandiwara ing TV iki bisa dimirengake lan dipersani. Pagelaran sandiwarane bisa kanthi langsung lan uga bisa kanthi rekaman. 4. Sandiwara Film Sandiwara kang migunakake layar lebar ing jero bioskop. 5. Sandiwara wayang Titikane sandiwara wayang iki ditindake dening dhalang. Piranti kang digunakake yaiku wayang kang duweni jeneng paraga lan watake paraga wayang. 6. Sandiwara boneka Sandiwara iki migunakake piranti boneka. Caritane ditindakake utawa dicaritake awujud pacelathon. Miturut arane naskah, sandiwara kaperang dadi loro yaiku : 1. Sandiwara tradisional Yaiku tontonan sandiwara kang tanpa migunakake naskah. Watak, paraga, pacelathon, lan obahing awak kaserahake kabeh tumrap para paraga.Tuladha kethoprak (Jateng), Ludruk (Jatim), Lenong (Betawi) 2. Sandiwara modern Yaiku sandiwara kang migunakake naskah, naskah kang isine dialog/pacelathon lan obahing awak para paraga. Tegese para paraga ngapalake dialog lan paraga/obahing awak kang ditampilake padha karo naskah kang diapalake. Bab – bab kang dibutuhake ing sandiwara antarane yaiku : a. Naskah / skenario sandiwara f. Tata busana b. Paraga g. Tata panggung c. Sutradara h. Tata lampu d. Tata rias i. Tata swara e. Pamiyarsa / penonton


50 MODUL BAHASA JAWA - KELAS 9 - SMT GASAL I. Tuladha sandiwara Sawise siswa mangerteni babagan sandiwara lan apa wae kang gegandhengan karo sandiwara, ing ngisor iki bakal dicawisake tuladha sandiwara. Siswa maca kanthi premati, banjur mangsuli pitakon-pitakone ! AKHLAKUL KARIMAH Wektu iku bel istirahat nembe wae muni, ateges para siswa padha ngaso. Kelas 9 A nembe diwulang dening Ibu Rochayati. Ing ngarep kelas ana bocah – bocah kang padha omong – omongan. Mangkene gunemane . . . . Sofyan : “Wan, kowe bisa nggarap ora ulangan karo bu Rochayati nembe iki?” Ridwan : “Alhamdulillah aku bisa, mung wae soal angka papat aku rada bingung. Lha kowe kepiye?” Sofyan : “Menawa aku ya bisa nanging yakuwi pancen soal angka papat iku kang rada angel.” Ridwan : “Aku kok wiwit mau durung weruh Rafli ya. “Apa dheweke ora mlebu?” Sofyan : “Lha ning papan absen rak wis ditulis ta, menawa Rafli dina iki ora mlebu jalaran lara, nanging lara apa ya aku dhewe ya durung ngerti.” (Bocah loro kuwi banjur padha mikirke kancane yaiku si Rafli sing dina iku ora mlebu. Dumadakan Badrun teka lan nggembul banjur nyela omongane bocah loro mau) Badrun : “Iki isih padha ngrembug apa ya kok sajak ana sing dipikirke.” Ridwan : “Kuwi Bad, dina Senen iki si Rafli rak ora mlebu ning papan absensi ditulis lara. “Kira – kira kowe ngerti ora dheweke kuwi lara apa?” Badrun : “O ......kuwi ta. Aku mau nalika mangkat sekolah dititipi layange si Rafli kuwi Kagem bu guru. Ngendikane bapake, Rafli iku lara Demam Berdarah lan kudu opname ing rumah sakit.” Badrun : “Mengko menawa bisa padha nggawa oleh – oleh ya kanggo Rafli supaya atine bungah. Kanthi mengkono muga – muga lelarane enggal saras lan bisa sekolah maneh.” (Bareng bareng : “Amin........ “) ( Sawise padha rembugan ning kelas anggone arep niliki Rafli, udakara jam setengah papat sawise sholat Ashar, bocah – bocah padha kumpul ning omahe Badrun kang cedhak karo rumah sakit papane Rafli opname. Ora let suwe bocah – bocah wis padha tekan rumah sakit lan wis bukak banjur kabeh padha njujug ing kamar papane Rafli opname ). Sofyan : “Assalamu‟alaikum.” Pak Hasim : “Waalaikumsalam. O kancane Rafli ta, rene – rene Nak lungguh kene. Gilo Raf, kancane padha teka niliki kowe.” Rafli : “Matur nuwun banget ya kabeh wae wis padha nglodhangake wektu niliki aku.” Badrun : “Ya, padha –padha. Sejatine laramu kuwi apa ta?” Pak Hasim : “Larane Rafli iku demam berdarah Nak, anggone krasa wiwit dina Setu sore kae. Banjur dipriksa dokter jebul ngendikane demam berdarah kuwi lan kudu opname. Ya wis piye maneh banjur aku manut wae. Malah trombosite wingi kuwi diukur sithik banget. Nanging saiki wis normal maneh.”


MODUL BAHASA JAWA - KELAS 9 - SMT GASAL 51 Ridwan : “Keleresan Pak menika kula sakanca ugi mbeta jambu kluthuk, ngendikanipun para winasis saged nginggilaken trombosit supados saged sae malih.” Pak Hasim : “Wah kok padha repot – repot. Matur nuwun lho ya.” Badrun : “Dhawah sami – sami Pak.” ( diwangsuli bebarengan Badrun lan kanca-kancane) Sofyan : “Nggih sampun Pak kados cekap semanten rumiyin sowan lan tuwi kula sakanca, mugi – mugi Rafli enggal diparingi saras malih kados wingi uni saha saged sekolah malih kempal kalih kancanipun malih.” Pak Hasim : “Semono uga aku ya Nak, matur nuwun banget kowe kabeh wis gelem niliki Rafli, muga – muga dadi amal silaturrahim lan amal kabecikan. Kowe kabeh wis bisa ngetrapake tumindak akhlakul karimah, muga – muga ndadekake rumakete anggone kekancan lan oleh piwales saka Ngarsa Dalem Allah SWT. Sepisan maneh matur nuwun banget.” Ridwan : “Amin “ (diwangsuli bebarengan Ridwan lan kanca-kancane ) Ridwan : “Nggih sampun Pak kula sakanca kepareng. Assalamu „alaikum.” Pak Hasim : “Waalaikumsalam. Ati – ati kabeh wae.” a. Pitakon-pitakon ing ngisor iki wangsulana kanthi patitis ! 1. Irah-irahane sandiwara ing dhuwur yaiku ? Wangsulan : .............................................................................................................................. 2. Sapa wae paraga sandiwara ing dhuwur lan kepriye watake ? Wangsulan : ............................................................................................................................... 3. Tulisna 3 amanate sandiwara ing dhuwur ! Wangsulan : .............................................................................................................................. : ............................................................................................................................... : ............................................................................................................................... 4. Ana perlu apa Ridwan lan kanca- kancane mara ing rumah sakit ? Wangsulan : ............................................................................................................................... 5. Apa sebabe Pak Hasim ngaturake panuwun marang Badrun lan kanca-kancane ? Wangsulan : .............................................................................................................................. 6. Badrun lan kanca-kancane didongake apa dening Pak Hasim ? Wangsulan : .............................................................................................................................. 7. Apa sing digawa Ridwan lan kanca –kancane menyang rumah sakit ? Wangsulan : ............................................................................................................................... 8. Ana ing ngendi Badrun lan kanca-kancane padha rembugan ? Wangsulan : ............................................................................................................................... 9. Tulisna setting nalika Badrun lan kanca-kancane kumpul arep menyang rumah sakit ! Wangsulan : .............................................................................................................................. 10. Tulisna isi sandiwara ing dhuwur ! Wangsulan : ..............................................................................................................................


52 MODUL BAHASA JAWA - KELAS 9 - SMT GASAL Kompetensi Dasar Menulis naskah sandiwara Indikator Menulis naskah sandiwara Mendiskusikan dan menuliskan isi sandiwara Menceritakan kembali sandiwara yang dibuat didepan kelas B. Nulis Carita Sandiwara Sawise mangerteni tegese sandiwara lan bab-bab kang gegayutan karo sandiwara, Siswa bisa sinau kepriye carane nulis skenario utawa carita sandiwara kasebut. Ing ngisor iki kalebu carane gawe teks Sandiwar antarane yaiku : 1. Nemtokake undeaning rembug utawa tema 2. Nemtokake irah-irahan 3. Nemtokake paraga-paraga kang kadhapuk 4. Nemtokake alur utawa urutaning carita/ skenario Gladhen ! I. Tulisna sawijining sandiwara bisa jupuk carita sing kongerteni utawa bisa saka asil rembugan karo kancamu , garapen karo kelompokmu !. Garapan ditulis migunakake basa sing trep karo unggah-ungguh . Sawise digarap banjur caritakna ana ing ngarep kelas ! Papan kanggo nggarap .................................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................................. KETRAMPILAN


MODUL BAHASA JAWA - KELAS 9 - SMT GASAL 53 Sawise nulis lan nyaritakake sandiwara, garapen gladhen ing ngisor iki ! 1. Tulisna isine sandiwara karyamu ! ....................................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................................... 2. Tulisna apa wae amanat carita sandiwara sing kotulis ! ...................................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................................... 3. Tulisna paraga lan watak paraga sandiwara ! ...................................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................................... II. Nulis Aksara Jawa Migunakake Aksara Rekan a. Aksara Rekan Aksara iki pigunane kanggo nulis tembung – tembung saka manca negara kang aksarane ora tinemu ana ing Aksara Jawa ( Carakan ). Umpamane tembung saka Arab, Inggris, lsp. Panulisane aksara rekan iku migunakake tandha .... ... Cake-cakane Aksara Rekan dicawisake ing ngisor iki ! No Aksara Rekan Tuladha Panulisane 1 Kh/Q : : Khatijah : Qodar 2 F/V : : Fatimah : Vulkanik


54 MODUL BAHASA JAWA - KELAS 9 - SMT GASAL : Pak Fikri 3 Dz : : Dzikir : Wis dzikir : Musdalifah 4 Z : : Zubaidah : Mas Zein 5 Gh : : Ghofur : Pak Ghofar Penget: Aksara Rekan kena dadi pasangan Gladhen: Ukara ngisor iki salinana nganggo aksara Jawa! 1. Mas Kholiq isih lunga : ……………………………………………………………… 2. Idul fitri sedhela maneh : ……………………………………………………………… 3. Kabeh padha ziarah kubur. : ……………………………………………………………… 4. Sinau Kitab Al Quran : ……………………………………………………………... 5. Zaini, Vian lan Fahmi : ……………………………………………………………… Gathukna tembung tembung kang katulis aksara Jawa ing ngisor iki karo pilihan kang wis cumawis !


MODUL BAHASA JAWA - KELAS 9 - SMT GASAL 55 III. Unggah-ungguh basa lan tata krama Gladen micara karo wong sing luwih tuwa migunakake ungga-ungguh kang trep ! Ngoko Pak guru omahmu ngendi,kowe duwe bojo durung ? Krama alus Pak guru dalemipun panjenengan pundi , panjenengan kagungan garwa? Ngoko Aku arep lunga tuku wedhus dhisik ya Mbah ! Krama madya Kula badhe esah menda rumiyin nggih mbah ! Gladhen ! a. Ukara ukara ing ngisor iki salinana nganggo basa krama kang adhedhasar unggahungguh basa ! Pilihan Wangsulan a. Zuhri mlayu b. Alam barzah c. Siti Khotijah d. Usman Bin Afan e. Bagas Kafi latihan f. Alim fakhih g. Nonton tivi h. Fatma Khusul Wati i. Al Fatikhah j. Alam ghoib Tuladha


56 MODUL BAHASA JAWA - KELAS 9 - SMT GASAL 1. “Pak Guru, apa kowe dina iki sida arep menehi ulangan ?” Wangsulan : 2. “Budhe, apa kowe wis ngerti yen adhikku lara tangane? Wangsulan : 3. “Aku mengko mulihe sekolah rada sore pak, amarga arep tuku buku ing Purworejo Wangsulan : 4. Aku dikongkon bapak ngeterake simbah menyang kutha Wonosobo Wangsulan : 5. Pak, aku arep takon apa bener iku omahe pak lurah? Wangsulan : 6. Bapak, mengko bengi aku arep nginep ing omahe Dono, kancaku. Wangsulan : 7. Pakdhe Jono durung ngerti yen, bapak wis mari larane. Wangsulan : 8. Aku wingi weruh bu guru isih tuku klambi ing pasar Bringharjo, Jogja. Wangsulan : 9. Pak, sesuk sore aku arep lunga menyang Jakarta numpak kreta. Wangsulan : 10. Bu, omonge simbah mau, mengko Pak lurah arep teka mrene ! Wangsulan : b. Ukara ukara ing ngisor iki genepana supaya bisa dadi ukara kang trep. Dene pilihan wangsulan wis kacawisake ing sisih ngisor ! 1. Wisnu tumindake pancen... ,dheweke gelem nulungi wong kang nembe kena alangan ing tengah dalan. 2. Awake dhewe kudu bisa ngetrapake ... menawa micara marang masarakat ing pasrawungan padinan. 3. Ita kae bocahe anteng tur yen micara ... , mula akeh kanca-kancane kang padha seneng. 4. Sanajan kaparingan pacoban kang abot banget, kancaku bisa nglakoni kanthi... 5. Yen arep rumangsa aman, aja seneng ngresahi liyan, jalaran sejatine manungsa kang becik iku duweni rasa...


MODUL BAHASA JAWA - KELAS 9 - SMT GASAL 57 6. Awake dhewe minangka wong enom nalika weruh bapak lagi nyapu ing ndalem prayogane,. ...nggenteni bapak nyapu. 7. Sanajan duwe semat lan kelungguhan , manungsa kudu... aja kumalungkung lan gumedhe. 8. ... iku tegese bisa mangerteni, mapagake, utawa ngetrapake awak/dhiri kanthi trep ing samubarang papan lan kahanan. 9. Jaman saiki akeh para mudha kang ninggalake... ing pasrawungan , akeh kang padha nerak marang tatanan. 10. Menawa ana wong kang gawe luput marang awake dhewe, banjur dina candhake njaluk ngapura, prayogane awake dhewe duwe sipat... 11. Ngulinakake tangi lan sholat wengi kajaba entuk pahala uga ndadekake pikiran... 12. Kulinakna srawung marang kanca lan tangga teparo, umpama kepethuk biasakna sumeh kanthi polatan... 13. Menawa ngrampungake perkara kudu bisa... aja nganti ngrugekake wong liya. 14.iku seneng aruh aruh menawa srawung marang wong liya. Gelem nanduki menawa dijak guneman. 15. Dikandhani wangkot ora gelem nggugu, nglakoni tumindak manut kekarepane dhewe diarani... Pilihan : a. tata krama h. unggah-ungguh q. sabar b. tanggap sasmita i. andhap asor r. wening c. empan papan j. alus guneme s. grapyak d. luhur l. wicaksana e. gedhe pangapurane m. atos atine f. tepa selira o. subasita g. sumringah p. entheng tangane


58 MODUL BAHASA JAWA - KELAS 9 - SMT GASAL A. Wangsulana pitakon-pitakon ing ngisor iki kanthi milih pilihan ab,c utawa d sing koanggep bener ! 1. Sawijing carita awujud carita tinulis utawa ora ditinulis kanthi ancas diperagakake diarani... . a. Sandiwara c. Wayang b. Pidhato d. Ludruk 2. Pesen kang ngemot pitutur utawa piwulang ing sajroning crita sandiwara katelah... . a. Underaning rembug c. Latar b. Amanat d. Plot 3. Ing ngisor iki ora kalebu unsur-unsur intrinsik sandiwara... . a. Lakuning carita utawa alur c. Epilog b. Watak d. Setting Teks Wacana kanggo mangsuli pitakon no 4-9 Warti : “Bu, bapak wau badhe tindak pundi kok kaliyan pakdhe?” Ibu : “Bapak karo pakdhe arep tindak menyang Wadas ”. Warti : “Walah lha wonten acara menapa ta Bu?( takone Warti karo njupuk sega ana ing meja mburi) Ibu : “Arep mirsani kahanan kang lagi rame ing sajroning layang kabar kae lho. Jare-jare ana kang ora sarujuk yen watu ing Wadas kajupuk kanggo mbangun Bendungan Bener” Warti : “O, makaten ta, mugi enggal wonten pirembagan amrih sae sedayanipun”. Ibu : “Kowe aja melu mrana kuwi dudu urusanmu!”. Warti : ……………………… 4. Teks pacelathon ing dhuwur minangka pambukaning atur, Warti migunakake basa… a. Ngoko lugu c. Krama lugu b. Ngoko alus d. Krama alus UJI KOMPETENSI IV


MODUL BAHASA JAWA - KELAS 9 - SMT GASAL 59 5. Pacelathon ing dhuwur ngrembug bab… a. Arep menyang Wadas c. Layang kabar b. Kahanan kang rame ing Wadas d. Mbangun bendungan desa 6. Pacelathon antarane ibu karo Warti dumadi ana ing… a. Jero kendharaan c. Jero omah b. Ngarep omahe d. Ing dalan desa 7. Ature Warti kang prayoga kanggo ngisi ceceg ceceg ing dhuwur yaiku… a. Hem, kula badhe ngrika bu.. c. Inggih bu, ngestoaken dhawuh b. Ya bu,ya ! d. Sedhela sedhela nglarang ta Bu ! 8. Ing ngisor iki ora kalebu paraga ing sandiwara ing dhuwur yaiku... . a. Ibu c. Warti b. Adhik d. Bapak 9. Watak paraga Ibu ing dhuwur yaiku... . a. Galak c. Ora grusa grusu lan ngati-ati b. Anteng klemah-klemeh d. Kejem 10. Prolog sandiwara ing dhuwur yaiku... . a. Warti takon marang ibune c. Ibune Warti metu saka omah b. Warti njupuk sega d. Warti dipeseni ibune 11. Pambukaning sandiwara kang katindakake dening sawijining narator diarani . . . . a. Prolog c. Pacelathon/ Dhialog b. Epilog d. Paraga 12. Ing ngisor iki ora kalebu carane gawe teks Sandiwara yaiku... a. Nemtokake irah-irahan lan tema c. Nemtokake kapan dipentasake b. Nemtokake paraga-paraga kang kadhapuk d. Nemtokake alur caritane 13. Kesenian kethoprak kalebu sandiwara . . . . a. Tradisional c. Sandiwara manca negara b. Sendratari d. Modern 14. Naskah sandiwara kang awujud paelathon-pacelahon lakuning carita kang katulis kanthi urut diarani... . a. Bloking c. Skenario b. Adegan d. Prolog


60 MODUL BAHASA JAWA - KELAS 9 - SMT GASAL 15. Obahing perangan awak lan rai paraga minangka pambudidaya anggone ngresepi ing sajroning lakuning carita sandiwara diarani... . a. Amanat c. Epilog b. Akting d. Antagonis 16. Srawung marang wong akeh ing madyaning pasrawungan kudu bisa ngetrapake... . a. Unggah-ungguh lan atos guneme c. Wening lan wicaksana b. Tata krama lan wening d. Tata krama lan unggah-ungguh 17. Andi weruh bapake isih sare, mula Andi anggone nonton tv ora seru-seru. Patrap Andi ing dhuwur ngetrapake ... . a. Unggah-ungguh c. Grapyak b. Sabar d. Tepa selira 18. Pak, ngapunten nuwun sewu kula badhe takon kaliyan kowe. Menawa matur marang wong tuwa , tembung kang kagaris ngisor prayogane... . a. Taken, sampeyan c. Mundhut pirsa, sliramu b. Nyuwun pirsa, sampeyan d. Nyuwun pirsa, panjenengan 19. Ing ngisor iki ukara kang bener miturut unggah-ungguh dumunung ing... . a. “ Bu, sakondure saking sekolah kula lajeng sare c.”Pak, sampeyan sakit napa?” b. “Pakdhe arep nedha lan nginum samenika” d. Bu, kula kesah rumiyin nggih” 20. ... . a. c. b. d. B. Wangsulana pitakon-pitakon ing ngisor iki kanthi patitis ! 1. Miturut sujarah sandiwara karipta dening... . 2. Sandiwara iku asale saka tembung... . 3. isine adegan kanggo mbukani sawijine carita sandiwara diarani... . 4. Paraga kang duweni tanggung jawab ngatur lan mandhegani sawijing sandiwara yaiku... . 5. Salah sawijining unsur instrinsik sandiwara kang magepokan karo swasana lan papan panggonan diarani... . 6. Paraga kang awatak ala ing sajroning carita sandiwara katelah... .


MODUL BAHASA JAWA - KELAS 9 - SMT GASAL 61 7. latine... . 8. Sanajan sugih Bayu ora gelem nuduhake kasugihane. Bayu duweni watak ... . 9. Tata krama lan ungguh-ungguh kudu ditrapake ana ing ....padinan. 10. Bisa mapagake, utawa ngetrapake awak/dhiri kanthi trep ing samubarang papan lan kahanan diarani... . C. Pitakon –pitakon ing ngisor iki wangsulana kanthi cetha ! 1. Tulisna carane gawe teks Sandiwara ! Wangsulan :......................................................................................................................... .......................................................................................................................... .......................................................................................................................... .......................................................................................................................... 2. Apa wae wujude sandiwara, terangna tegese ! Wangsulan :........................................................................................................................ .......................................................................................................................... .......................................................................................................................... .......................................................................................................................... 3. Tulisna tuladha ngetrapake tepa selira lan tumidak luhur ana ing pasrawungan padinan! Wangsulan :........................................................................................................................ .......................................................................................................................... .......................................................................................................................... .......................................................................................................................... 4. Sebutna unsur-unsur instrinsik sandiwara ! Wangsulan :........................................................................................................................ .......................................................................................................................... 5. Benerna urut-urutane tembung ing ngisor iki supaya dadi ukara kang trep ! Kalawarti - kula - dumugi –kula - bapak - sarean maos - sasampunipun - griya – sumerep taksih- sinambi Wangsulan :........................................................................................................................ ..........................................................................................................................


62 MODUL BAHASA JAWA - KELAS 9 - SMT GASAL DAFTAR PUSTAKA http://adigunaku.blogspot.com/ https://www.receh.in/2022/02/jumlah-pengguna-internet-di-indonesia.html 15 Pebruari 2022 http://risangaryodw.blogspot.com/2017/11/jenis-jenis-sandiwara.html Margana, dkk. 2005. Trampil Basa. Karanganyar:Setya Grafika. Priyantono dkk. 2011. Marsudi Basa lan Sastra Jawa.Jakarta : Erlangga Pedoman penulisan aksara Jawa


MODUL BAHASA JAWA - KELAS 9 - SMT GASAL 63 Catetan: ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ...............................................................................................................................................................................


64 MODUL BAHASA JAWA - KELAS 9 - SMT GASAL Catetan: ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................................... ...............................................................................................................................................................................


MODUL BAHASA JAWA - KELAS 9 - SMT GASAL 65 BAB I ANOMAN DUTA Gladhen a. - Mlaku ora jejeg, mlaku alon alon amarga awak wis ora kuat - Diapusi - Ditambani - Teka teka - Konangan - Nunggu tekane - Metu kamane (spermane) - Nandhakake - Papan kanggo pisowanan - Perangane awak /kahanan kang isa ndadekake apes utawa kalah - Akhire - Meneng-meneng - kethek b. . 1. B 2. B 3. S 4. B 5. S 6. B 7. B 8. B 9. B 10. B c. Mangsuli Pitakon 1. Mapag lan nggawa bali Dewi Shinta 2. Bathara Surya ngendheg lakune srengenge 3. Ingpinggire segara 4. Prab Ramawijaya 5. Kalpika 6. Togog jelmaane Sang Hyang Antaga 7. Punakawan 8. Padha padha kepengin dadi utusane Rama 9. Dewi Pratalawati 10. Menyang pasewakan Trampil Basa Krama 1. Mbekta latu 2. Ing pinggiripun seganten 3. Ingkang wilujeng, ingkang sugeng 4. Kekalihipun padu sami pamer 5. Lajeng dipunlebetaken 6. Mbudidaya medal saking lebet 7. Sasampunipun kraos cekap 8. Medal/ miyos margi ingkang alus 9. Boten saged manggihaken 10. Dipundugekaken wangsul saking/dipundherekaken kondur saking I. Kerata Basa ( hal 8)


66 MODUL BAHASA JAWA - KELAS 9 - SMT GASAL 1. C 11. A 2. J 12. N 3. O 13. I 4. G 14. K 5. H 15. E 6. B 7. D 8. M 9. F 10.L II. Gladhen Micara ( hal 8) a. Pacelathon Tindak, gerah Kondur Sumerep Kesah , griya Griyanipun, numpak b. Gawe pacelahon Kamardhikane dwija c. Basa krama 1. Kula rtumbas dhawet cemeng manis sanget. 2. Adhik boten siyos wangsul amargi taksih jawah 3. Kancakula taksih esah dereng wangsul 4. Kula boten siyos tilem amargi toya sanget. 5. Adhik boten purun nedha amargi taksih sakit. 6. Kanca kula ningali bal balan wonten ing alun alun 7. Aku mbekta kajeng kaliyan ron kathah sanget. 8. Adhik tilemipun sekeca sanget. 9. Kanca kula boten gadhah sepedha kangge bidhal sekolah. 10. Kula nyepeng sekul ingkang radi benter. d. Nyusun Ukara 1. Nalika bapak kondur saking kantor, adhik taksih sinau wonten ing kamar 2. Nalika adhik taksih sinau wonten ing kamar, bapak kondur saking kantor. 3. Pantai Jatimalang menika dados papan wisata ingkang kondhang ing tlatah Purworejo. 4. Adhik gadhah gegayuhan benjing menawi sampun ageng pengin dados guru mulang para siswa. 5. Indonesia menika salah satunggaling negari ingkang masarakatipun ngrasuk agami Islam ageng sadonya. 6. Anoman kadhawuhan Ramawijaya supaya methuk Dewi Shinta ing Negara Alengka. 7. Raden Rama duka jalaran Dewi Sinta kadhusta dening RajaAlengka asmane Prabu Rahwana. 8. Covid 19 menika salah satunggaling virus ingkang mbebayani sanget tumrap kesehatan manungsa. 9. Tata krama lan unggah-ungguh menika kedah dipuntrapaken ing madyaning pasrawungan. 10. Pumpung taksih enem mangga sami mempeng anggenipun sinau supados nggadhahi kawruh lan seserepan. KETRAMPILAN Gladhen a. Mangsuli Pitakon 1. Dewi Shinta 6. Alun-alun 2. Taman Assoka 7. Rahwana 3. Dewi Trijatha 8. Setya marang Rama 4. Tresna 9. Pancwati 5. Raden Indrajid 10. Tetembangan b. Ngowahi dadi basa ngoko


MODUL BAHASA JAWA - KELAS 9 - SMT GASAL 67 1. Utusane 11. Ditekake 2. Dheweke 12. Banjur 3. Mbutuhake 13. Nggoleki 4. Nemoni 14. Nggoleki 5. Kahanan 15. Dipilara,diapusi, diculik lsp 6. Adhine 7. Nerusake 8. Dibakar 9. Ngarepe 10. Swarane c. Negesi tembung 1. A 6. J 2. F 7. C 3. I 8. E 4. H 9. B 5. G 10. D d. Rembugan 1. Aja seneng nyidra wong sing ora duwe salah 2. Ora ngrebut bojone wong liya 3. Kudu setya marang bojo 4. Kudu sabar ngadhepi pacoban 5. Mbudidaya kanthi temen menawa duweni gegayuhan 6. Ngulinakake dedonga marang Maha Kuwasa 7. Lsp e. Gladhen nulis Kamardhikane guru Kawruh Basa ( Kaca 14) a. Dasanama 1. Dhuhkita, rudatin,kingkin, rudhatos, sungkawa prihatin, prihatos 2. Lintang, sasa, suda,a, wintang, taranggana 3. Kembang, puspa, sekar sari padma 4. Surya, radhitya,radhite, baskara, bagaskara, arka, bagaspati, diwangkara, pratangga, arka, aruna. 5. Latu, Bahni, dahana, brama, pawaka 6. Misuwur, kawentar, kaonan-onang, kaloka, kongas, kasusra, kajuwara, mashur, kongas. 7. Toya, warih, her, tirta, sindu, tuban, udak,jala. 8. Wukir, aldaka, arga, ardi, redi, giri, parwata, ancala. 9. Pratala, buntala, siti, pratiwi, buwana, bawana,kisma, basunanda, jagad 10.Wilujeng, sugeng, swasta, swasti, raharjo, basuki, widodo, yuwana, nugraha NB Ukara : ( Kamardhkane guru ) b. Tembung Entar 1. , 1. A 6. E 11. I 2. C 7. F 12. H 3. K 8. - 4. G 9 . J 5. B 10. D UJI KOMPETENSI 1 I.


68 MODUL BAHASA JAWA - KELAS 9 - SMT GASAL NO Kunci Jawaban NO Kunci Jawaban NO Kunci Jawaban NO Kunci Jawaban 1 B 6 A 11 A 16 C 2 A 7 D 12 C 17 C 3 A 8 B 13 C 18 A 4 B 9 D 14 C 19 D 5 B 10 B 15 A 20 D II. . 1. Walmiki 6. Atine ala 2. Anoman Duta 7. Sedhih 3. Sokka 8. Kencenging pikir 4. Dewi Trijatha 9. Aldaka, arga, giri, ancala 5. Tatakrama lan unggah-ungguh 10. Nyaosi III. 1. Anoman didhawuhi Ramawijaya supaya ngupadi / nggoleki dununge Dewi Shinta Anoman dadi dutane Rama mbudidaya amrih bisa nemokake Dewi Sinta. Anoman kabiyantu dening Dewi Trijatha saengga bisa ketemu Dewi Shinta banjur menehake kalpikane Rama marang Dewi Shinta. ( Kamardhkane guru ) 2. Garwa : Sigaraning nyawa ukara : ( Kamardhkane guru ) Tebu : Antebing kalbu ukara : ( Kamardhkane guru ) 3. a. Usaha b.Meneng-meneng amrih ora padha ngerti, mbudidaya supaya ora konangan 4. - Duwe gegayuhan mbudidayaa kanthi temen - Aja gampang nglokro lan wegahan - Seneng mbiyantu marang wong sing butuhake . Marang garwa kudu tansah setya Sabar ngadhepi pacoban Lsp 5.a Bu mangke sonten kula badhe kesah dhateng griyanipun Rudi mendhet buku. b. Pak Guru, enjing menika kula nyuwun idin nggih badhe matur kaliyan pak guru menawi weteng kula kraos sakit sanget. WULANGAN 2 Nulis aksara jawa 1. saiki wuln\O[kTobe/ 2. sinau afis\IbNu mh 3. m=g mev=A[mrik 4. r[fn\UnTu= su[ropi 5. bu EsTi lnBu InDh Mangsuli pitakon ! 1. a 2. b


MODUL BAHASA JAWA - KELAS 9 - SMT GASAL 69 Gladhen 3. g 4. h 5. e 6. d 7. i 8. .j 9. c 10.f Panyandra 1. – (pideksa) 2. l 3. b 4. a 5. o 6. i 7. k 8. d 9. m 10. n 11. c 12. e 13. f 14. j 15. g 1. c 2. h 3. j 4. A 5. g 6. e 7. B 8. i 9. D 10. f b. I. Negesi Tembung 1. Para prajurit


70 MODUL BAHASA JAWA - KELAS 9 - SMT GASAL 2. Yen, samangsa 3. Tuladha 4. Pengabdian 5. Ora kaya jaman biyen 6. Netepi,nindakake 7. Kaya II. Mangsuli Pitakon 1. Kanggo awake dhewe 2. Gelem berjuang marang banga negara, tumindak kang utama / luhur. 3. Tumidak kudu sing utama/luhur, bekti marang nusa bangsa,bisa dadi satriya / prajurit kang bisa dadi tuladha. 4. Gatra 1- 10 , guru wilangan lan guru lagune yaiku: 10i, 10a, 8e, 7u, 9i,7a,6u, 8a, 12i, 7a. 5. Serat Wulangreh Anggitane Paku Buwana IV 1. Bekti mring tiyang sepuh menika satunggaling kewajiban. 2. Silahtuohmi dhateng sanak sedherek menika prelu. 3. Lutfi maca kitab Shofinah ing mushola. 4. Simbah maos surat AL Maidah ayat 37 5. Nglampahi dhawuhipun tiyang sepuh menika tumindak prayogi.


MODUL BAHASA JAWA - KELAS 9 - SMT GASAL 71 Gladhen ( kaca 29) 1. Wigatine : pentinge 2. Madaning : tengahing 3. Pamanggih : panemu 4. Murakabi : migunani 5. Medharake : njelasake 6. Ngandharawke : ngenahake 7. Pasulayan : padudon 8. Wadine : rahasiane 9. Wayah : wektu 10. Sadhengan :saben Mangsuli pitakon: 1. Amarga migunani banget umrap manungsa. 2. kanggo srawung utawa sosialisasi, sarana golek pangupajiwa utawa nyambud gawe silahturohim marang kanca, relasi lan sedulur, malah tekan ngetokake uneg uneg utawa isining ati 3. whatsapp Facebook, Instagram, tekan Youtube, layang elektronik utawa email. 4. Miturut data We Are Social & Hootsuit saka lapuran digital 2022 Global Overview Report 5. Wigatine ngetrapake tata krama lan subasita ing madyaning pasrawungan media sosial 6. masarakat Indonesia sing nggunakake internet cacahe tekan 73,7 % saka jumlah masarakat Indonesia 7. jalaran menawa tumindak utawa ngandharake panemu utawa gagasan ing media sosial sakarepe dhewe lan ora ngati ati bakal ndadekakake pasulayan lan cilakane awake dhewe. 8. babagan informasi lan transaksi elektronik kang dadekake kena paukuman. 9. Migunakake basa kang becik kepenak dirungokake / diwaca Ora gampang ngetokake tetembungan kang nglarani ati Ora mbukak wadine wong liya. Lsp. 10. cacahe tekan 73,7 % saka jumlah masarakat Indonesia Gawe Ukara Mangga kersa dewan guru. UJI KOMPETENSI II NO Kunci Jawaban NO Kunci Jawaban NO Kunci Jawaban NO Kunci Jawaban 1 A 6 A 11 C 16 D 2 D 7 A 12 C 17 D


72 MODUL BAHASA JAWA - KELAS 9 - SMT GASAL 3 C 8 A 13 D 18 D 4 A 9 A 14 A 19 C 5 B 10 D 15 C 20 D B. Mangsuli pitakon 1. 8e 2. Guru gatra 3. Paku Buwana IV 4. Piwulang 5 untune 6. bantheng ketaton 7. Nafkah/mata pencaharian 8. Unggah-ungguh lan tata krama 9. Indonesia 10. Indonesi C. Mangsuli pitakon 1. Migunakake basa kang becik kepenak dirungokake / diwaca Ora gampang ngetokake tetembungan kang nglarani ati Ora mbukak wadine wong liya. Lsp. 2. Gatra 1- 10 , guru wilangan lan guru lagune yaiku: 10i, 10a, 8e, 7u, 9i,7a,6u, 8a, 12i, 7a. 3. Manggakersa guru 4. Umat Islam wajib solat, internasioal 5. Bresngose : nglaler menclok. Bathuke : nyela cedhani Pundhake : nraju mas WULANGAN 3 UPACARA ADAT 1. S 2. S 3. B 4. S 5. B 6. S 7. S 8. B 9. B 10. B Gladhen Negesi Tembung 1. J 2. F 3. E


MODUL BAHASA JAWA - KELAS 9 - SMT GASAL 73 4. B 5. G 6. H 7. I 8. C 9. D 10. A Mangsuli Pitakon 1. Kanthi upacara kendhuri ing makaming leluhur saha sanak sedulur kang wus sumare. 2. Upacara nyadran wis ana wiwit jaman kuna. Kawiwitan katindakake dening para abdi dalem Kraton Majapahit kang mengeti Kanjeng Ratu Tribhuwana kang wus kondur kasedan jati 3. Asil tetanen / bumi 4. Sasi ruwah 5. kawiwitan surya 15 Ruwah bengi ngarepe sasi Pasa. 6. Wong-wong uga padha adus kramas,sesuci lair lan batine miwiti ibadah pasa. 7. Kapethik saka Yogya Basa kanthi ewah-ewahan sawetawis 8. Akeh-akehe para mudha mau mung melu-melu tumrap adat kang ditindakake dening masarakat 9. Mangga kersa guru 10. Mangga kersa guru Tembung rangkep ( KACA 40) Gladhen 1. Dwilingga pada swara umpamane : turu-turu, maca-maca,mlaku (sumangga kersa guru ) 2. Dwilingga salin swara : bola-bali,mlebu-metu, mrea-mrene (sumangga kersa guru ) 3. Dwilingga semu : Kolang kaling, ati-ati, kupu-kupu (sumangga kersa guru ) 4. Dwipurwa : sesepuh, lelungan, besisik (sumangga kersa guru ) 5. Kuwawa, Cuwawa (sumangga kersa guru ) NB : Ukarane manasuka (bebas )mangga bisa njumbuhake marang pitakone. Mangga kersa guru KETRAMPILAN I. Mangsuli pitakon 1. bisa katemokake ing segara kidul yaiku pantai Parangtritis, Parangkusuma dene ing tlatah Purworejo ana ing Pantai Jatimalang lan akeh maneh papan liyane. 2. kanthi nanggap wayang kulit, wayang wong, kethoprak, lsp 3. dipunjungake marang Nyi Rara Kidul 4. mligine para tani lan nelayan 5. amarga wis diparingi rejeki kang wis ditampa saka laut. 6. supaya tansah pinaringan keslametan, ayem tentrem lan bisa kasembadan apa sing disedya. 7. wujude kain poleng, kain Teluk Watu, selembar semekan dringi, semekan songer, kain ngisep sari, kain pandhan, kain bangun tolak, utawa kain mori telung lembar.


74 MODUL BAHASA JAWA - KELAS 9 - SMT GASAL 8. lakon Semar Mbangun Khayangan, Babab Alas Wanamarta, Rama Tambak, Semar Mbangun Negara lan sapiturute. 9. Bisa nglestarekake budaya nanging kang ora nerak marang aturan agama. 10. Edi peni, ayem tentrem II. Mangga kersa guru III.Mangga kersa guru UJI KOMPETENSI III I. Pilhan Ganda NO Kunci Jawaban NO Kunci Jawaban NO Kunci Jawaban NO Kunci Jawaban 1 B 6 B 11 A 16 A 2 A 7 12 A 17 A 3 B 8 A 13 D 18 A 4 B 9 A 14 D 19 C 5 A 10 C 15 C 20 D II. Mangsul Pitakon 1. Upacara adat 2. Dilestarekake 3. Mitoni 4. Tebu, cengkir 5. Merti Dhusun 6. Ruwah 7. Agama 8. Larungan, nglarung 9. Allah SWT 10. Dwilingga semu III. Uraian 1. Midodareni, ijab qobul, panggih 2. Tradhisi menika ing rantaman upacara adat mantenan kedah dipuntindakaken. Wondene ingkang dipunsungkemi penganten kekalih inggih punika rama ibunipun penganten kekalih 3. Upacara adat yaiku sawijining upacara utawa kegiatan kang ana gandheng cenenge karo tradisi, adat utawa budaya kang turun tumurun saka para leluhur kang dianakake minangka tandha sukur marang Gusti Kang Murbeng Dumadi. Tuladha : Mitoni, nyadran, sekaten, larungan lsp. 4. Kanggo ngleluri lan nglestarekake upacara adat , generasi mudha saora-orane kudu gelem ngerteni lan mudheng marang asiling kabudayan kang ditindakake dening masarakat Jawa, nyinaoni, melu nyebarake upacara adat lumantar media sosial,nganakake upacara adat ing acara acara tertemtu. 5. Midodareni yaiku upacara kang dianakake ingwektu wengi sadurunge penganten nindakake ijab qobul lan panggih.


MODUL BAHASA JAWA - KELAS 9 - SMT GASAL 75 WULANGAN 4 SANDIWARA Gladhen kaca 54 1. Akhlakul karimah 2. Sofyan, Badrun, Pak Hasim, Ridwan, Rafli. Sofyan , Badrun, Ridwan watake : Becik bebudene, gemati lan pangerten karo kanca, ngerti tata krama, grapyak. Rafli watake : Sabar, becik ( Ngaturake panuwun ) Pak Hasim watake : Luhur, sabar,ngerti tata krama,grapyak 3. Kudu seneng tulung tinulung marang wong sing mbutuhake, sabar ngadhepi pacoban grapyak marang sapa wae, Matur marang wong tuwa nganggo unggah-ungguh kang trep lsp. 4. Nileki Rafli 5. Amarga kanca kancane Rafli gelem nileki Rafli, lan wis diwenehi oleh-oleh 6. muga – muga ndadekake rumakete anggone kekancan lan oleh piwales saka Ngarsa Dalem Allah SWT. 7. Jambu kluthuk. 8. Ana ing jero kelas sekolahan 9. Ing omahe Badrun 10. Rafli lara dirawat ing RS banjur ditilekikanca kancane antarane yaiku Sofyan, Badrun, Ridwan. KETRAMPILAN 1. Gladhen Mangga kersa guru II. Aksara Rekan 1. m [sK+o lik+Hisih luz 2. IfulP+it]i 3. k[bh pdj+iarh kubu/ 4. sinau kitb\AlK+u/ an\ 5. jaini, p+ianLnP+hmi 1. i 2. d 3. c 4. j 5. b 6. h 7. a 8. e 9. g 10. f


76 MODUL BAHASA JAWA - KELAS 9 - SMT GASAL a. Gladhen Basa Krama 1. Pak guru ,menapa panjanengan dinten menika siyos badhe maringi ulangan 2. Budhe, menapa panjenengan sampun pirsa menawi adhik kula sakit tanganipun. 3. Kula mangke wangsulipun sekolah radi sonten pak, amargi badhe tumbas buku ing Purworejo. 4. Kula dipundhawuhi bapak nderekaken simbah dhateng kitha Wonosobo . 5. Pak, kula badhe nyuwun pirsa menapa leres menika dalemipun pak lurah. 6. Bapak, mangke dalu kula badhe nyipeng ing griyanipun Dono, kanca kula. 7. Pakdhe Jono dereng mangertos, menawi bapak sampun dhangan gerahipun. 8. Kula wingi sumerep bu guru taksih mundhut ageman ing Peken Bringharjo , Jogja. 9. Pak, benjing sonten kula badhe kesah dhateng Jakarta numpak kreta. 10. Bu, ngendikanipun simbah wau, mangke pak lurah badhe rawuh mriki. b. Mangsuli pitakon 1. D 2. H 3. J 4. Q 5. F 6. B 7. I 8. C 9. A 10. E 11. R 12. G 13. L 14. S 15. M UJI KOMPETENSI IV I. Pilhan Ganda NO Kunci Jawaban NO Kunci Jawaban NO Kunci Jawaban NO Kunci Jawaban 1 A 6 C 11 A 16 D 2 B 7 C 12 C 17 D 3 C 8 B 13 A 18 D 4 D 9 C 14 C 19 D 5 B 10 A 15 B 20 C II. Mangsul Pitakon 1. Mangkunegara VII 2. Sandiwara asale saka tembung sandhi lan warah. Sandhi tegese wadi utawa rahasia dene warah tegese piwulang utawa pitutur. 3. Prolog 4. Sutradara 5. Setting


MODUL BAHASA JAWA - KELAS 9 - SMT GASAL 77 6. Antagonis 7. Mas Ghofar nulis 8. Andhap asor 9. Pasrawungan 10. Empan papan III . Mangsuli uraian 1. Nyiapake Tema sandiwara, nulis cengkorongan sandiwara,ngembangke cengkorongan dadi teks carita sing runtut nemtokake amanat carita. 2. Dramatikal , Pantomin ,Komedi, Parodi 3. Nileki tangga sing lara, takziah tangga sing nembe nandhang sripah nulungi tangga sing mbuuhake pitulungan. 4. Tema , paraga , watak, setting , latar / Plot , Amanat 5. Sasampunipun dumugi griya kula sumerep bapak taksih sarean sinambi maos kalawarti


Click to View FlipBook Version