Янги Ўзбекистон 26.01.2022

2020 йил 25 январдан чиқа бошлаган

Ижтимоий-сиёсий газета № 17 (539), 2022 йил 26 январь, чоршанба

ªЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ПРЕЗИДЕНТИ “МАРКАЗИЙ ОСИЁ
ДАВЛАТЛАРИ – ХИТОЙ” ОНЛАЙН САММИТИДА ИШТИРОК ЭТДИ

Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев 25 январь куни Хитой Халқ Республикаси Раиси Си Цзиньпин
ташаббуси билан дипломатик муносабатлар ўрнатилганининг 30 йиллигига бағишлаб ташкил этилган Марказий Осиё ва

Хитой давлат раҳбарларининг видеоанжуман шаклидаги учрашувида иштирок этди.

Тадбирда Қозоғистон Республика- Осиё давлатлари ва ХХР ўртасидаги 30 сана билан муборакбод этиб, Ўзбекис- таъминлаш ҳамда саноат кооперация- юк оқимини таъминлаш ва трансмин- Давлатимиз раҳбари саммит ишти-
си Президенти Қосим-Жомарт Тоқаев, йиллик ҳамкорлик якунларини сарҳисоб тон ва Хитой ўртасидаги ҳар томонла- си ва маҳаллийлаштиришнинг умумий тақавий логистика тармоқларини ри- рокчилари эътиборини рақамли техно-
Қирғиз Республикаси Президенти қилдилар, кўп қиррали ҳамкорликнинг ма стратегик муносабатлар ўтган давр- маконини шакллантиришга қаратилган вожлантириш учун тизимли ечимлар логияларни кенг жорий қилиш бораси-
Садир Жапаров, Тожикистон Респуб- долзарб масалалари ва келгуси истиқ- да жадал ва барқарор тус олганини Янги “Хитой — Марказий Осиё” иқти- ишлаб чиқиш муҳим эканини қайд этди. даги саъй-ҳаракатларни бирлаштириш
ликаси Президенти Эмомали Раҳмон болга мўлжалланган устувор йўналиш- таъкидлади. содий мулоқот стратегиясини ишлаб “Хитой — Қирғизистон — Ўзбекистон” зарурлигига қаратди. IT-парклар неги-
ва Туркманистон Президенти Гурбан- лари юзасидан фикр алмашдилар. чиқиш ташаббусини илгари сурди. темир йўлини барпо этиш лойиҳасини зида “Интеллектуал Ипак йўли” қўш-
гули Бердимуҳамедов ҳам қатнашди. Ҳамкорликнинг устувор йўналиш- амалга оширишни жорий йилдаёқ ма платформасини яратиш таклиф
Давлатимиз раҳбари ўз нутқининг ларини баён этар экан, мамлакати- Ўзбекистон Президенти “Хитой — бошлаш таклиф этилди. қилинди.
Мамлакатлар етакчилари Марказий аввалида иштирокчиларни юбилей миз етакчиси тўсиқларсиз савдони Марказий Осиё” йўналишида узлуксиз
Давоми 2-бетда

ªЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ПРЕЗИДЕНТИ ШАВКАТ МИРЗИЁЕВНИНГ
МАРКАЗИЙ ОСИЁ ВА ХИТОЙ ДАВЛАТ РА²БАРЛАРИ САММИТИДАГИ НУТ¯И

Ҳурматли Раис Си Цзиньпин жаноблари! Марказий Осиё” иқтисодий мулоқоти қўшма Жуда қисқа муддатда коронавирусга қарши Шу маънода, БМТ Бош Ассамблеяси томони- шароитда минтақавий хавфсизликни таъминлаш,
Муҳтарам ҳамкасблар, азиз дўстлар! стратегиясини ишлаб чиқишни таклиф этамиз. Ўзбекистон – Хитой вакцинасини ишлаб чиқариш дан пандемия шароитида озиқ-овқат хавфсиз- шу жумладан, “уч ёвуз куч”га қарши курашиш
Сизларни самимий қутлайман ҳамда Хитой йўлга қўйилиб, ушбу вакцинанинг ўн етти мил- лигини таъминлаш бўйича алоҳида резолюция борасида янада яқин ҳамкорликни йўлга қўйиш
Халқ Республикаси ва Марказий Осиё давлат- Иккинчи. Транспорт инфратузилмаси Марка- лионта дозаси тайёрлангани диққатга сазовор. қабул қилиниши тўғрисидаги ташаббусни бирга- муҳим аҳамиятга эга.
лари ўртасида дипломатик муносабатлар ўр- зий Осиё ва Хитой ўртасидаги савдо-иқтисодий ликда илгари суришни таклиф этамиз.
натилганининг 30 йиллиги муносабати билан ҳамкорлик ривожининг драйверидир. Фурсатдан фойдаланиб, Сизга, ҳурматли Си Қозоғистон халқининг донишмандлиги ва
билдирилган табрикларга қўшиламан. Цзиньпин жаноблари, Хитой Ҳукумати ва халқи- Ушбу ҳужжатда озиқ-овқат тармоғига инвес- Қозоғистон Президенти Қосим-Жомарт Кемелевич
Си Цзиньпин жанобларига учрашувимиз “Хитой — Марказий Осиё” йўналиши бўйлаб га коронавирус инфекциясига қарши курашда тицияларни кўпайтириш ва “яшил йўлаклар” Тоқаевнинг қатъий ҳаракатлари туфайли мамла-
ташкил этилгани учун алоҳида миннатдорлик етказиб беришда пандемия оқибатида келиб Ўзбекистонга беқиёс ёрдам кўрсатгани учун яратган ҳолда ўзаро етказиб беришнинг сама- катдаги вазият нормаллашгани бизни қувонтиради.
билдираман. чиққан логистик узилишлар мамлакатларимиз- миннатдорлик билдираман. рали механизмларини шакллантириш масала-
Ҳурматли саммит иштирокчилари! нинг кўплаб тармоқларини зарур ускуналар ва лари ҳисобга олиниши муҳим, деб ҳисоблай- Хавфсизлик — бўлинмас, Қозоғистонда
Ўтган 30 йилда Ўзбекистон ва Хитой ўртаси- хомашёсиз қолдирди. Фармацевтика, анъанавий тиббиёт, врачлар миз. тинчлик — бутун минтақамиздаги барқарорлик
даги ҳар томонлама стратегик муносабатлар малакасини ошириш ва соҳа шифохоналари гаровидир.
жадал ва барқарор тус олди. Бу ҳолат устувор инвестиция лойиҳаларини ўртасидаги шериклик борасидаги ҳамкорлиги- Еттинчи. “Иқлим” кун тартибини ва “экологик
Ҳамкорлигимизни янада ривожлантириш амалга ошириш муддатлари ва сифатига сал- мизни кенгайтиришга тайёрмиз. тоза ривожланиш”ни биргаликда илгари суриш Афғонистондаги вазиятнинг барқарорлашу-
мақсадида эътиборни қуйидаги устувор йўна- бий таъсир кўрсатмоқда. ҳамкорлигимизнинг долзарб йўналишидир. ви ва ушбу мамлакатда гуманитар инқироз ку-
лишларга қаратиш муҳим, деб ҳисоблаймиз. Умид қиламизки, тез фурсатда вакцинация чайишининг олдини олиш устувор масалалари-
Биринчи. Ипак йўлининг Иқтисодий макони- Шу муносабат билан юк оқимининг узлук- паспортларини ўзаро тан олиш юзасидан кели- 2026 йилга қадар Ўзбекистонда қайта тикла- миз қаторига киради.
ни барпо этиш борасидаги ташаббуснинг муҳим сизлигини таъминлаш ва трансминтақавий шувларга эришамиз. нувчи энергия генерацияси улушини 25 фоизга
вазифаси савдо ва инвестициявий ҳамкорлик- логистика тармоқларини ривожлантириш учун етказиш, 2030 йилгача эса парник газларини “Хавфсиз Ипак йўли” концепциясини амал-
ни кенгайтиришдан иборат. тизимли ечимлар ишлаб чиқишни фавқулодда Бешинчи. Биз камбағалликни қисқартириш чиқаришни 35 фоизга қисқартиришни режа- га ошириш йўлида Афғонистон йўналишидаги
Биргаликдаги саъй-ҳаракатлар туфайли муҳим деб ҳисоблаймиз. борасида изчил чора-тадбирларни амалга оши- лаштирмоқдамиз. саъй-ҳаракатларимизни мувофиқлаштиришни
Ўзбекистоннинг Хитой билан товар айирбош- ришга аҳоли фаровонлигини таъминлашнинг давом эттириш муҳимдир.
лаши 30 йилда 140 карра кўпайди. Хитойнинг Шу билан бир қаторда, “Хитой — Қирғизис- энг муҳим шарти сифатида қараймиз. “Яшил Ипак йўли” ташаббуси доирасида
иқтисодиётимизга инвестициялари ҳажми тон — Ўзбекистон” темир йўлини қуриш лойиҳа- муқобил энергетика, қуёш ва шамол электр Биз хитойлик ҳамкорлар билан биргаликда
2017 йилдан буён беш баробар ортди. сини амалий рўёбга чиқаришга жорий йилдаёқ Хитойнинг мутлақ камбағаллик устидан қо- станциялари учун бутловчи қисмлар ва ускуна- Афғонистонда инфратузилмавий лойиҳаларни
Шу билан бирга, ушбу кўрсаткичлар мавжуд киришиш муҳим. зонган тарихий ғалабасини юксак баҳолаймиз. ларни маҳаллийлаштириш, тармоқ учун кадр- амалга оширишдан ҳам манфаатдормиз.
улкан салоҳиятни тўлиқ акс эттирмаяпти. лар тайёрлаш соҳаларига Хитой инвестиция-
Бугун Хитой — бу нафақат “глобал фабрика”, Ушбу масалаларни тезкор ҳал қилиш мақсади- Хитой тажрибасини қўллаган ҳолда Ўзбекис- лари ва технологияларини жалб қилиш бўйича Ҳурматли учрашув иштирокчилари!
балки “глобал бозор” ҳамдир. да Марказий Осиё ва Хитой мамлакатлари ҳукумат тонда камбағалликка қарши кураш бўйича кўри- ҳамкорлик “йўл харитаси”ни ишлаб чиқишни Ҳамкасбларим томонидан билдирилган бар-
Биз Марказий Осиё мамлакатлари ва Хитой раҳбарларининг ўринбосарлари даражасида Муво- лаётган чора-тадбирлар бизга ҳатто пандемия таклиф этамиз. ча ташаббус ва таклифларни, шунингдек, бу-
иқтисодиётларининг бир-бирини тўлдириб ту- фиқлаштирувчи қўмита тузишни таклиф этамиз. шароитида ярим миллондан зиёд оилаларни гунги саммит якунлари бўйича Қўшма баёнотни
рувчи устунликларини ҳисобга олган ҳолда кам таъминланганлар тоифасидан чиқариш им- Саккизинчи. Маданий-гуманитар ҳамкорлик- тўлиқ қўллаб-қувватлаймиз.
ушбу имкониятлардан максимал даражада Учинчи. Пандемиядан кейинги тикланиш конини берди. ни ривожлантириш ва мустаҳкамлаш халқлари- Ушбу ҳужжатда кўп қиррали шериклигимизни
фойдаланишдан манфаатдормиз. ва тўртинчи саноат инқилобига жадал ўтиш мизнинг янада яқинлашишига хизмат қилади. янада мустаҳкамлашнинг муҳим масалаларига
Марказий Осиё мамлакатларидан Хитой- шароитида рақамли технологияларни кенг қўл- 2026 йилга бориб камбағаллик даражасини доир умумий ёндашувлар ўз аксини топган.
га тўсиқларсиз савдони таъминлаш ва тайёр лашнинг аҳамияти тобора ортиб бормоқда. икки баробар камайтиришни мақсад қилганмиз. Маданий-гуманитар алоқаларни мустаҳкам- Дипломатик муносабатлар ўрнатилганининг
маҳсулотлар етказиб бериш ҳажмини ошириш лаш борасида Сизнинг, ҳурматли Си Цзиньпин 30 йиллигини нишонлаш бўйича ишлаб чиқил-
бўйича манзилли чоралар кўриш, Хитой тех- Хитойнинг бу соҳада тўпланган тажрибасини Бу мақсадга эришиш учун аграр тармоқни мо- жаноблари, ташаббусингиз ривожи сифати- ган режани биргаликда амалга оширишга тай-
нологияларини жалб қилган ҳолда минтақа ҳисобга олиб, рақамли иқтисодиёт ва савдони дернизация қилиш, шўрланган ва шўрхок ерларда да келгуси йилни “Марказий Осиё ва Хитой ёрмиз.
мамлакатлари импорт қилаётган маҳсулот- ривожлантириш, электрон ҳукумат, блокчейн экинлар етиштириш, шаҳар ва қишлоқ ўртасида халқлари маданияти ва санъати йили” деб Сўзимнинг якунида бугунги учрашув ташкил
ларни ишлаб чиқариш учун умумий саноат ва сунъий интеллект технологияларини жорий ишлаб чиқариш занжирларини йўлга қўйишда Хи- эълон қилишни таклиф қиламиз. этилгани учун Сизга, Си Цизньпин жаноблари,
кооперацияси ва маҳаллийлаштириш маконини этиш соҳасидаги ўзаро манфаатли шерикликни той билан ҳамкорликни давом эттириш ниятидамиз. яна бир бор самимий миннатдорлик билдира-
шакллантириш кўзда тутилган Янги “Хитой — ривожлантиришни таклиф этамиз. Ёшлар давлатларимиз аҳолисининг ярми- ман ҳамда Сизни ва бутун Хитой халқини яқин-
Олтинчи. Пандемия шароитида озиқ-овқат ни ташкил этишини ҳисобга олиб, академик ва лашиб келаётган Баҳор байрами — Чуньцзе
Ушбу йўналишда амалий натижаларга эри- хавфсизлигини таъминлаш соҳасида яқин талабалар алмашинувларига, ёшлар фести- билан муборакбод этаман.
шиш мақсадида мамлакатларимиз IT паркла- ҳамкорлик масалалари ўткир заруратга айлан- валлари, форумлари ва спорт мусобақаларини Хитойлик дўстларимизга Пекиндаги қишки
ри негизида қўшма “Интеллектуал Ипак йўли” моқда. ўтказишга алоҳида эътибор қаратиш муҳимдир. Олимпия ўйинлари муваффақиятли ўтказили-
платформасини яратишни таклиф қиламиз. шини тилаймиз.
Мазкур вазифа ечимига аҳолининг озиқ- Ҳурматли ҳамкасблар! Эътиборингиз учун раҳмат.
Тўртинчи. Жамоат саломатлигини сақлаш ва овқат маҳсулотларига нисбатан тез ўсиб бора- Рақобат кучайиб бораётган ва жаҳоннинг
юқумли касалликларга қарши курашиш бораси- ётган эҳтиёжларини қондириш бўйича аввал- турли нуқталарида можаролар давом этаётган
да мамлакатларимиз ҳамкорлигини мустаҳкам- дан қўшма чора-тадбирларни амалга ошириш
лашни муҳим деб ҳисоблаймиз. орқалигина эришиш мумкин.

2 2022 йил 26 январь, 17-сон Сиёсат

ªЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ПРЕЗИДЕНТИ Ш²Т МИЛЛИЙ КООРДИНАТОРЛАРИ
“МАРКАЗИЙ ОСИЁ ДАВЛАТЛАРИ – ХИТОЙ” КЕНГАШИ ТОШКЕНТДА ЙИ¡ИЛДИ

ОНЛАЙН САММИТИДА ИШТИРОК ЭТДИ Тошкент шаҳрида 25 январь куни Ўзбекистон Республикаси
раислигида Шанхай Ҳамкорлик Ташкилотига аъзо давлатлар
Бошланиши 1-бетда Бундан ташқари, Ўзбекистон Президенти Мамлакатимиз етакчиси келгуси йилни “Марка- Миллий координаторлари кенгаши (ШҲТ МКК)нинг навбатдаги
пандемия даврида аҳолининг озиқ-овқат маҳ- зий Осиё ва Хитой халқлари маданияти ва санъати
Соғлиқни сақлаш ва юқумли касалликлар- сулотларига тез ортиб бораётган эҳтиёжларини йили” деб эълон қилишни, унда асосий эътиборни йиғилиши иш бошлади.
га қарши кураш соҳасидаги ҳамкорлик муҳим таъминлашда яқиндан ҳамкорлик қилиш ва бу академик ва талабалар алмашинуви дастурларига,
йўналишлардан бири сифатида қайд этилди. борада тезкор қўшма чора-тадбирларни амалга ёшлар форумлари ва спорт мусобақаларини ўтка- Гибрид форматда ўтаётган тадбирнинг Ўшанда Президент Шавкат Мирзиёев
Вакциналар ишлаб чиқиш, синаш ва ишлаб оширишга чақирди. БМТ Бош Ассамблеясининг зишга қаратишни таклиф қилди. очилишида мамлакатимиз ташқи ишлар мамлакатимизнинг ШҲТдаги раислиги дои-
чиқаришда Хитой билан шерикликни давом пандемия шароитида озиқ-овқат хавфсизлигини вазири ўринбосари Ғайрат Фозилов, ШҲТ расида амалга ошириладиган устувор ва-
эттиришга тайёрлик билдирилди. Шунингдек, таъминлаш бўйича алоҳида резолюциясини қа- Ўзбекистон Президенти ўз нутқида минтақавий Бош котиби Чжан Мин, ШҲТ Минтақавий зифаларни баён қилган эди.
Ўзбекистон мамлакатларимиз ўртасида одам- бул қилиш тўғрисидаги ташаббусни биргаликда хавфсизликни таъминлаш соҳасидаги ҳамкорликни аксилтеррор тузилмаси Ижроия қўмитаси
лар ва товарлар ҳаракатини енгиллашти- илгари суриш таклиф этилди. давом эттириш масалаларига ҳам тўхталди. “Хавф- ижрочи директори Руслан Мирзаев ишти- Ўзбекистон раислиги даврида дав-
риш мақсадида вакцинация паспортларининг сиз Ипак йўли” концепциясини амалга ошириш мақ- рок этди. латимиз раҳбари томонидан белгилаб
ўзаро тан олиниши тарафдоридир. Шу билан бир қаторда, “Яшил Ипак йўли”ни садларидан келиб чиқиб, Афғонистон йўналишида- берилган вазифаларни амалга ошириш
барпо этиш доирасида иқлим кун тартибини бир- ги қўшма саъй-ҳаракатларни мувофиқлаштиришни Учрашувда ШҲТга аъзо давлатлар ва- мақсадида ҳамкорларимиз билан бирга
Давлатимиз раҳбари камбағалликни қисқарти- галикда илгари суриш зарурлиги таъкидланди. давом эттириш муҳим экани қайд этилди. киллари Ташкилотнинг Давлат раҳбарлари 80 дан ортиқ тадбир ўтказиш кўзда ту-
риш вазифасига тўхталиб, унинг ечимини аҳоли кенгаши ва бошқа низом органларининг тилган.
фаровонлигини таъминлашнинг энг муҳим шарти Муқобил энергетика соҳасида инвестициявий Сўзининг якунида давлатимиз раҳбари Хитой бўлажак мажлисларига тайёргарлик кўриш
деб атади. ва технологик ҳамкорликни жадаллаштиришга халқига Пекин шаҳридаги қишки Олимпия ўйин- масалалари юзасидан фикр алмашдилар. Бу галги йиғилиш доирасида Миллий ко-
қаратилган “Экологик тоза ривожланиш”ни таъ- лари муваффақиятли ўтишини тилади. ординаторларни Ўзбекистоннинг ахборот
Шу муносабат билан Ўзбекистон аграр тар- минлаш бўйича йўл харитасини ишлаб чиқиш Имзолаш учун таклиф этиладиган ҳужжат- технологиялари соҳасидаги ютуқлари ва
моқни модернизация қилиш, шўрланган ва ташаббуси илгари сурилди. Саммит якунида Марказий Осиё давлатла- лар рўйхати лойиҳаси муҳокама қилинди. туризм салоҳияти билан яқиндан таништи-
шўрхок ерларда экинлар етиштириш, шаҳар ва ри ва Хитой ўртасидаги кўп қиррали шерик- риш ҳам режалаштирилган.
қишлоқ ўртасида ишлаб чиқариш занжирларини Марказий Осиё ва Хитой халқларини янада ликни янада мустаҳкамлашнинг муҳим маса- Ушбу нуфузли ташкилотга 2021-2022
йўлга қўйиш масалаларида Хитой билан ҳам- яқинлаштириш, маданий-гуманитар алмашинув- лаларига доир умумий ёндашувлар акс топган йиллар мобайнида раислик қилиш Ўзбе- ШҲТ МКК йиғилиши 28 январга қадар
корликни давом эттиришдан манфаатдор. ларни кенгайтириш масалаларига алоҳида эъти- Қўшма баёнот қабул қилинди. кистонга ўтиши тўғрисидаги қарор Шанхай давом этади.
бор қаратилди. Ҳамкорлик Ташкилотининг Душанбедаги
ЎзА саммитида қабул қилинган. Саидмурод РАҲИМОВ,
ЎзА мухбири

Д Инсон қадрИ учун
ОРИЛОМОН КУНЛАР ШУКРОНАСИ

Ёши улуғлардан “Бундай яхши замонлар қачон бўлган эди…” лар бор. Аммо ҳеч бири эътибордан четда қолга- МаМлакатиМизда бугун шиддат билан
мазмунидаги гапларни алоҳида мамнуният ва шукроналик билан ни йўқ. Ўтган йили уларнинг бир қисмига давлат кечаётган ислоҳотларда, юз бераётган
айтганини эшитиб қоламиз. Чунки уларнинг кўпчилиги ҳар ҳисобидан, кўпчилигига ҳомийлар томонидан ижтиМоий-иқтисодий янгиланиш
икки асрдаги замонни кўрган, оғир ва машаққатли даврларни озиқ-овқат, маиший, тиббий-техник воситалар жараёнларида ҳаММанинг — каттанинг
бошидан кечирган. Шу боис, кекса авлод вакилларида ҳар икки ёки бошқа маҳсулотлар шаклида моддий ёрдам ҳаМ, кичикнинг ҳаМ ўз ўрни бор. бу
даврни таққослай оладиган ҳаётий сабоқ, билим ва тажриба бор. кўрсатилди, санаторийларга йўлланма бери- ўзгаришлардан четда қўл қовуштириб
Бу таққослаш уларни ўз-ўзидан бир хулосага — шукроналикка либ, саломатлиги тикланди. Ёрдамга муҳтож туришнинг ўзи ноқулай. ушбу ислоҳотлар
етаклайверади. кексаларнинг хонадонларини таъмирлашга рўёбига нуронийлариМизни янада кўпроқ
Шукроналикдан бошқа яна нима ҳам бўлсин, ахир! Замон тинч, 300 миллион сўмлик, дори-дармон учун эса жалб этишиМиз Мақсадга Мувофиқ.
юрт тараққиёт сари интиляпти. Айниқса, кейинги беш йилда 270 миллион сўмлик ҳомийлик кўмаги кўр-
мамлакатимиз, одамларимиз қаддини росмана тиклаб олди, бугун сатилди. “Нуроний” жамғармаси томонидан
дунё билан бўйлашмоқда. Иқтисодиёт, халқнинг турмуш тарзи йил 150 га яқин отахону онахон санаторийга бепул
сайин эмас, кун сайин кўз олдимизда юксалиб бормоқда. йўлланма асосида юборилди.

саидаҳмад усМоноВ, Энди кексаларимиз яна мулоҳаза қила бош- 2021 йилнинг 4-10 октябрь кунлари мамлака- ва улардан чиқарилган хулосалар ҳар соҳада республика кўрик-танловида ғолиб бўлганини,
самарқанд вилояти Маҳалла лади: “Бундай имконият, бундай тартиб қа- тимиз бўйлаб ўтказилган “Кексалар ҳафталиги” асқотиши мумкин. мамлакатнинг нуфузли раҳбарлари келиб, бу
ва оилани қўллаб-қувватлаш чон бўлган эди...”. Бу ҳам шукрона айтишга доирасида Самарқанд вилоятида уйида ётиб масканнинг меҳмони бўлганини яхши эслай-
бошқармаси бошлиғи ўринбосари, арзигулик амаллар. қолган кексалар ҳолидан хабар олиниб, 12 мингга Халқимизнинг “Қариси бор уйнинг париси ман. Нафақат шаҳар, балки Самарқанд вилоя-
вилоят “нуронийлар” яқин кексалар қўшимча чуқурлаштирилган тиб- бор”, деган мақоли асрлар оша яшаб келади. тида ҳам у кишини одамлар яхши танир ва
жамоатчилик кенгаши раиси Тан олишимиз керак, бугун бий кўрикдан ўтказилди. 45 нафар нуронийнинг Зеро, улар бугунги ҳаётимиз ва тараққиёти- ҳурмат қиларди. Сабаби, атрофига маҳалла
кексаларимизга кўп эътибор юбилейи нишонлаб берилди. Ҳафталик давоми- мизга нафи тегадиган улкан маънавий бойлик, оқсоқолларини тўплай олгани ва салоҳиятига
Айниқса, давлатимизнинг кексаларга, ёшлар- қаратиляпти. Давлат пенсияни да ўтказилган 3 мингдан зиёд маънавий-маъри- битмас-туганмас хазина. Улар билан мулоқот- қараб улардан маҳалла манфаати учун фойда-
га ва бошқа кўплаб соҳага бўлган эътиборини тўлиқ беряпти, ишлаш фий, спорт-соғломлаштириш тадбирларида 210 лар ниҳоятда файзли ва мазмунли кечади. Чун- лана олганида эди.
айтмайсизми? Унинг қай бирини санайлик?! Ке- имконияти бўлса, бемалол мингдан зиёд кекса авлод вакили иштирок этди. ки фикрлар теран. Бугунги воқеликлар ҳақида
йинги беш йилда Президентимизнинг нуроний- ишлаши мумкин. Бунинг Кексалар учун эълон қилинган туризм ойлигида аниқ мулоҳазалари бор. Муаммоларни барта- Албатта, кимнидир мақтаб, кимнидир танқид
ларга кўрсатган чексиз ғамхўрлиги ва иззат-эҳти- учун аввалгидай пенсиянинг эса 13 мингдан зиёд нуроний учун юртимизнинг раф этишнинг ечимларини ҳам таклиф қилади. қилиш фикрида эмасмиз. Фақат жамиятимизда
ромини қайси сўз билан ифода этса бўлади? ярми “қирқилмайди”. Дам диққатга сазовор гўшалари ва муқаддас қадамжо- Афсуски, бу айтилганлар кўпинча ўша суҳбат- кам бўлса-да, учраб турадиган нохуш ҳолатлар-
Кўнгилдан шу гаплар ўтар экан, яна шукрона- олиш ва даволаниш учун ларига саёҳатлар ташкил этилди. Булар орасида лар доирасида қолиб кетади. дан безовтамиз. Оилалардаги айрим келиш-
лик, бугунги ҳаётимиздан рози ва мамнун бўлиб имтиёзлар берилган. Ҳаж “Уч авлод учрашуви”, “Янги Ўзбекистонни барпо мовчиликлардан, мерос талашиб бўлаётган
яшаш туйғулари қалбимизда жўш ураверади. ёки умра сафарига ният этишда нуронийларнинг ўрни” мавзусида ўтка- Аслида, бу доно фикрлар, уларнинг эгалари ғурбатлардан, ажрашишлару жиноятга қўл ури-
бўлса, ҳукуматимиз уларнинг зилган тадбирлар ниҳоятда самарали бўлганини нафақат оилалари, балки жамият учун ҳам ке- лаётганидан, одамлар ўртасида меҳр-оқибатнинг
Президентимиз Ўзбекистон хизматига шай. Бунинг устига, алоҳида таъкидлаш лозим. рак. Лекин ўйлашимизча, уларни бирлаштира- сусайиб бораётганидан ташвишдамиз, холос.
халқига йўллаган Янги йил оилада яхши фарзандлар диган куч етарли эмасдек.
табригида 2022 йилни “Инсон вояга етган бўлса, ота- Ўз навбатида, нуронийларимиз ҳам ҳаётда Яна шуни яхши биламизки, бу муаммоларни
қадрини улуғлаш ва фаол оналар уларнинг ардоғида. фаол ва ислоҳотларга бефарқ эмас. Уларнинг Фикримизни асослашга ҳаракат ҳал этишга биргина маҳалланинг кучи етмайди.
маҳалла йили”, деб эълон Кексаларимизни нуронийлар, аксарияти оилаларда ижтимоий соғлом муҳит- қиламиз. Президентимизнинг Бу каби муаммолар ечимига жамоатчиликни
қилди. Сал ўтмасдан “Янги оқсоқоллар, фахрийлар, ни сақлаш масалаларида яқиндан кўмаклаш- ҳаётга татбиқ этилаётган жалб этиш, биринчи навбатда, бой ҳаётий таж-
Ўзбекистоннинг 2022-2026 кайвонилар, деб аташларида моқда. Масалан, 2021 йилда вилоятда мавжуд ва ўзини оқлаётган ғоялари рибага эга оқсоқолларнинг кучига ҳам таяниш
йилларга мўлжалланган ҳам ажиб ҳикмат бор. 1114 та маҳалладаги нуронийларга 5570 нафар сирасида маҳалла тизими зарур. Нуронийлар орасида 40-50 йиллаб ҳа-
тараққиёт стратегияси ёшлар бириктирилган эди. Улар орасида профи- етакчи ўринга чиқди. лол ишлаган, раҳбар лавозимларида фаолият
тўғрисида”ги Президент Республика, вилоятлар ва туманларда ўтка- лактик назоратга олинганлар, вақтинча ишсиз- Маҳалла бугун деярли барча кўрсатган, халқ билан мулоқотни яхши билади-
фармони лойиҳаси зилаётган барча катта-кичик тадбирларда нуро- лар ёки маънавий кўмакка муҳтож ёшлар ҳам ижтимоий муаммоларни ган, тажрибали инсонлар сероб.
жамоатчилик эътиборига нийлар қўр тўкиб ўтиради. Давраларнинг тўри, бўлган. Нуронийлар томонидан олиб борилган ҳал этиши керак бўлган
ҳавола қилинди. Ҳужжатнинг қутловлару, совға-саломлар ҳам, аввало, шу амалий ишлар натижасида шу ёшларнинг 4969 энг зарур нуқтага айланди. Мамлакатимизда бугун шиддат билан кеча-
мағзини чақишга уринамиз. азиз инсонларники. нафари профилактик ҳисобдан чиқарилди. Ўт- Нима учун айрим маҳалла ётган ислоҳотларда, юз бераётган ижтимоий-
Унда белгилаб олинган ган даврда мингдан ортиқ жанжалли, нотинч раҳбарлари нуронийларнинг иқтисодий янгиланиш жараёнларида ҳамма-
7 йўналишда ҳам Ўзбекистонда Самарқанд вилоятида ҳозирда 319 мингга оилалар билан суҳбат ўтказилиб, эр-хотин, фидойилигидан, бой билими нинг — каттанинг ҳам, кичикнинг ҳам ўз ўрни бор.
яшаётган ҳар бир инсоннинг яқин нуроний ана шундай шукроналик ҳисси қайнона-келин, ака-ука, ота-она ва фарзанд- ва тажрибасидан самарали Бу ўзгаришлардан четда қўл қовуштириб туриш-
қадрини баланд қилиш ғояси билан умргузаронлик қилмоқда. Улар орасида лар ўртасидаги келишмовчиликларга барҳам фойдалана олмаяпти? нинг ўзи ноқулай. Ушбу ислоҳотлар рўёбига нуро-
устувор. Шу пайтгача мамлакат Иккинчи жаҳон уруши қатнашчилари, фронт ор- берилди. Юздан зиёд оила бузилиб кетишдан нийларимизни янада кўпроқ жалб этишимиз мақ-
бошқарувида “давлат — жамият тида меҳнат қилганлар, ногиронлар, беморлар, асраб қолинди. Кўплаб қўни-қўшни ўртасидаги Бундан ўн йиллар бурун Самарқанд шаҳри- садга мувофиқ. Уларни моддий рағбатлантириб
— шахс” тамойили амал қилиб якка-ёлғиз, ўзгалар парваришига муҳтож кекса- келишмовчиликлар бартараф этилди. даги Мирсаид Барака маҳалласининг Суннат бориш ўз йўлига. Аммо уларни доим эслаб туриш,
келган бўлса, бу ёғига “шахс — Кўбаев деган раиси бўларди. Авваллари пар- маънавий қўллаб-қувватлаш, керак бўлганда им-
жамият — давлат” тамойили Ваҳоланки, жамиятимизда шундай фаол ва тия-совет ташкилотларида ишлаган, пенсия- кониятларидан кўпчиликнинг манфаати учун фой-
асосида сиёсат юритилади, фидойи фахрийлар борки, улар керак жойда га чиққанидан кейин маҳаллани бошқарган. У даланиш ҳам савобли, ҳам самарали иш бўлади.
инсон ҳуқуқ-манфаати ҳамма қимматли маслаҳатларини бера олади, ҳаёт- киши ишлаган пайтларда маҳаллада жиноятчи- Шу маънода, Самарқанд вилояти ҳокимлиги томо-
нарсадан устун кўрилади. да кўрган-билганлари, тўплаган тажрибалари лик, ҳуқуқбузарликлар кузатилмаган. Маҳалла нидан амалга оширилаётган эзгу саъй-ҳаракатлар
олдимизга қўйган мақсад-вазифаларнинг ифодаси
сифатида алоҳида аҳамият касб этади.

Нигоҳ 32022 йил 26 январь, 17-сон

26 январь — ªзбекистон республикаси
давлат божхона хизмати органлари ходимлари куни

ЯНГИ ¤ЗБЕКИСТОН БОЖХОНАСИ

юксак и¿тисодиёт остонаси, хал¿ фаровонлиги, тара¿¿иёт му³ити асоси

акмалхўжа МаВЛоноВ, тириш ҳамда очиқлик, шаффофлик, ишончлилик
Ўзбекистон республикаси давлат божхона қўмитаси раиси тамойилларига асосланган тизимни яратиш мақса-
дида божхона органларининг 2022-2025 йиллардаги
Президентимиз Шавкат Мирзиёев ташаббуси билан мамлакатимизни ривожланиш стратегияси лойиҳаси ишлаб чиқилди.
иқтисодий-ижтимоий ривожлантириш орқали турмушимиз фаровонлиги
йўлида амалга оширилаётган ислоҳотлар нафақат халқимиз, балки халқаро Божхона органлари — халқ
ҳамжамият томонидан ҳам юксак эътироф этилмоқда. Бунинг натижасини хизматчиси, тадбиркор таянчи
Ўзбекистоннинг халқаро рейтингларда нуфузи ошиб бораётгани, фан,
таълим, спорт, маданият, иқтисодиёт ва бошқа соҳаларда эришаётган “Халқ давлат органларига эмас, давлат орган-
ютуқларимизда кўриш мумкин. лари халққа хизмат қилиши керак”, деган тамойил
Шунингдек, тадбиркорлик фаолиятини либераллаштириш, хорижий асосида божхона идоралари аҳолига ва тадбиркор-
инвестицияларни жалб этиш, юқори қўшилган қийматли рақобатбардош ларга янада яқинлашиб, уларнинг ҳақиқий кўмакчи-
маҳсулотлар ишлаб чиқиш орқали экспорт салоҳиятини ошириш борасида сига айланди.
ҳам муҳим ислоҳотлар амалга оширилмоқда.
Хусусан, давлатимиз томонидан тадбиркорликни
Божхона маъмуриятчилигидаги Аҳил қўшничилик божхонадан Қозоғистон тажрибаси билан танишди. 2021 йил де- Бу халқаро лойиҳа божхона расмиийлаштирувини қўллаб-қувватлаш мақсадида қабул қилинган қарор-
ислоҳотлар бошланади кабрь ойида Қозоғистон Давлат даромадлари қўми- енгиллаштириш орқали ташқи савдони жадаллашти- лар асосида 2021 йилда тадбиркорларга божхона
таси раиси бошчилигидаги делегация билан “Ғишт- риш имконини бериб, айни шу жиҳати билан барча тўловларидан жами 38,2 триллион сўм миқдорида-
Ўтган беш йилда Ўзбекистоннинг ташқи иқтисодий Давлатимиз раҳбари ташаббуси билан ташқи сиё- кўприк” ва “Жибек жоли” чегара постларида ишчи тадбиркорлар манфаатига бирдек хизмат қилади. ги имтиёзлар қўлланилди. Шунингдек, 3,7 триллион
фаолияти, мамлакатда инвестицион муҳит жозибадор- сат борасида хорижий давлатлар, айниқса, қўшни учрашув ўтказилди. сўм миқдоридаги божхона тўловларини кечиктириб
лигини таъминлаш борасида туб ислоҳотлар амалга мамлакатлар билан олиб борилаётган конструктив ва Масалан, сўнгги 3-4 йилда мамлакатимизда тўлашга рухсат берилди. Бу кўрсаткич 2019 йилга
оширилди. Бу жараёнда Президентимизнинг божхона ўзаро манфаатли ҳамкорлик янги поғонага кўтарилди. Ўзбекистон ва Қозоғистон чегара ўтказиш пункт- амалга оширилаётган ислоҳотлар ва юк ташувчи- нисбатан 2,1 баробарга ортди.
маъмуриятчилигини ислоҳ қилиш бўйича белгилаб ларини реконструкция қилиш ишларини 2022-2024 ларга яратилган қулай шароитлар Ўзбекистонда ХЙТ
берган асосий устувор вазифалари ижроси юзасидан Бу борада Президентимиз БМТ Бош Ассамблея- йилларда бир вақтда амалга ошириш, Транзит та- дафтарчаси китобчасидан фойдаланувчи ташувчи- Тадбиркорларни янада қўллаб-қувватлаш мақ-
бажарилган чора-тадбирлар муҳим аҳамият касб этди. сининг 2017 йилдаги 72-сессияси минбаридан туриб шувлар тўғрисида олдиндан маълумот алмашиш ларни 12 баробарга кўпайтирди. садида, божхона органлари ташаббуси билан, Ва-
“Ўзбекистон ўзаро мулоқот, амалий ҳамкорлик тизимини йўлга қўйиш, божхона статистикаси маълу- зирлар Маҳкамаси қарорига мувофиқ, эндиликда
Хусусан, 2017-2021 йилларга мўлжалланган ва яхши қўшничиликни мустаҳкамлашнинг қатъ- мотларини ўзаро таққослаш ишларини ташкил этиш Таъкидлаш жоизки, юк автотранспорт воситала- маҳаллий экспорт қилувчи ташкилотларга хорижий
Ҳаракатлар стратегияси доирасида қуйидаги ий тарафдоридир... Тинч-осойишта, иқтисодий борасидаги ишлар келишиб олинди. рини импорт қилишда божхона тўловларидан қўл- давлатдан маҳсулот олиб, импорт қилмасдан, учинчи
чора-тадбирлар амалга оширилди: жиҳатдан тараққий этган Марказий Осиё — биз ланилган имтиёзлар мамлакатимизда янги иш ўрин- давлатга тўғридан-тўғри сотиш имконияти яратилди.
интиладиган энг муҳим мақсад ва асосий вази- Шунингдек, энергия ресурслари олиб ўтилишини лари яратилишига, миллий автоташувчилар салмоғи
— 140 дан ортиқ норматив-ҳуқуқий ҳужжат қабул фадир”, деб таъкидлагани ўзаро муносабатларни биргаликда назорат қилиш бўйича имзоланган битим ортишига хизмат қилди. Бундан ташқари, ушбу қарор билан божхона ҳудуди-
қилинди; янада мустаҳкамлади. ижросини амалий ташкиллаштириш, контрабанда- да қайта ишлаш режимидан фойдаланиш талаблари
га қарши курашиш, ходимлар малакасини ошириш, Соҳадаги яна бир ютуқ ва енгиллик — божхона соддалаштирилди. Бу эса, янги иш ўринларини кўпай-
— 12 та органнинг рухсатнома ҳужжатлари бекор Бундан ташқари, 2021 йил 5-6 август кунлари Турк- божхона лабораторияси ва кинология соҳаларида расмийлаштируви жараёнларида тадбиркорларнинг тириш ва экспорт ҳажмини оширишга хизмат қилмоқда.
бўлди; манистоннинг “Аваза” миллий сайёҳлик зонасида бўлиб ҳамкорлик масалалари муҳокама қилинди. вақти ва харажатларини камайтириш мақсадида
ўтган Марказий Осиё давлатлари раҳбарларининг нав- рухсатнома тусидаги ҳужжатларни электрон олиш Соҳадаги яна бир муҳим янгиликлардан бири —
— божхона расмийлаштирувига ҳужжатларни батдаги Маслаҳат учрашувида Президентимиз мушта- Ўзаро товар айирбошлаш, фуқароларимизга яна- божхона қоидаларига риоя этувчи тадбиркорларни
фақат электрон кўринишда ва шубҳа бўлган тақдир- рак сиёсий иродамиз ва биргаликдаги саъй-ҳаракатла- да қулайлик яратиш мақсадида “Ғишткўприк” чегара бўйича “Ягона дарча” божхона ахборот тизими рағбатлантириш мақсадида, Ваколатли иқтисодий
дагина асл нусхасини сўраб олиш механизми яра- римиз натижасида минтақамиз яхши қўшничилик, ўзаро ўтказиш пунктини модернизация қилиш концепцияси ишлаб чиқилиб, амалиётга жорий этилди. операторлар институти жорий этилди. Бугунги кунда
тилди; манфаатли ҳамкорлик ҳамда барқарор ривожланиш ишлаб чиқилмоқда. 35 нафар тадбиркор ушбу мақомга эга бўлиб, божхо-
маконига айланиб бораётганини таъкидлади. Ушбу ахборот тизими ташқи иқтисодий фаолият- на тўловларини кечиктириб тўлаш, товарларни бево-
— расмийлаштирув жараёнидаги ҳужжатлар сал- Аниқ ўйланган концепция — ни либераллаштириш жараёнида нафақат божхона сита ўз омборига тушириш, божхона расмийлашти-
моғи қисқартирилди; Тожикистон ва Қирғизистон билан чегарада жой- соҳа тараққиёти асоси соҳаси, балки фитосанитария, санитар-эпидемио- руви ва назоратини соддалаштирилган тартибда
лашган қатор божхона постлари фаолияти қайта йўл- логик, ветеринария, экологик назорат ва сертифи- амалга ошириш каби имтиёзлардан фойдаланиб
— товар ва транспортларни рўйхатга олиш учун га қўйилиб, халқларимизнинг қўшничилик ва дўстлик Божхона соҳасида амалга оширилаётган ислоҳот- катлаш органлари фаолияти самарадорлигини оши- келяпти. Уларнинг сафи кундан-кунга кенгаймоқда.
юритилган барча китоблардан воз кечилди; алоқаларига янги ҳаёт бахш этди. ларнинг мантиқий давоми сифатида Президентимиз- ришда муҳим қадам бўлди.
нинг 2020 йил 5 июндаги фармони билан божхона Шу билан бирга, божхона органлари фаолиятига
— божхона органларига ҳисоботларни тақдим Бу каби амалий саъй-ҳаракатлар самарасида органлари янги босқичга қадам ташлади. Ташқи иқтисодий фаолиятни амалга оширишда 65 та автоматлаштирилган ахборот тизими ва 33 та
этиш талаби бекор қилинди; 2021 йилда қўшни давлатлар билан товарлар ташқи давлат идоралари томонидан талаб қилинадиган интерактив хизмат жорий қилинди, 15 та маҳаллий
савдо айланмаси 6,2 миллиард долларни ташкил Фармон билан 2020-2023 йилларда божхона маъ- рухсатномалар сони ва уларни бериш муддатлари давлат ва 7 та ҳамкор давлатлар божхона идораси
— илгари ҳар бир расмийлаштирувда тақдим эти- этиб, 2016 йилга нисбатан 3,6 миллиард доллар- муриятчилигини ислоҳ қилиш ва самарадорлигини қисқартирилиши билан бирга, мазкур жараёнлар тў- билан электрон ахборот алмашинуви йўлга қўйилди.
лиши шарт бўлган ТИФ ТН коди бўйича экспертиза га ёки 2,4 баробарга ўсди. Жумладан, Ўзбекистон- ошириш концепцияси тасдиқланди ҳамда фаолият- лиқ рақамлаштирилди.
хулосасини тақдим этиш талаби бекор қилинди; дан қўшни давлатларга экспорт қилинган товарлар нинг энг устувор ва асосий йўналишлари белгилаб Бугунги кунда божхона органлари ходимлари халқ
ҳажми 1,2 миллиард долларга ёки 77 фоизга ўсиб, берилди. Содда қилиб айтганда, тадбиркорларга ўз идора-
— божхона юк декларацияларини автоматик жами 2,6 миллиард долларни ташкил қилди. ларидан,ишжойидатуриб,экспорт-импортоперация- хизматчиси сифатида ҳудудларни ижтимоий-иқтисо-
рўйхатга олиш ва автоматик тақсимлаш тизими жо- Ҳозирда концепция доирасида 23 та норматив- ларини амалга оширишда талаб этиладиган рухсат- дий ривожлантириш, аҳоли фаровонлигини ошириш,
рий этилди (илгари божхона расмийлаштируви учун Табиийки, бу борадаги товарлар айланувини яна- ҳуқуқий ҳужжат, шундан 6 та қонун, 2 та Президент нома ва сертификатларни интернет тармоғидаги бандлигини таъминлаш, меҳр-саховат кўрсатиш ва
2-3 соат вақт сарфланган бўлса, ҳозирда бу жараён да кенгайтириш қўшни давлатлар билан чегарадаги қарори, 10 та Вазирлар Маҳкамаси қарори ва www.singlewindow.uz сайтидан олиш имконияти бошқа ижтимоий тадбирларда ҳам фаол иштирок
1-2 дақиқада амалга оширилади); постларимиз инфратузилмасини янада яхшилашни 5 та идоравий ҳужжат ҳамда 12 та автоматлаштирил- яратилди. этиб келмоқда.
тақозо этади. Шу мақсадда “Айритом”, “Олот”, “Ялла- ган ахборот тизими ишлаб чиқилди.
— божхона тўловларини мобиль-банкинг хизмати ма”, “Фарғона”, “Ғишткўприк” чегара постлари дунё- Бугунги кунда, ТИФ соҳасида энг катта электрон Соҳани ривожлантириш
орқали онлайн ўтказиш йўлга қўйилиб, ташқи иқти- нинг илғор технологиялари билан жиҳозланди. Бунда товарларни расмийлаштиришда содда- хизмат ҳисобланувчи “Ягона дарча” тизимида ташқи истиқболлари
содий фаолият қатнашчиларига тегишли тўловларни лаштирилган тартиботларни тадбиркорларнинг ҳа- иқтисодий фаолият билан боғлиқ барча тартибот-
амалга оширишда қулайликлар яратилди; Ҳозирда божхона постлари замонавий инспек- лоллик даражасидан келиб чиқиб кўпайтириш, товар- ларни босқичма-босқич қамраб олиш мақсадида Божхона соҳасида амалга оширилаётган ислоҳот-
цион кўрик мажмуалари, рентген аппаратлари, лар чиқариб юборилгандан сўнг божхона аудитини 12 та органнинг 60 та рухсат бериш тусидаги ҳужжат- ларни изчиллик билан давом эттириш орқали юксак
— 2019 йилдан божхона назоратида товарлар ва радиацион портал қурилмалари, видеокузатув ка- амалга ошириш, декларациялашнинг умумий сарф лар бериш тартиби жорий қилинди. Мазкур ахборот марралар белгилаб олинган.
транспортларни “ялпи” божхона кўригини ўтказиш- мералари, боди сканер, автотарозилар билан жиҳоз- вақтини қисқартириш, ташқи иқтисодий фаолияти тизимининг шаффофлигини таъминлаш учун ҳар
дан воз кечилиб, танлаб текширишга асосланган ланган ҳамда автотранспортларнинг давлат рақами- (ТИФ) қатнашчиси томонидан божхона идоралари бир мурожаатни дастлабки босқичидан то рухсатно- Биринчидан, божхона органлари тузилмалари
“Хавфни бошқариш” тизими жорий этилди. ни аниқлаш тизими ўрнатилган. хизматини баҳолаш имкониятини яратиш ишлари ма ҳужжатлари расмийлаштирилгунга қадар кузатиш фаолиятини қайта кўриб чиқиш, иш ҳажмини таҳ-
амалга оширилди. Товар ва транспорт воситалари- ва мониторинг қилиш имконияти яратилди. лил қилиш асосида штатларни қайта тақсимлаш,
Натижада, расмийлаштирув вақти экспортда 3 ба- Айниқса, Афғонистон, умуман, Жанубий Осиё ни кузатиш тизимини электрон пломбалар асосида декларацияларни тадбиркорлар билан мулоқотга
робарга, импортда 2 баробарга қисқарди. Кўриклар давлатлари билан савдо-иқтисодий алоқаларни жа- жорий қилиш чоралари кўрилмоқда. Яна бир муҳим жиҳат. Давлат божхона қўмита- киришмасдан расмийлаштиришни назарда тутувчи
сони 1,4 баробарга камайиб, самарадорлиги 1,5 ба- дал ривожлантиришда муҳим ўрин тутувчи, икки дав- сида Контрабандага қарши курашиш ва божхона Масофавий расмийлаштирув божхона постларини
робарга ошди. Тизим ишга туширилгунига қадар бир лат ўртасидаги ягона ўтказиш пункти ҳисобланувчи “Хавфни бошқариш” ахборот тизими такомил- аудити бош бошқармаси таркибида ташкил этилган босқичма-босқич ташкил этиш.
йилда ўртача 24-25 минг ҳолатда божхона эксперти- “Айритом” чегара божхона пости халқаро стандарт- лаштирилиши натижасида 76 фоиздан ортиқ юклар махсус таркибий тузилма — Ситуацион марказ ҳам
залари тайинланган бўлса, ҳозирда уларнинг сони лар асосида қайта қурилди ва жиҳозланди. соддалаштирилган тартибда расмийлаштирил- 2021 йилдан ўз ишини бошлади. Иккинчидан, “Хавфни бошқариш” ахборот тизи-
2,5 баробарга қисқарди. моқда, атиги 24 фоиз юклар текширувдан ўтка- ми доирасида идоралараро Миллий хавфни бошқа-
Ушбу постда бир суткада 2 минггача йўловчи- зилмоқда. “Экспорт” режимида эса бу кўрсаткич Ушбу марказда божхона ходимлари турли маълу- риш ахборот тизимини ишлаб чиқиш ва унга ташқи
Бу энг асосий ислоҳотларимиз сирасига киради. га хизмат кўрсатилади. Ўрнатилган янги русумдаги 16 фоизни ташкил этади. мотларни марказлашган ҳолда йиғиш, умумлашти- иқтисодий фаолият билан боғлиқ барча назорат қи-
Бундан ташқари, божхона ходимларининг муомала инспекцион кўрик мажмуаси автотранспортларни риш, қайта ишлаш, потенциал хавф ва таҳдидларга лувчи идораларнинг хавф кўрсаткичларини жамлаш.
маданиятини шакллантириш, касбий кўникмалари кўрикдан ўтказувчанлиги юқорилиги (бир соатда 200 Янги “Авторасмийлаштирув” ахборот тизими қарши курашиш, шунингдек, олдиндан превентив
ва малакасини ошириш борасида ҳам кенг кўлам- тагача) билан олдинги кўрик мажмуаларидан кескин ишлаб чиқилиб, декларацияларнинг расмий- чораларни ўз вақтида қабул қилиш ишларини амал- Мазкур дастурлар кўмагида декларацияларни ва
ли ишлар муваффақиятли бажарилди. Ушбу ўзга- фарқ қилади. Постда бир йўла поезд, автотранспорт лаштирилиши божхона ходими аралашувисиз га оширади. Бундан ташқари, марказ республика ва рухсатнома ҳужжатларини расмийлаштиришда ин-
ришлар халқаро экспертлар томонидан эътироф ва фуқароларга хизмат кўрсатилади. Шу боис, ўт- йўлга қўйилди. Бу механизм экспорт салоҳияти- хорижий давлатларнинг ҳуқуқни муҳофаза қилувчи сон омилини кескин қисқартириш бош тамойил си-
этилиб, “Бизнес юритиш” халқаро рейтингининг казувчанликни тезлаштириш ва фойдаланувчиларга ни ошириш, миллий маҳсулотларимизни божхона бошқа тузилмалари билан ҳамкорлик қилади. фатида белгиланган.
“Халқаро савдо” индикаторида Ўзбекистон 13 поғона қулайлик яратиш мақсадида постда “ягона дарча” та- расмийлаштирувидан ўтказиш жараёнини янада
юқорига кўтарилди. мойили жорий этилган. соддалаштириш имконини беради. Табиийки, бу Шунингдек, божхона назорати шакли сифатида Учинчидан, божхона идораларида фойдаланиб
ҳолат қонунга итоаткор тадбиркорларни рағбат- товарлар чиқариб юборилгандан кейин ТИФ ишти- келинаётган барча ахборот дастурларини қайтадан
Давлат бюджетига 2016 йилга (5,6 триллион Таҳлиллар, Ўзбекистонга кириб келаётган товар- лантириш ва қўллаб-қувватлашда муҳим янгилик рокчилари фаолиятини баҳолаш, уларнинг товар ва кўриб чиқиш, бир-бирини такрорловчи ва тадбиркор-
сўм) нисбатан 2021 йилда 6 баробар кўпроқ, яъни ларнинг 70 фоизи, чиқиб кетаётган товарларнинг ҳисобланади. транспортлари чиқариб юборилгандан кейинги ҳисо- ларга ноқулайлик туғдирувчи омилларни бартараф
33,2 триллион сўм божхона тўловлари ундирилди. 60 фоизи Қозоғистон Республикаси орқали ҳаракат- бини текширишни назарда тутувчи божхона аудити этиш. Мазкур дастурларни ишлаб чиқишда, бевосита
ланишини кўрсатди. Ушбу ахборот тизими орқали 2021 йилда тизими 2021 йил 1 апрелдан жорий этилди. малакали ва ташаббускор тадбиркорлар жалб этили-
Яратилган тизимлар ёрдамида, бугунги кунда 3 мингдан зиёд декларациялар орқали 90 миллион ши белгиланган.
божхона қийматини пасайтириш, имтиёзларни нотўғри Президентимизнинг 2021 йил 5-6 декабрь кунлари доллардан ортиқ товар авторасмийлаштирилди. Соҳани рақамли трансформация қилиш, божхона
қўллаш, товарлар ТИФ ТН кодини нотўғри белгилаш Қозоғистонга ташрифи доирасида икки давлат божхона ва юк операцияларида инсон омилини янада қисқар- Тўртинчидан, “Ягона дарча” божхона ахборот ти-
ёки товарларни бошқа ном билан расмийлаштириш хизматлари раҳбарлари учрашувида бир қатор чора- ХЙТ дафтарчалари асосидаги ташувларни элек- зими негизида тадбиркорларга хизмат кўрсатишнинг
каби салбий ҳолатларнинг олди олинмоқда. тадбирлар амалга оширилди. Жумладан, Қозоғистон трон расмийлаштиришни назарда тутувчи “еТIR” ло- ягона электрон платформасини жорий этиш, бунда
Давлат даромадлари қўмитаси, Рақамли ривожланиш, йиҳаси синов тариқасида амалиётга жорий этилди. шартномаларни рўйхатга олиш, товарларни расмий-
Хусусан, 2021 йилда бу каби ҳолатлар бўйича инновациялар ва аэрокосмик саноат вазирлиги ҳамда Содда қилиб айтганда, мазкур лойиҳа миллий божхона лаштириш, транспорт-логистика ва ташқи иқтисодий
қўзғатилган жиноят ишлари миқдори 2018 йилга Бош прокуратура билан фаолиятни рақамлаштириш тизимлари ўртасида товар ва транспорт воситалари, фаолият билан боғлиқ бошқа хизматларни қамраб
нисбатан 25 фоизга камайган бўлса-да, аниқланган масалаларида ўзаро ҳамкорлик қилишга келишилди. контейнерларнинг халқаро транзити учун хавфсиз маъ- олиш мақсад қилинган.
ҳолатлар қиймати бўйича 261 миллиард сўмга ёки лумотлар алмашинувини таъминлашга хизмат қилади.
3 баробарга ортган. Шу мақсадда Давлат божхона қўмитаси ҳамда Бир сўз билан айтганда, божхона маъмуриятчи-
Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини Европа иқтисодий комиссияси маълумотларига лигини янада такомиллаштириш, халқаро меъёр ва
Контрабанда ва божхона қонунбузилишига қарши ривожлантириш вазирлиги мутахассислари кўра, келажакда “еТIR” халқаро тизими имконият- стандартларни миллий қонунчиликка имплементация
курашиш йўналишида ўтказилган тадбирлар ҳамда ларидан 34 мингдан ортиқ транспорт ва логистика қилиш, соҳани рақамлаштириш, интеллектуал бошқа-
бошқа ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар билан компаниялари фойдаланиши, мазкур тизим трансче- рувни йўлга қўйиш мамлакат иқтисодий барқарорли-
ҳамкорликда 61 мингдан зиёд ҳолатда 1,6 триллион гаравий ташув вақтини 92 фоизгача, харажатларни гини янада мустаҳкамлашга, инвестицион салоҳиятни
сўмлик ноқонуний товарлар, 1,1 тонна гиёҳвандлик эса 50 фоизгача камайтириш имконини беради. оширишга, ташқи иқтисодий фаолият учун қулай иш-
воситалари, 174 та ўқ отар қуроллар ва бошқа кон- билармонлик муҳитини яратишга хизмат қилади.
трабанда ашёлари аниқланган. Мамлакатимиз транзит салоҳиятини ошириш мақ-
садида, “еТIR” лойиҳаси синов тарзида илк бор 2020
йилнинг ноябрь ойида Ўзбекистон ва Қозоғистон ўр-
тасида йўлга қўйилган бўлса, 2021 йилнинг май ойи-
дан бошлаб, Ўзбекистон ва Тожикистон ўртасидаги
ташувларда ҳам қўлланила бошланди. Келгусида
Покистон, Эрон, Хитой, Қирғизистон, Грузия, Озар-
байжон, Туркия ўртасидаги ташувларда ҳам бу ло-
йиҳа амалиётга киритилиши режалаштирилган.

4 2022 йил 26 январь, 17-сон Жамият

даВр нафасИ

ТИНЧЛИК ВА
ХОТИРЖАМЛИК
¿алб билан англаб, кºз билан кºриб
¿адрланадиган неъмат

Бағрикенглик ва тоқатлилик, тенглик ва адолатни таъминлаш дунё улуғ неъматлари — тинчлик ва хотиржамликнинг
давлатлари ва халқаро ташкилотлар фаолиятининг бугунги кундаги асосий қадрига етиш, ҳушёр ва эътиборли бўлишга чақи-
масалалари қаторидан жой олди. Бу эса, инсоният томонидан тинчлик ради. Зеро, лоқайдлик, эътиборсизлик, бефарқ-
ва хотиржамлик бирламчи ҳаётий эҳтиёж, тараққиётни таъминлашнинг лик, ношукрлик эмас, балки берилган неъматни
зарурий шарти экани англаб етилаётганидан далолат. эътироф этиш, унинг қадрига етиш, эъзозлаш,
асраб-авайлаш шукроналик моҳиятини ташкил
акмалхон аҲМЕдоВ, тинчлик йўлини тутиши лозимлиги, иккинчи то- этади. саси экани исбот талаб қилмайдиган ҳақиқатдир. лар ҳукм сураётган ҳозирги даврда мамлака-
исломшунос олим мондан эса, унинг барқарорлигини таъминлаш Жумладан, Қуръони каримда: “Агар мўмин бўл- тимиздаги тинчлик-осойишталикни таъминлаш
учун қандай йўл билан бўлса ҳам ҳисса қўшиш Тинчликка рахна солиш, жамият равнақи ва сангиз (билиб қўйингизки), Аллоҳнинг (ҳалол ўз-ўзидан бўлмаётганини англашга, ўзаро янада
Айни пайтда, тинчликни таъминлаш йўлида зарурлигини билдиради. халқ фаровонлигига зиён етказиш, тоифаларга касбдан) қолдиргани сизлар учун яхшидир. иноқ ва аҳил бўлиб яшашга ундайди.
ҳал этилиши зарур бўлган кўплаб муаммолар бўлиниб, ўзаро низолашишнинг қораланиши ҳам Мен эса, сизларга (бойликларингизга) қўриқчи
мавжудлигини, барқарор ҳаётни издан чиқаришга Шу билан бирга, Аллоҳ таолонинг “У (ер)га исломнинг тинчлик ҳақидаги таълимоти асосини эмасман” (Ҳуд, 86), дея қайд этилган. Бу оят би- Огоҳ ва ҳушёр бўлиб яшаш тинчликни таъ-
қаратилган янги шакл ва мазмундаги таҳдидлар соғ-саломат, тинч-омон кирингиз!” (Ҳижр, 46), ташкил этади. Хусусан, Қуръони каримнинг “Ҳужу- лан ҳалол меҳнат, пешона тери билан орттирил- минлаш, турли кўнгилсизлик ва хавфу хатар-
пайдо бўлаётганини ҳам қайд этиш зарур. Таъкид- деган оятида жаннат аҳлининг абадий ҳаёти тинч- рот” сураси 9-оятидаги ўзаро низоларни ярашиш, ган бойликнинг фойдали экани ҳамда ҳалолдан ларнинг олдини олишнинг зарурий шарти ҳи-
лаш жоизки, давлатлар ва халқлар ўртасидаги лик, осудалик ва саломатликда кечиши таъкид- келишиш йўли билан ҳал этиш, жамиятдаги тинч- топилган бойликнинг баракали бўлиши ҳақида собланади. Зеро, ғофиллик ва бепарволик
ўзаро муносабатларнинг умумэътироф этилган ланган. Демак, бу оят бизга тинчлик ва омонлик ликка таҳдид қилишда, тажовузкорлик ва зўравон- баён этилмоқда. Шу билан бирга, хоҳ моддий, хоҳ турли нохушликларга замин яратади. Шунинг
умуминсоний қоидалар асосида ташкил этилиши нафақат бу дунёда қадрли, балки жаннатда ҳам ликда давом этадиганларга нисбатан қатъий ва маънавий бойлик бўлсин унинг қўриқчиси — ҳа- учун ҳам, Аллоҳ таоло тафаккур қилмайдиган,
тинчлик ва барқарорликни мустаҳкамлашнинг энг жуда улуғ неъмат эканини ҳамда ер юзи инсони- тезкор чоралар кўриш зарурлиги қайд қилингани- лол касб, ҳалол меҳнат экани таъкидланмоқда. ўзининг ким эканини англаб етмайдиган, бугун-
тўғри ва самарали йўлидир. ятнинг фаровон, ўзаро тотув ва ҳамжиҳат яшаши ни таъкидлаш муҳимдир. Демак, ўз касби ва бурчига виждонан ёндашиш нинг ҳузур-ҳаловати билан яшаб, эртаси ҳақида
учун яратилганини билдиради. тинчлик ва барқарорликни таъминлашнинг зару- қайғурмайдиган, бепарво ва беғам кимсалар-
Аммо турли зиддиятларни келтириб чиқариш Қуръони каримдаги “Эзгулик ва тақво (йўли) рий шарти ҳисобланади. ни “Аъроф” сурасининг 179-оятида: “...Уларда
ва шу йўл билан ўз мақсадига эришишни кўзлай- Ислом динида тинчликни улуғлаш комил мў- да ҳамкорлик қилингиз, гуноҳ ва адоват (йўли) қалблар бор, (лекин) улар билан “англамай-
диган кучлар борлигини ҳам ёддан чиқармаслик минликнинг муҳим белгиларидан бири. Тинч- да ҳамкорлик қилмангиз!” (Моида, 2), деган оят Қўшнилар ўртасидаги ўзаро ҳурмат, самимият дилар”. Уларда кўзлар бор, (лекин) улар би-
лозим. Бу эса, ҳар бир ақли расо кишидан доимо ликни қадрлаш, осойишта ҳаёт учун шукроналик ҳам юқоридаги мулоҳазанинг ўринли эканини кўр- ва дўстлик осойишта ҳаёт, юрт тинчлигини таъ- лан “кўрмайдилар”. Уларда қулоқлар бор,
огоҳлик ва ҳушёрликни, содир бўлаётган ҳодиса- уни сақлаб қолиш ва мустаҳкамлашнинг зарурий сатади. минлаш асосидир. Зеро, қўшнилар ўртасидаги (лекин) улар билан “эшитмайдилар”. Ана
ларга зийрак кўз ва теран нигоҳ билан қарашни шарти ҳисобланади. Ислом таълимотида масала- шодлик маҳалладаги аҳилликка, ўз навбатида, бу ўшалар ҳайвонлар кабидирлар. Балки улар
талаб этади. нинг бу жиҳатига ҳам алоҳида эътибор берилган. Халқ орасида фитна қўзғатиш, туҳмат ва иғво юрт тинчлигига замин яратади. Шунинг учун ҳам, (янада) адашганроқдирлар. Айнан ўшалар
Хусусан, Қуръони каримда “Қачон (Биз) инсонга тарқатиш йўлидаги уринишлар тинчлик ва хотир- исломда қўшничилик муносабатларига ҳам алоҳи- ғофиллардир”, деб таърифлайди.
Ислом дини кишиларни тинчликни асраш ва (тинчлик, саломатлик, фаровонликни) инъом жамликни издан чиқарувчи ҳодисалардан ҳисоб- да эътибор қаратилган. Бу ҳақда Қуръони карим-
барқарорликни таъминлаш йўлида имон, инсоф, этсак, у (шукр қилишдан) юз ўгириб, ўз ҳолича ланади. Шунинг учун ҳам, бундай ҳаракатлар ис- нинг “Нисо” сураси 36-оятида шундай дейилади: Ислом оламининг эътиборли уламолари томо-
адолат, ҳамжиҳатлик ва бирдамлик билан ҳара- кетур. Қачон унга (хасталик, камбағаллик каби) ломнинг моҳиятига мутлақо зид экани Қуръони “Шунингдек, қариндошлар, етимлар, мискин- нидан мўътабар манбалар асосида берилаётган
кат қилишга, фитна ва ўзаро адоватга барҳам бирор ёмонлик етса, ноумид бўлур” (Исро, 83), каримнинг “Бақара” сураси 191-оятидаги “Фитна лар, қариндош қўшни-ю, бегона қўшни, ёнин- раддияларни тан олмаётган турли йўналиш ва
беришга чақиради. Бу бежиз эмас, албатта. Зеро, деб қайд этилгани фикримиз исботи бўла олади. қотилликдан ҳам ёмонроқдир”, деган кўрсатма гиздаги ҳамроҳингиз, йўловчи (мусофир)га ва фирқаларнинг аъзоларини ҳам юқоридаги оятда
тинчликпарварлик ислом динининг моҳиятини ҳамда “Нур” сурасининг 11-21-оятларида миш-миш қўл остингиздаги (қарам)ларга ҳам (яхшилик келтирилган кимсаларга қиёслаш мумкин.
ташкил этади. Аслида бу оят ношукрлик ҳамда унинг оқибати — тарқатганлар учун бу дунё ва охиратда тайинланган қилинг)! Албатта, Аллоҳ кибрли ва мақтанчоқ
умидсизлик ҳақида бўлса-да, мазмунидан улуғ жазолар ҳақида хабар берилиб, унга ишонганлар кишиларни севмайди”. Тинчликни улуғ неъмат, деб эълон қилган ди-
Дарҳақиқат, исломда тинчлик бебаҳо неъмат, неъмат бўлган эл-юрт тинчлиги, халқ хотиржам- ҳам қаттиқ маломат қилингани ҳақидаги қайдлар нимизда бу йўлда нафақат амал билан, балки сўз
деб саналади. Шунинг учун ҳам, Қуръони карим лигини қадрлаш, асраб-авайлаш, унга путур етка- юқоридаги фикрларнинг тўғри эканини тасдиқлайди. Ҳадисларда ҳам “Қўшниси унинг ёмонликла- билан ҳам зарар келтиришдан қайтарилган.
оятлари тинчлик учун курашга даъват қилади. зишдан сақланиш зарурлиги ҳақида хулоса чиқа- ридан омонда бўлмаган киши жаннатга кир-
Хусусан, “Бақара” сураси 208-оятида: “Эй, имон риш мумкин. Бу масала ҳадисларда ҳам муҳим Тинчликни сақлаш учун ҳар бир киши масъул, майди”, деб таъкидланади. Демак, инсон қўшни- Юқоридаги мулоҳазалар якунида яна бир ҳо-
келтирганлар! Ёппасига тинчлик ишига кири- ўрин эгаллайди. Жумладан, Пайғамбаримиз уни сақлаб қолиш ва мустаҳкамлаш учун ҳар лари билан тинч-тотув ва ўзаро меҳр-оқибатли латни алоҳида қайд этиш лозим. Баъзи неъмат-
шингиз!..”, дейилади. Оятдаги “ёппасига” сўзи алайҳиссалом ҳадисларидан бирида: “Икки неъ- ким ўз ҳиссасини қўшиши лозим. Хусусан, ҳалол ҳаёт кечириши, унинг икки дунё саодатига эриши- ларнинг шукри тилда “Алҳамдулиллаҳ”, дейиш
тафсир китобларида келтирилишича, бир то- мат борки, кўпчилик инсонлар унинг қадрига меҳнат билан сифатли ва мўл ҳосил етиштирган шига сабаб бўлади. билан адо этилса, айрим неъматларнинг шукри-
мондан, барча инсонларнинг бирлашган ҳолда етмайдилар. У сиҳат-саломатлик ва хотиржам- деҳқон, одамлар ёки юкларни қоидаларга амал ни ҳам маънан, ҳам амалий ҳаракатлар билан
ликдир”, дейилади. Ушбу ҳадис Аллоҳ таолонинг қилган ҳолда бешикаст, эсон-омон ўз манзилига Юқоридаги каби даъватлар айрим ҳудудларда намоён этиш талаб этилади. Исломда тинчлик
етказиш оддий ҳайдовчининг барқарорлик ва осу- нотинчлик, беқарорлик, хунрезлик ва худкушлик- ана шундай шукр талаб қиладиган неъматлардан
да ҳаётни мустаҳкамлашга қўшган муносиб ҳис- ҳисобланади.

Жараён ИсЛоҲотЛар саМарасИ

ННТ ВА ФУ¯АРОЛИК ЖАМИЯТИ ИНСТИТУТЛАРИ Мамлакатимизда ерни адолатли
ажратиш ва ундан оқилона
хал¿чил сиёсатга ³амо³анг саъй-³аракатлар фойдаланиш бўйича тизимли
ишлар ташкил қилиниб,
асосий йўналиши сифатида белгиланганди. Соҳа- Шу билан бирга ёшлар, аёллар, тадбиркорлик, Ўзбекистон тарихида илк бор
да амалга оширилаётган ислоҳотларнинг мантиқий экология, ногиронлик, таълим, туризм, спорт, ах- қишлоқ хўжалиги ерларини
давоми сифатида Президентимизнинг 2021 йил борот коммуникация, миллий маданий йўналиш- ялпи хатловдан ўтказиш чора-
3 мартдаги “Нодавлат нотижорат ташкилотла- ларда фаолият юритаётган 50 нафар ННТ раҳ- тадбирлари амалга оширилмоқда.
рини давлат томонидан қўллаб-қувватлаш, бари фуқаролик жамияти ва унинг институтлари,
уларнинг фаолияти эркинлиги, ҳуқуқлари ва нодавлат нотижорат ташкилотлари фаолиятига КИЧИК ВАТАНДА КªНГИЛ Тª¯
қонуний манфаатлари ҳимоя қилинишини таъ- оид халқаро тажриба, соҳа фаолиятига оид қонун- ЯШАШГА НИМА ЕТСИН?
минлашга оид қўшимча чора-тадбирлар тўғри- чиликнинг мазмун-моҳияти, раҳбар ходимлари-
Бахтиёр МаШарИПоВ, сида”ги қарори ва 2021 йил 4 мартдаги “2021-2025 нинг кўникмаларини оширишга қаратилган машғу- феруза ЖЎраЕВа, давлат бюджети тушумига тўланиши керак бўл-
Ўзбекистон нодавлат нотижорат йилларда фуқаролик жамиятини ривожланти- лот турлари бўйича малака оширди. “Янги Ўзбекистон” мухбири ган маблағларнинг нотўғри йўналтирилишига
ташкилотлари миллий риш концепциясини тасдиқлаш тўғрисида”ги ҳам сабаб бўлади.
ассоциацияси раисининг фармони фуқаролик жамиятини ривожлантириш- ННТлар фаолияти ҳар томонлама Бугунги кунгача 23 миллион гектар қишлоқ
биринчи ўринбосари нинг замонавий босқичида янги саҳифа очди. қўллаб-қувватланяпти хўжалиги ерларининг электрон хариталари Вилоятда амалга оширилган ишлар тизим-
яратилиб, шундан 22 миллион гектари давлат нинг шаффофлигини таъминлаб, кўплаб инсон-
Мамлакатни модернизация Халқаро ҳамкорлик Ўтган йилнинг 30 сентябридан 30 октябрига қа- рўйхатидан ўтказилди. Соҳада амалга ошири- ларга қувонч улашди.
қилишнинг ҳозирги босқичида дар ННТларнинг лойиҳаларни амалга оширишни лаётган ислоҳотлар қишлоқ хўжалиги ерлари
фуқаролик жамияти Бугунги кунда Ўзбекистон нодавлат нотижорат қўллаб-қувватлаш мақсадида ассоциация қоши- билан боғлиқ муносабатларнинг шаффофли- — Оила, уй — кичик бир ватан, — дейди
институтлари муҳим ўрин ташкилотлари миллий ассоциацияси томонидан даги Ўзбекистон нодавлат нотижорат ташкилотла- гини таъминлаш баробарида, уларнинг давлат Асака тумани Шодлик маҳалласида яшовчи
тутади. Шу боис, юртимизда халқаро ва хорижий тузилмалар, маҳаллий ННТ- рини қўллаб-қувватлаш жамоат фонди томонидан томонидан мониторингини олиб бориш ва муҳо- Иброҳим Жаҳоналиев. — Бор меҳрингни бе-
уларни янада ривожлантириш лар билан ҳамкорликни ривожлантириш борасида умумий қиймати 8,5 миллиард сўмлик биринчи фаза қилиш тизимини ҳам такомиллаштирди. риб, чиройли қилсам, фарзандларим учун зарур
ва қўллаб-қувватлаш борасида самарали натижаларга эришилди. Шу мақсадда грант танлови эълон қилинди. шароитлар яратсам, дейдиган масканинг бўл-
кенг кўламли ишлар амалга юртимизда аккредитациядан ўтган халқаро ҳамда 2021 йил 21 декабрь куни Президентимиз са-ю, аммо шу уй-жойга эгалик қилиш ҳақидаги
оширилмоқда. хорижий ташкилотлар реестри шакллантирилди Грант танловлари 4 та — “Аҳоли саломатли- ҳузурида ер ҳисоби ва давлат кадастрларини ҳужжатинг бўлмаса, хавотирга тушар экансан.
ҳамда улар билан қатор учрашув ва тадбирлар гини мустаҳкамлаш ва соғлом турмуш тарзини тўлиқ шакллантириш, соҳага рақамли техно- 50 йил деганда шу ҳужжатни қўлимга олдим.
Адолатли ҳуқуқий давлат ва кучли фуқаролик ташкил этилмоқда. АҚШнинг Халқаро тараққиёт тарғиб қилиш”, “Ёшлар лойиҳаларини қўллаб-қув- логияларни жорий этиш масалалари юзаси- Тасаввур қилиш қийин, йиллар давомида ҳал
жамияти барпо этиш масаласи олдимизга қўйил- агентлиги, БМТнинг Аҳолишунослик жамғарма- ватлаш”, “Аҳолига ижтимоий хизмат кўрсатиш, дан ўтказилган кенгайтирилган йиғилишда бўлмаган муаммо бир ҳафтада ечимини топди.
ган устувор мақсадлардан биридир. Дарҳақиқат, си, ЕХҲТнинг Ўзбекистондаги лойиҳалари коор- уларни ижтимоий қўллаб-қувватлаш ва муҳофаза амалга оширилиши зарур бўлган вазифалар Мана шундай эзгу ишларни бошлаб, амалга
кейинги йилларда қабул қилинган қатор меъёрий- динатори, Германия халқаро ҳамкорлик жамия- қилиш” ҳамда “Нодавлат нотижорат ташкилотла- белгиланди. ошираётганларга раҳмат. Энди хавотирим йўқ.
ҳуқуқий ҳужжатлар мамлакатимизда фуқаролик тининг Ўзбекистондаги ваколатхонаси, Сайлов рини ривожлантириш” йўналишларида ўтказилди. Болаларимнинг эртанги кунидан кўнглим тўқ.
жамияти институтларининг эркин, барқарор ва ти- тизимлари халқаро жамғармаси (АҚШ), “Winrock Биринчи грант танловида 375 та ННТ иштирок 4303 километр квадрат ер майдонига эга
зимли ривожланиши учун мустаҳкам замин ярат- International”нинг (АҚШ) Ўзбекистондаги филиали, этиб, якунда 120 таси ғолиб бўлди ва 70 миллион Андижон вилоятининг 3 миллионга яқин аҳолиси Аҳоли дилини хушнуд қилган яна бир жиҳат
ди. Ушбу ҳужжатларнинг қабул қилиниши натижа- Россия Федерациясининг “Русский мир” ва “Умная сўмлик грантга эга бўлди. бор. Асака ва Шаҳрихон туманларида истиқомат шуки, ижтимоий ҳимояга муҳтож оилаларнинг
сида тегишли инфратузилма — шахс, жамият ва цивилизация” нодавлат нотижорат ташкилотлари қилувчиларни қийнаётган бир масала мавжуд кадастр ҳужжатларини расмийлаштириш бў-
давлат ўртасидаги муносабатларда воситачи си- шулар жумласидан. Ассоциация томонидан ННТларнинг халқаро эдики, у жуда тез суръатларда ечимини топди. йича харажатлари маҳаллий бюджетдан қоплаб
фатида иштирок этувчи, фуқароларнинг ижтимоий ва маҳаллий грантлардаги иштирокига оид таҳли- Яъни аҳоли ўз турар жойларига эгалик қилиш берилди.
манфаатларини рўёбга чиқаришга кўмаклашувчи Шунингдек, ассоциацияга турдош хорижий лий маълумот тайёрланди. Унга кўра, 2021 йилда бўйича кадастр ҳужжатларига эга бўлди.
кўплаб нодавлат нотижорат, жамоат ташкилотла- нодавлат нотижорат ташкилотлари билан яқин ўтказилган грант танловларида 1 минг 764 та ННТ — Соҳада рақамлаштиришнинг жорий қи-
ри, бирлашмалар, фондлар, касаба уюшмалари, ҳамкорликни йўлга қўйиш, тажриба алмашиш мақ- иштирок этган, улардан 747 таси ғолиб бўлган. — Республикамизда аҳоли сони бир гектарга лингани катта имкониятлар беради, — дейди
сиёсий партиялар, босма ва электрон оммавий садида хорижий ассоциациялар аниқланиб, улар- Шунингдек, 71 та ННТ халқаро грантларни қўлга ўртача 78 нафарни ташкил этса, Шаҳрихонда Давлат кадастрлари палатаси Андижон вилоят
ахборот воситалари ҳамда фуқаролик жамияти- нинг рўйхати, маълумотлар базаси, Ўзбекистонда киритган. бу кўрсаткич 900 тага, Асакада эса 1175 тага бошқармаси бошлиғи Дилшод Акбаров. — Ав-
нинг бошқа институтлари фаолияти ривожланди аккредитациядан ўтган халқаро ҳамда хорижий етади, — дейди Давлат кадастрлари палатаси валамбор, ер эгасининг қўлида расмий кадастр
ва йилдан-йилга такомиллашмоқда. ташкилотлар реестри шакллантирилди. Ассоциация ННТларнинг ҳуқуқлари, қонуний раиси Моҳирхўжа Валиев. — Ўз уйида яшаб ҳужжати бўлиб, унинг ҳуқуқлари кафолатлана-
манфаатларини ҳимоя қилиш, ташаббусларини келаётган одамларнинг кадастр бўйича ҳуж- ди. Қолаверса, ҳар қарич ернинг ҳисоби олина-
2017-2021 йилларда Ўзбекистон Республикаси- Бундан ташқари, хорижий ва халқаро ННТлар қўллаб-қувватлаш борасида Ўзбекистон Респуб- жати йўқлиги кўплаб муаммоларни келтириб ди. Ходимлар амалга оширган хатловни дастур-
ни ривожлантиришнинг бешта устувор йўналиши билан ўзаро ҳамкорликни кучайтириш мақсадида ликаси қонунлари ва Президентимизнинг тегишли чиқараётганди. 2021 йилнинг 13 август куни Ва- га киритиш жараёнида электр, газ муҳофаза
бўйича Ҳаракатлар стратегиясида ҳам фуқаролик юқорида номлари келтирилган нодавлат нотижо- қарорлари лойиҳаларига тегишли таклифлар бе- зирлар Маҳкамасининг “Андижон вилоятининг минтақаларига тушиб қолган уй-жойлар ҳам
жамияти институтларини ривожлантириш, улар- рат ташкилотлари вакиллари билан қатор учра- риб келмоқда. Шунингдек, қонун лойиҳаларини Асака ва Шаҳрихон туманларида кўчмас мулк борлиги аниқланди. Бу алоҳида эътибор қара-
нинг ижтимоий-сиёсий фаоллигини ошириш дав- шувлар ўтказилди. Натижада ушбу ташкилотлар ишлаб чиқиш муҳокамаларида ҳам фаол иштирок объектларига бўлган ҳуқуқларни эътироф этиш тилиши лозим бўлган жиҳат, аҳоли муҳофазаси
лат ва жамият қурилишини такомиллаштиришнинг билан 2022 йилда тадбирлар ташкил этиш, ўзаро этмоқда. тўғрисида”ги қарори имзоланиб, унинг ижросини учун муҳим. Хатлов натижалари электрон хари-
ҳамкорлик келишувини имзолашга келишилди. таъминлаш бўйича тизимли ишлар амалга оши- тада акс эттирилди, кўча номлари, уй рақамла-
Жумладан, Германия халқ университетлари ас- ННТларга ҳуқуқ ва қонуний манфаатларини ҳи- рилди. Жараёнда аҳоли сонининг 72 фоизида ри базага киритилди.
социациясининг Ўзбекистондаги филиали билан моя қилиш, уларга ҳуқуқий ва услубий маслаҳат- кадастр ҳужжатлари мавжуд эмаслиги аниқлан-
ўзаро ҳамкорлик меморандуми имзоланди. лар бериш, ҳар томонлама қўллаб-қувватлаш, ган. Уч ойдан кўп вақт давомида 113741та турар Таъкидлаш жоиз, мамлакатимизда 44 мил-
фаолияти билан боғлиқ саволларга зудлик билан жой объектларини хатловдан ўтказиш вазифаси лион гектардан ортиқ ер майдони бўлса, бугун-
Шу билан бирга, Қозоғистон, Қирғизистон, жавоб бериш мақсадида Ассоциация томонидан муваффақиятли бажарилди. га қадар қарийб 50 фоизи рақамлаштирилиб,
Тожикистон ва Туркманистондаги ННТлар билан “Ҳуқуқий мурожаатлар гуруҳи” телеграм канали электрон хариталари геопорталга жойлашти-
ҳамкорлик алоқаларини ўрнатиш бўйича элчихо- ташкил этилди. Бугунги кунда мазкур каналга қо- Айтиш жоиз, ерларнинг электрон хатлов- рилган. Ерга бўлган ҳуқуқнинг давлат рўйхати-
наларга мурожаат хатлари юборилди. нунчилик бўйича ҳуқуқий ва услубий маълумотлар дан ўтказилиши коррупцияга қарши курашиш- дан ўтказилиши йиллар давомида ҳал бўлмаёт-
жойлаштириб келинмоқда. Мазкур тармоқ орқали нинг самарали усули ҳам саналади. Аниқ ҳи- ган судлардаги низоларга ҳам барҳам беради.
Кадрлар салоҳияти оширилмоқда келиб тушган мурожаатларга ҳуқуқий маслаҳат соб-китоб бўлмагани боис, минглаб гектар ер Энг муҳими, аҳоли ўз уйларига ўзлари эгалик
бериляпти. талон-торож бўлиб, ҳақли эътирозларга сабаб қила олишларидан мамнун. Қўлида мулкка эга-
Ассоциациямиз Ўзбекистон Республикаси бўлгани сир эмас. Қолаверса, ер участкасига ликни тасдиқлайдиган ҳужжат бўлгач, хавотири
Президенти ҳузуридаги давлат бошқаруви акаде- Умумлаштириб айтганда, амалга оширилаёт- бўлган ҳуқуқни давлат рўйхатидан ўтказмаслик, ҳам арийди. Кўнгил хотиржамлиги эса катта
мияси билан ҳамкорликда ННТ раҳбарларининг ган кенг қамровли ислоҳотлар самарадорлигига ўзбошимчалик билан эгаллаб олиш муаммоси бойлик. Соҳадаги тизимли ишлардан кўзланган
билим ва кўникмаларини ошириш мақсадида эришиш нафақат давлат органлари, балки нодав- мақсад ҳам шу: муаммоларга ечим топиб, халқ
ушбу ташкилотларнинг 125 нафар раҳбар ходи- лат нотижорат ташкилотлар ва фуқаролик жамия- манфаатларини таъминлаш.
мини малака ошириш ўқув курсларида ўқитди. тининг бошқа институтларидан ҳам фаоллик,
ташаббускорликни талаб қилади.

Кўзгу 52022 йил 26 январь, 17-сон

ЯнгИча ёндаШуВЛар МуносаБат

Ҳаммамизга аёнки, тараққиётнинг тамал тоши ҳам,
мамлакатни қудратли, миллатни буюк қиладиган куч ҳам,
бу — илм-фан, таълим ва тарбиядир.

Шавкат МИРЗИЁЕВ,
Ўзбекистон Республикаси Президенти

Ғузордаги чўл бағрида қад ростлаган ФАРМАцЕВТИКА
азим иншоот — “Uzbekistan GTL” заводи
мамлакатимиз қудрати, илмий салоҳияти, САНОАТИ ЯНГИ БОС£ИЧдА
халқимиз азму шижоати маҳсули. Унинг
бунёд этилиши ва ишга туширилиши Коронавирус инфекцияси бўйича эпидемиологик вазият ҳануз дунё
нафақат Қашқадарё вилоятининг миқёсида беқарор бўлиб турибди. Пандемия барча соҳалар қатори
иқтисодий кўрсаткичлари юксалишига, дунё фармацевтика саноати учун ҳам синов даври бўлди. Мураккаб
балки Ўзбекистоннинг дунёдаги нефть- эпидемиологик вазият фармацевтика саноатини ривожлантириш
газ-кимё саноатида етакчи бўлган стратегик аҳамиятга эга эканини яна бир бор исботлади.
давлатлар қаторида мустаҳкам ўрин
эгаллашига замин яратади. Ушбу ВА АМАЛИёТ лантиришга қаратилган чора-тадбирлар
мажмуада йилига 3,6 миллиард метр қамраб олинган.
куб табиий газ қайта ишланиб, қиймати
1 миллиард доллардан зиёд бўлган Фармоннинг асосий бандларидан бирида
1,5 миллион тонна тайёр суюқ ёқилғи маҳаллийлаштириладиган фармацевтика
маҳсулотлари ишлаб чиқарилади. маҳсулотларини уч йил муддатга шартнома
Президентимиз таъкидлаганидек, бундай тузиш орқали кафолатли харид қилиш меха-
улкан мажмуанинг қурилиши кейинги низми жорий этилиши келтирилган. Бу инвес-
йилларда саноат ривожини янги босқичга торга нима беради?
олиб чиқиш бўйича амалга ошираётган
сиёсатимиз натижаси. Фармацевтика саноатида технологик
жиҳатдан ишлаб чиқариш қийин бўлган дори-
ТАъЛИМ лар мавжуд. Уларни ишлаб чиқариш нафақат
Уй¢УНЛИГИ қийин, балки унга тикиладиган инвестиция
миқдори ҳам катта ҳисобланади. Ўз навба-
орифжон БоЗороВ, тиш масалалари муҳокама этилди. Корхонада замон талабларига мослайди. Ўқитиладиган фан- сардор КарИЕВ, тида, бу турдаги дорилар асосан давлат то-
меҳнат қилаётган ёшлар билан суҳбатлашдик. ларга ўзгартиришлар киритилади. Илмий ишлар монидан харид қилинадиган препаратлар
қарши муҳандислик-иқтисодиёт Биласизми, уларда фикр кўп, ғоялар бисёр. Биз учун янгидан-янги мавзулар, йўналишлар танла- фармацевтика тармоғини ҳисобланади. Мисол учун, пандемия даври-
ёшлар билан суҳбатлашиш асносида таълим ти- нади. Буларнинг барчаси бир нарсага — билимли, да мамлакатимизда вакцина харид қилиниб,
институти ректори зимидаги муаммоларимиз, камчиликларимизни, иқтидорли, етук кадрларни тайёрлашга хизмат қи- ривожлантириш аҳолига бепул етказиб берилмоқда. Демак,
дарс ўтиш методикаси бўйича қандай ўзгаришлар лади. Сабаби, бизнинг битирувчиларимиз эртага давлат тадбиркорнинг харидори ҳисобла-
Корхоналар мавқеи, аввало, унда ишлаб чиқа- қилишимиз зарурлигини билиб олдик. бундай корхоналарнинг етакчи ходимига айлани- агентлиги директори нади. Тадбиркор шу турдаги маҳсулотини
рилаётган маҳсулотлар сифати билан белгилана- ши шарт. Етук кадрлар эса, дунё бозорида рақо- ишлаб чиқараётган пайтда давлат томони-
ди. Бу, ўз навбатида, малакали кадрлар, етук му- Тошкент давлат техника университети, Тош- батбардош бўладиган, сифатли маҳсулот тайёр- Аҳолининг юқори самарали дори-дар- дан берилган кафиллик инвестициянинг мақ-
тахассисларга талаб тобора ортишини англатади. кент кимё-технология институти, Қарши муҳандис- ланишига хизмат қилади. монга бўлган эҳтиёжини тўлиқ қондириш садга мувофиқ амалга оширилишига ёрдам
Президентимиз “Uzbekistan GTL” заводининг ишга лик-иқтисодиёт институти ҳамда “Uzbekistan GTL” фармацевтика саноатининг қай даражада беради. Агар тадбиркор кредит олиб, маълум
туширилишига бағишланган тантанали маро- корхонаси ўртасида ўқув жараёнларини амалиёт Талабаларимиз йирик саноат корхоналари ривожлангани билан боғлиқ. Юртимизда бу бир сабабга кўра, маҳсулотини сота олмай
симда ёшларни касб-ҳунарга ўқитишни янгича ён- билан биргаликда шу мажмуада ташкил этишга томонидан таъсис этилган стипендия танлов- соҳада ҳам салмоқли ишлар қилинмоқда. қолса, банкротликка сабаб бўлиши мумкин.
дашув асосида ташкил этиш, ўқув дастурлари ва доир чора-тадбирлар режаси тасдиқланди. ларида ҳамиша энг яхши натижаларни кўрсатиб Шу боис, мамлакатимизда йиллар давоми-
ўқитиш методикасини замонавий ишлаб чиқариш келмоқда. Айни пайтда биргина “Uzbekistan GTL” Президентимиз ташаббуси билан кейинги да онкологияга қарши ёки вакцина турида-
талаблари асосида қайта кўриб чиқиш юзасидан Эндиликда “Uzbekistan GTL” заводида талаба- заводида меҳнат қилаётган малакали ходимлар- йилларда фармацевтика соҳасига алоҳида ги замонавий дориларни ишлаб чиқариш
муҳим кўрсатмалар берди. ларга малакавий амалиётини ўташи учун зарур нинг 33 фоизи институтимиз битирувчиси экани эътибор қаратилиши натижасида тизимдаги яхши йўлга қўйилмаган. Мана энди шундай
шарт-шароитлар яратилади. Ушбу амалиётдан бизни қувонтиради. корхоналар сони кескин ошди. Ўтган йил- шароит яратиляптики, агарда инвестор қў-
Таъкидлаш жоизки, ана шундай йирик мажмуанинг муваффақиятли ўтган ёшлар танлов асосида лар давомида бир нечта меъёрий ҳужжат- йилган талаблар асосида маҳсулотни сифат-
фойдаланишга топширилиши институтимиз фаолия- “Uzbekistan GTL” заводининг тўлақонли ходими Нефть-газ-кимё саноатида таълим кластерини лар қабул қилинди. Бунинг самараси ўлароқ, ли, арзон, ўз вақтида етказиб бериш бўйича
тида, ўқув ва илмий жараёнларда, таълим самарадор- сифатида, муддатли меҳнат шартномаси орқали ташкил этиш биз учун янги тизим. Ҳозирда унинг пандемия даврида халқимизни сифатли буюртма олган бўлса, давлат ўз навбатида,
лигини оширишда ҳам муҳим пойдевор бўлди. июль ва август ойларида ишга қабул қилинади. Бу ҳуқуқий асосларини яратиш ва асосий механиз- ва арзон дори-дармон билан таъминлаш шу тадбиркордан маҳсулотини 3 йил даво-
нимадан дарак беради? Иқтидорли талабалари- мини ишлаб чиқиш бўйича ҳамкорликда иш олиб имконияти яратилгани, юртимизда ишлаб мида сотиб олишга кафиллик бермоқда. Бу
Давлатимиз раҳбари нутқида қайд этилгани- миз институтни тамомлаши билан шу корхонанинг бориляпти. Республикамиздаги нефть-газ сано- чиқарилаётган дори-дармон ички эҳтиёжни давлат учун ҳам, тадбиркор учун ҳам манфа-
дек, Қашқадарёда Ўзбекистондаги биринчи йирик малакали ходимига айланади. атлари учун кадрлар тайёрлашга ихтисослашган қондириш баробарида 20 га яқин давлат- атли бўлади.
газ-кимё кластерига асос солиниши баробарида олий таълим муассасалари ва “Uzbekistan GTL” га экспорт қилинганини таъкидлаш мумкин.
вилоятимиз нефть, газ ва кимё саноатининг ис- Ўзаро ҳамкорлик режасига мувофиқ, ҳар ойда ҳамкорлигида “Uzbekistan GTL” — янги Ўзбекис- Аммо зиммамиздаги вазифалар кўлами кенг. Соҳада йиллар давомида бир неча чек-
тиқболли йўналишларини таъминлаш, юқори са- институтимизнинг нефть-газ йўналиши бўйича тоннинг биринчи таълим-ишлаб чиқариш класте- Мамлакатимиз аҳолиси кўпайиб, арзон ва за- ловлар мавжуд эди. Масалан, юртимизда қон
марадорлигини янада ошириш учун мутахассис дарс бераётган профессор-ўқитувчилари ва ил- ри пойдевори” мавзусида ўтказилган онлайн се- монавий дориларга талаб йилдан-йилга орт- препаратларини ишлаб чиқариш, аҳолидан
кадрлар тайёрлашнинг янги дастур ва режалари мий-педагог ходимларидан 3 нафари “Uzbekistan минар ҳам шу масалаларга бағишланди. қон йиғиш, уни қайта ишлаш, сақлаш ҳамда
ишлаб чиқилади. “Шўртан газ-кимё” мажмуаси, GTL” заводи лабораториясида ҳамда технологик қон плазмасидан турли дорилар тайёрлаш
Муборак газни қайта ишлаш ҳамда “Uzbekistan жараёнларида амалиёт ўташи белгиланди. Семинарда Тошкент давлат техника универ- яхши йўлга қўйилмаган эди. Сабаби, бунда
GTL” заводларида шу соҳа бўйича кадрлар тайёр- ситети, Тошкент кимё-технология институти ва давлат монополияси мавжуд бўлган. Яъни
лаб берадиган олийгоҳлардаги тегишли кафедра- Бу битимнинг аҳамияти шундаки, эндиликда Қарши муҳандислик-иқтисодиёт институти рек- давлатдан бошқа ҳеч ким, хусусан, хусусий
лар филиаллари очилади. Улар зарур ўқув жиҳоз- профессор-ўқитувчиларимиз ушбу заводнинг мар- торлари, факультетлар деканлари, профессор
лари билан таъминланади. Бу саъй-ҳаракатлар казий лабораториясидаги барча асбоб-ускуна- ўқитувчилари ҳамда “Uzbekistan GTL” корхонаси- моқда. Соҳада янги имтиёз ва имкониятлар сектор қонни йиғиш, сақлаш ва қайта ишлаш
фан-таълим ва ишлаб чиқариш интеграцияси ри- лардан илмий ва амалий ишларда фойдаланиш нинг масъул ходимлари иштирок этди ва мавзу яратилиши эса дори-дармонларни сифатли ҳамда ҳар хил турдаги дориларни ишлаб
вожига хизмат қиладиган таълим кластерини яра- имкониятига эга бўлади. Заводда ўрнатилган за- юзасидан ўз мулоҳазаларини билдирди. ишлаб чиқаришда муҳим омил саналади. чиқариш имкониятига эга эмасди. Ваҳоланки,
тишга асос бўлади. монавий техника ва технологиялар асосида ўқув Давлатимиз раҳбарининг “2022-2026 йиллар- мамлакатимизда қон перепаратларига эҳти-
режасидаги фанлар номи ва фан дастурлари қай- Бу борада институтимизнинг ўзига хос тамо- да республиканинг фармацевтика тармоғини ёж ошиб бормоқда. Фармонда ушбу чекловга
Вилоятимиздаги шу соҳага ихтисослашган йи- та ишлаб чиқилади. Дарслик, ўқув қўлланмалар йили ва якдил фикри бор. Семинарда малакали жадал ривожлантиришга оид қўшимча чора- барҳам берилди. Яъни маҳаллий тадбиркор
рик саноат корхоналарининг тегишли олий таълим ва лабораторияларни бажариш бўйича услубий мутахассис кадрлар тайёрлашдаги мавжуд муам- тадбирлар тўғрисида”ги фармони соҳани шу турдаги дориларни ишлаб чиқариш имко-
муассасалари билан ҳамкорлиги янада кучаяди. кўрсатмалар яратилади. молар ҳақида сўз юритиш билан бирга, таълим жадал ривожлантиришга қаратилгани билан ниятига эга бўлди.
Бунинг учун иқтидорли талабаларнинг шу завод- кластерини яратишда “Uzbekistan GTL” корхонаси катта аҳамият касб этади.
ларда ўз мутахассислиги бўйича амалиёт ўташи Эндиликда олимларимиз ўзларининг диссер- имкониятларидан кенг фойдаланиш лозимлиги Соҳада ривожланишга тўсқинлик қилаёт-
кўзда тутилган. Нафақат талабалар, шунингдек, тацияларини замонавий лабораторияда синовдан ҳақидаги таклифларимизни билдирдик. Саба- Фармонда соҳага оид имтиёзлар, халқаро ган йўналишлардан яна бири, бу — клиник
профессор-ўқитувчиларимиз амалиёт ўташи ҳам ўтказади, илмий хулосалар чиқаради. Масалан, би, “Uzbekistan GTL” заводи фаолиятининг йўлга стандартларни жорий қилиш бўйича қатор синовларнинг халқаро талабларга жавоб
шу ерда ўтказилади. Ўқув-амалиётлар ишлаб институтимиз ўқитувчиларидан Ойбек Қўйбоқаров қўйилиши билан соҳамиздаги айрим масалалар вазифалар белгиланган. Жумладан, аҳолини бермаётгани эди. Ўзбекистонда клиник си-
чиқариш жараёни билан бевосита, узвий олиб “Метандан юқори молекулали бирикмалар олиш ва кўзга ташланиб қолди. Бу нималарда кўринади? сифатли, самарали ва хавфсиз фармацевти- новларни шу кунга қадар фақат касалларда
борилади. Мазкур ўқув-амалиёт жараёнларига хо- уларнинг технологияси”, Феруз Муртазаев “Автомо- Аввало, кадрлар масаласида. Олий таълим му- ка маҳсулотлари билан таъминлашни янада ўтказиш мумкин эди. Эндиликда соғлом кўн-
рижий мутахассислар жалб этилиши режалашти- биль бензини таркибида ароматик углеводородлар ассасалари битирувчиларининг тайёргарлик да- яхшилаш, фармацевтика тармоғига илғор гиллиларда клиник синов ўтказишга рухсат
рилган. Бу, ўз навбатида, халқаро ҳамкорликни миқдорини “Евро-5” стандартлари меъёрларигача ражаси ва касбий малакаси ишлаб чиқариш кор- илмий-техника ютуқлари ва инновацияларни этилди. Умуман, ҳужжатда белгиланган вази-
кенгайтиришга ва чет эл тажрибасини ўрганиш камайтириш технологиясини ишлаб чиқиш”, Фази- хоналаридан ортда қолаётганди. Чунки олийгоҳ жорий этиш орқали тармоқда ишлаб чиқариш фалар ва имтиёзлар республикамиз фарма-
билан бирга таълим сифатини жаҳон андозалари лат Аҳмедова “Газ конденцати фракциясини изо- битирувчиси ишлаб чиқариш корхонасига ишга ҳажмини 3 баробарга ошириш, ички бозорни цевтика саноати тараққиётини юқори поғона-
даражасида олиб боришга хизмат қилади. мерлаш ва юқори октанли ёқилғи олиш жараёни” кирганидан кейин ҳам унинг малакаси ўша завод таъминлаш даражасини натурал ҳажмда га олиб чиқиши шубҳасиз.
мавзусида илмий изланишлар олиб боряпти. Бу томонидан оширилар эди. Биргина институтимиз 80 фоизга етказиш алоҳида қайд этилган.
Президентимизнинг бу кўрсатмаларини ҳаётга борада “Uzbekistan GTL” заводи улар учун катта им- мисолида оладиган бўлсак, моддий-техник базаси Бундан ташқари, Ўзбекистонда ишлаб чиқа- Шу ўринда мавзуга оид қуйидаги маълу-
татбиқ этишда олий таълим муассасаларининг кониятлар манбаи бўла олади. ва ўқув-лабораториялари “Uzbekistan GTL” кор- рилган дори-дармонни жаҳон бозорига олиб мотни таъкидлаб ўтиш ўринли бўлади. Тош-
йирик нефть-газ корхоналари билан ҳамкорлиги хонаси талабларига мос эмас. Бу, ўз навбатида, чиқиш, 2025 йил 1 январга қадар фармацев- кент вилояти Зангиота туманида ҳозирги
муҳим аҳамиятга эга. Шу боис, яқинда Тошкент Шуни алоҳида қайд этиш мумкинки, институти- олий таълим муассасаларида замонавий тадқиқот тика маҳсулотларини барча мамлакатларга, кунда Марказий Осиёда катта аҳамиятга эга
давлат техника университети, Тошкент кимё-тех- миз бир неча йиллардан буён вилоятдаги йирик лабораториялари ва асбоб-ускуналарига эҳтиёж жумладан, қўшни давлатларга экспорт қи- “Tashkent Pharma Park” инновацион илмий-
нология институти ва Қарши муҳандислик-иқти- корхоналар билан ҳамкорлик қилиб келади. Про- юқори эканидан дарак беради. лишда автомобиль ва темир йўл транспор- ишлаб чиқариш фармацевтика кластери
содиёт институти профессор-ўқитувчилари билан фессор-ўқитувчиларимиз белгиланган режа асо- тида ташиш харажатларининг 50 фоизига- барпо этилмоқда. Ушбу лойиҳа икки йил
бирга “Uzbekistan GTL” заводида бўлиб, мажмуа- сида “Шўртан газ кимё-мажмуаси”да замонавий Бир сўз билан айтганда, “Uzbekistan GTL” заво- ча, бироқ маҳсулотлар экспорт қийматининг аввал бошланган. Ҳозирги кунда жуда кўп
нинг иш жараёни, лабораториялари билан яқин- инновацион технологиялар ва жиҳозлар билан та- дининг ишга туширилиши асносида таълим жараён- (транспорт харажатларисиз) 5 фоизидан (ав- объектларда қурилиш ишлари жадаллашган.
дан танишдик. Бу ерда ҳамкорликда қилинадиган нишиб, ўз малакаларини оширяпти. Бунинг сама- лари бозор талабларига мослаштирилади, ишлаб томобиль транспортида ташиш ҳолатида) ва Ҳудудга яна қўшимча равишда ажратилган
ишлар, завод негизида таълим кластерини яра- раси нимада кўринади? Аввало, ўқитувчиларимиз чиқариш билан уйғунлаштирилади, нефть-газ-кимё 7 фоизидан (темир йўл транспортида ташиш ерда янги инвестицион лойиҳани амалга
эски қолиплардан воз кечиб, таълим жараёнини саноати учун кадрлар тайёрлашнинг таълим класте- ҳолатида) кўп бўлмаган миқдорда қоплашга ошириш мўлжалланган. Бу, ўз навбатида,
ри яратилади, ишлаб чиқариш корхоналари базаси- субсидиялар тақдим этиш, экспортни ривож- фармацевтика саноатимизни ривожланти-
да бевосита кадрлар тайёрлаш амалга оширилади, риш имкониятини янада кенгайтиради.
ишлаб чиқариш корхоналарида фаолият кўрсатаёт-
ган мутахассислар мустақил изланувчанлик асоси-
да илмий ишларга жалб этилади.

Саноатимизнинг юксак истиқболини кимлар бел-
гилайди? Албатта, ёшлар. Давлатимиз раҳбари бу-
гун ҳар томонлама билимли, зукко, замонавий тех-
нологияларни бошқара оладиган, ўз ишининг моҳир
устаси бўлган ёшларга катта ишонч билдирмоқда.
“Бу ёшлар — янги Ўзбекистон ёшлари. Улар
миллий саноатимиз равнақига муносиб ҳисса
қўшиб, бу йўлда “олтин фонд”имизга айлана-
ди”, дея таъкидлади Президентимиз.

Шиддат билан ўзгараётган жараёнлар, янги-
ланишлар ҳар биримиздан бугун кечагидан кўра,
эртага эса бугунгидан ҳам самаралироқ ишлаши-
мизни, изланишимизни тақозо этади. Ана шундай
эврилишлар даврида фақат ва фақат иқтидор-
лилар, ўз ишига масъулият билан ёндашадиган
малакали кадрларгина яхши натижаларга эриша
олади. Биздан талаб этилаётгани ҳам ана шундай
салоҳиятли, юртимизнинг “олтин фонд”ини бойи-
та оладиган ёш мутахассис кадрлар сафини яна-
да кенгайтиришдан иборат.

6 2022 йил 26 январь, 17-сон Маънавият

9 февраль – Алишер Навоий таваллуди куни

манзури

Ўтган йили Навоий шаҳрида ша¥аншо¥и хуросон
“Алишер Навоий ижодий
меросининг башарият маънавий- ёхуд ºзбек-озарбайжон адабий дºстлигининг абадий ришталари
маърифий тараққиётидаги ўрни”
мавзусида бўлиб ўтган IV анъанавий Кўнглум очилур зулфу паришонин кўргач, Kişvəri şe´ri Nəvai şe’rindən əksik iməs, — Ўрта аср, хусусан, Алишер Навоий даври рат билан ўгирганидан хабаримиз бор. Бугунги
халқаро илмий-конференцияда Könlüm açılır zulfu-pərişanını görgəc, Bəxtinə duşsəydi bir Sultan Huseyni Bayqara адабиёти ўрганилар экан, умумтуркий адабий кундаги ўзбек-озарбайжон адабий алоқалари
озарбайжонлик навоийшунос Алмаз Nitqim tutulur qönçəyi-xəndanını görgəc. тил муаммоси ўртага чиқади. Аслини олган- ривожида яна қайси ижодкор ва адабиётшу-
БИННАТОВА ҳам иштирок этди. Baxdıqca sənə qan saçılır didələrimdən, [8, 344 б.]. да, Ҳасанўғли, Имомиддин Насимий, Алишер носларнинг изланишлари сизни қувонтиради?
Унинг катта эҳтиром билан: “Мен Bağrım dəlinir navəki-müjganını gorgəc. Бошқа бир ғазалида эса бундай ёзади: Навоий ва Муҳаммад Фузулий тили ўртасида
йигирма уч йилдан буён Алишер Ғазал мулкининг султони Алишер Навоий Nəvai himmətindən Kişvəri əhli-nəzər boldu, тушунилмайдиган бирор сўз ёки ибора йўқ ҳи- — Озарбайжонлик машҳур шоирлар Ўзбекис-
Навоий ижодини ўрганаман. адабий мероси ўша давр ижодкорларига катта Cəhan mülkün tutar şeiri nəzər bolsa Nəvainin соби. Шундай эмасми? тонга келиб, Самарқанд, Бухоро ва Тошкентни
Ҳамон шу йўлдаман. Ҳар сафар таъсир кўрсатди. Бунинг сабаби эса, биринчи- зиёрат қилиб кетишди. Ижодий учрашувлар улар-
унинг ижод уммонига шўнғир дан, башарий мавзулар ила адабиёт майдо- [9, III]. — Бу классикларнинг адабий тилларини ўрга- да жуда катта таассурот қолдирганига суҳбатимиз
эканман, бу уммон ҳали ўзининг нида унинг каби қалам тебратган бошқа санъ- — Шу ўринда буюк мутафаккир ижодига ниш учун уларнинг адабий меросини ўрганиш мақ- давомида гувоҳ бўлдим. Айниқса, Салим Бобулло
очилмаган сирларига тўла эканига аткорнинг йўқлиги, иккинчидан, туркий дунё озарбайжон адабиётининг таъсири ҳақида ҳам садга мувофиқдир. АМЕА қўлёзмалар институти- ўғли ўзбек адабиётининг бугунги тўлқинлари, янги
амин бўламан. Алишер Навоий адабий мактабининг қудратли сўз вориси экани, айтиб ўтсангиз... нинг нодир нусхалар фондида Алишер Навоий ва овозлари ҳақида тўлиб-тошиб сўзлаб берди. Шу
нафақат ўзбек халқининг, буюк учинчидан, унинг адабий камтарлиги ва юксак — Озарбайжон адабиётшунослигида Навоий Муҳаммад Фузулийнинг бир китобда жамланган ўринда Салим Бобулло ўғлининг ижодига тўхта-
турк дунёсининг, балки жаҳон маданият эгаси бўлганидир. ижодий меросини ўрганиш, умумий маънода, “Девон”и сақланади. Бунда битилган асарларни либ ўтмоқчиман. У ҳозир озарбайжон модерн шеъ-
адабиётининг улкан сўз санъаткори, “Алишер Навоий ижодининг озарбайжон ада- навоийшунослик алоҳида бир йўналишни таш- қиёслаганда, адабий тил ўртасидаги уйғунликни риятининг ёрқин намояндаларидан бири, шоир,
уларнинг ҳайратига сазовор биётига таъсири” мавзусини фақат Муҳаммад кил этади. Бундан 93 йил аввал Бокуда бўлиб сезиш қийин эмас. Икки ижодкор девонининг бир таржимон ва эссенавис. У ўзбек шеърияти вакил-
бўлган кўнгил меъморидир”, Фузулий ижоди мисоли билан тугатиб бўлмайди. ўтган Биринчи туркологлар қурултойида Алишер китобда жамланиши бир анъана ўлароқ, майдонга ларидан Абдулла Орипов, Сирожиддин Саййид,
деган сўзлари иштирокчиларни Буни янада кенгроқ ифода этиш мумкин. Темурий- Навоий номи эътироф этилиб, асарлари турк келган. Бу қўлёзма асосида адабиётшунослар то- Хуршид Даврон, Азиз Саид шеърларини озарбай-
зўр ҳаяжонга солди. Таниқли лардан бўлган Султон Ҳусайн Бойқаро ҳукмрон- дунёсининг таниқли шахсларига туҳфа этилгани, монидан қатор тадқиқотлар яратилган. Жумладан, жон тилига ўгирган. Бир қанча халқаро (Туркия,
олима билан озарбайжон- лиги даврида Ҳиротда илм-фан, адабиёт, тарих, анжуман шўъбаларидан бири улуғ шоир номи би- М.Султоновнинг “Фузулий ва Навоий девонининг Сербия, Қирғизистон) ва миллий (“Анор бутоғи”,
ўзбек адабий ҳамкорлигининг рассомлик юксак чўққига кўтарилди. Бу юксалиш- лан аталиши ҳам юқоридаги фикрларимиз исбо- қўлёзмаси хусусида”, М.Одиловнинг “Навоий ва “Китоб-2003”, “Китоб-2004”) мукофотлар соврин-
ўзига хос ришталари ва мумтоз нинг овозаси бутун дунёга ёйилди. Хуросон, Мо- тидир. Озарбайжонда Алишер Навоий сиймоси Фузулийнинг бир жилдда жамланган “Девон”лари дори. Европа озодлик шоири (The European Poet
адабиётимизнинг туташ илдизлари вароуннаҳр, Озарбайжон, Ироқ, Рум, Ҳиндистон доимо улуғлаб келинади. Илмий изланишларим ҳақида”, Ж.Нағиеванинг “Навоий ва Фузулийнинг of Freedom) халқаро адабий танлови номинан-
ҳақида суҳбатлашдик. каби ўлкалардан илм олиш учун кўплаб ёшлар жараёнида улуғ шоир ижодига озарбайжон бир жилддан ўрин олган “Девон”лари қўлёзмаси”, ти (2018). У айни пайтда Озарбайжон Ёзувчилар
Ҳирот томон ошиқар эди. Уларнинг аксарияти таҳ- адабиётининг таъсирини ҳам ўрганиб чиқдим. О.Улвийнинг “Навоий ва Фузулийнинг “Девон”ла- уюшмаси идора ҳайъати аъзоси, Бадиий таржима
— Алмаз хоним, Ўзбекистонга бу галги сил тугагач, ўз Ватанига қайтса, бошқалари Ҳирот- Алишер Навоий истеъдодининг чегараси бе- ри бир жилдда” тадқиқотларини қайд этиб ўтиш ва адабий алоқалар маркази раҳбаридир.
ташрифингиз сизда қандай таассурот қолдир- да қолиб, ўз илмларини янада мустаҳкамлар эди. поён. У буюк даҳо, сиймодир. Аслида “Алишер лозим.
ди? Навоий доим истеъдодли ёшларни топиб, улар- Навоий ижодига озарбайжон адабиётининг таъ- Маълумки, Озарбайжоннинг бир нечта шаҳар-
дан моддий ва маънавий кўмагини аямасди. Ёш сири” тадқиқоти учун ҳеч бир манба, тадқиқотни Жаннат Нағиева қўлёзма саҳифаларини ва- ларида Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси ва Озар-
— Навоий шаҳрида ташкил этилган бу қутлуғ ижод аҳли Алишер Навоий иштирокидаги адабий излашга эҳтиёж йўқ. Чунки шоир асарларининг рақлар экан, икки даҳо ижодкорнинг сўзлари ора- байжон Миллий мажлиси, Озарбайжон Ёзувчилар
анжуманга ҳам катта ҳаяжон билан тайёргарлик мажлисларда қатнашар, ғазалхонлик кечаларида- кириш қисмида унинг ўзи буюк санъаткорлар, улуғ сидаги фарқни ажратиб бўлмаслигини қайд этади. уюшмаси ҳамкорлигида таниқли ўзбек шоираси
кўрдим. Ҳар сафар Ўзбекистонга келганимда ги ажиб лаҳзаларга ошно бўларди. инсонларга ҳурматини намоён этаркан, улардан Икки ижодкор асарлари тили бир-биридан узоқда Хосият Рустамованинг Бакуда чоп этилган “Исми
Алишер Навоий ҳазратлари ёди билан бир ҳая- Манбаларда Ҳусайн Бойқаронинг набира- кўп ижод сирларини ўрганганлиги, ўзига устоз деб эмас. Навоий тили шундай жозибали, аниқ ифода- Лала эди у қизнинг” ва “44 кун” номли китоблари-
жонга тушсам, ўзгаришлар ва янгиланишлар ларига сабоқ берганлар орасида озарбай- билишини эътироф этиб ўтади. ланганки, уни бизнинг тилимизга аслиятда тушу- нинг тақдимоти бўлиб ўтди. Икки халқнинг азалий
шаштидан яна бир ҳайратга чулғанаман. Конфе- жонлик ёшлар кўпчиликни ташкил этгани қайд — Алишер Навоий “Хамса”нинг икки досто- ниш мумкин. Яъни ҳеч қандай таржимага муҳтож- қардошлиги, маънавий, адабий алоқалари риво-
ренция аввалида АҚШ, Канада, Албания, Туркия, этилган. Шундай ёшлардан бири Ҳиротда ни сюжетини яратишда озарбайжон мумтоз лик йўқ. жининг айни замондаги яна бир намунаси бўлган
Россия, Озарбайжон, Қозоғистон, Эрон, Мўғулис- ўқиш учун келиб, кейинчалик Ватанига қайт- адабиёти вакиллари Низомий Ганжавий ва ушбу китоблар дўстлик ва ҳамжиҳатлигимизнинг
тон, Тожикистон каби ўндан ортиқ давлатдан кел- ган, Алишер Навоийнинг “Мажолис ун-нафоис” Ашраф Марағий достонларидан илҳомланга- Алишер Навоийнинг умумтуркий адабий тил яққол ифодасидир.
ган навоийшунос олимлар, адабиётчилар, давлат асарида номи зикр этилган Мавлоно Зиё нини зикр этади... шаклланишида, унинг мавқеи ошишидаги ҳиссаси
арбоблари ва профессор-ўқитувчилар билан “Ан- Табризий бўлган. — Алишер Навоий Низомий Ганжавийнинг беқиёсдир. Шоир биргина “Хамса”си билан буни Шоира Наргиза Асаднинг Туркияда Эмина
жуман мушоираси”ни ўтказдик. Тилингда бол каби Зиё Табризий Ҳусайн Бойқаро салтанатининг хамсачилик анъанасини давом эттириб, араб ва исботлади. Шунингдек, “Муҳокамат ул-луғатайн” Бакар таржимасида чоп қилинган “Mujde” (“Хушха-
эриб, қалбингга бу олам моҳиятини ажиб ҳикмат- сўнгги кунларига қадар Ҳиротда яшаган, сўнгра форс тилида эмас, балки илк бор туркий тилда асарида туркий тилнинг қимматини илмий асос- бар”) китобининг илк саҳифасида Алишер Навоий
лари ила жойлагувчи Алишер Навоий ғазаллари Табризга кетиб, шу ерда вафот этган. У гўзал қа- “Хамса” яратиб, бу тилнинг гўзал ва бой экани- лаб берди. 2020 йилнинг илк ойларида “Алишер номини кўргач, вақт ажратиб ўқишни ўзим учун
кимни ҳам ўзига мафтун этмайди дейсиз... Ана сидалар муаллифи сифатида танилган, луғз ва ни бутун дунёга кўрсатди. Образлар, воқеалар Навоийнинг ҳикматли сўзлари” (Яшар Қосим ва бурч деб билдим. “Алишер Навоийнинг ҳузурида”
шу завқ ва илҳом, катта эҳтиром билан буюк му- муаммо жанридаги асарлари ҳам борлиги ҳақи- ривожи бир хил бўлса-да, Навоий ўз даҳоси Акиф Азалп ҳамкорлигида) номли бир китобча шеърида бундай сатрлар бор:
тафаккир номи билан аталувчи истироҳат боғида да манбаларда қайд этилган. Ҳатто қасидалари- орқали унга янада жозиба, янгича руҳ ва таро- нашр этдик. Китобнинг титулида “таржимонлар”
қад ростлаган Навоий ҳазратлари ҳайкали пойига дан бирини Ҳусайн Бойқаронинг ўғли Шоҳғариб ват бахш этди. Қайд этганингиздек, шоирнинг ўзи деган ёзувни қўйишга жазм этмадик. Чунки Алишер Мен ҳам келдим бу марду майдон,
гулчамбарлар қўйдик. Мирзога бағишлаган. Булардан ташқари, турк ва “Хамса”сининг икки достони сюжетини яратишда Навоий тили бутун туркий халқлар тилидир. Бир сўз топсам қани холига.
форс тилларида ҳам гўзал қасида, муаммо ҳамда Озарбайжоннинг буюк классикларидан Низомий “Алишер Навоий ижоди озарбайжон адабиёти ва Ёзганларим бир тутам қоғоз,
Таъкидлаш лозимки, анжуман жуда кўтаринки бошқа жанрларда асарлар битган. Навоий “Мажо- Ганжавий ва Ашраф Марағий достонларидан адабиётшунослигида” мавзуси икки қардош халқ Арзийдими ҳазрат пойига.
руҳда ўтди. Унда ўқилган ҳар бир маъруза ва бил- лис ун-нафоис”да Зиё Табризий ҳақида маълу- илҳомланганини айтиб ўтади. Алишер Навоий адабий алоқаларининг олтин саҳифасидир. Наргизанинг шеърларида ажиб бир самимият
дирилган янги мулоҳазалар шууримизга ўзгача мотлар келтириб ўтган. “Хамса” достонида буюк шоир Низомий Ганжа- бор. Муаллифни ҳайратга солган икки муқаддас
сурур бағишлади. Масалан, канадалик профес- XVI асрда Ҳирот адабий мактаби, хусусан, Али- вий даҳосига ҳурматини бажо келтиради. Унинг Аллома ижодининг озарбайжон адабиётшу- жиҳат унинг бутун шеърларида кўринади: содда-
сор Дилсора Фозил эътиборга молик фикрларни шер Навоий даврасининг довруғи бутун Шарқда истеъдодидан ҳайратланганини таъкидлайди. нослигида ўрганилиши масаласини икки аспект- лик ва табиийлик. Табиатнинг муҳташам интизоми
ўртага ташлади. У XV асрда ислом маърифа- кенг ёйилди. Шеърга, ижодга иштиёқманд ёшлар “Фарҳод ва Ширин” достонидаги мана бу сатрлар да баҳолаш мумкин. Биринчиси, адабий таъсир, Яратганнинг истагига кўра ишлайди. Одамзод қан-
тининг тарқалишида Алишер Навоийнинг роли Ҳиротга — Алишер Навоий ҳузурига отланишар- улуғ устозига бўлган чексиз ҳурмат ва эътироф иккинчиси, адабиётшуносликда ёзилган тадқиқот- ча уринса ҳам, бу илоҳий интизомни бузишга жаҳд
тўғрисида қизиқарли маълумотларни келтирди. ди. Улар бу ерда Навоийдан инжа санъат гўзал- намунасидир: лар — мақолалар, монографиялар мисолида. қилсалар ҳам, табиат ўз ишини муқаддас низомга
Ялпи йиғинда эса, олима буюк мутафаккир кўп ликларини ўрганишар, доимо шоирдан моддий Эмас осон бу майдон ичра турмоқ, 2008 йилда каминанинг “Озарбайжон-ўзбек ада- мувофиқ давом эттираверади.
ҳолларда ёзувчи, шоир сифатида улуғланса-да, ва маънавий кўмак оларди. “Мажолис ун-нафоис” Низомий панжасига панжа урмоқ. бий алоқалари” монографияси чоп этилган эдики, Ўзбек ва озарбайжон халқлари ҳамиша дўст
сиёсатшунослик ва фалсафага қўшган ҳиссасини тазкирасида улардан бир нечтасининг номи са- Керак шер оллида ҳам шер жанги, унда бу масалага кенг саҳифалар ажратилган ва ва қардош бўлган. Туркий халқлар ичида бу икки
эътироф этиш четда қолиб кетгани ва бу ҳозирги налиб (Зиёий, Хулқий, Басирий ва б.), ижодидан Агар шер ўлмаса бори паланги. атрофлича баён этилган. Шунингдек, 2009 йилда халқнинг тили, урф-одатлари ва яхши анъаналари
замон олимларига ўзгача масъулият юклаётгани- намуналар келтирилган. Алишер Навоий “Насойим ул-муҳаббат” аса- нашр этилган “Алишер Навоий озарбайжон ада- муштаракдир. Миллатимиз ғурури бўлган Афза-
ни айтиб ўтди. Ҳамид Араслининг фикрича, “Кишварий рида улуғ озарбайжон мутафаккири Имомиддин биётшунослигида” номли мақолалар тўпламида лиддин Ҳоқоний, Низомий Ганжавий, Имомиддин
ижодига машҳур ўзбек шоири Алишер Навоий Насимий ҳақида ҳам алоҳида тўхталиб ўтади: ҳам ўрганаётган муаммомиз батафсил ёритилга- Насимий, Алишер Навоийдан то Бобур, Фузу-
Шу ўринда ана шундай илмий анжуманларни жуда катта таъсир кўрсатган. Шоир ҳамиша “Ироқ ва Рум тарафидағи мулкдин эркандур. Румий нини алоҳида таъкидлаш лозим. Бу нашрдан сўнг, лий, кейинроқ Мақсуд Шайхзода, Эркин Воҳидов,
ўтказиш ташаббуси билан чиқаётгани учун Ўз- Навоийни ўзига идеал инсон, ижодкор деб ва туркмоний тил била назм айтибдур ва назмида яъни кейинги 10 йил ичида ҳам Алишер Навоий Абдулла Ориповгача бўлган даҳоларимиз адаби-
бекистон Президенти Шавкат Мирзиёевга, Али- билган. Унинг ғазалларига ўхшатиб ёзишга ин- ҳақойиқ ва маориф бағоят кўп мундариждур. Маз- ижодига оид қатор тадқиқотлар яратилди. Хусу- ётимизнинг ҳам ўзаро қанчалик яқин эканини намо-
шер Навоий номидаги жамғарма ходимларига, тилган”. Табриз адабий муҳитида тарбиялан- кур бўлғон мулк аҳлиға анинг шеъри муқобаласида сан, менинг ҳам Алишер Навоий ижоди, умуман, ён этади. Шу билан бирга, бу икки халқ бир уммон-
Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасига ўз миннатдор- ган шоирга ҳасад қилувчилар кўп эди. Алишер ҳамоноки шеър йўқдур. Ҳамоно тақлид аҳли ани ўзбек адабиётига доир 20 га яқин китоб ва 300 дан дан оққан икки дарё мисоли ҳар дам, ҳар жабҳада
лигимни билдираман. Навоий эса, уни ўз ҳимоясига олиб, доимо қўл- мазҳабида қусур туҳматиға муттаҳам қилиб, шаҳид ортиқ мақолам эълон қилинди. Айни пайтда 550 ҳамҳолу ҳамнафас. Айниқса, сўзга муҳаббат бобида
лаб-қувватлади. Истеъдодли шоир ва хаттот қилдилар. Машҳур мундоқдурки, терисин сўяр ҳукм саҳифали “Алишер Навоийнинг асри ва насри (ил- ҳам эътирофга муносиб халқлардир.
— Анжумандаги маърузангизда “Алишер сифатида танилган, озарбайжон (турк) ада- бўлубдур. Ул ҳолатда бу шеърни дебдурки: мий-филологик ва диний асарлари)” монография- Тарихий анъанаси ғоят теран бўлган адабий
Навоий адабий мероси озарбайжон адабиёти бий тили шаклланишида улкан ҳисса қўшган Қибладур юзунг нигоро си нашр этилиш арафасида. алоқаларимиз бугунги кунга келиб, янада кучайиб,
ва адабиётшунослигида” номли тадқиқотингиз Неъматулло Кишварий устози Навоийга эҳти- ижодкор инсонларнинг ўзаро алоқалари яхшила-
билан боғлиқ муҳим маълумот ва мулоҳаза- ромини бундай ифодалайди: қошларинг меҳроблар, — Филология фанлари доктори, профес- ниб бормоқда. Асарлари ҳар икки тилга таржима
ларни айтиб ўтдингиз. Алишер Навоий ижоди- Суратинг мусҳаф вале сор Нурбой Жабборов ушбу монографиянгиз қилинмоқда. Бу, албатта, шоир ва ёзувчиларнинг
нинг озарбайжон адабиётига таъсири бораси- тўғрисида “Туркий халқлар навоийшунослиги- ўзаро танилиши йўлидаги ижобий ҳодисалардир.
да сўз кетганида бир неча шоирлар сафининг холу хатинг эъроблар. нинг муҳим ютуғи” деб номланган мақола ҳам
аввалида, албатта, Фузулийнинг дилбар мис- Ва бу шеърнинг тахаллуси ёзибди... “Янги Ўзбекистон” мухбири
ралари ёдга келади... Мухтасар тоЖИМаМатоВа
ушбу муддаоға долдурким: — Таниқли ўзбек олимининг бу эътибори
— Бу масала адабиётшунослигимизнинг алоҳи- Эй, Насимий, чун муяссар бўлди мени жуда хурсанд қилди. Монографияда Ҳазрат суҳбатлашди.
да бир саҳифасини ташкил қилишини таъкид- Навоийнинг илмий-филологик ва диний-тасавву-
лашни истардим. Устозим Жаннат Нағиеванинг иқболи висол, фий асарлари хронологияси жадвали берил-
таъбири билан айтганда, Алишер Навоий Низо- Қўй, терингни сўйса сўйсун ган. Шунингдек, унда буюк мутафаккир қаламига
мий Ганжавий, Имомиддин Насимий каби буюк мансуб ҳар бир асарнинг илмий-маърифий, ада-
классикларимиздан қанчалик таъсирланган бўл- бу палид қассоблар”. бий-эстетик қиммати ҳақидаги энг муҳим илмий
са, XVI асрда яшаб ижод этган Фузулийнинг ҳам Имомиддин Насимий вафотидан 24 йил ўтиб, қарашлар ҳақида янги маълумотлар келтирил-
Навоийдан таъсирини шундай баҳолаш лозим: Алишер Навоий таваллуд топган. Демакки, Имо- ган. Китобда Алишер Навоий асарларига таяниб,
миддин Насимийнинг ҳаётлик вақтида ёзган мис- буюк шоир ижодига таъсир кўрсатган манбалар
Ўлмушди Навоийи сухандон, ралари Алишер Навоийнинг асарида келтирил- ҳақида қимматли маълумотлар келтириш ба-
Манзури — шаҳаншоҳи Хуросон... ганки, буни ишонарли манба дейиш мумкин. робарида улуғ мутафаккирнинг ўзидан кейинги
Адабиётшунос олим Мир Жалол “Фузулий Алишер Навоий ижодига озарбайжон адабиё- давр адабиётига таъсири хусусида ҳам мулоҳаза
санъаткорлиги” монографиясида бундай ёзади: тининг таъсири масалаларини ёритишга урин- юритганмиз. Масалан, “Мажолис ун-нафоис” таъ-
“Арабларда Абу Навас, форсларда Хожа Ҳофиз, дик. Таъкидлаш жоизки, Алишер Навоий ижодига сирида яратилган сафавий ҳукмдор Шоҳ Исмоил
ўзбекларда Алишер Навоий каби машҳур ва буюк Афзалиддин Ҳоқоний, Низомий Ганжавий, Қосим Хатоийнинг иккинчи ўғли Сом Мирзонинг “Туҳфаи
ғазал усталари етишиб чиқди. Фузулий Озарбай- Анвар, Имомиддин Насимий, Ориф Ардабилий, Сомий”, Озарбайжон адабиётшуноси Содиқий-
жонда ғазал санъатининг юксак намуналарини Ашраф Марағий каби классиклар адабий мероси- нинг “Мажма ул-халос” тазкиралари таҳлили ушбу
яратди ва уни юксак поғонага кўтара олди”. Али- нинг таъсири масалаларини шоирнинг ўзи асар- фикримизни тасдиқлайди.
шер Навоий XV асрда бутун туркий дунё адабиё- ларида қайд этиб ўтади.
тидаги улуғ даҳодир. Фузулий бу даҳо ижодидан — Машҳур озарбайжон шоири Салим Бобул-
таъсирланди. Унинг Алишер Навоийнинг “Кўргач” ло ўғли Ўзбекистон халқ шоирлари Абдулла
радифли ғазалига ёзган назирасини келтириш Орипов ва Сирожиддин Саййиднинг шеърла-
ўринли: рини ўзбек тилидан озарбайжон тилига маҳо-

“Янги Ўзбекистон” ва “Правда Востока” Бош муҳаррир: Таҳририятга келган қўлёзмалар тақриз қилинмайди ва Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси ҳузуридаги Навбатчи муҳаррир: Муножат Мўминова
газеталари таҳририяти” ДУК Салим ДОНИЁРОВ муаллифга қайтарилмайди. Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги Мусаҳҳиҳ: Малоҳат Мингбоева
Дизайнер: Зафар Рўзиев
МУАССИС: Газетанинг етказиб берилиши учун обунани расмийлаштирган томонидан 2020 йил 13 январда 1047-рақам билан рўйхатга олинган.
Ўзбекистон Республикаси ташкилот жавобгар. Нашр индекси — 236. Буюртма — 177. Манзилимиз:
18715 нусхада босилди. 100029, Тошкент шаҳри,
Вазирлар Маҳкамаси Газета таҳририят компьютер марказида саҳифаланди. Матбуотчилар кўчаси, 32-уй
Газетанинг полиграфик жиҳатдан сифатли Ҳажми — 3 табоқ. Офсет усулида босилган. Қоғоз бичими А2.
чоп этилишига “KoLoRPaK” МЧЖ масъул. Баҳоси келишилган нархда. ЎзА якуни — 01:20 Топширилди — 02:45

Девонхона: (0-371) 233-70-98 Котибият: (0-371) 233-56-60 Эълонлар: (0-371) 233-57-15 E-mail: [email protected] “KoLoRPaK” МЧЖ босмахонасида чоп этилди.
Босмахона манзили: Ўзбекистон, 100060.
Тошкент, Янги шаҳар кўчаси, 1-А уй.
Босмахона телефони: (78) 129-29-29