3. เมื่อนำ สารตัวอย่างหินปูน (CaCO3) 1.00 กิโลกรัม มาเผาจะเกิดการสลายตัวอย่างสมบูรณ์ได้แก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ที่มีมวลเท่ากับแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ที่เกิดจากการเผาไหม้แก๊สโพรเพน (C3H8) 120 กรัม อย่างสมบูรณ์ร้อยละโดยมวลของแคลเซียมคาร์บอเนตในสารตัวอย่างมีค่าเท่าใด สมการเคมีของปฏิกิริยาที่เกิดขึ้นเป็นดังนี้(สมการเคมียังไม่ดุล) CaCO3(s) CaO(s) + CO2(g) C3H8(g) + O2(g) CO2(g) + H2O(g)ขั้นที่ 1 หามวลของ CO2 จากการเผาไหม้C3H8 ดุลสมการเคมี C3H8(g) + 5O2(g) 3CO2(g) + 4H2O(g) มวลของ CO2 = 120 g C3H8 × × × = 359 g CO2 ดังนั้น แก๊สโพรเพน 120 กรัม เผาไหม้อย่างสมบูรณ์เกิดแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์359 กรัมขั้นที่ 2 หามวลของหินปูนที่ทำ ให้เกิด CO2 359 g ดุลสมการเคมี CaCO3(s) CaO(s) + CO2(g) มวลของ CaCO3= 359 g CO2 × × × = 816 g CaCO3 ดังนั้น แคลเซียมคาร์บอเนตที่สลายตัวมีมวล 816 กรัม1 mol C3H844.11 g C3H81 mol CO244.01 g CO23 mol CO21 mol C3H81 mol CaCO31 mol CO244.01 g CO21 mol CO2100.09 g CaCO31 mol CaCO3สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเคมี เล่ม 2 บทที่ 6 | ปริมาณสัมพันธ์187
ขั้นที่ 3 หาร้อยละโดยมวลของ CaCO3 ในสารตัวอย่าง 1.00 kg ร้อยละโดยมวลของ CaCO3 = × 100 = 81.6 ดังนั้น ร้อยละโดยมวลของแคลเซียมคาร์บอเนตในสารตัวอย่างเท่ากับ 81.64. ในการเผาไหม้น้ำ มันเบนซิน (C9H20) ที่ผสมกับเอทานอล (C2H6O) ในอัตราส่วน 91 : 9โดยปริมาตร จำ นวน 1.00 ลิตร เมื่อกำ หนดให้ความหนาแน่นของน้ำ มันเบนซินและเอทานอลเท่ากับ 0.68 และ 0.79 กรัมต่อมิลลิลิตร ตามลำ ดับ สมการเคมีของปฏิกิริยาการเผาไหม้เป็นดังนี้(สมการเคมียังไม่ดุล) C9H20(l) + O2(g) CO2(g) + H2O(g) C2H6O(l) + O2(g) CO2(g) + H2O(g) การที่จะเกิดปฏิกิริยาการเผาไหม้อย่างสมบูรณ์ต้องใช้แก๊สออกซิเจนกี่ลิตร ที่ STPดุลสมการเคมีได้ดังนี้ C9H20(l) + 14O2(g) 9CO2(g) + 10H2O(g) C2H6O(l) + 3O2(g) 2CO2(g) + 3H2O(g) น้ำ มันเบนซินผสมกับเอทานอลในอัตราส่วน 91 : 9 โดยปริมาตร นั่นคือ น้ำ มันปริมาตร1.00 L มีC9H20 910.0 mL และ C2H6O 90.0 mL ปริมาตรของ O2 ที่ใช้ในการเผาไหม้C9H20 ที่ STP = 910.0 mL C9H20 × × × × = 1.5 × 103 L O2816 g CaCO31000 g ของตัวอย่าง0.68 g C9H201 mL C9H201 mol C9H20128.29 g C9H2022.4 L O21 mol O214 mol O21 mol C9H20สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีบทที่ 6 | ปริมาณสัมพันธ์ เคมี เล่ม 2188
ปริมาตรของ O2 ที่ใช้ในการเผาไหม้C2H6O ที่ STP= 90.0 mL C2H6O × × × ×= 1.0 × 102 L O2 หรือ 0.10 × 103 L O2 ปริมาตรแก๊สออกซิเจนที่ใช้ที่ STP = (1.5 + 0.10) × 103 L = 1.6 × 103 L ดังนั้น ใช้แก๊สออกซิเจนในปฏิกิริยาการเผาไหม้1.6 × 103 ลิตร ที่ STP5. การถลุงโลหะทองแดงจากแร่คาลไพไรต์(CuFeS2) ต้องผ่านกระบวนการหลายขั้นตอนดังนี้ 2CuFeS2(s) + 4O2(g) Cu2S(s) + 2FeO(s) + 3SO2(g) …..(1) 2Cu2S(s) + 3O2(g) 2Cu2O(s) + 2SO2(g) ..…(2) 2Cu2O(s) + Cu2S(s) 6Cu(s) + SO2(g) …..(3) ถ้าถลุงแร่คาลไพไรต์15.0 กิโลกรัม แล้วได้โลหะทองแดง 4.80 × 103 กรัม ปฏิกิริยาเคมีนี้มีผลได้ร้อยละเป็นเท่าใด สมการ (2) + (3); 3Cu2S(s) + 3O2(g) 6Cu(s) + 3SO2(g) …..(4) รวมสมการ (1) และ (4) โดยคูณสมการ (1) ด้วย 3 6CuFeS2(s) + 12O2(g) 3Cu2S(s) + 6FeO(s) + 9SO2(g) .....(5) สมการ (4) + (5); 6CuFeS2(s) + 15O2(g) 6Cu(s) + 6FeO(s) + 12SO2(g) หรือ 2CuFeS2(s) + 5O2(g) 2Cu(s) + 2FeO(s) + 4SO2(g) มวล Cu = 15.0 kg CuFeS2 × × × × 22.4 L O21 mol O20.79 g C2H6O1 mL C2H6O1 mol C2H6O46.08 g C2H6O3 mol O21 mol C2H6O1000 g CuFeS21 kg CuFeS21 mol CuFeS2183.52 g CuFeS22 mol Cu2 mol CuFeS263.55 g Cu1 mol Cuสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเคมี เล่ม 2 บทที่ 6 | ปริมาณสัมพันธ์189
= 5.19 × 103g Cu นั่นคือ ถ้าถลุงแร่คาลไพไรต์ 15.0 กิโลกรัม ตามทฤษฎีจะได้โลหะทองแดง 5.19 × 103 กรัม ผลได้ร้อยละ = × 100 = 92.5 ดังนั้น ผลได้ร้อยละของปฏิกิริยาเคมีนี้เท่ากับ 92.54.80 × 103 g5.19 × 103 gสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีบทที่ 6 | ปริมาณสัมพันธ์ เคมี เล่ม 2190
191เคมี เล่ม 2 ภาคผนวกสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีภาคผนวก
192ภาคผนวกสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเคมี เล่ม 2แบบทดสอบแบบเลือกตอบแบบคำ ถามเดี่ยวที่ไม่มีสถานการณ์คำ�ถาม…………………………………………………………………….ตัวเลือก ก................................................ข................................................ค................................................ง................................................แบบทดสอบการประเมินผลด้วยแบบทดสอบเป็นวิธีที่นิยมใช้กันอย่างแพร่หลายในการวัดผลสัมฤทธิ์ในการเรียนโดยเฉพาะด้านความรู้และความสามารถทางสติปัญญา ครูควรมีความเข้าใจในลักษณะของแบบทดสอบ รวมทั้งข้อดีและข้อจำ�กัดของแบบทดสอบรูปแบบต่าง ๆ เพื่อประโยชน์ในการสร้างหรือเลือกใช้แบบทดสอบให้เหมาะสมกับสิ่งที่ต้องการวัด โดยลักษณะของแบบทดสอบ รวมทั้งข้อดีและข้อจำ�กัดของแบบทดสอบรูปแบบต่าง ๆ เป็นดังนี้1) แบบทดสอบแบบที่มีตัวเลือกแบบทดสอบแบบที่มีตัวเลือก ได้แก่ แบบทดสอบแบบเลือกตอบ แบบทดสอบแบบถูกหรือผิด และแบบทดสอบแบบจับคู่ รายละเอียดของแบบทดสอบแต่ละแบบเป็นดังนี้1.1) แบบทดสอบแบบเลือกตอบ เป็นแบบทดสอบที่มีการกำ�หนดตัวเลือกให้หลายตัวเลือก โดยมีตัวเลือกที่ถูกเพียงหนึ่งตัวเลือก องค์ประกอบหลักของแบบทดสอบแบบเลือกตอบมี 2 ส่วน คือ คำ�ถามและตัวเลือก แต่บางกรณีอาจมีส่วนของสถานการณ์เพิ่มขึ้นมาด้วย แบบทดสอบแบบเลือกตอบมีหลายรูปแบบ เช่น แบบทดสอบแบบเลือกตอบคำ�ถามเดี่ยว แบบทดสอบแบบเลือกตอบคำ�ถามชุด แบบทดสอบแบบเลือกตอบคำ�ถาม 2 ชั้น โครงสร้างดังตัวอย่าง ตัวอย่างเครื่องมือวัดและประเมินผล
193เคมี เล่ม 2 ภาคผนวกสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแบบทดสอบแบบเลือกตอบแบบคำ ถามเดี่ยวที่มีสถานการณ์สถานการณ์……………………………………………………………......................คำ�ถาม…………………………………………………....................………………….ตัวเลือกก................................................ข................................................ค................................................ง................................................ แบบทดสอบแบบเลือกตอบแบบคำ ถามเป็นชุดสถานการณ์……………………………………………………………......................คำ�ถาม…………………………………………………....................………………….ตัวเลือก ก................................................ข................................................ค................................................ง................................................ คำ�ถามที่ 2 ……………………………………………………………..................ตัวเลือกก................................................ข................................................ค................................................ง................................................
194ภาคผนวกสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเคมี เล่ม 2 แบบทดสอบแบบเลือกตอบมีข้อดีคือ สามารถใช้วัดผลสัมฤทธิ์ของนักเรียนได้ครอบคลุมเนื้อหาตามจุดประสงค์ สามารถตรวจให้คะแนนและแปลผลคะแนนได้ตรงกัน แต่มีข้อจำ�กัดคือ ไม่เปิดโอกาสให้นักเรียนได้แสดงออกอย่างอิสระจึงไม่สามารถวัดความคิดระดับสูง เช่น ความคิดสร้างสรรค์ได้ นอกจากนี้นักเรียนที่ไม่มีความรู้สามารถเดาคำ�ตอบได้1.2) แบบทดสอบแบบถูกหรือผิด เป็นแบบทดสอบที่มีตัวเลือก ถูกและผิด เท่านั้น มีองค์ประกอบ 2 ส่วน คือ คำ�สั่งและข้อความให้นักเรียนพิจารณาว่าถูกหรือผิด ดังตัวอย่าง แบบทดสอบแบบเลือกตอบแบบคำ ถาม 2 ชั้นสถานการณ์……………………………………………………………......................คำ�ถาม…………………………………………………....................………………….ตัวเลือก ก................................................ข................................................ค................................................ง................................................ คำ�ถามที่ 2 (ถามเหตุผลของการตอบคำ�ถามที่ 1)……………………………………………………………........................................……………………………………………………………........................................
195เคมี เล่ม 2 ภาคผนวกสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแบบทดสอบแบบถูกหรือผิดคำ สั่ง ให้พิจารณาว่าข้อความต่อไปนี้ถูกหรือผิด แล้วใส่เครื่องหมาย หรือ หน้าข้อความ………… 1. ข้อความ……………………………………………..……………..………………….....………… 2. ข้อความ……………………………………………..……………..………………….....………… 3. ข้อความ……………………………………………..……………..………………….....………… 4. ข้อความ……………………………………………..……………..………………….....………… 5. ข้อความ……………………………………………..……………..………………….....แบบทดสอบแบบจับคู่คำ สั่ง ให้นำ�ตัวอักษรหน้าข้อความในชุดคำ�ตอบมาเติมในช่องว่างหน้าข้อความในชุดคำ�ถาม ชุดคำ�ถาม ชุดคำ�ตอบ……… 1. ………………………………… ก. ………………………………………… 2. ………………………………… ข. ………………………………………… 3. ………………………………… ค. …………………………………ง. ………………………………… แบบทดสอบรูปแบบนี้สามารถสร้างได้ง่าย รวดเร็ว และครอบคลุมเนื้อหา สามารถตรวจได้รวดเร็วและให้คะแนนได้ตรงกัน แต่นักเรียนมีโอกาสเดาได้มาก และการสร้างข้อความให้เป็นจริงหรือเป็นเท็จโดยสมบูรณ์ในบางเนื้อทำ�ได้ยาก1.3) แบบทดสอบแบบจับคู่ ประกอบด้วยส่วนที่เป็นคำ�สั่ง และข้อความ 2 ชุด ที่ให้จับคู่กัน โดยข้อความชุดที่ 1 อาจเป็นคำ�ถาม และข้อความชุดที่ 2 อาจเป็นคำ�ตอบหรือตัวเลือก โดยจำ�นวนข้อความในชุดที่ 2 อาจมีมากกว่าในชุดที่ 1 ดังตัวอย่าง
196ภาคผนวกสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเคมี เล่ม 2 แบบทดสอบรูปแบบนี้สร้างได้ง่ายตรวจให้คะแนนได้ตรงกัน และเดาคำ�ตอบได้ยากเหมาะสำ�หรับวัดความสามารถในการหาความสัมพันธ์ระหว่างคำ�หรือข้อความ 2 ชุด แต่ในกรณีที่นักเรียนจับคู่ผิดไปแล้วจะทำ�ให้มีการจับคู่ผิดในคู่อื่น ๆ ด้วย 2) แบบทดสอบแบบเขียนตอบเป็นแบบทดสอบที่ให้นักเรียนคิดคำ�ตอบเอง จึงมีอิสระในการแสดงความคิดเห็นและสะท้อนความคิดออกมาโดยการเขียนให้ผู้อ่านเข้าใจ โดยทั่วไปการเขียนตอบมี 2 แบบ คือ การเขียนตอบแบบเติมคำ�หรือการเขียนตอบอย่างสั้น และการเขียนตอบแบบอธิบาย รายละเอียดของแบบทดสอบที่มีการตอบแต่ละแบบเป็นดังนี้2.1) แบบทดสอบเขียนตอบแบบเติมคำ�หรือตอบอย่างสั้น ประกอบด้วยคำ�สั่ง และข้อความที่ไม่สมบูรณ์ซึ่งจะมีส่วนที่เว้นไว้เพื่อให้เติมคำ�ตอบหรือข้อความสั้น ๆ ที่ทำ�ให้ข้อความข้างต้นถูกต้องหรือสมบูรณ์ นอกจากนี้แบบทดสอบยังอาจประกอบด้วยสถานการณ์และคำ�ถามที่ให้นักเรียนตอบโดยการเขียนอย่างอิสระ แต่สถานการณ์และคำ�ถามจะเป็นสิ่งที่กำ�หนดคำ�ตอบให้มีความถูกต้องและเหมาะสม แบบทดสอบรูปแบบนี้สร้างได้ง่าย มีโอกาสเดาได้ยาก และสามารถวินิจฉัยคำ�ตอบที่นักเรียนตอบผิดเพื่อให้ทราบถึงข้อบกพร่องทางการเรียนรู้หรือความเข้าใจที่คลาดเคลื่อนได้ แต่การจำ�กัดคำ�ตอบให้นักเรียนตอบเป็นคำ� วลี หรือประโยคได้ยาก ตรวจให้คะแนนได้ยากเนื่องจากบางครั้งมีคำ�ตอบถูกต้องหรือยอมรับได้หลายคำ�ตอบ2.2) แบบทดสอบเขียนตอบแบบอธิบาย เป็นแบบทดสอบที่ต้องการให้นักเรียนสร้างคำ�ตอบอย่างอิสระ ประกอบด้วยสถานการณ์และคำ�ถามที่สอดคล้องกัน โดยคำ�ถามเป็นคำ�ถามแบบปลายเปิด แบบทดสอบรูปแบบนี้ให้อิสระแก่นักเรียนในการตอบจึงสามารถใช้วัดความคิดระดับสูงได้ แต่เนื่องจากนักเรียนต้องใช้เวลาในการคิดและเขียนคำ�ตอบมาก ทำ�ให้ถามได้น้อยข้อ จึงอาจทำ�ให้วัดได้ไม่ครอบคลุมเนื้อหาทั้งหมด รวมทั้งตรวจให้คะแนนยาก และการตรวจให้คะแนนอาจไม่ตรงกัน
197เคมี เล่ม 2 ภาคผนวกสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีตัวอย่างแบบสำ รวจรายการทักษะปฏิบัติการทดลองรายการที่ต้องสำ รวจผลการสำ รวจมี(ระบุจำ นวนครั้ง)ไม่มีการวางแผนการทดลองการทดลองตามขั้นตอนการสังเกตการทดลองการบันทึกผลการอภิปรายผลการทดลองก่อนลงข้อสรุปแบบประเมินทักษะเมื่อนักเรียนได้ลงมือปฏิบัติกิจกรรมจริงจะมีหลักฐานร่องรอยที่แสดงไว้ทั้งวิธีการปฏิบัติและผลการปฏิบัติ ซึ่งหลักฐานร่องรอยเหล่านั้นสามารถใช้ในการประเมินความสามารถ ทักษะการคิด และทักษะปฏิบัติได้เป็นอย่างดี การปฏิบัติการทดลองเป็นกิจกรรมที่สำ�คัญที่ใช้ในการจัดการเรียนรู้ทางวิทยาศาสตร์ โดยทั่วไปจะประเมิน 2 ส่วน คือ ประเมินทักษะการปฏิบัติการทดลองและการเขียนรายงานการทดลองโดยเครื่องมือที่ใช้ประเมินดังตัวอย่าง
198ภาคผนวกสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเคมี เล่ม 2ตัวอย่างแบบประเมินทักษะปฏิบัติการทดลองที่ใช้เกณฑ์การให้คะแนนแบบแยกองค์ประกอบย่อยทักษะปฏิบัติการทดลองคะแนน3 2 1การเลือกใช้อุปกรณ์/เครื่องมือในการทดลองเลือกใช้อุปกรณ์/เครื่องมือในกา รทดลองได้ถูกต้องเหมาะสมกับงานเลือกใช้อุปกรณ์/เครื่องมือในกา รทดลองได้ถูกต้องแต่ไม่เหมาะสมกับงานเลือกใช้อุปกรณ์/เครื่องมือในกา รทดลองไม่ถูกต้องการใช้อุปกรณ์/เครื่องมือในการทดลองใช้อุปกรณ์/เครื่องมือในการทดลองได้อย่างคล่องแคล่ว แ ล ะ ถู ก ต้ อ ง ต ามหลักการปฏิบัติใช้อุปกรณ์/เครื่องมือในการทดลองได้ถูกต้องตามหลักการปฏิบัติ แต่ไม่คล่องแคล่วใช้อุปกรณ์/เครื่องมือในการทดลองไม่ถูกต้องการทดลองตามแผนที่กำ�หนดทดลองตามวิธีการแ ล ะ ขั้ น ต อ น ที่กำ�หนดไว้อย่างถูกต้อง มีการปรับปรุงแก้ไขเป็นระยะทดลองตามวิธีการแ ล ะ ขั้ น ต อ น ที่กำ�หนดไว้ มีการปรับปรุงแก้ไขบ้างทดลองตามวิธีการแ ล ะ ขั้ น ต อ น ที่กำ � ห น ด ไ ว้ ห รื อ ดำ � เ นิ น ก า ร ข้า มขั้นตอนที่กำ�หนดไว้ ไม่มีการปรับปรุงแก้ไข
199เคมี เล่ม 2 ภาคผนวกสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแบบประเมินคุณลักษณะด้านจิตวิทยาศาสตร์การประเมินจิตวิทยาศาสตร์ไม่สามารถทำ�ได้โดยตรง โดยทั่วไปทำ�โดยการตรวจสอบพฤติกรรมภายนอกที่ปรากฏให้เห็นในลักษณะของคำ�พูด การแสดงความคิดเห็น การปฏิบัติหรือพฤติกรรมบ่งชี้ที่สามารถสังเกตหรือวัดได้ และแปลผลไปถึงจิตวิทยาศาสตร์ซึ่งเป็นสิ่งที่ส่งผลให้เกิดพฤติกรรมดังกล่าว เครื่องมือที่ใช้ประเมินคุณลักษณะด้านจิตวิทยาศาสตร์ ดังตัวอย่างตัวอย่างแบบประเมินทักษะปฏิบัติการทดลองที่ใช้เกณฑ์การให้คะแนนแบบมาตรประมาณค่าทักษะที่ประเมินผลการประเมินระดับ 3 ระดับ 2 ระดับ 11. วางแผนการทดลองอย่างเป็นขั้นตอน2. ปฏิบัติการทดลองได้อย่างคล่องแคล่ว สามารถเลือกใช้อุปกรณ์ได้ถูกต้อง เหมาะสม และจัดวางอุปกรณ์เป็นระเบียบ สะดวกต่อการใช้งาน3. บันทึกผลการทดลองได้ถูกต้องและครบถ้วนสมบูรณ์ระดับ 3 หมายถึง ปฏิบัติได้ทั้ง 3 ข้อระดับ 2 หมายถึง ปฏิบัติได้ทั้ง 2 ข้อระดับ 1 หมายถึง ปฏิบัติได้ทั้ง 1 ข้อตัวอย่างแนวทางการให้คะแนนการเขียนรายงานการทดลองคะแนน3 2 1เขียนรายงานตามลำ � ดั บ ขั้ น ต อ นผลการทดลองตรงตามสภาพจริงและสื่อความหมายเขียนรายงานการทดลองตามลำ�ดับ แต่ไม่สื่อความหมายเขียนรายงานโดยลำ�ดับขั้นตอนไม่สอดคล้องกัน และไม่สื่อความหมาย
200ภาคผนวกสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเคมี เล่ม 2ตัวอย่างแบบประเมินคุณลักษณะด้านจิตวิทยาศาสตร์คำ ชี้แจง จงทำ�เครื่องหมาย ลงในช่องว่างที่ตรงกับคุณลักษณะที่นักเรียนแสดงออก โดยจำ�แนกระดับพฤติกรรมการแสดงออกเป็น 4 ระดับ ดังนี้มาก หมายถึง นักเรียนแสดงออกในพฤติกรรมเหล่านั้นอย่างสม่ำ�เสมอปานกลาง หมายถึง นักเรียนแสดงออกในพฤติกรรมเหล่านั้นเป็นครั้งคราวน้อย หมายถึง นักเรียนแสดงออกในพฤติกรรมเหล่านั้นน้อยครั้งไม่มีการแสดงออก หมายถึง นักเรียนไม่แสดงออกในพฤติกรรมเหล่านั้นเลยรายการพฤติกรรมการแสดงออกระดับพฤติกรรมการแสดงออกมาก ปานกลางน้อย ไม่มีการแสดงออกด้านความอยากรู้อยากเห็น1. นักเรียนสอบถามจากผู้รู้หรือไปศึกษาค้นคว้าเพิ่มเติม เมื่อเกิดความสงสัยในเรื่องราววิทยาศาสตร์2. นักเรียนชอบไปงานนิทรรศการวิทยาศาสตร์3. นักเรียนนำ�การทดลองที่สนใจไปทดลองต่อที่บ้านด้านความซื่อสัตย์1. นักเรียนรายงานผลการทดลองตามที่ทดลองได้จริง2. เมื่อทำ�การทดลองผิดพลาด นักเรียนจะลอกผลการทดลองของเพื่อส่งครู3. เมื่อครูมอบหมายให้ทำ�ชิ้นงานออกแบบสิ่งประดิษฐ์ นักเรียนจะประดิษฐ์ตามแบบที่ปรากฏอยู่ในหนังสือ
201เคมี เล่ม 2 ภาคผนวกสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีรายการพฤติกรรมการแสดงออกระดับพฤติกรรมการแสดงออกมาก ปานกลางน้อย ไม่มีการแสดงออกด้านความใจกว้าง1. แม้ว่านักเรียนจะไม่เห็นด้วยกับการสรุปผลการทดลองในกลุ่ม แต่ก็ยอมรับผลสรุปของสมาชิกส่วนใหญ่ 2. ถ้าเพื่อนแย้งวิธีการทดลองของนักเรียนและมีเหตุผลที่ดีกว่า นักเรียนพร้อมที่จะนำ�ข้อเสนอแนะของเพื่อนไปปรับปรุงงานของตน3. เมื่องานที่นักเรียนตั้งใจและทุ่มเททำ�ถูกตำ�หนิหรือโต้แย้ง นักเรียนจะหมดกำ�ลังใจด้านความรอบคอบ1. นักเรียนสรุปผลการทดลองทันทีเมื่อเสร็จสิ้นการทดลอง 2. นักเรียนทำ�การทดลองซ้ำ� ๆ ก่อนที่จะสรุปผลการทดลอง 3. นักเรียนตรวจสอบความพร้อมของอุปกรณ์ก่อนทำ�การทดลองด้านความมุ่งมั่นอดทน1. ถึงแม้ว่างานค้นคว้าที่ทำ�อยู่มีโอกาสสำ�เร็จได้ยาก นักเรียนจะยังค้นคว้าต่อไป2. นักเรียนล้มเลิกการทดลองทันที เมื่อผลการทดลองที่ได้ขัดจากที่เคยได้เรียนมา3. เมื่อทราบว่าชุดการทดลองที่นักเรียนสนใจต้องใช้ระยะเวลาในการทดลองนาน นักเรียนก็เปลี่ยนไปศึกษาชุดการทดลองที่ใช้เวลาน้อยกว่า
202ภาคผนวกสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเคมี เล่ม 2รายการพฤติกรรมการแสดงออกระดับพฤติกรรมการแสดงออกมาก ปานกลางน้อย ไม่มีการแสดงออกเจตคติที่ดีต่อวิทยาศาสตร์1. นักเรียนนำ�ความรู้ทางวิทยาศาสตร์มาใช้แก้ปัญหาในชีวิตประจำ�วันอยู่เสมอ2. นักเรียนชอบทำ�กิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับวิทยาศาสตร์3. นักเรียนสนใจติดตามข่า วสา รที่เกี่ยวข้องกับวิทยาศาสตร์วิธีการตรวจให้คะแนนตรวจให้คะแนนตามเกณฑ์โดยกำ�หนดน้ำ�หนักของตัวเลือกในช่องต่าง ๆ เป็น 4 3 2 1 ข้อความที่มีความหมายเป็นทางบวก กำ�หนดให้คะแนนแต่ละข้อความดังนี้ระดับพฤติกรรมการแสดงออก คะแนนมาก 4ปานกลาง 3น้อย 2ไม่มีการแสดงออก 1ส่วนของข้อความที่มีความหมายเป็นทางลบการกำ�หนดให้คะแนนในแต่ละข้อความจะมีลักษณะเป็นตรงกันข้ามการประเมินการนำ เสนอผลงานการประเมินผลและให้คะแนนการนำ�เสนอผลงานใช้แนวทางการประเมินเช่นเดียวกับการประเมินภาระงานอื่น คือ การใช้คะแนนแบบภาพรวม และการให้คะแนนแบบแยกองค์ประกอบย่อย ดังรายละเอียดต่อไปนี้
203เคมี เล่ม 2 ภาคผนวกสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี1) การให้คะแนนในภาพรวม เป็นการให้คะแนนที่ต้องการสรุปภาพรวมจึงประเมินเฉพาะประเด็นหลักที่สำ�คัญ ๆ เช่น การประเมินความถูกต้องของเนื้อหา ความรู้และการประเมินสมรรถภาพด้านการเขียนโดยใช้เกณฑ์การให้คะแนนแบบภาพรวม ดังตัวอย่างต่อไปนี้ตัวอย่างเกณฑ์การประเมินความถูกต้องของเนื้อหาความรู้(แบบภาพรวม)รายการประเมิน ระดับคุณภาพเนื้อหาไม่ถูกต้องเป็นส่วนใหญ่ ต้องปรับปรุงเนื้อหาถูกต้องแต่ให้สาระสำ�คัญน้อยมาก และไม่ระบุแหล่งที่มาของความรู้ พอใช้เนื้อหาถูกต้อง มีสาระสำ�คัญ แต่ยังไม่ครบถ้วน มีการระบุแหล่งที่มาของความรู้ ดีเนื้อหาถูกต้อง มีสาระสำ�คัญครบถ้วน และระบุแหล่งที่มาของความรู้ชัดเจน ดีมากตัวอย่างเกณฑ์การประเมินสมรรถภาพด้านการเขียน (แบบภาพรวม)รายการประเมิน ระดับคุณภาพเขียนสับสน ไม่เป็นระบบ ไม่บอกปัญหาและจุดประสงค์ ขาดการเชื่อมโยงเนื้อหาบางส่วนไม่ถูกต้องหรือไม่สมบูรณ์ ใช้ภาษาไม่เหมาะสมและสะกดคำ�ไม่ถูกต้อง ไม่อ้างอิงแหล่งที่มาของความรู้ต้องปรับปรุงขียนเป็นระบบแต่ไม่ชัดเจน บอกจุดประสงค์ไม่ชัดเจน เนื้อหาถูกต้องแต่มีรายละเอียดไม่เพียงพอ เนื้อหาบางตอนไม่สัมพันธ์กัน การเรียบเรียบเนื้อหาไม่ต่อเนื่อง ใช้ภาษาถูกต้อง อ้างอิงแหล่งที่มาของความรู้พอใช้เขียนเป็นระบบ แสดงให้เห็นโครงสร้างของเรื่อง บอกความสำ�คัญและที่มาของปัญหา จุดประสงค์ แนวคิดหลักไม่ครอบคลุมประเด็นสำ�คัญทั้งหมด เนื้อหาบางตอนเรียบเรียงไม่ต่อเนื่อง ใช้ภาษาถูกต้อง มีการยกตัวอย่าง รูปภาพ แผนภาพประกอบ อ้างอิงแหล่งที่มาของความรู้ดีเขียนเป็นระบบ แสดงให้เห็นโครงสร้างของเรื่อง บอกความสำ�คัญและที่มาของปัญหา จุดประสงค์ แนวคิดหลักได้ครอบคลุมประเด็นสำ�คัญทั้งหมดเรียบเรียงเนื้อหาได้ต่อเนื่อง ใช้ภาษาถูกต้อง ชัดเจนเข้าใจง่าย มีการยกตัวอย่าง รูปภาพ แผนภาพประกอบ อ้างอิงแหล่งที่มาของความรู้ดีมาก
204ภาคผนวกสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเคมี เล่ม 22) การให้คะแนนแบบแยกองค์ประกอบย่อย เป็นการประเมินเพื่อต้องการนำ�ผลการประเมินไปใช้พัฒนางานให้มีคุณภาพผ่านเกณฑ์ และพัฒนาคุณภาพให้สูงขึ้นกว่าเดิมอย่างต่อเนื่อง โดยใช้เกณฑ์ย่อย ๆ ในการประเมินเพื่อทำ�ให้รู้ทั้งจุดเด่นที่ควรส่งเสริมและจุดด้อยที่ควรแก้ไขปรับปรุงการทำ�งานในส่วนนั้น ๆ เกณฑ์การให้คะแนนแบบแยกองค์ประกอบย่อย มีตัวอย่างดังนี้ตัวอย่างเกณฑ์การประเมนสมรรถภาพ (แบบแยกองค์ประกอบย่อย)รายการประเมิน ระดับคุณภาพด้านการวางแผนไม่สามารถออกแบบได้ หรือออกแบบได้แต่ไม่ตรงกับประเด็นปัญหาที่ต้องการเรียนรู้ต้องปรับปรุงออกแบบการได้ตามประเด็นสำ�คัญของปัญหาเป็นบางส่วน พอใช้ออกแบบครอบคลุมประเด็นสำ�คัญของปัญหาเป็นส่วนใหญ่ แต่ยังไม่ชัดเจน ดีออกแบบได้ครอบคลุมทุกประเด็นสำ�คัญของปัญหาอย่างเป็นขั้นตอนที่ชัดเจนและตรงตามจุดประสงค์ที่ต้องการดีมากด้านการดำ เนินการดำ�เนินการไม่เป็นไปตามแผน ใช้อุปกรณ์และสื่อประกอบถูกต้องแต่ไม่คล่องแคล่วต้องปรับปรุงดำ�เนินการตามแผนที่วางไว้ ใช้อุปกรณ์และสื่อประกอบถูกต้องแต่ไม่คล่องแคล่วพอใช้ดำ�เนินการตามแผนที่วางไว้ ใช้อุปกรณ์และสื่อประกอบการสาธิตได้อย่างคล่องแคล่วและเสร็จทันเวลา ผลงานในบางขั้นตอนไม่เป็นไปตามจุดประสงค์ดีดำ�เนินการตามแผนที่วางไว้ ใช้อุปกรณ์และสื่อประกอบได้ถูกต้อง คล่องแคล่ว และเสร็จทันเวลา ผลงานทุกขั้นตอนเป็นไปตามจุดประสงค์ดีมาก
205เคมี เล่ม 2 ภาคผนวกสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีรายการประเมิน ระดับคุณภาพด้านการอธิบายอธิบายไม่ถูกต้อง ขัดแย้งกับแนวคิดหลักทางวิทยาศาสตร์ ต้องปรับปรุงอธิบายโดยอาศัยแนวคิดหลักทางวิทยาศาสตร์ แต่การอธิบายเป็นแบบพรรณนาทั่วไปซึ่งไม่คำ�นึงถึงการเชื่อมโยงกับปัญหาทำ�ให้เข้าใจยากพอใช้อธิบายโดยอาศัยแนวคิดหลักทางวิทยาศาสตร์ ตรงตามประเด็นของปัญหาแต่ข้ามไปในบางขั้นตอน ใช้ภาษาได้ถูกต้องดีอธิบายตามแนวคิดหลักทางวิทยาศาสตร์ ตรงตามประเด็นของปัญหาและจุดประสงค์ ใช้ภาษาได้ถูกต้องเข้าใจง่าย สื่อความหมายได้ชัดเจนดีมาก
206บรรณานุกรม เคมี เล่ม 2สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. (2559). คู่มือครูรายวิชาเพิ่มเติม เคมีเล่ม 2 (พิมพ์ครั้งที่ 3). กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ สกสค.สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. (2559). หนังสือเรียน รายวิชาเพิ่มเติม เคมี เล่ม 2 (พิมพ์ครั้งที่ 9). กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ สกสค.Averill, B., & Eldredge, P. (2007). Chemistry: Principles, Patterns, and Applications. San Francisco : Benjamin Cummings. Brown, L.S., & Holme, T. A. (2006). Chemistry for Engineering Students. California: Thomas-Brooks/Cole.Chang, R. (2010). Chemistry. 10th ed. New York: The McGraw-Hill. Davis, R.E. & other. (2009). Modern Chemistry Teacher’s Edition. Texas: Holt, Rinehart and Winston.International Union of Pure and Applied Chemistry. (2016). Periodic Table of Elements. Retrieved June 15, 2016, from https://iupac.org/what-we-do/periodic-table-of-elements/. Jenkins, F. & other. (2002). Chemistry 11. Ontario: Nelson Thomson Learning. Kessel, H.V. & other. (2003). Chemistry 12. Ontario: Nelson Thomson Learning.Laurel, D. & other. (2005). Glencoe Science Chemistry : Matter and Change (Teacher Wraparound Edition). Ohio: McGraw-Hill.Myers, R.T. & Oldham, K.B. & Tocci, S. (2000). Chemistry: Visualizing Matter, Technology Edition. Texas: Holt, Rinehart and Winston.Ryan, L. & Norris, R. (2014). Cambridge International AS and A Level Chemistry Coursebook2nd ed. Cambridge: Cambridge University Press. Silberberg, M.S. (2009). Chemistry: The Molecular Nature of Matter and Change. 5th ed. New York: McGraw-Hill. Wieser, M. E. & Berglund, M. (2009). Atomic weights of the elements 2007 (IUPAC technical report). Pure and Applied Chemistry, 81 (11), 2131-2156.บรรณานุกรมสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
คณะที่ปรึกษา1. ดร.พรพรรณ ไวทยางกูร ผู้อำ�นวยการสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี2. รศ.ดร.สัญญา มิตรเอม รองผู้อำ�นวยการสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี3. ดร.วนิดา ธนประโยชน์ศักดิ์ ผู้ช่วยผู้อำ�นวยการสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีคณะกรรมการจัดทำ คู่มือครูรายวิชาเพิ่มเติมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเคมีเล่ม 2ตามผลการเรียนรู้กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี(ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560)ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐานพุทธศักราช 2551คณะผู้จัดทำ คู่มือครูรายวิชาเพิ่มเติมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เคมี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 เล่ม 21. ศ.ดร.มงคล สุขวัฒนาสินิทธิ์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย2. ผศ.ดร.จินดา แต้มบรรจง ผู้ชำ�นาญสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี3. นายณรงค์ศิลป์ ธูปพนม ผู้เชี่ยวชาญพิเศษอาวุโสสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี4. นางสาวศศินี อังกานนท์ ผู้ชำ�นาญสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี5. นางสุทธาทิพย์ หวังอำ�นวยพร ผู้ชำ�นาญ สาขาเคมีและชีววิทยาสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี6. นางสาวศิริรัตน์ พริกสี ผู้ชำ�นาญ สาขาเคมีและชีววิทยาสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี7. ดร.สนธิ พลชัยยา ผู้ชำ�นาญ สาขาเคมีและชีววิทยาสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี8. นายชาญณรงค์ พูลเพิ่ม นักวิชาการ สาขาเคมีและชีววิทยาสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี9. นางสาวณัฏฐิกา งามกิจภิญโญ นักวิชาการ สาขาเคมีและชีววิทยาสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี207เคมี เล่ม 2 คณะกรรมการจัดทำ คู่มือครู
คณะผู้ร่วมพิจารณาคู่มือครู รายวิชาเพิ่มเติมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เคมี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 เล่ม 2 (ฉบับร่าง) 1. นางสมศรี เซี๊ยกสาด นักวิชาการอิสระ2. นายโสภณ พวงพันธ์บุตร โรงเรียนศรีอยุธยาในพระอุปถัมภ์ฯ กรุงเทพมหานคร3. นางสาวมาลี จิรธนวิทย์ โรงเรียนธนบุรีวรเทพีพลารักษ์ กรุงเทพมหานคร4. นายจิรพงษ์ สร้อยน้อย โรงเรียนหอวัง กรุงเทพมหานคร5. นางสาวเมธ์วดี กาญจนสรวง โรงเรียนสตรีวัดอัปสรสวรรค์ กรุงเทพมหานคร6. นายสุชากรณ์ พวงทอง โรงเรียนปากเกร็ด จ.นนทบุรี7. นางลัดดาวรรณ เหล่าเกียรติกุล โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษาน้อมเกล้า นนทบุรี จ.นนทบุรี8. นางศุภลักษณ์ ขุนสังวาลย์ โรงเรียนสงวนหญิง จ.สุพรรณบุรีคณะบรรณาธิการ1. ศ.ดร.มงคล สุขวัฒนาสินิทธิ์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย2. รศ.ดร.วัลภา เอื้องไมตรีภิรมย์ิ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย3. รศ.ดร.อภิชาติ อิ่มยิ้ม จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย4. นายณรงค์ศิลป์ ธูปพนม ผู้เชี่ยวชาญพิเศษอาวุโสสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี5. ผศ.ดร.จินดา แต้มบรรจง ผู้ชำ�นาญสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี6. นางสาวศศินี อังกานนท์ิ ผู้ชำ�นาญสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี7. นางสุทธาทิพย์ หวังอำ�นวยพร ผู้ชำ�นาญ สาขาเคมีและชีววิทยาสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี208คณะกรรมการจัดทำ คู่มือครู เคมี เล่ม 2
คู่มือครูรายวิชาเพิ่มเติมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเคมี ม.๔ เล่ม ๒สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีกระทรวงศึกษาธิการศึกษาภัณฑ์พาณิชย์พิมพ์ที่โรงพิมพ์ สกสค. ลาดพร้าวนายอดุลย์ บุสสา ผู้พิมพ์และผู้โฆษณา๖๔๐๐๒๕๘www.suksapan.or.thwww.suksapanpanit.comคู่มือครู ฉบับดิจิทัลscan