Янги Ўзбекистон 24.09.2022

2020 йил 25 январдан чиқа бошлаган

Ижтимоий-сиёсий газета № 197 (719), 2022 йил 24 сентябрь, шанба

¯УРИЛИШ ЛОЙИ²АЛАРИ БªЙИЧА НуқТаи Назар
КªРСАТМАЛАР БЕРИЛДИ
САМАР£АНДНИНГ
Президент Шавкат Мирзиёев қурилиш лойиҳалари ОЛАМШУМУЛ САДОСИ
тақдимоти билан танишди.
Шу кунларда бутун дунё Шанхай ҳамкорлик ташкилотининг Самарқанд саммитида эришилган
Дастлаб Олимпия шаҳарчаси шу ерда жойлашади. Шу тариқа ҳу- тўғрисида”ги қарори бунга ҳамоҳанг натижаларни кенг муҳокама қилмоқда. Давлатлараро ва минтақалараро зиддиятлар кучайган, турли
бўйича таклифлар кўриб чиқилди. дуд таълимга ихтисослашган яхлит бўлди. Мазкур қарорга мувофиқ ўт- манфаатлар тўқнашуви авж олган бир паллада Самарқанд саммити умумпланетар масалаларни
Бу мажмуа 2025 йилда Тошкент мажмуа бўлади. казилган “Беш ташаббус” олимпиа­ ақлга суянган ҳолда ҳал этиш, ақл ва тафаккур устуворлигига эришиш, юксак сиёсий маданият ва
шаҳрида ўтказиладиган Ёшлар ўр- дасининг спорт мусобақаларида мунозаралар одоби доирасида ечимини топиш ғоясини илгари сурди. Турли сиёсий мақсадлар, янги
тасидаги Осиё ўйинларини қабул — Ихтисослаштирилган мактаб­ 279 та маҳалла ғолиб ва совриндор жаҳон тартиботини вужудга келтириш, дунёга эгалик қилиш мақсад ва иддаолари жиддий тус олган
қилади. Халқаро талабларга муво- лар — бизнинг заминимиз, — деди бўлган эди. Спортсевар ёшларга ҳам бир шароитда соф инсоний ғояларни илгари сураётган ШҲТнинг жаҳон ҳамжамиятидаги ўрни ва
фиқ, шаҳарчада олимпия стадиони, Шавкат Мирзиёев. — Уларда болала- мукофот, ҳам рағбат сифатида, ушбу мавқеи тобора ошиб бормоқда. Сиёсий ва ғоявий қарама-қаршиликларни, инсониятнинг барқарор
ёпиқ спорт мажмуалари, сув спорти римиз билимли, баркамол бўлиб воя­ маҳаллаларда универсал, стритбол тараққиётига салбий таъсир ўтказаётган кучларни яхшилик сари буришда эзгулик, ўзаро бир-бирини
саройи, машғулот майдончалари, га етади. Университет бу тизимнинг ва воркаут мажмуалари қурилади. тушуниш ва ҳурмат қилиш тамойилини ривожлантириш зарурлигини уқтирмоқда.
эшкак эшиш ҳавзаси барпо этилади. давоми бўлиб, мамлакатимиз учун
керакли, замонавий мутахассислар Бундан ташқари, спорт инфрату- Давоми 3-бетда
Аввалги тақдимотда Президент бу тайёрлайди. Шунинг учун бу ерда зилмаси йўқ яна 208 та маҳаллада
спорт мажмуалари халқимизга мулк бў- барча шарт­шароит, илғор методика ҳам стритбол ва воркаут майдонлари
либ қолишини, уларни сифатли қилиб бўлиши керак. ташкил этилади.
қуриш зарурлигини айтган эди. Шу боис,
лойиҳалаш ва кейинчалик қурилиш жа- Давлатимиз раҳбари бунёдкор- Президент Шавкат Мирзиёевнинг
раёнларига соҳада катта тажрибага эга лик ишларига кўпроқ маҳаллий қу- ўтган йили декабрда Корея Респуб­
чет эл компаниялари жалб этилади. рувчиларни жалб этиш зарурлигини ликасига давлат ташрифи жуда сама-
таъкидлади. рали бўлган эди. Шундан сўнг Тош-
Давлатимиз раҳбари спорт маж­ кентда тиббиёт кластери ташкил этиш
муаларининг универсал бўлиши Тақдимотда кўрсатилган навбатдаги лойиҳаси ҳам жадаллашди. Унга кўра,
муҳимлигини таъкидлади. Стадион лойиҳа ҳам ёшлар камолотига қара- Кореянинг Иқтисодий тараққиёт ва
ва биноларнинг тепасида қуёш па- тилган. Унга кўра, маҳаллаларда ста- ҳамкорлик фонди (EDCF) кўмагида
неллари ўрнатиб, энергияни тежаш, дион, ўйин майдончалари, кутубхона, катталар учун тиббиёт маркази, онко-
бўш майдонларда кўпроқ дарахтлар компьютерхона, ошхона, ҳаммом ва логия шифохонаси ва олий ўқув юрти
экиш бўйича тавсиялар берди. бошқаларни ўз ичига олган марказлар қурилиши режалаштирилган.
барпо этиш кўзда тутилган.
Тақдимотда “Янги Ўзбекистон” Бу учта мажмуа ҳозирги Болалар
университети лойиҳаси ҳам кўриб Президентимиз кўрсатмасига муво- тиббиёт маркази билан бирга яхлит
чиқилди. Бунинг учун пойтахтимиз- фиқ, аҳоли билан маслаҳатлашилиб, кластер ҳосил қилади. Унда ўқитиш
нинг Мирзо Улуғбек туманидан жой аввало, бундай марказлар қурилади- ва даволаш бўйича Корея тажриба-
ажратилиб, ўқув бинолари, маъму- ган жойлар аниқланди. Бугунги кун­ сига асосланган илғор тизим йўлга
рият, ўқитувчилар ва талабалар учун гача 171 та маҳаллада спорт майдон- қўйилади. Шифохоналар жами 900
ётоқхоналар, ошхона, кутубхона, ла- чалари қурилиши бошланиб, улардан бемор ўрнига эга бўлади. Қурилиш
боратория, спорт мажмуаси қурили- 64 таси фойдаланишга топширилди. ишлари 2023 йилда бошланади.
ши лойиҳалаштирилган.
Ўзбекистон Республикаси Давлатимиз раҳбари лойиҳа
Ҳозир бу ҳудудда Президент Президентининг шу йил 11 апрелда- бўйича мутасаддиларга кўрсатмалар
мактаби бор. Келгусида Президент ги “Маҳаллаларда ёшларни омма- берди.
таълим муассасалари агентлиги ҳам вий спортга жалб қилишни янги бос­
қичга олиб чиқиш чора­тадбирлари ЎзА

ТараққиёТ йўли МуНосабаТ

ЯНГИЛАНАЁТГАН КОНСТИТУЦИЯМИЗГА УЙҒОҚ ОДАМ
¯АНДАЙ ЯНГИ ªЗГАРТИШЛАР
КИРИТИЛМО¯ДА? БЕФАРҚ БЎЛМАЙДИ
Президентимиз халқ депутатлари Тошкент вилояти кенгаши
Шу кунларда Бош қонунимизга ўзгартиш ва қўшимчалар сессиясида ҳудудни ривожлантиришнинг энг асосий
киритиш жараёни давом этмоқда. Олий Мажлис Қонунчилик йўналишларини аниқ-равшан белгилаб берди, ҳаётий
палатаси масъул қўмиталари халқимиздан келиб тушган мушоҳада ва таҳлиллари кўнглимиз тўридан жой олди.
150 мингдан ортиқ таклиф асосида Конституциявий қонун Айниқса, бефарқлик ҳақида куйинчаклик билан билдирган
лойиҳасини маромига етказиш палласида. фикрлари бизни янада уйғоқликка, мавжуд имкониятлардан
Бу жараёнда, аҳолининг ўринли таклифлари инобатга олинган самарали фойдаланишга, енг шимариб ишлашга чорлади ва
ҳолда, қонун лойиҳасига яна бир қанча янги нормалар руҳлантирди.
киритилиши назарда тутилаётгани айтилмоқда.
Қуйида янги таклиф этилаётган нормалар мазмун-моҳияти, “Бефарқлик бизнинг энг катта душ- забардаст, меҳнаткаш халқи бор” —
уларнинг халқимиз ҳаётида қандай ўрин тутиши ҳақида манимиз. Агар бутун тизим ишласа деди давлатимиз раҳбари.
экспертлар, мутахассислар фикрлари билан танишасиз. бизга ҳеч нарса халал бера олмайди.
Тошкент вилоятида йўл, сув, газ — Ҳақиқатан шундай. Куйинчак ва уйғоқ
Давоми 4-бетда ҳеч қанақа муаммо бўлмаслиги ке- одам чор­атрофдаги жараёнларга бе-
рак. Ишлаган одам ҳаммасини жойига фарқ бўлмайди. Бу айни кунда “Ташаб­
қўйиб қўяди. Вилоятда ҳамма шароит, бусли бюджет” лойиҳаси мисолида
яққол кўзга ташланмоқда.

Давоми 2-бетда

ЯНгича ёНдашувлар Таҳлил ва Таққос

ИЛМ-ФАН ВА ИШЛАб чИ£АРИШ туризм –
ТАРМО£ЛАРИ УЙ¢УНЛАШУВИ

академия олимлари
тад¿и¿отларида акс этмо¿да

Айни пайтда Фанлар академияси илмий ташкилотларида иқтисодиётнинг муҳим
иқтисодиётнинг реал сектори субъектлари билан ўзаро стратегик сектори
ҳамкорликни мустаҳкамлаш, маҳаллий иқтисодиётни
ривожлантириш, жумладан, қишлоқ хўжалиги, кимё, тоғ- Бугунги жаҳон иқтисодиётининг глобаллашуви, Ўзбекистонда ҳам туризм жадал ри- тириш, янги сайёҳлик йўналишларини
кон саноати, фармацевтика бўйича қўлга киритилаётган халқаро алоқаларда вужудга келган мавжуд вазият вожланиб, иқтисодиётга салмоқли ҳис- ишлаб чиқиш ҳамда уларни туризм
натижаларни амалиётга татбиқ этиш, салмоқли маҳсулотлар туризм соҳасига кучли таъсир кўрсатишини ва у са қўшадиган йўналишлардан бирига бозорларида кенг жорий қилиш мақса-
ишлаб чиқаришга йўналтириш, янги технологияларни қўллаш давлатлараро муносабатларнинг жуда муҳим воситаси айланиб бормоқда. Мамлакатимизда дида тизимли ишлар амалга оширил-
ва мавжудларини такомиллаштириш борасида изланишлар бўлиши кераклигини яққол намоён этди. Бинобарин, ушбу йўналишда имкониятлар кенгли- моқда. Соҳани янада ривожлантириш
олиб борилмоқда. коронавирус пандемиясидан аввал туризм классик гидан келиб чиқиб, маҳаллий ва хориж- борасида давлат томонидан қўл-
модел бўйича ривожланган бўлса, ундан кейин кўпгина лик сайёҳларга кўрсатилаётган хизмат лаб­қувватлашга қаратилган бир қатор
Жумладан, Физика-техника инс- комбинатларнинг технологик жараёни- муаммолар гирдобида қолди. 2020 йилдан бошлаб турларини кўпайтириш, жумладан, норматив­ҳуқуқий ҳужжатлар ишлаб
титути олимлари ишлаб чиққан янги да пайдо бўладиган чиқиндини электр дунёнинг кўплаб мамлакатлари туризм соҳасини ташқи, ички ва зиёрат туризми, эко- чиқилмоқда, туризм соҳаси вакиллари
термоэлектрик генератор қурилма- энергиясига айлантиришга мўлжал- ривожлантириш стратегияларини қайта кўриб чиқишга туризм, этнотуризм, ишбилармонлик учун қўшимча имтиёзлар яратилмоқда.
сига саноат корхоналари вакиллари ланган. Унинг ёрдамида энергия сама- мажбур бўлди. туризми, спорт, гастрономик, тиббий,
катта қизиқиш билдираётгани фикри- радорлигини ошириш, сарфланаётган таълим ва илмий туризмни ривожлан- Давоми 2-бетда
миз далилидир. Ҳозир Олмалиқ кон электр энергиясини тежаш мумкин.
металлургия комбинати объектлари- Қурилма иссиқликдан электр энер-
да чиқиндилардан электр энергияси гиясини ишлаб чиқаришдан ташқари
олиш учун мазкур қурилмани ишлаб иссиқ сув олиш имконини ҳам беради.
чиқаришга ҳозирлик кўриляпти. Термо­
электрик генератор қурилмаси завод ва Давоми 5-бетда

2 2022 йил 24 сентябрь, 197-сон Сиёсат

Таҳлил ва Таққос

туризм –

иқтисодиётнинг муҳим ªзбекистон Республикаси
стратегик сектори вазирлар Ма³камасида

Демакки, туризмни ривожлантириш имконият- маҳаллий сайёҳларни янада кўп жалб этиш, Вазирлар Маҳкамаси Раёсатининг навбатдаги мажлисида “Ноширлик фаолияти
ларининг адоғи йўқ. Лекин унутмаслик керакки, уларга сифатли хизмат кўрсатишни таъминлаш тўғрисида”ги қонун ҳамда Ўзбекистон Президентининг 2020 йил 16 мартдаги
салоҳият қанчалик юқори бўлмасин, улардан орқали туризм салоҳиятини юксалтиришга хиз- “Ноширлик ва матбаа соҳасини янада ривожлантиришга оид қўшимча чора-
фойдаланиш чоралари кўрилмаса, бу имкони- мат қилади. Бир сўз билан айтганда эса, ушбу
ятлигича қолаверади, яъни на иқтисодиёт, на марказ “Янги туризм дарвозаси”, Янги Ўзбекис­ тадбирлар тўғрисида”ги қарорининг ноширлик-матбаа соҳасида ваколатли давлат
одамлар учун бирор нафи бўлмайди. тоннинг “ташриф қоғози”га айланади. бошқаруви органи — Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги, шунингдек,

Айнан шунинг учун ҳам мамлакатимизда Юқорида қайд этиб ўтганимиздек, туризм “Шарқ” нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси томонидан ижро этилиши
сўнгги йилларда ушбу йўналишни жадал ривож­ турларини диверсификация қилиш, янги туризм тўғрисидаги масала кўриб чиқилди.
лантириш, мавжуд салоҳиятдан унумли фой- йўналишларини ишлаб чиқиш, хизмат кўрса-
алишер ЭшТоЕв, даланишга алоҳида эътибор қаратилмоқда. Бу тиш турларини ошириш хорижий ва маҳаллий Кун тартибидаги масала юзасидан Ахборот “Шарқ” нашриёт­матбаа акциядорлик компа-
Туризм ва маданий мерос борада, аввало, шу йўналишда фаолият юрита- сайёҳларни кенг жалб қилишга хизмат қилади. ва оммавий коммуникациялар агентлиги дирек- ниясида айни кунда 60 номдаги умумий адади
вазирлиги бошқарма бошлиғи, ётган тадбиркорлар, туроператорлар, меҳмон- Видеоселектор йиғилишида давлат раҳбари то- тори А.Хўжаев, “Шарқ” НМАК бош директори 50 миллион нусха газеталар чоп этилади. Ком-
иқтисодиёт фанлари доктори, хона хўжалиги ходимлари, соҳа мутахассислари монидан бу борада сув омборлари, ўрмон хў- О. Ғуломовнинг ҳисоботлари эшитилди. пания бир йилда 9­10 миллион нусха китоб
профессор ва илмий ходимлар томонидан доим кўтариб ке- жалиги ерларини ўрганиб, уларда туристик зона- чиқариш қувватига эга. Ҳар йили ўртача 5,5
линган, яъни соҳа ривожига тўсиқ бўлаётган му- лар ташкил этиш бўйича дастур ишлаб чиқиш, Таъкидландики, сўнгги йилларда яратилган миллион нусха дарслик (7 тилда) нашр этил-
Бошланиши 1-бетда аммоларни ечишга асосий эътибор қаратилди. божхона­чегара пунктларидан тезкор ўтказиш қулай шарт­шароитлар натижасида соҳада фао- моқда.
Ўтган давр мобайнида ана шундай 11 та долзарб хизматини йўлга қўйиш, туристик ахборот мар- лият юритувчи субъектлар сони ортди. 2022 йил
Президентимиз раислигида 19 сентябрь муаммодан 6 таси ҳал этилди. казларини ишга тушириш, чўл ҳудудларда “са- 1 июль ҳолатига кўра, республикада 291 та Бундан ташқари, корхонада 131 номда 1,18
куни мамлакатимизнинг ички ва ташқи туризм фари” туризмини ривожлантириш мақсадида нашриёт фаолият кўрсатмоқда. Шундан 41 таси миллион нусха, жумладан, бадиий­адабий, ил-
салоҳиятини янада ошириш чора­тадбирлари Жумладан, сайёҳларга виза бериш тартиби йўл танламас транспортлар учун импорт тўлов- давлатга қарашли, 250 таси хусусий нашриётдир. мий­оммабоп йўналишда 43 номда 410 минг
юзасидан ўтказилган видеоселектор йиғилиши- кескин либераллаштирилди. Аэропортларда ларини туширишга доир вазифалар белгилаб 2019 йилда нашриётлар сони 161 та бўлган. нусха китоб чоп этилади.
да белгилаб берилган устувор вазифалар ҳам навбатлар ва текширишларга барҳам берилиб, берилдики, бу қулайлик ва имтиёзлар кўзлан-
давлат томонидан бу соҳага катта эътибор қара- яшил йўлаклар ташкил этилди, вокзалларда ҳам ган мақсадларга эришишимизга хизмат қилиши 2019 йилдан 2022 йилнинг биринчи ярим йил- Мажлисда ноширлик фаолиятини давлат
тилаётганидан далолат беради. қулай шароитлар яратилди. Меҳмонлар электрон шубҳасиз. лигига қадар жами 26 754 номда 132,0 миллион томонидан қўллаб­қувватлаш, нашриётлар ва
рўйхатдан ўтказиладиган тизим йўлга қўйилди, нусха адабиёт янгидан ва қайта нашр этилган. матбаа корхоналари томонидан фаолият эр-
Давлатимиз раҳбари бу йил туризм учун пан- улар эркин ҳаракатланиши учун ҳамма шароит- Барча соҳалар каби туризмда ҳам малакали кинлиги суиистеъмол қилинишига йўл қўймас-
демиядан кейин қайта тикланиш даври бошлан- лар яратилди. Валюта айирбошлашда чеклов- кадрлар тайёрлаш муҳим аҳамиятга эга. Респуб­ 2022 йил 1 июль ҳолатига кўра, юртимизда лик, муаллифлик ҳуқуқларини ҳимоя қилиш
ганини алоҳида таъкидлади. Дарҳақиқат, шу йил лар бекор қилинди, меҳмонхона ўринлари сони ликамизда кейинги 3 йилда туризм соҳасида жами 1 593 та матбаа корхонаси бўлиб, шундан соҳасидаги ишларни янада такомиллашти-
сентябргача бўлган даврда юртимизга келган 3 баробарга кўпайиб, 125 мингтага етказилди. кадрлар тайёрловчи олий таълим муассасала- 88 таси давлатга, 1 505 таси хусусий секторга риш бўйича “Ноширлик фаолияти тўғрисида”-
хорижий туристлар сони 2021 йилга нисбатан Шунингдек, туристик корхоналар учун ижтимоий ри сони 16 тадан 29 тага, уларда таълим олув- тегишли. ги қонунда ҳамда Ўзбекистон Президентининг
3 бараварга кўпайиб, 3,1 миллион нафарга ет- солиқ ва айланма солиқ ставкалари 1 фоиз этиб чи талабалар сони эса мос равишда 4 минг “Ноширлик ва матбаа соҳасини янада ривож­
ган, мос равишда йил бошидан туризм экспорти белгиланиб, ер ва мол­мулк солиқ ставкалари 100 нафардан 7 минг 600 нафаргача ошган. Нашриётлар ва матбаа корхоналари сони лантиришга оид қўшимча чора­тадбирлар
ҳажми ҳам ошиб, 926 миллион доллар бўлган. 90 фоизга камайтирилди. Бу каби яратилган Шунингдек, 2018 йилда “Ипак йўли” туризм ва ортиши улар ўртасида соғлом рақобат кучайи- тўғрисида”ги қарорида белгилаб берилган та-
Бунда юртимизга келган меҳмонларнинг саёҳати шароит ва имкониятлар шиддат билан ўзгариб маданий мерос халқаро университети ташкил ши, аҳолининг китоб маҳсулотларига эҳтиёжи- лабларни самарали бажариш учун маҳаллий
ўртача 4­5 кунгача, сарфлаган маблағи 305 дол- бораётган, туризм бўйича рақобат кучайиб кета- этилган эди. Ҳозирда меҳнат бозори талабидан ни тўлақонли қондиришга хизмат қилмоқда. ижро этувчи ҳокимият органлари барча да-
ларгача кўпайганлиги муҳим омил бўлмоқда. ётган айни даврда жуда долзарб ҳисобланади. келиб чиқиб, университетда туризм, логистика, ражадаги раҳбарларининг шахсий масъулия-
гид­таржимонлик, музейшунослик, археология, Ахборот ва оммавий коммуникациялар тини ошириш, соҳада амалга ошириладиган
Ички туризм йўналиши бўйича ҳам ижобий Туризм яна бир муҳим жиҳати билан аҳамият- ижодий саноат, маданий меросни бошқариш агентлиги томонидан манфаатдор вазирлик ишларни яна такомиллаштириш бўйича вази-
натижаларни кўриш мумкин. Жумладан, ушбу лики, у ўз навбатида, бошқа соҳалар ривожлани- каби мутахассисликлар бўйича кадрлар тайёр- ва идоралар билан биргаликда “Китобхонлик фалар белгилаб берилди.
йўналишда саёҳат қилувчилар сони ўтган йилга шига замин яратади. Шу билан бирга, қўшимча лаш йўлга қўйилган. ҳафталиги”, “Ёш китобхон”, “Ёш китобхон
нисбатан 3,5 бараварга кўпайиб, 7,5 миллион на- иш ўринлари яратилиши, аҳолининг бандлигини оила”, “Болалар ва ёшлар учун энг яхши ки- Муҳокама якунлари бўйича Вазирлар
фарга етган. Туризм билан боғлиқ эришилган на- таъминлашга хизмат қилади. Давлатимиз раҳ- Бундан ташқари, соҳага ўрта бўғин кадрлар тоб”, “Tashkent Book Fest” Тошкент халқаро Маҳкамаси Раёсатининг баёни қабул қилинди.
тижаларни акс эттирувчи рақамларнинг алоҳида бари туризм соҳасида яратилган битта иш ўрни тайёрлаш мақсадида вазирлик тизимидаги 6 та китоб кўргазма­ярмаркаси каби тадбирлар дои-
эътиборли жиҳати, мазкур йўналишда топилган турдош тармоқларда қўшимча иккита иш ўрни техникум ва 4 та коллежда йилига ўртача 2 минг­ мий ўтказиб келинмоқда.
даромадларнинг 30 фоизи одамларнинг қўли- пайдо бўлишига туртки бериши, буни тушунган га яқин мутахассислар тайёрланяпти ва улар
га иш ҳақи бўлиб бораётганидир. Бу кўрсаткич, вилоят, туман ва шаҳар ҳокимлари тадбиркор- меҳнат бозорига кириб келмоқда. Ўрта бўғин му- брифиНг
айтайлик саноат ва ёки бошқа тармоқларда 10 лар билан ишлаб, сайёҳлар келадиган жойлар- тахассисларининг малакаси, яъни жаҳон стан-
фоиздан ошмайди. ни кўпайтираётганига алоҳида урғу берди. дартлари талабларига жавоб бериши асосий МИЛЛИЙ МОНИТОРИНГ: ижтимоий кўрсаткичларда
муаммолардан бири эди. Президентимиз ташаб­ инсон қадри юксалаётгани намоён бўлади
Тўғри, Ўзбекистон замини улкан туристик Туризми ривожланган Испания, Франция, буси ва топшириқлари билан ушбу муаммога
салоҳиятга эга, бу фактор соҳани янада ривож­ Англия, Малайзия, Сингапур каби давлатлар ҳам барҳам берилди. Аниқроқ айтадиган бўл- Пойтахтимизда Ўзбекистон касаба уюшмалари федерацияси томонидан
лантириш учун кенг имкониятлар яратади. тажрибасига эътибор қаратадиган бўлсак, соҳа- сак, швейцариялик мутахассислар билан ҳам- жорий йил пахта йиғим-терим мавсумида болалар меҳнати ва мажбурий
Жумладан, юртимизнинг Самарқанд, Бухоро, ни ривожлантириш борасида ҳудудлар кеси- корликда Бухоро, Зомин ва Бўстонлиқ туризм меҳнатнинг олдини олиш, теримчиларга қулай шароит яратиш бўйича
Хива, Қўқон, Термиз, Шаҳрисабз каби қадимий мида алоҳида дастурлар асосида ишлар олиб коллежларида меҳмонхона бошқаруви, сервис миллий мониторинг ташкил этиш борасидаги вазифалар юзасидан брифинг
шаҳарларини келиб кўришни хоҳловчи сайёҳлар борилганлигини кўриш мумкин. ва бошқа йўналишларда янги ўқув дастурлари ўтказилди. Унда тегишли вазирликлар, давлат ва нодавлат ташкилотлар
дунёнинг деярли барча давлатларида топилади. асосида ўқитиш йўлга қўйилди. вакиллари, журналистлар иштирок этди.
Шунингдек, табиати Швейцарияга қиёсланувчи Самарқанддаги янгиланган аэропорт, янги
Бўстонлиқ ёки гўзал табиати, баҳаволиги ҳақида барпо этилган “Буюк ипак йўли” халқаро туризм Мухтасар айтганда, туризм ривожи, бу бўйича
гап кетганда, “энг” сўзи қўшиб айтилувчи Зомин, маркази ҳам дунёнинг ана шундай илғор таж­ олиб борилаётган амалий саъй­ҳаракатлар аҳо-
Чортоқ, Паркент каби гўшаларимиз ҳам бисёр. рибаси юртимиз туризми ривожи йўлида ҳаёт- ли фаровонлигини ошириш, иқтисодиёт барқа-
га татбиқ этилаётганидан далолатдир. Зеро, рорлигини таъминлаш билан бир қаторда,
қадимий ва ҳамиша навқирон азим шаҳардаги Ўзбекистон номини дунёга янада кенг танитиш,
улкан бунёдкорликлар йирик сиёсий тадбир халқаро майдондаги мавқеини оширишга хизмат
— ШҲТ саммитини юқори савияда ўтказишга қилади.
замин яратган бўлса, эндиликда, хорижий ва

МуНосабаТ

УЙҒОҚ ОДАМ БЕФАРҚ БЎЛМАЙДИ

давомида анчайин муаммолар тўпланиб қол- “Менинг йўлим” лойиҳасида фаол иштирок МАзКур QR-КоднИ сКАнер қИлИш орқАлИ вИдеолАвҳАгА ЎтИнг.
ган. Маҳалла оқсоқолларининг юқори идора- этиб, 1 миллиард 215 миллион сўмлик маблағ-
Мирислом усМоНов, ларга мурожаатлари турли сабаб, биринчи ни ютиб олди ва асосий кўчасининг 2000 метр Таъкидланганидек, Президентимиз ташаббуси Эндиликда мониторинг мобайнида аҳоли учун му-
Халқ депутатлари Тошкент навбатда, маблағ етишмаслиги боис, ечил- қисми, қолган 500 метр қисми эса маҳалла билан фуқароларнинг меҳнат ҳуқуқини ҳар томон- носиб ва хавфсиз иш шароитлари яратиш, улар-
тумани Кенгаши депутати май қолаверган. Бунинг устига, жамоатчилик аҳли ҳамжиҳатлигида уларнинг ўз маблағлари лама ҳимоя қилиш, муносиб ва хавфсиз меҳнат нинг иш ҳақи ўз вақтида тўланиши ҳолати ҳам
иштироки ва назоратининг йўқлиги ҳам панд ҳисобидан асфальтланди. шароитини яратиш, мажбурий меҳнатга қарши ўрганилади. Мажбурий меҳнат ёки меҳнаткашлар
Бошланиши 1-бетда бериб келарди. Эндиликда “Очиқ бюджет” курашиш борасида амалга оширилаётган ишлар ҳуқуқи бузилиши билан боғлиқ ҳолат аниқланса,
портали айнан уларнинг ҳаммасини биратўла “Ташаббусли бюджет”нинг иккинчи мавсу- “Инсон қадри учун” эзгу тамойилини рўёбга чиқа- зудлик билан мутахассислар томонидан вазият
Кўп узоққа бормайлик, ўтган йили Тошкент ҳал этувчи самарали ва очиқ­ошкора тизимга ми янада қизғин ўтди. Бу гал ташаббускорлар ришда муҳим омил бўлмоқда. ўрганилиб, далолатнома тузилади, муаммони
тумани молия бўлими ходимлари ва депутатлар айланди. Чунки бу платформа орқали одам- томонидан 222 та лойиҳа илгари сурилди. Ҳар бартараф этиш чораси кўрилади.
ҳамкорлигида Президентимизнинг 2021 йил 13 лар учун оғир масалалар зарурлик даражаси- бири 1 миллиард 200 миллион сўмдан иборат Мамлакатимизда болалар меҳнати ва мажбурий
апрелдаги “Бюджет жараёнида фуқароларнинг га қараб ечим топишига, бунга маҳаллий бюд- бўлган тўртта таклиф ғолиб, деб топилди. меҳнатга барҳам берилди. Бу халқаро миқёсда ҳам Айни пайтда Ўзбекистон касаба уюшмалари
фаол иштирокини таъминлаш бўйича қўшимча жетнинг муайян қисмини фуқаролар истагига Овоз бериш жараёнида 52 минг 252 нафар эътироф этилиб, Cotton Campaign коалицияси томо- федерацияси тизимида пахта терими мавсуми
чора­тадбирлар тўғрисида”ги қарори моҳияти- кўра ишлатиш орқали эришилади. аҳоли қатнашди. нидан Ўзбекистон пахтасига қўйилган бойкот бекор давомида “10­92” қисқа рақамли ишонч телефони
дан келиб чиққан ҳолда, “Очиқ бюджет” нима ва қилинди. Натижада иқтисодий­ижтимоий ривожла- ташкил этилган, ижтимоий тармоқлар имкония-
бизга қандай фойда келтиради, уни қандай таш- Ўтган йили ташвиқотларимиз кўнгилни Ана шундан ҳам кўриниб турибдики, тума- нишнинг муҳим истиқболлари очилди. тидан ҳам кенг фойдаланилмоқда. Мавжуд им-
киллаштириш керак, деган мазмунда маҳалла тўлдирадиган натижа бермаган бўлса­да, нимиз аҳолиси эндиликда бюджет маблағлари кониятларни тарғиб этиш мақсадида баннерлар
раислари билан бир неча бор тарғибот тадбир- лойиҳада фаол қатнашган маҳаллалар аҳли тақсимланишига, маҳалласидаги муаммоларни Айни пайтда юртимизда бу йўналишдаги тайёрланиб, кўринарли жойларга ўрнатилмоқда.
лари ўтказилганига қарамай, кўпчилик оқсоқол- анчадан буён ўзларини қийнаб келаётган бир ҳамжиҳатликда ҳал этишга бефарқ эмас. Улар- ишлар тизимли давом этмоқда. Болалар меҳнати Шунингдек, аҳолига бу борада маълумотлар жам-
лар ишонқирамай қаради, унчалик эътибор бер- қатор муаммоларни ҳал қилди. Энг муҳими, нинг бу жараёнга бўлган ишонч ва қизиқишлари ва мажбурий меҳнатга йўл қўймаслик, пахта те- ланган материаллар тарқатилмоқда.
мади. одамларнинг бошини қовуштириб, биргаликда кундан­кунга ортиб бормоқда. Зеро, фикр эзгу рими мавсумида теримчилар учун қулай шароит
ҳаракат қилинса, эзгу мақсадга эришиш мум- ва уйғоқ бўлган жойда ташаббуслар қанот ёза- яратиш бўйича жойларда қандай ишлар амалга Брифингда жорий йилда миллий мониторинг
Ҳар бир маҳалланинг долзарб бўлган кат- кинлиги амалда ўз исботини топди. веради. оширилаётгани мониторинг қилиб борилмоқда. 26 сентябрдан 31 октябргача давом этиши маъ-
та­кичик муаммоси бор. Туманимиз пойтахт- Бундан кўзланган мақсад пахта йиғим­терими лум қилинди. Ушбу тадбир Одам савдосига ва
нинг биқинида жойлашган бўлса­да, ички Бу, ўз навбатида, бошқа маҳаллалар учун Қолаверса, эзгу мақсадларга эришиш учун мавсумида мажбурий меҳнатга йўл қўйилмас- мажбурий меҳнатга қарши курашиш миллий ко-
йўлларни таъмирлаш, ичимлик сув, электр ибрат бўлди ва жорий йил баҳорида ўтказил- янги ва муҳим восита бор. У ҳам бўлса, “Ташаб­ лиги учун жамоатчилик назоратини амалга оши- миссияси, Ижтимоий­ меҳнат масалалари бўйича
ва газ таъминоти, мактаб, боғчаларнинг аҳво- ган “Ташаббусли бюджет”нинг биринчи мав- бусли бюджет”. Президентимиз халқ депутат- риш, теримчиларга муносиб ва хавфсиз меҳнат республика уч томонлама комиссияси, Ўзбекистон
лини яхшилаш каби масалаларда йиллар суми жараёнида фаоллик тубдан ўзгарди. лари Тошкент вилояти кенгаши сессиясида бу шароити яратилганини ўрганиш, уларнинг иш ҳақи касаба уюшмалари федерацияси ижроия қўмита-
Лойиҳа доирасида туман бюджети ҳисобидан масалага алоҳида тўхталар экан, ушбу тизим ўз вақтида тўлаб берилишини назорат қилишдир. си ҳамкорлигида ишлаб чиқилган чора­тадбирлар
қарийб 7 миллиард сўм маблағ йўналтирилди. доирасида энг кўп овоз олган лойиҳалар учун ва тавсиялар асосида амалга оширилади.
Бунинг учун “Очиқ бюджет” ахборот портали- 150 миллиард сўм ажратилишини таъкидлади. Миллий мониторинг давомида камчилик
да фуқаролар томонидан 196 та, 2021 йилда- Бундан ташқари, Осиё тараққиёт банкининг аниқланса жойида бартараф этиш чораси кўрила- Миллий мониторинг Ўзбекистон касаба уюшма-
гига нисбатан икки баробар кўп таклиф илгари Тошкент вилоятида ичимлик ва оқова сув лойи­ ди. Бу ҳақда Ўзбекистон касаба уюшмалари фе- лари федерацияси, Савдо­саноат палатаси, Ўзбе-
сурилди. ҳасининг 185 миллион долларлик 3­босқичини дерацияси ҳамда Одам савдосига ва мажбурий кистон нодавлат нотижорат ташкилотлари миллий
бошлашни, ички йўлларни таъмирлашга дав- меҳнатга қарши курашиш миллий комиссиясига ассоциациясига аъзо бўлган фуқаролик жамияти
Қайд этиш жоиз, ғолиб деб топилган лой- лат бюджетидан 155 миллиард сўм, қўшимча мунтазам ахборот бериб борилади. институтлари иштирокида ўтказилади. Шунинг­
иҳаларда белгиланган ишлар тўлиқ ва си- маҳаллий бюджетдан 70 миллиард сўм ажра- дек, бу йил илк бор миллий мониторинг жараёни-
фатли амалга оширилиши ва ўз вақтида мо- тиш вазифасини топширди. — Илгарилари миллий мониторинглар жа- ни кузатиш учун тўқимачилик соҳасида фаолият
лиялаштирилиши устидан қатъий назорат раёнида асосан, мажбурий меҳнатнинг олдини юритаётган дунёдаги етакчи брендлар вакиллари
ўрнатилган. Бинобарин, уларнинг ҳаммаси Ана шундай дастурлар натижасида 840 та олиш билан курашишга тўғри келарди, — дейди ҳам таклиф этилди. Мониторинг якунлари бўйича
юз фоиз пул маблағлари билан таъминлан- маҳаллада ички йўллар, 579 тасида ичимлик Ўзбекистон касаба уюшмалари федерацияси маълумотлар жорий йил декабрь ойида эълон қи-
ди, аксар ишлар ниҳоясига етказилмоқда. ва оқова сув, 589 тасида электр ва газ таъми- раиси ўринбосари Бахтиёр Маҳмадалиев. — линади.
Лойиҳаларнинг асосий қисми ички йўлларни ноти, 396 тасида мактаб, боғча ва поликли- Президентимиз ташаббуси билан мамлакатимиз-
таъмирлашга қаратилганини ҳисобга олсак, никаларни таъмирлаш бўйича жадал ишлар да сўнгги йилларда амалга оширилаётган муҳим баҳор Хидирова,
биринчи мавсумнинг ўзидаёқ олтита маҳал- амалга оширилади. Демак, ҳар бир маҳалла- ислоҳотлар самарасида бу муаммолар бутун- “Янги ўзбекистон” мухбири
лада бажарилган ишлар ҳажми кишини қувон- ни обод этиш, аҳолининг яшаши учун муносиб лай бартараф этилгани қувонарли воқеа бўлди.
тиради. Шу билан бирга, Бунёдкор маҳалласи инфратузилма яратишда юртдошларимиз-
нинг ташаббускорлиги янада ортади.

Давр нафаси 32022 йил 24 сентябрь, 197-сон

НуқТаи Назар “ШАНхАй РУҲи” ТАМОйиллАРи
АСОСиДА БиРДАМлиК, ЎзАРО БиР-
САМАР£АНДНИНГ БиРиНи ҚЎллАБ-ҚУВВАТлАШ ВА ТеНг
ОЛАМШУМУЛ САДОСИ ШеРиКлиК зАРУРлиги УҚТиРилДи.
ФАҚАТ ШУ йЎл БилАНгиНА НАиНКи
ШҲТ МиНТАҚАСиДА, БАлКи БУТУН
еР ШАРиДА ТиНчлиК, БАРҚАРОРлиК
ВА ФАРОВОНлиКНи ТАъМиНлАШ
МУМКиНлиги ҚАйД эТилДи.

оқил салиМов, нутқи ғоят долзарблиги, юксак сиёсий жа- тўртинчидан, “Шанхай руҳи” тамойил­ мослаштириш зарурлигини уқтиргани ҳам шу ҳуқуқлари соҳасидаги муаммоларни ҳал қи-
вобгарлик ва аниқ сиёсий позицияга эгалиги, лари асосида бирдамлик, ўзаро бир­бирини каби масалаларни бир макон доирасида ҳал лиш зарур бўлиб қолди. Ушбу эҳтиёждан келиб
академик кўтарилган масалалар жуда муҳим аҳамиятга қўллаб­қувватлаш ва тенг шериклик зарурли- қилиш имконини беради. чиқиб, Президент Шавкат Мирзиёев: “Афғонис-
моликлиги билан алоҳида ажралиб турди. ги уқтирилди. Фақат шу йўл билангина наинки тонни гуманитар қўллаб-қувватлаш бўйича
Бошланиши 1-бетда ШҲТ минтақасида, балки бутун Ер шарида Юқорида баён этилган ҳаётий эҳтиёжларни, махсус фондни бизнинг мазкур мамлакатга
Мен кўп йиллик тажрибамдан келиб чиқиб, тинчлик, барқарорлик ва фаровонликни пишиб етилган масалалар ва ечимини кутаётган чегарадош бўлган термиз шаҳрида — у ер-
Қурол­яроқ пойгаси, инсон хаёлига сиғмай- ушбу маърузани катта қизиқиш ва қониқиш би- таъминлаш мумкинлиги қайд этилди. муаммоларни ҳал этиш учун Шавкат Мирзиёев даги мавжуд транспорт-логистика хабининг
диган ва тасаввур қилиш қийин бўлган янги- лан қабул қилдим. Маърузани эшитар эканман, ШҲТнинг ўзаро боғлиқликни мустаҳкамлаш ва замонавий инфратузилмасидан фойда-
дан­янги оммавий қирғин қуроллари пайдо давлатимиз раҳбарининг фақат ўзигагина Бешинчидан, Президентимиз минтақанинг самарали транспорт йўлакларини яратиш кон- ланган ҳолда, биргаликда таъсис этишни
бўлаётгани инсониятни ташвишга қўймоқда. хос бўлган феноменал жиҳатларини кўрдим. истиқболини назарда тутиб, ШҲТни 2040 йил- цепциясини қабул қилиш зарурлигини уқтирди. таклиф қиламиз.
Унинг буюк орзуларига, яшаш завқу шавқига, Улар қуйидагилардан иборат. гача ривожлантириш стратегиясини тайёрлаш Жумладан, ушбу саммитнинг самарадорлиги-
турмуш саодатига жиддий таҳдид солмоқда. ғоясини илгари сурди. ни таъминлайдиган “Хитой — Қирғизистон — Фонд маблағлари ушбу мамлакатда-
Ана шундай мураккаб иқтисодий, маънавий ва Биринчидан, Президент қиёфасида ва сам- Ўзбекистон” темир йўли қурилишига доир ги ижтимоий инқирозни бартараф этиш,
руҳий озурдаликлар пайтида инсоният ҳаётига митни олиб боришида жуда катта сиёсий ма- Ана шундай муҳим минтақавий дастур таш- уч томонлама битим имзоланди. “Термиз — ёшлар учун таълим дастурлари ва соғлиқ-
эзгулик олиб кирадиган, дунёвий муаммоларни даниятни, йирик халқаро анжуманни моҳирлик килотга аъзо давлатларнинг кейинги фаолияти- Мозори­Шариф — Кобул — Пешовар” темир ни сақлаш соҳасидаги лойиҳаларни амалга
ҳал қилишда юксак ақл­идрок ва бой маънавий ва ўта нозиклик билан бошқариш салоҳияти ни белгилаб беради, уни йўналтиради, тартибга йўлини барпо этиш минтақа учун катта иқтисо- оширишга йўналтирилади”, деди.
қудрат билан ёндашадиган, бошқача айтганда, намоён бўлди. солади. Бу эса жуда муҳим аҳамиятга эга. дий, ижтимоий аҳамиятга эгалиги таъкидланди.
шарқона инсонпарварлик ва донишмандлик Дарҳақиқат, бу икки лойиҳа амалга оширилиши Давлатимиз раҳбарининг ўзига хос иш ус-
анъаналарини қалтис шароитда дадиллик би- Иккинчидан, давлатимиз раҳбари кўтарган олтинчидан, бугунги замонда тараққиётга минтақа давлатларининг ўзаро боғлиқлиги, сав- луби, бошқарувчилик салоҳияти, халқаро ва
лан намоён этадиган нуфузли уюшмага эҳти- ҳар бир масала долзарблиги, ечимини кута- эришишнинг, фаровон турмушни таъминлаш- до ва инвестиция соҳасида катта натижаларга минтақавий масалаларни ҳал қилишда топ­
ёж тобора ошиб бормоқда. Тўла ишонч билан ётгани ва бу ечимларни ўз вақтида ҳал қилиш нинг энг мақбул ва ишончли йўллари ҳақида эришиш мумкинлиги, Ер шарининг катта ҳуду- қирлигини ШҲТнинг навбатдаги саммитини
айтиш мумкинки, бу дунёвий эҳтиёжнинг ягона чора­тадбирлари, шакллари ва усулларини ғоят ҳаётий таклифлар билдирилди. дида барқарор иқтисодий ўсиш таъминланиши- айнан Самарқандда ўтказишга қарор қил-
ва бирдан­бир таянчи, инсониятнинг ишончи ва тавсия этгани, унинг сиёсий етакчи сифатидаги га кенг имконият яратади. ганида ҳам кўриш мумкин. Зотан, қадимий
барча давлатлар манфаатларини ўзида ифо- ноёб қобилиятини кўрсатди. Самарқанд ўзининг уч минг йиллик тарақ­
да этган Шанхай ҳамкорлик ташкилоти бағри- Халқаро терроризм, радикализм инсоният қиёти даврида инсоният ҳаётига нур таратган,
кенглик тимсоли бўлиб ўз қудратини намоён учинчидан, юксак муомала маданияти, ҳар ҳаётига таҳдид солмоқда. Бу умумпланетар унинг қалбига зиё бахш этган мўъжизавий ма-
этяпти. бир давлат раҳбари билан мулоқотда етарли хавфнинг олдини олиш, минтақада тинчлик ва кондир. Самарқанд — қудратли ва баркамол
тайёргарликка ва кўникмага эгалиги, мулоқот- барқарорликни таъминлаш ШҲТ олдида тур- давлатчилик пойтахти сифатида минтақада
Таъкидлаш керакки, ўтган бир йил мо- лар ва мунозаралар жараёнида ўзига хос до- ган энг муҳим масалалардан биридир. Бунинг ижтимоий ҳаёт даражасини мислсиз кўтарган,
байнида Ўзбекистоннинг шҳтга раислиги нишмандлиги, юксак сиёсий ахлоқ, айни пайтда учун аъзо давлатлар ўртасида ҳуқуқ­тартибот фан, маданият, санъат ва адабиёт ривожла-
ва самарқанд саммити Президент шавкат етарли даражада талабчанлик мавжудлиги акс идоралари ва махсус хизматлар фаолиятини нишига замин яратган, қатор цивилизация-
Мирзиёевнинг давлат арбоби сифатида- этиб турди. мувофиқлаштириш, ҳамкорликда ишлашини ларга макон бўлган, мағрибу машриқни, ши-
ги ғоятда кенг имкониятларини кўрсатди. таъминлаш заруратга айланди. Буни Прези- молу жанубни боғлаб турган муқаддас гўша.
Ўзбекистон раҳбарининг минтақа доираси- тўртинчидан, юқоридаги фазилатлар Ўзбе- дентимиз алоҳида таъкидлар экан: “шҳт мин- Самарқанддан етишиб чиққан ёки Самарқанд
даги муаммоларни ҳал қилишда ўта ҳушёр- кистон раҳбарининг халқаро майдондаги обрў- тақавий аксилтеррор тузилмаси самарадор- илмий мактаби сабоғини олган, ўзининг олам-
лиги, уларга донишмандлик билан ёнда- сини, жаҳон ҳамжамиятидаги мавқеини янада лигини ошириш, жумладан, хавфсизликка шумул кашфиётлари билан инсоният тараққи-
шиши, минтақа манфаатига ва истиқболига юксалтирди. Президентимиз Шавкат Мирзиёев таҳдид ва хавф-хатарлардан огоҳлантириш ётига ҳисса қўшган олиму уламолар қарашла-
тегишли ўткир муаммоларни ўз вақтида ҳал қиёфасида мамлакат ичидаги каби, унинг ва уларга тезкорликда муносабат билди- рида тор миллий манфаат бўлмаган. Аксинча,
қилишга қаратилган интилишлари ва ғояла- ташқарисида ҳам Янги Ўзбекистоннинг янги ришга оид шартномаларимиз асосида ушбу улар учун бутун инсоният битта одам эди. Бу
ри кенг жамоатчилик диққатини тортди. сиёсий қудратини, мантиқий асосланган, сиё- тузилманинг фаолиятини такомиллашти- заминда одам авлодлари Ер шарининг қайси
сий жиҳатдан долзарб, энг нозик масалаларга ришнинг аллақачон мавриди келган. нуқтасида яшамасин, аввало, у инсон экани,
Дунё сиёсатдонлари, таҳлилчила- ўта ҳушёрлик билан ёндашиш имконияти Ўзбе- шунинг учун бахтли, саодатли, фаровон яшаш
ри, экспертлари ва қатор давлат раҳбарлари кистон ва унинг халқи нуфузини оширди. Мамлакатларимиздаги вазиятни баҳолаш ҳуқуқига эгалиги, миллати, элати, ирқи, ижти-
Президентимизнинг халқаро майдондаги обрў­ ва бугунги воқеликни ҳисобга олган ҳол- моий келиб чиқиши ва диний эътиқодидан
эътиборини юқори баҳоламоқда. Жумладан, Ўзбекистон Президенти ўзининг ғоят маз- да мажмуавий қарорлар қабул қилиш учун қатъи назар, ҳар қандай ҳурмат ва эҳтиромга
Хитой Халқ Республикаси Раиси Си Цзиньпин­ мунли маърузасида минтақа бугуни ва истиқбо- Минтақавий аксилтеррор тузилмаси кенга- лойиқлик ғояси илгари сурилган. Самарқанд
нинг Самарқанд саммити якунлари бўйича ли билан боғлиқ бўлган қатор долзарб масала- шининг йиллик сайёр йиғилишлари амалиё- ўзининг тарихий ва маданий аҳамияти билан
Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёевга ларни кўтарди. тини йўлга қўйиш муҳимдир”, деди. дунё минбари. У кишилик тараққиётига, инсо-
миннатдорлик мактубида Ўзбекистон раислиги ният ҳаётига кучли таъсир ўтказгани билан
даврида Шанхай ҳамкорлик ташкилоти самми- Биринчидан, ҳозирги дунёда давлатлараро Сўзини давом эттирар экан, Шавкат дунёвий нуфузга эга. Бу нисбатлар саммит
ти катта муваффақиятларга эришгани ва тари- ва минтақалараро муносабатларда ишонч ҳис- Мирзиёев диний радикализм ва ақидапараст- орқали яна бир бор дунёга намоён бўлди.
хий аҳамият касб этгани, бу жаҳондаги ижти­ си камайиб бораётгани, бир­бирини тушуниш лик таҳдидига алоҳида тўхталди. Жумладан,
моий­сиёсий жараёнларни барқарорлаштириш мураккаблашиб кетаётгани, турли қарама­қар- “радикализмнинг ўсиб бориши хавфли тен- Давлатлараро ва минтақалараро манфаат­
ва соғломлаштиришда муҳим омил эканини шиликлар ва можаролар айни шу фазилатлар денцияга айланмоқда. Ёшларнинг экстре- лар тўқнашуви авж олаётган, ўзаро ишонч,
юқори баҳолади ҳамда: “Президент жанобла- танқислиги туфайли содир бўлаётгани алоҳида мистик ташкилотларга жалб этилишига йўл бир­бирини тушуниш ҳисси камайиб бораётган
ри, сиз билан ўртамизда қарор топган конс- таъкидланди. Жумладан, бугунги дунё ўзаро қўймаслик, турли носоғлом мафкураларга бир шароитда ШҲТнинг навбатдаги саммити-
труктив амалий муносабатлар ва қалин бир­бирини ҳурмат қилишга, бир­бирига ишо- қарши барқарор иммунитетни шаклланти- га Ўзбекистоннинг раислик қилиши ва мезбон
дўстликни қадрлайман. сиз билан бундан нишга ва, энг муҳими, билдирилган ишончни риш бўйича комплекс амалий чора-тадбир- бўлиши ҳозирги тобора мураккаблашиб бора-
буён ҳам яқиндан мулоқот қилишга, икки то- ҳурмат қилишга муҳтож экани катта дард билан лар қабул қилиниши мақсадга мувофиқ, деб ётган жаҳон сиёсатида Янги Ўзбекистоннинг
монлама кун тартибидаги асосий масалалар тилга олинди. ўйлаймиз”, деди. бутунлай янги, дунёвий қудратини яна бир бор
юзасидан ўз вақтида ахборот алмашишга кўрсатди. Ўзгариб бораётган умумпланетар
ҳамда халқларимиз фаровонлиги ва дўст- Иккинчидан, экологик вазият глобал Ўзбекистон Президенти Самарқанд саммити- дунёқарашнинг инсонийлашувига, қадриятлар
лиги йўлида узлуксиз саъй-ҳаракат қилишга муаммога айлангани, иқлим ўзгариши, сув ва да Афғонистон масаласига яна бир бор алоҳи- устуворлигига, давлатлар ва халқларнинг буюк
тайёрман”, деди. Бу Ўзбекистон Президенти ва бошқа табиий ресурслар тақчиллиги, энер- да эътибор қаратди. Афғонистонда тинчлик ва маданиятини, маҳобатли ўтмишини ва бугунги
халқимизга берилган юксак баҳодир. гетика, озиқ­овқат танқислиги умумплане- барқарорлик ўрнатилиши минтақа тараққиёти- ғоятда ўктам ва дадил тараққиётини ҳурмат қи-
тар муаммога айланаётгани, бу эса нафақат нинг муҳим омилидир. Дарҳақиқат, у географик лишга чақирди.
Президентимизнинг ШҲТ давлат раҳбарлари нуқтаи назардан минтақанинг энг муҳим таянч
кенгаши мажлисида раислиги ва саммитдаги ўтган бир йил мобайнида ўзбекистоннинг ШҲтга нуқтасида жойлашган. Афғонистонда тинчлик ШҲТнинг Самарқанд саммити бутун моҳия-
раислиги ва самарқанд саммити Президент ўрнатилиши барча аъзо давлатлар иқтисо- ти билан алоҳида аҳамиятга эга бўлди. Бутун
Шавкат мирзиёевнинг давлат арбоби сифатидаги дий ва ижтимоий ривожига катта ёрдам бера- дунё унинг боришини кузатди. Саммит натижа-
ғоятда кенг имкониятларини кўрсатди. ди. Буни назарда тутиб, Ўзбекистон раҳбари: ларига кўра, қирқдан ортиқ ҳужжат қабул қилин-
ўзбекистон раҲбарининг минтақа доирасидаги “Афғон халқи яхши қўшничилик ёрдамимиз- ди. Жаҳон экспертлари бу ҳужжатлар қанчалик
муаммоларни Ҳал қилиШда ўта ҲуШёрлиги, га ҳар қачонгидан ҳам кўпроқ муҳтождир. минтақавий аҳамиятга эга бўлса, ўзининг кенг
уларга дониШмандлик билан ёндаШиШи, минтақа Биз ўтмишдаги хатоларни такрорламасли- кўлами билан умумпланетар аҳамият касб эти-
манфаатига ва истиқболига тегиШли ўткир гимиз ва Афғонистонни унинг муаммолари шини алоҳида таъкидламоқда. Ўзбекистон эса
муаммоларни ўз вақтида Ҳал қилиШга қаратилган билан ёлғиз қолдирмаслигимиз лозим”, дея ана шу саммит орқали инсоният тақдири ва
интилиШлари ва ғоялари кенг жамоатчилик таъкидлади. дунё келажаги билан боғлиқ муаммолар ечими-
диққатини тортди. га тайёрлигини кўрсатди.
У ердаги ниҳоятда оғир иқтисодий­ижтимоий
минтақа халқларига, балки бутун инсоният ке- Таъкидланганидек, давлатнинг қудрати, ав- вазиятдан келиб чиқиб, аёллар ва болалар
лажагига таҳдид солаётгани яна бир бор ёдга вало, иқтисодиёт билан боғлиқ. Ҳеч бир дав-
солинди. лат ўзининг қобиғида якка­ёлғиз ривожлана
олмайди. Шу маънода, товар алмашиш, мин-
учинчидан, ўзаро ишонч, бир­бирига ҳур- тақавий бозор имкониятларини кенгайтириш,
мат, адолатли сиёсий қарашлар ва ҳамжиҳат- ҳар томонлама савдо йўлларини очиш, ташки-
ликка эҳтиёж тобора ошиб бораётгани, бу лотга аъзо давлатлар иқтисодий ва ижтимоий
эҳтиёжни бир стол атрофида юзма­юз ўти- муаммоларини ҳал қилишда ўзаро боғлиқ-
риб музокаралар, мунозаралар, конструктив лик тамойиллари асосида иш кўриш муҳим.
таклифлар йўли билан ҳал этишни дунё кута- Президентимизнинг масалага бундай ёндашу-
ётгани таъкидланди. ви барча ҳамкор давлатлар манфаатларига
тўғри келиши билан реал воқелик ҳисобланади.

еттинчидан, аъзо мамлакатлар ўртасида
иқтисодий ҳамкорликни таъминлашни амалий
ҳамжиҳатлик фазилатлари билан бойитиш мақ-
садида Ўзбекистонда ШҲТ минтақаларининг биз-
нес шериклиги ҳафталигини ўтказиш зарурлиги
ва бунга Ўзбекистон тайёрлигини, бунинг учун
барча чора­тадбирларни кўриши билдирилди.

саккизинчидан, таъкидлаш керакки, ШҲТга
аъзо мамлакатлар иқтисодиётида қишлоқ хўжа-
лиги алоҳида ўрин тутади. Шу боис, озиқ­овқат
маҳсулотларининг йирик ишлаб чиқарувчила-
ри, экспорт ва импорт билан боғлиқ фаолият
юритувчилар учун кенг имкониятлар яратиш,
енгилликлар бериш орқали озиқ­овқат хавфсиз-
лиги масалаларини ҳамжиҳатликда ҳал этиш
зарур бўлмоқда. Минтақанинг умумий бозори-
да бошоқли экинлар, чорвачилик ва мева­саб-
завот маҳсулотларини алмаштириш заруратга
айланди. Ана шу эҳтиёждан келиб чиқиб, озиқ­
овқат хавфсизлигини таъминлашнинг умумий
тамойиллари ва ёндашувларини ишлаб чиқиш
муҳим аҳамият касб этмоқда. Президентимиз
минтақа доирасида тегишли меъёрий­ҳуқуқий
базани кенгайтириш, уларни замон талабларига

4 2022 йил 24 сентябрь, 197-сон Кўзгу

ТараққиёТ йўли

ЯНГИЛАНАЁТГАН КОНСТИТУЦИЯМИЗГА
¯АНДАЙ ЯНГИ ªЗГАРТИШЛАР КИРИТИЛМО¯ДА?

исботланмаган айб —

исботланган айбсизликка тенг

Бошланиши 1-бетда

сурайё раҳМоНова, судланувчи терговда унга нисбатан рухсат
Конституциявий комиссия берилмаган усуллар қўлланилгани тўғри-
эксперти, юридик фанлар сида мурожаат қилса, судья бу мурожаат-
доктори, профессор ни суд­тиббий ёки бошқа турдаги экспер-
тиза ўтказган ҳолда мажбурий текшириши
Мамлакатимиз суд-ҳуқуқ зарур. Мазкур кафолатнинг Конституция-
да мустаҳкамланиши бу каби ҳар қандай
тизимидаги ўзгаришларда инсон номақбул далиллардан фойдаланишга
чек қўяди. Муҳим жиҳати, бунда нафақат
қадрини улуғлаш, шаъни ва ноқонуний усулда олинган иқрорлик кўр-
сатмалари, балки улар асосида айбланув-
ғурурини ҳимоя қилиш устувор чи иштирокида ўтказилган бошқа тергов
ҳаракатлари ва олинган далиллар ҳам ўз
аҳамият касб этган. 2017–2021 юридик кучини йўқотади.

йилларда ноҳақ айбланган 2,3 Шу жиҳатдан қараганда, таклиф эти-
лаётган конституциявий норманинг
мингга яқин киши оқлангани, энг муҳим кафолати шундан иборатки,
иқрорлик кўрсатмалари ихтиёрий ра-
адашиб жиноят йўлига кириб вишда ёки босим остида олинганидан
қатъи назар, улар иш юзасидан ягона
қолгани сабабли озодликдан далил бўлса, шахс айбдор деб топили-
ши ёки жазога тортилиши мумкин эмас.
маҳрум қилиш жазосига ҳукм ўтказиш хавфи катта. Шу сабабдан ҳам Яъни бундай шахс ҳуқуқлари кафолати, узлуксиз таълимнинг конституциявий
қилиниши мумкин бўлган 3,5 қонун кимгадир эмас, айнан мансабдор тергов органлари зиммасига конститу- асослари мустаҲкамланади
мингдан ортиқ ёш ва хотин- шахсларга жиноят процесси иштирок- циявий даражада алоҳида масъулият
қизга маҳалла ва жамоатчилик чилари билан ҳар қандай нопроцессуал юклайдики, эндиликда улар шахснинг
айбини исботлаш жараёнида иқрорлик
кафиллиги асосида енгилроқ усулда мулоқот қилишни, яъни ўз ҳоки- кўрсатмаларига асосий урғу бермаслиги
мият ваколатини суиистеъмол қилишни ва айбловни тергов йўли билан текши-
жазо тайинланиб, ўз оиласи қатъиян тақиқлайди. рилган бошқа далиллар мажмуи билан шоҳжаҳон ХўЖаЕв, Аввал нодавлат таълим ташкилот-
бағрида қолдирилгани исботлаши шарт. Агар мазкур кафолат Тошкент давлат юридик лари жуда кам ва аҳоли орасида
фикримиз исботидир. Айтиш керакки, тергов вақтида қўл- талаблари бажарилмаса, бундай ҳолат- университети кафедра уларга бўлган ишонч унчалик юқори
ланиладиган ғайриқонуний ҳаракатлар ларда суд шахснинг айбини тасдиқловчи мудири, бўлмаган. Жаҳон тажрибаси шуни
фақат қийноқ ва бошқа зўрлик усуллари- далилларнинг етарли эмаслиги туфай- юридик фанлар бўйича кўрсатмоқдаки, нодавлат таълим
дан иборат эмас. Бундан ташқари, жи- ли оқлов ҳукми чиқаради. Яъни бунда фалсафа доктори сектори соғлом рақобат ва сифат-
ноий таъқиб остидаги шахсга нисбатан исботланмаган айб — исботланган ни таъминлашга имкон беради.
Бундан ташқари, инсон ҳуқуқларини қў- ундан иқрорлик кўрсатмаларини олиш айбсизликка тенг, деган халқаро стан- “Ўзбекистон Республикасининг ойдинлашади. Шу жиҳатлар эъти- ЮНИСЕФнинг тегишли тавсиясига
пол тарзда бузган 60 нафар ҳуқуқ­тарти- мақсадида ўтказиладиган босим нафақат дарт амал қилади. Конституциясига ўзгартиш ва қў- борга олиниб, сўнгги йилларда таъ- кўра, нодавлат мактабгача таълим
бот органи ходими жиноий жавобгарликка жисмоний, шунингдек, руҳий тазйиқ кўри- шимчалар киритиш тўғрисида”ги лим тизимидаги ислоҳотлар тако- ташкилотлари мослашувчанликни,
тортилди. Бу рақамлар айбланган, гумон- нишида ҳам кузатилиши мумкин. Айнан Конституцияга киритилаётган ушбу Конституциявий қонун лойиҳасида миллашмоқда. Мактабгача таълим рақобатни таъминлайди ва таълим
ланган шахсларнинг айби етарлича да- шундай ноқонуний усуллар қўллаб олин- кафолатлар бутун дунё эътироф этган таълимнинг ҳуқуқий асосларини мус­ қамрови 62 фоиз, олий таълимга сифатини оширишга хизмат қилади.
лиллар билан исботланмагунча, шахсга ган ҳар қандай далиллардан фойдаланиш айбсизлик презумпциясининг “олтин қои- таҳкамлаш ҳам ўз ифодасини топ- қамраб олиш эса қарийб 30 фоизга Буни АҚШ, Буюк Британия, Канада
нисбатан жазо чоралари қўлланилмас- қонунан тақиқланади. Яъни тергов вақти- да”лари бўлиб, уларнинг конституциявий моқда. Яъни лойиҳадан таълим тизи- етказилди. каби мамлакатлар тажрибаси тас-
лиги амалда ҳам таъминланаётганини да иқрорлик кўрсатмалари босим остида даражада мустаҳкамланиши фуқарола- мига оид қўшимчалар ҳам ўрин олган. диқлайди. Ўзбекистонда ҳам хусусий
англатади. олинган бўлса, бу сўзсиз номақбул далил римизнинг ҳуқуқ ва эркинликлари ҳимоя Профессионал таълим тизими мактабгача таълим ташкилотларига
ҳисобланади ва улардан судда фойдала- қилинишининг янги ва ишончли механиз- Жумладан, Конституциянинг ислоҳ этилди, уларда замонавий нисбатан ота­оналар ишончи ортиб
Айни пайтда конституциявий ислоҳот- ниш мумкин эмас. мини ишга солади. 41­моддасига давлат узлуксиз таъ- касбларни эгаллашга қаратилган бормоқда.
лар жараёнидаги чора­тадбирлар изчил лим тизими, унинг ҳар хил турлари таълим дастурлари жорий этил-
давом эттирилиб, халқаро андозалар Бундан ташқари, қонунда шундай ва шакллари, давлат ва нодавлат моқда. Албатта, бундай ютуқлар Олий таълим тизимини оладиган
даражасига кўтаришга алоҳида эътибор процессуал талаб амал қиладики, унга таълим ташкилотлари ривожланти- билан бирга соҳада ечилиши за- бўлсак, бугунги кунда 33 та нодав­
қаратилмоқда. Конституциянинг 26­мод- биноан агар суд мажлисида, масалан, рилишини таъминлашга оид қоида рур бўлган муаммолар ҳам бор. Шу лат олий таълим даргоҳи фаолият
дасига киритилиши таклиф этилаётган киритилиши таклиф қилинмоқда. Бу сабабли таклиф этилаётган қоида олиб боряпти. Бу жами ОТМларнинг
муҳим янгилик бунга мисол бўла олади. қоида иккита муҳим жиҳатни ўз ичига давлатнинг таълим соҳасидаги маж- қарийб 19 фоизини ташкил этади.
Бу янгилик шахснинг ўз айбини тан оли- олади. буриятини белгиламоқда. Хорижий Жаҳон тажрибасига назар соладиган
ши унга қарши ягона далил бўлса, у мамлакатлар тажрибасига эътибор бўлсак, Гарвард, Стенфорд, Прин-
айбдор деб топилиши ёки жазога тор- Биринчидан, узлуксиз таълим қаратадиган бўлсак, Германия, Ита- стон университетлари каби нуфузли
тилиши мумкин эмаслиги тўғрисидаги тизимини таъминлаш муҳимлиги лия, Франция, Сингапур, Жанубий ОТМлар хусусий университетлар ҳи-
қоидани назарда тутади. белгиланмоқда. Ўзбекистонда таъ- Корея, БАА, Қатар каби мамлакат- собланади. Статистик маълумотлар-
Мазкур кафолатнинг аҳамияти нимада? лим тизимининг узлуксизлиги муҳим ларда таълим масаласи давлатнинг га кўра, Буюк Британияда таниқли
Тасаввур қилинг, одатда шахсга нисбатан тамойиллардан бири саналади. муҳим вазифаси сифатида белги- судьяларнинг 74 фоизи, муваффақи-
жиноят иши бошланганда оғир руҳий ҳо- Мазкур тамойилнинг конституция- ланган. Яъни бу борада давлат маж- ятли фаолият олиб бораётган жур-
латга тушади, ўзини йўқотиб қўяди ва бу вий қоида сифатида акс эттирили- буриятини белгилаш соҳадаги муам- налистларнинг 51 фоизи, малакали
пайтда у ўз ҳуқуқларини тўлиқ англай ол- ши давлат томонидан аниқ ишлар моларни тизимли ва манзилли ҳал шифокорларнинг 61 фоизи хусусий
маслиги мумкин. Ана шундай руҳий ҳолат- амалга оширилишини талаб этади. этиш демакдир. университетларда таълим олган.
да инсон айбдорлигини исботлаш унинг Бу таълимнинг ҳар бир босқичида
эмас, тергов органларининг вазифаси етарли қамров даражасини таъмин- Иккинчидан, таълим соҳасида Хулоса ўрнида айтиш мумкинки,
эканини тушунмасдан ўзига қарши кўрсат- лаш, соҳа ташкилотларининг мод- давлат­хусусий шериклик тамойи- Конституциямизда ўз аксини топаёт-
малар бериши ҳаётимизда кенг тарқал- дий­техник базасини мустаҳкамлаш ли асосида таълим тизимини ри- ган бундай янгилик таълим сифати-
ган амалиёт. Шахс ўзининг айбсизлиги- каби муҳим вазифаларни ўзида акс вожлантириш назарда тутилмоқда. ни янада оширишга замин яратади.
ни исботлаб бериши шарт эмаслиги ва эттиради. Ўзбекистон Республикасида мактаб-
исталган вақтда сукут сақлаш ҳуқуқидан гача, халқ ва олий таълим тизимла-
фойдаланиши мумкинлиги қоидасининг Айниқса, таълим узлуксизлигини рини 2030 йилгача ривожлантириш
конституциявий даражада мустаҳкамла- таъминлаш ёшларни бозор иқтисо- концепцияларини самарали амалга
ниши тергов органлари томонидан шахс- диёти шароитида талаб юқори касб оширишга асос бўлади. Узлуксиз
ни мажбурлаш ёки унга ҳар қандай босим ва мутахассисликларга ўқитиш им- таълимнинг конституциявий кафо-
ўтказиш каби салбий ҳолатлардан ҳимоя конини беради. Мамлакатимиз аҳо- латлари мустаҳкамланади. Бу эса
қилади. лисининг 60 фоизи ёшлар эканини навқирон авлоднинг интеллектуал
Жиноят процессида шахснинг шаъни инобатга олсак, мазкур масаланинг салоҳиятини юксалтириш ва жамият
ва қадр­қимматини ҳурмат қилиш масала- жамият ривожидаги аҳамияти янада ривожини янги босқичга кўтаришда
си жуда муҳим. Сабаби бу жараёнда ин- муҳим дастуруламал бўлади.
сонга асоссиз жисмоний ёки руҳий тазйиқ

фуқароларни иШсизликдан Ҳимоя қилиШ ва чилигида мамлакатимизда давлат ва
камбағалликни камайтириШга эътибор кучаяди жамият ҳаётида амалга оширилаётган
ислоҳотлар, ижтимоий соҳа ва иқти-
Мавлуда ХўЖаЕва, ижтимоий муҳофаза қилиш ва аҳоли мутахассислар ҳаётида чинакам янги- содиётни ривожлантириш, жумладан,
олий Мажлис қонунчилик палатаси Меҳнат билан мулоқотни таъминлашга йўналти- ланишларга сабаб бўлди. инвестиция муҳитини яхшилаш бора-
ва ижтимоий масалалар қўмитаси раиси рилган муносиб меҳнат бўйича мамлакат сида мамлакатимиз меҳнат қонунчи-
дастури бажарилмоқда. Ушбу Ташкилот Ёдимиздан чиқмайдиган яна бир ҳо- лигини такомиллаштиришнинг асосий
Меҳнат қилиш ҳуқуқи ва бу ҳуқуқнинг амалга оширилиш экспертларининг бевосита иштирокида лат — аҳоли, айниқса, ёшларнинг иш йўналишлари белгиланди.
масаласи давлатимизнинг бугунги ва келажакдаги қиёфасини қишлоқ хўжалигида болалар меҳнати билан таъминланиш даражаси ҳақида-
белгиловчи, мамлакатимизнинг халқаро обрў-эътиборини ва мажбурий меҳнатдан фойдаланиш ги баландпарвоз статистик рақамлар- Бинобарин, бандлик, индивидуал
таъминлайдиган, инсоннинг бевосита манфаатларига дахлдор мониторинги олиб борилди. дан халқимиз безиб қолганди. Ҳудуд- меҳнат муносабатлари, ходимларни
муҳим масала. Шу боис, Бош қонунимизга киритилиши ларда “касб­ҳунар коллежлари, олий касбга тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва
таклиф этилаётган янги нормалардан бири айнан давлатнинг Амалдаги Конституциямизнинг таълим муассасалари битирувчилари малакасини ошириш, айрим тоифадаги
фуқароларни ишсизликдан ҳимоя қилиш борасидаги 37­моддасида ҳар бир шахс меҳнат иш билан таъминланди” деб рақамлар ходимлар меҳнатини тартибга солиш
вазифасини Конституция даражасида мустаҳкамлашни қилиш, эркин касб танлаш, адолатли қўшиб айтиларди. Аслида эса таълим хусусиятлари, ходимларнинг меҳнат
назарда тутаётгани муҳим аҳамиятга эга. меҳнат шароитларида ишлаш ва қонун- муассасалари маъмурияти битирув- ҳуқуқларини ҳимоя қилиш, меҳнат низо-
да кўрсатилган тартибда ишсизликдан чиларга корхона ва ташкилотлардан ларини кўриб чиқиш каби нормаларни
Хусусан, Конституциямизнинг комплекс ишлаш механизми жорий қи- янги босқичида ана шу жиҳатлар чуқур ҳимояланиш ҳуқуқига эга эканлиги мус­ “уч томонлама” шартнома тузиб олиб ўз ичига олган ҳуқуқий ҳужжатлар муо-
371­моддасида қуйидаги норма акс эт- линди. идрок этилиб, бу борадаги ёндашув ва таҳкамланган. Жамият ривожланиши- келишни буюрарди. Шу билан ёшлар малага киритилди.
тирилиши таклиф этилмоқда: давлат ҳуқуқий асосларни тубдан ўзгартириш- нинг замонавий тенденциялари меҳнат бандлиги масаласидаги сохта ҳисобот-
фуқароларни ишсизликдан ҳимоя қи- Иккинчидан, инсон қадрини юксалти- ни тақозо қилмоқда. соҳасида вужудга келаётган муносабат- лар, рақамлар билан керилиб юрардик. Кези келганда таъкидлаш лозим,
лиш ва камбағалликни қисқартириш ришнинг ўзига хос миллий ҳуқуқий асос­ ларга янги талабларни қўймоқда. Ўзбекистонда аҳолининг даромадли
чораларини кўради. давлат фуқа- лари тубдан такомиллаштирилди ва Ўзбекистон Халқаро меҳнат ташки- Бундан ташқари, фуқароларни меҳнат билан бандлигини таъминлаш,
роларнинг бандлигини таъминлаш бунда, энг аввало, умумэътироф этил- лотига (ХМТ) аъзо бўлди ва ушбу таш- Кўпчилигимиз яхши эслаймиз, яқин меҳнат фаолиятига жалб қилишнинг уларни тадбиркорликка жалб қилиш
учун уларнинг касбий тайёргарлиги ган халқаро ҳужжатларга таянилди. Юр- килотнинг 18 та, жумладан, 8 та асо- йилларгача куз фасли келиши би- янги турли хил шакллари ҳисобга ва ўқитиш ҳамда ўзини ўзи банд қи-
ҳамда қайта тайёрланишини ташкил тимизда очиқ сиёсат олиб борилиб, илк сий конвенцияси, шунингдек, болалар лан ўқитувчилар, шифокорлар, ҳат- олинмас, иш берувчиларни, хусусан, лиш фаолияти “маҳаллабай” ишлашга
этади ва рағбатлантиради. бор аҳолининг камбағаллик даражаси меҳнати ва мажбурий меҳнатга қарши то болаларимиз пахта даласида “их- қўшимча одамларни меҳнатга жалб қаратилган вертикал тизим асосида
тан олинди. курашишга доир конвенциялари рати- тиёрий­мажбурий” меҳнатга жалб қилишнинг содда шаклларини танлаш- юритилаётгани туфайли эришилаётган
Ушбу норманинг такомиллаштирила- фикация қилинди. этиларди. Оқибатда инсон капиталини га имкон берадиган мослашувчан иш натижалар бугунги кунга келиб, ўз сама-
ётган Конституциямизда акс эттирили- Учинчидан, жаҳонда ўхшаши йўқ ривожлантиришга хизмат қиладиган режимларидан кенг фойдаланиш учун расини намоён этмоқда.
ши қанчалик ўринли, деган савол юзага янги тизим — муаммолар билан ман- Мамлакатимизда Халқаро меҳнат тизимлар бўлмиш таълим ва тиббиёт етарли шарт­шароит яратилмаган эди.
келиши табиий. Назаримда, бунинг учун зилли ишлаш бўйича “Темир дафтар”, ташкилоти конвенцияларини ҳаётга сифати тушиб кетди, халқаро ҳамжами- Бу каби ноўрин механизмлар ўзимизни Давлатнинг фуқароларни ишсизлик-
асослар етарли. “Аёллар дафтари” ва “Ёшлар дафтари” татбиқ этишга доир миллий ҳаракат- ятнинг ҳақли таъналари остида қолиб ўзимиз алдашга, кўзбўямачилик қилиш- дан ҳимоя қилиш ва камбағалликни
жорий этилди. лар режаси қабул қилинди. Мазмуни келдик. Шундай бир мураккаб паллада га сабаб бўларди. қисқартириш чораларини кўриши, аҳо-
Биринчидан, Шавкат Мирзиёев ва моҳияти ХМТ методологияси бўйича Президентимизнинг қишлоқ хўжали- ли бандлигини таъминлаш учун улар-
Президентлик лавозимига киришган- Муҳими, халқимиз ҳаётининг барча миллий меҳнат қонунчилигини ва меҳнат гини модернизация ва диверсифика- Бугун замон буткул ўзгарди ва ўз­ нинг касбий тайёргарлиги ҳамда қайта
дан бошлаб халқ билан тўғридан­тўғри жабҳаларида амалга оширилаётган бозорини ривожлантиришга, бандликни, ция қилиш, соҳага бозор иқтисодиёти ўзидан аҳоли бандлиги, меҳнат муҳо- тайёрланишини ташкил этиши ва рағ-
мулоқот тизимига асос солинди. Ҳар кенг кўламли ислоҳотлар фуқаролари- тамойилларини амалда жорий этиш, фазаси, ходимларнинг ҳуқуқ ва ман- батлантиришига оид янги норманинг
бир инсоннинг дарду ташвиши, муам- мизнинг онги ва дунёқарашида жиддий пахтачиликда тўлиқ кластер тизими- фаатларининг ҳимоя қилиниши, уларга Конституцияда акс эттирилиши ушбу
моси ва уларнинг амалий ечими билан ўзгаришлар юз беришига сабаб бўлди. га ўтишга қаратилган тарихий қарор- муносиб меҳнат шароитини яратиш хайрли ишларни янги босқичда давом
Ўзбекистон тараққиётининг ҳозирги лари қабул қилинди. Бу эса нафақат борасидаги ташкилий­ҳуқуқий меха- эттиришга ҳуқуқий асос бўлади.
мамлакат қишлоқ хўжалигида, балки низмлар ҳам ўзгарди.
соғлиқни сақлаш, таълим тизимидаги Бу эса олдимизга қўйилган эзгу мақ-
Замон талаблари асосида такомил- сад — халқимиз муносиб ҳаёт кечириши
лаштириб борилаётган меҳнат қонун- учун қулай шароит яратиш, мамлакати-
мизнинг иқтисодий­ижтимоий салоҳия­
тини юксалтириш, фаровон жамият
барпо этишда муҳим қадам бўлади.

Нигоҳ 52022 йил 24 сентябрь, 197-сон

ЯНгича ёНдашувлар ИЛМ-ФАН ВА ИШЛАб чИ£АРИШ
ТАРМО£ЛАРИ УЙ¢УНЛАШУВИ

академия олимлари тад¿и¿отларида акс этмо¿да 1 октябрь — ª¯итувчи ва
мураббийлар куни
Ғайрат баҳодиров, хўжалиги маҳсулотларини етиштириш Ўзбекистон ҳудудида тарқалган ўсим-
лик турлари ҳақидаги билимини мус­ £УШНИНГ ИККИ £АНОТИ
фанлар академиясининг ва янги иш жойларини ташкил этиш таҳкамлашга хизмат қилади. Шу
бош илмий котиби имкони пайдо бўлади. билан бирга, фундаментал ва ама-
лий тадқиқотларни олиб боришда
Механика ва иншоотлар сейсмик аҳамияти катта.
мустаҳкамлиги институтининг ша-
Бошланиши 1-бетда молнинг паст тезлиги учун мўлжаллан- Тиббиёт ва фармацевтика соҳаси
бўйича тақдим қилинган препаратлар:
Ядро физикаси институти олим- ган вертикал ўқли шамол турбинаси грипп ва ўткир респиратор вирусли ҳилола ЮсуПова,
ларининг навбатдаги ишланмаси — тадбиркорлар ва жисмоний шахслар- инфекцияларни даволашга йўналти- Наманган вилояти мактабгача таълим бошқармаси бошлиғи,
лютеций­177 препарати клиник си- нинг буюртмалари асосида тайёрлаб рилган “ЦелАгрип”, кўздаги вирусли “содиқ хизматлари учун” медали соҳиби
новлардан ўтказилди. Шу йилнинг 29 бериладиган бўлди. Унинг асосий касалликларни даволовчи “ГлазАвир”,
июнида рўйхатга олиниб, қўллашга юқори босимли қувурлар (нефть ёки мақсади муқобил энергия ишлаб чиқа- куйган ва гинекологик яраларни да- Ортга назар ташлайман: ўтган беш йилда мактабгача таълим
тавсия этилган. Ҳозирги кунда рес­ газ узатишда), конструкцион иншоот- рувчи манбалардан энг арзон ва эко- воловчи “Баксергел”, жарроҳлик ама- тизимини ривожлантиришнинг энг муҳим асослари шакллантирилган
публикамиз клиникаларига етказиб лар (магистрал кўприклар, кўп қаватли логик хавфсизлик даражаси юқори лиётидан сўнг ички аъзолар ёпишиб паллаларга айланибди. Яъни шу давр ичида Президентимизнинг 2017
бериш мақсадида шартномалар ту- бинолар) барпо этишда ишлатилади- бўлгани шамолнинг механик энергия- қолишининг олдини олувчи “Аспайк”, йил 30 сентябрдаги “Мактабгача таълим тизими бошқарувини тубдан
зилмоқда. Шу билан бирга, Япония, ган металлнинг пайвандланган чоки- сини электр энергиясига айлантириш куйган яраларни даволовчи “Нано- такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги фармони ҳамда
Хитой, Ҳиндистон ва бошқа мамлакат- нинг мустаҳкамлиги 2 баробар ортади. усулидан фойдаланишдир. Қурилма дерм”, замбуруғ касалликларини да- “Ўзбекистон Республикаси Мактабгача таълим вазирлиги фаолиятини
ларга экспорт қилинади. Ушбу препа- 10–15 метр баландликка ўрнатилади воловчи “Аргодерил” каби бир неча ташкил этиш тўғрисида”ги қарори мазкур йўналишдаги ишларнинг
ратни шу кунгача экспорт қилинаётган Институт ишланмаларидан яна ва секундига 3­4 метр шамол тезли- дори воситалари эътиборга молик из- янги босқичига пойдевор яратди. Бинобарин, ушбу ҳужжатларда
хомашё кўринишидаги лютеций­177 бири ҳароратни фасл мавсумидан гида ишлайди. Шамол тезлиги юқори ланишлар маҳсулидир. Бу дори воси- мактабгача таълимни узлуксиз таълимнинг бошланғич бўғинига
хлоридга нисбатан 5­6 баробар юқори қатъи назар, 24–27 даража мўъта- бўлган вақтда эса ўзининг ҳимоя тизи- таларининг клиник синови якунлангач, айлантириш йўлида болани соғлом камолга етказиш, унинг мустақил
қўшимча қийматга эга тайёр маҳсулот диллаштиришга мўлжалланган нано- мига ўтади. Шу сабабли уни юртимиз- мамлакатимиз миқёсида ишлаб чиқа- фикрини шакллантириш, мавжуд қобилиятини рўёбга чиқариш,
сифатида сотиш имкони бор. Мазкур композицион плёнкадир. У иссиқхона нинг барча ҳудудида ўрнатиб, ишла- рилади. билим олишга бўлган интилишини ривожлантириш каби қатор
радиофармпрепаратларга қизиқиш учун энергия сарфини 60–100 фоизга- тиш мумкин. вазифалар белгилаб берилди.
Соғлиқни сақлаш вазирлиги вакилла- ча қисқартиради. Ҳосилдорлик 30–45 генетика ва ўсимликлар экспе-
ри томонидан билдирилди. Бундан фоиз ортади. Суғориш учун сув сарфи Институтнинг терига ишлов бе- риментал биологияси институти келаётганини, ёш ўқувчилар билан
ташқари, институтнинг сувни тозалаш 30 фоиз камаяди. Гидрогель қўллан- рувчи транспортёр қурилмасининг ғўзанинг янги истиқболли “Афсона”, ишлаш осонлашганини билдиради. Бу-
қурилмасига Мудофаа вазирлиги, ра- ганда 70 фоизгача сув тежалади. Бу саноат намунасини тайёрлаш ва ти- “Самара”, “Марварид”, ЎзФА­710; лардан кўринадики, тизимдаги ишлар
диация ёрдамида бурғилаш ускунала- технология ҳам Евроосиё патентига жорийлаштириш учун “Ўзчармсаноат” буғдойнинг “Паҳлавон”, “Оқмарва- ўз самарасини бермоқда. Бундан
ри мустаҳкамлигини ошириш ишлан- эга. Яқинда мамлакатимиз мустақил- уюшмаси тасарруфидаги чарм ишлаб рид”, “Эъзоз”; соянинг “Сочилмас”, ташқари, яқин йиллар ичида иннова-
масига Геология қўмитаси вакиллари лигининг 31 йиллиги муносабати би- чиқарувчи корхоналар билан ҳамкор- “Генетик­1”; механизацияда ўришга цион педагогик технологиялар юзага
томонидан катта қизиқиш билдирил- лан Фанлар академиясида ташкил ликда ишлашга келишиб олинди. Тери мослашган мошнинг “Ишонч” навла- чиқди. Натижада моддий­техник база-
ди. Ҳозир ўзаро ҳамкорликда ишлаш этилган ишланмалар кўргазмасида маҳсулотининг сифатини ошириш ва ри ва азот ўзлаштирувчи бактериялар ни мустаҳкамлаш, тармоқни кенгайти-
шартлари муҳокама қилинмоқда. Материалшунослик институтининг технологияларни қўллашни тўғри таш- асосида олинган биоазот биопрепара- риш, уларни ўқув­услубий, дидактик
Лютеций­177 препарати простата бези ишланмалари асосида Тошкент вилоя­ кил этиш, технологик машиналар кет- ти диққатга сазавордир. Инновацион материаллар билан таъминлаш ҳамда
саратони ва унинг метастазаларини ти ҳокимлиги билан 1 миллиард 870 ма­кетлиги ва уларни бирлаштирувчи ривожланиш вазирлиги Тошкент вило- педагог ходимлар малакасини ошириш
даволашда қўлланилиб, ҳозирги кунда миллион сўмлик шартнома тузилди. датчиклар ёрдамида бошқарилувчи яти ҳудудий бошқармаси билан ушбу бўйича муҳим вазифалар бажарилди.
шу соҳада фойдаланилаётган препа- параметрларга эга автоматик тизимни навларни Тошкент вилояти ҳудудида Айниқса, давлат­хусусий шериклик
ратлар ичида энг самаралиси ҳисоб­ ташкил этиш, терига механик ишлов кенг жорий қилиш мақсадида кўргаз- ва оилавий боғча шаклида фаолият
ланади ва оператив муолажаларсиз бериш учун жараёнлараро транс- мали экин майдонларини ташкил қи- юритаётган 2 минг 109 та ташкилот ва
97­98 фоизгача даволаниш имконини портёр қурилмасини қўллаш муҳим лиш юзасидан келишилди. Институт таълимнинг яна бир муқобил шакли —
бермоқда. Ушбу препарат республика- аҳамиятга эга. олимлари томонидан яратилган ғўза, ташкилотларда қисқа муддатли, яъни
миз клиникаларига жаҳон бозоридаги буғдой ва соянинг маҳаллий навлари тўлиқ кунга мўлжалланмаган бир неча
нархларга нисбатан 8–10 баробар ар- Кўсак қурти сонини иқтисодий за- биотик ва абиотик стрессларга чи- юз гуруҳлар ташкил этилди.
рар келтириш мезонидан ошмайди- дамлилиги, ҳосилдорлиги ва ҳосил
ган даражада назорат қилиш учун сифатининг юқорилиги билан бошқа Таҳлиллар шуни кўрсатмоқдаки, ти-
навлардан ажралиб туради. Навлар- зимдаги кескин ўзгариш хорижий дав-
зон етказиб берилади. ни жорий қилиш натижасида эса ғўза, латлар ва халқаро ташкилотлар билан
буғдой ва соя экинларининг ҳосилдор- икки томонлама ҳамкорлик ўрнатиш
Бундан ташқари, институтнинг сув лиги ошишига, бу эса, ўз навбатида, Булар айтишга осон гаплар. Лекин бўлди. Чунки дунё тажрибасини ўз-
қишлоқ хўжалигида юқори иқтисодий соҳада битта бурилиш ясаш игна би- лаштириш болаларимизни жаҳон стан-
тозалаш ускуналари узоқ чўл­дашт самарадорликка эришишга олиб ке- лан қудуқ қазишга ўхшайди ва буни дартларига мос таълим жараёнлари
лади. бола психологиясини яқиндан билади- асосида қамраб олишга, уларни ҳам
зоналари, ичимлик сув билан таъ- ганлар яхши англайди, ҳис этади. жисмонан, ҳам маънан етук инсонлар
Иммунология ва инсон гено- этиб тарбиялашда муқобил ечимлар
минланмаган ҳудудларда жойлашган микаси институти томонидан тери Давлатимиз раҳбари ҳудудларга топиб берди. Айниқса, мактабгача
аллергодерматозларини даволашда ташрифи чоғида доимо тарбиянинг таълимда инновацион ёндашувларни
ҳарбий қисмлар учун очиқ сув ҳавза- ишлатиладиган янги 4 фоизли сурт- бирламчи ва муҳим бўғини сифатида жорий этиш, таълим олишга алоҳида
ма (мазь) дори воситаси ҳамда ка- мактабгача таълим тизимини юксалти- эҳтиёжи бўлган болалар учун тенг им-
ларидан олинган ёки ташиб келинган салликларни аниқлайдиган янги ПЗР риш, боғчаларнинг моддий­техник ба- коният яратиш, таълим­тарбия сифати-
тести ҳам ишлаб чиқарувчиларда засини мустаҳкамлаш, уларни моҳир ни кучайтириш ва юқори малакали му-
сувни тозалаб, зарарсизлантириб тоза катта қизиқиш уйғотди. Суртма дори педагоглар билан таъминлаш, бола- тахассислар тайёрлашдаги қатор йирик
воситаси табиий бўлгани учун сал- ларни мактабга сифатли тайёрлаш лойиҳалар вилоят мактабгача таълим
ичимлик сув даражасига етказиш им- бий таъсири кам, бошқа муқобил- масаласига тўхталади. Шу боис, рес­ бошқармаси тизимларида самарали
ларига қараганда аллергодерматоз- публикамизда замон талабларига мос натижаларга эришиш имконини яратди.
конини беради. ларни даволашда самарали таъсир янги типдаги мактабгача таълим таш- Масалан, мактабгача таълимнинг муқо-
кўрсатади. С, В гепатити, цетамега- килотлари сони кўпайиб, уларга олий бил шаклларини жорий этиш режасига
Институтда яратилган бурғилаш ловирус, инсон папиллома вируси, маълумотли, моҳир педагоглар жалб кўра, 2021 йилда БМТнинг ЮНИСЕФ
брусцеллёз, COVID­19 вируслари ва қилинмоқда, ишлаётган кадрларнинг
ускуналарига радиациявий ишлов шунга ўхшаш 9 номдаги ГМО (гене- билими ва малакасини ошириш учун
тик ўзгартирилган организм)ларни қайта тайёрлов курслари фаолияти
бериш технологияси уларнинг ишлаш аниқлаш бўйича янги ПЗР тестини йўлга қўйилмоқда.
ҳамкорликда кенг миқёсда ишлаб
ресурсини 50 фоиздан 3 баробаргача чиқариш йўлга қўйилган. Ушбу ПЗР
тизимининг афзалликлари шунда-
оширади. Бу эса бурғилаш ишлари ки, у маҳаллий маҳсулот, сезгирли-
ги бошқа шунга ўхшаш тизимларга
таннархини ва бурғилаш вақтини ан- қараганда бирмунча юқори ҳамда
иқтисодий томондан ҳам арзон. Яра-
чагина камайтиришга хизмат қилади. тилган тест тизимлари турли юқумли
касалликларни аниқлаш, айниқса,
Материалшунослик институти оғир асоратлар билан кечадиган су-
олимлари ишлаб чиққан сифатли рункали юқумли касалликларни эрта
ташхислашда қўл келади.
пайвандлаш чокини ҳосил қиладиган
Микробиология институтида
12 турдаги фаоллаштирувчи флюслар дунёда ҳозирги кунда муқобили йўқ
оригинал препарат — “Стопангин”
ишлаб чиқарувчилар диққат марка- ишлаб чиқилгани эътиборга молик
янгилик бўлди. Бу дори юқори нафас
зида бўлмоқда. У саноат ва хўжалик микробиология институтида дунёда Ҳозирги йўллари инфекцияларини қўзғатувчи-
иншоотларини (юқори босимли қувур- кунда муқобили йўқ оригинал ПреПарат — ларига қарши кучли антагонистик ху-
лар, кўприклар, технологик минора- стоПангин иШлаб чиқилгани эътиборга молик сусиятга, юқори самарадорликка эга.
лар) қуришда ишлатиладиган 4 мм. ва Мазкур препарат юқори нафас йўл-
янгилик бўлди. бу дори юқори нафас йўллари ларининг микрофлорасини тиклайди, мактабгача таълимнинг муқобил Шаклларини
ундан ортиқ қалинликдаги конструк­ антибиотиклар қабул қилишни камай- жорий этиШ режасига кўра, 2021 йилда бмтнинг
инфекцияларини қўзғатувчиларига қарШи тиради, антибиотикка чидамли бак- юнисеф халқаро болалар жамғармаси билан
цион пўлат металлар ва аралашма- терияларга қарши самарали таъсир биргаликда вилоятимизнинг косонсой,
кўрсатади. Шу билан бирга, фойдали тўрақўрғон, чуст ва норин туманларида
ларни ортиқча харажатсиз пайванд- кучли антагонистик хусусиятга, юқори микроорганизмлардан ташкил топган мактабгача таълим ёШидаги болалар
бўлиб, озиқ­овқат маҳсулотларида, шу гуруҲларининг ўйин жамоалари синовдан
лашда асқатади. Пайвандланаётган самарадорликка эга. жумладан, сут­қатиқ, шарбат, музқай- ўтказилди.
моқ таркибида ҳам қўшимча сифатида
металлга қараб махсус флюслардан ишлатиш истиқболлари кенг.

фойдаланиш пайванд чокининг бир Ишланмадан фойдаланиш ҳисобига мўлжалланган, ғўзанинг асосий за- Бундай мисолларни кўплаб кел- Шунингдек, Вазирлар Маҳкамаси- халқаро болалар жамғармаси билан
метр харажатини 14 доллардан 20 қишлоқ хўжалиги учун ноқулай (тоғол- раркунандаси бўлган — кўсак қуртига тириш мумкин. Фанлар академияси нинг 2018 йил 8 декабрдаги “Болалар- биргаликда вилоятимизнинг Косонсой,
долларгача, ишлаб чиқариш вақтини ди, дашт, чўл) ва сув тақчил майдон- қарши, патентлар билан ҳимояланган тизимидаги ҳар бир илмий­тадқиқот ни бошланғич таълимга мажбурий бир Тўрақўрғон, Чуст ва Норин туманла-
70 фоизгача камайтириш имконини ларда энергия (газ, кўмир, электр) сар- HAVIR биологик воситаси зоология муассасаси томонидан ишлаб чиқи- йиллик тайёрлашга босқичма­босқич рида мактабгача таълим ёшидаги бо-
беради. Мазкур технология Европа фисиз иссиқхоналар яратиб, қишлоқ институти томонидан ишлаб чиқилди. лаётган ишланмалар илм­фанда ўтиш чора­тадбирлари тўғрисида”- лалар гуруҳларининг ўйин жамоалари
Иттифоқида патентланган. Натижада Ишланманинг дала синови ўтказилиб эришилган сўнги ютуқларни кенг жа- ги қарорига биноан, 2018­2019 ўқув синовдан ўтказилди.
моатчилик эътиборига ҳавола этиш йили давомида болаларни бошланғич
97,5 фоизгача биологик самарадор- баробарида мамлакатимиз иқтисо- таълимга мажбурий бепул бир йил- Дастур доирасида турли ёш гу-
дий салоҳиятига ҳисса қўшиши билан лик тайёрлашни жорий этиш бўйича руҳлари билан ишлаш бўйича тренин-
лиги қайд этилди ҳамда препаратнинг аҳамиятлидир. дастлабки тажриба­синов лойиҳа Қо- глар уюштирилди. Жаҳон банки билан
рақалпоғистон Республикаси, Фарғона ҳамкорликда 2020 йилдан бошлаб
иқтисодий натижадорлиги гектарига вилояти ҳамда Тошкент шаҳрида му- амалга оширилаётган “Болаларнинг
ваффақиятли амалга оширилди. Ора- эрта ривожланишини такомиллашти-
129 340 сўмни ташкил этади. HAVIR дан кўп ўтмай, яъни 2020 йил 9 март риш” лойиҳаси доирасида мактабгача
куни Вазирлар Маҳкамасининг тегиш­ таълимнинг турли муқобил шакллари,
биопрепарати экологик жиҳатдан тоза, ли қарори билан 2025 йилга қадар жумладан, Косонсой туманининг чекка
6 ёшдаги болаларни мактабгача маж- ҳудудларида яшовчи 3 ёшдан 7 ёшга-
ўзига хос, фақат кўсак қуртига таъсир бурий тайёрлов гуруҳларига 100 фоиз ча бўлган болаларга “Уйга ташриф”,
қамраб олиш белгилаб берилди. махсус таълимга эҳтиёжманд болалар
этади. Фойдали ҳашаротлар ва ис- учун “Эрта ривожлантириш марказла-
Бу борада 2020­2021 ўқув йили- ри” фаолияти синов жараёнида.
сиққонли ҳайвонлар учун зарарсиз, дан бошлаб Наманган вилоятида ҳам
мактабгача таълимнинг муқобил тури Таълим ва тарбия — қушнинг икки
5–10 центнер ҳосилдорликни сақлаб бўлган мажбурий бир йиллик мактабга қаноти, уларни айро тасаввур этиш
тайёрлов гуруҳлари фаолиятини йўлга қийин. Жараёндаги озгина танаф-
қолади. Натижада маҳаллий бозор қўйиш бошланди. Хусусан, 2021­2022 фус ва кичик масъулиятсизлик ҳам
ўқув йили якунларига кўра, 548 та маж- кечирилмайди. Албатта, эришилган
учун янги маҳсулот — биологик препа- бурий бир йиллик мактабга тайёрлов ютуқларнинг ҳеч бири сўнггиси эмас.
гуруҳларига 13 минг 419 нафар бола Зотан, шарафли, савобли ва ма-
ратни ишлаб чиқариш, импорт ўрнини қамраб олинди. Мактабга чиққан бо- шаққатли йўлда босилаётган ҳар бир
лалар устозлари билан гаплашсангиз, қадам нечоғлиқ оғир бўлмасин, энг ав-
босиш ҳамда маҳсулот экспортини мажбурий тайёрлов гуруҳлари очилга- вало, Ватанимиз келажаги давомчила-
нидан кейин болалар сезиларли дара- ри, жондан азиз фарзандларимизнинг
ташкил этиш имкониятини беради. жада мактаб таълимига тайёр ҳолда ойдин камолоти биз учун катта бахт
тимсоли бўлиб қолаверади.
Ботаника институти чоп этган
“Қизил китоб”, “Флора Узбекиста-

на”, “Кадастр флоры Узбекистана”,

“Guidelines for the collection of seeds of

wild plants in Central Asia. Bekdudegan

институт олимлари томонидан яратилган National Arboretum”, “Checklist of
vascular plants of the Flora of Tian­Shan
ғўза, буғдой ва соянинг маҲаллий навлари
Mountain System”, “Flora of the Dzhizak
биотик ва абиотик стрессларга чидамлилиги,
Province” каби илмий китобларга эъ-

Ҳосилдорлиги ва Ҳосил сифатининг тибор катта. Ушбу нашрлар табиатни

юқорилиги билан боШқа навлардан ажралиб муҳофаза қилиш соҳаси мутахассис-

туради. навларни жорий қилиШ натижасида лари, ботаниклар, экологлар, қўриқ-
эса ғўза, буғдой ва соя экинларининг хоналар ва миллий боғ ходимлари,
Ҳосилдорлиги оШиШига, бу эса, ўз навбатида, биология йўналиши ўқитувчилари ва
қиШлоқ хўжалигида юқори иқтисодий талабалари учун мўлжалланган. Маз-
самарадорликка эриШиШга олиб келади. кур йўналишларда фаолият олиб бо-
раётган ходимлар ва талабаларнинг

6 2022 йил 24 сентябрь, 197-сон Маърифат

ТаълиМ

“¥ОКИМ “Hokim akademiyasi.uz” ПлАТФОРМАСи ОРҚАли БиРиНчи
БОСҚичДА жАМи 21 МиНг 375 НАФАР ФОйДАлАНУВчи РЎйхАТДАН
ЎТДи. УлАРНиНг 6 МиНг 976 НАФАРи АБиТУРиеНТлАР, 2 МиНг 544
НАФАРи хОРижий ТилНи ЎРгАНУВчилАР, 6 МиНг 637 НАФАРи
ПРезиДеНТ МАКТАБлАРигА КиРУВчилАР, 5 МиНг 218 НАФАРи
МАлАКАСиНи ОШиРиШ иСТАгиДАги ЎҚиТУВчилАРДиР.

АКАДЕМИЯСИ”

мамлакатимизда биринчи бўлиб шу номдаги вилоят марказига кунига қатнаш қийин. “Ҳоким ака-
онлайн платформа Андижонда иш бошлади демияси”нинг диққатга сазоворлиги — фақатгина
ўқувчи, абитуриентлар эмас, биз, ўқитувчиларни
Президентимиз мамлакатимиз мустақиллигининг 31 йиллигига бағишланган керак бўлса, масофадан туриб ўзлаштириб ола- ҳам қамраб олганида. Бу ғоя, ташаббус жуда тўғри
тантанали маросимдаги нутқида Тараққиёт стратегияси доирасида 2026 веради. Фаолиятимизни эндигина йўлга қўйган ўйланган. Масофавий таълимни ўқитувчи бемалол
йилгача бажариладиган 5 та асосий вазифанинг энг биринчиси таълим бўлсак ҳам, тингловчиларимиз платформа ҳақи- ўзлаштириб, фани бўйича малакасини ошира ола-
тизими бўлишини таъкидлаган эди. да ижобий фикрлар билдираётгани бизни янада ди. Кун бўйи вақтини ўтказиб юргандан кўра, ма-
руҳлантиряпти. Бу ўз устимизда кўпроқ ишлаш, лакасини уйда, онлайн тарзда оширгани ҳар қайси
Бугун аксарият ота­оналар фарзандларига қан- истаган йўналишларда етук мутахассислар, салоҳи- Шаҳзода ҲАКИМЖОНОВА, янги услубларни оммалаштириб, ўзимиз ҳам ян- ўқитувчига маъқул, деб ўйлайман. Бунинг учун ака-
дай қилиб бўлмасин, таълим учун сармоя топиш ятли ва тажрибали педагоглар, хорижий фан ўқитув- абитуриент: гича усулларни кашф қилишимизга туртки беради. демияни ташкил этишга ҳисса қўшган барча­барча-
кераклигини тушуниб етяпти. Ҳатто айрим катта чиларидан билим олади. Зеро, устозлар вилоятнинг — Араб тили йўналиши бўйича олийгоҳга га миннатдорлик билдираман.
ёшдагилар ҳам билим олишнинг кечи йўқ, дея энг нуфузли таълим муассасаларидан меҳнат ста- имтиҳон топширдим. 64 балл йиққаним учун тала- Меҳриддин РАҲИМЖОНОВ,
олийгоҳларнинг сиртқи бўлимига ҳужжат топшир- жи, эришган ютуқлари ҳамда ўқувчиларининг нати- баликка қабул қилинмадим. Шундоқ ҳам институт- 7-синф ўқувчиси: таълимга йўналтирилган
моқда. Аслида ҳам шундай. жаларига кўра саралаб олинган. га кириш учун бир йил вилоят марказига репети- — Вилоятимизда Президент мактаби очилишини беминнат инвестиция
торга қатнадим. Йўл пули ва бошқа ҳаражатларга эшитганимдан бери яхши ўқишга ҳаракат қиламан.
Йиллаб олийгоҳга имтиҳон топшириб, таълим “Hokim akademiyasi.uz” платформаси орқали анчагина кетиб қолди. Яна бир йил тайёрланиш Тинимсиз бадиий, мантиқий китобларни ўқийман. Андижон Digital City технопарки дастурчила-
олишдек эзгу мақсади йўлида қатъий турганларга биринчи босқичда жами 21 минг 375 нафар фой- учун шунча чиқимни ўйлаб, бошим қотиб турга- Лекин инглиз тили, математикадан репетиторга бора ри томонидан хорижий ва маҳаллий ҳамкасблар
далда бергувчи бу гапнинг қанчалар ҳақиқат эка- даланувчи рўйхатдан ўтди. Уларнинг 6 минг 976 на- нида “Ҳоким академияси” очилганини эшитиб, олмадим. Оиламизда мендан ташқари акам ҳам ре- билан ҳамкорликда ишлаб чиқилган онлайн
нини 60–70 ёшда ҳам олий маълумотли бўламан фари абитуриентлар, 2 минг 544 нафари хорижий айни муддао бўлди дедиму, дарров платформага петиторга қатнагани учун ота­онамга қийин бўлади, платформа келгусида яратилган тизимни янада
деган айрим отахону онахонларнинг шижоати ҳам тилни ўрганувчилар, 6 минг 637 нафари Президент уланиб, рўйхатдан ўтдим. Ҳозирча ҳаммаси яхши. деб ўйладим. Лекин барибир Президент мактабига такомиллаштириш ва ривожлантириб бориш, шу-
исботлади. мактабларига кирувчилар, 5 минг 218 нафари ма- Видеодарсларни кучли, тажрибали профессорлар киришни истаган ўқувчи инглиз тили, математикани нингдек, техник жиҳатдан қўллаб­қувватлаш имко-
лакасини ошириш истагидаги ўқитувчилардир. Шу ўтяпти. Йўлда қатнаш учун соатлаб вақтим ҳам энг юқори даражада билиши кераклигини тушундим. нини беради.
Бундай вазиятларда руҳан тушкунликка тушган ўринда айтиб ўтиш жоизки, вилоят аҳолисининг 62 кетмаяпти, пул ҳам сарфламаяпман. Ота­онам “Ҳоким академияси” платформаси ҳақида акамдан
абитуриентлар, умуман, олий таълим олиш истаги- фоизини ёшлар ташкил этади. Жорий йил 30 минг ҳам хурсанд. Насиб қилса, бир йилда платфор- эшитдим. Шу пайтнинг ўзида интернетдан платфор- Биз “Ҳоким академияси” ўқувчиларининг ай-
даги ёш йигит­қизларни қўллаб­қувватлаш, таълим нафардан зиёд йигит­қизлар умумтаълим мактаб­ мадаги кучли ўқитувчилар ёрдамида билимимни мани топиб, рўйхатдан ўтдим. Энди инглиз тили ва римлари билангина суҳбатлашдик. Аммо плат-
сифатини кўтариш, ёшларнинг хорижий тилларни ларини тамомлади. Қарийб 70 минг нафар ёшлар янада мустаҳкамлаб, қайта имтиҳон топшираман. математика дарслари ўтиладиган пайтда онлайн формани вилоятда масофавий таълимни ривож­
билиш даражасини ўстириш мақсадида Андижонда олий таълим муассасаларига имтиҳон топширган Мансур ТУРСУНОВ, дарсда ўтираман. Бепул, яна уйдан чиқмасдан энг лантириш ва замонавий ёндашув асосида илм
янги тажриба йўлга қўйилди. Вилоят ҳокими ташаб- бўлса, Президент мактабига ҳужжат топширган “Ҳоким академияси” инглиз тили ўқитувчиси: кучли ўқитувчилардан билим олиш яхши. олиш учун киритилган катта инвестиция, дейиш
буси билан “Ҳоким академияси” онлайн платформа- ўғил­қизлар сони 22 092 нафарни ташкил этди. — Онлайн платформада ишлаш мен учун анча Омадой ДАДАЖОНОВА, мумкин. Шу маънода йил якунига қадар унга вило-
си иш бошлади. Ҳозирча республикада ягона бўлган қулай. Бунда чиндан ҳам вақтдан ютиш мумкин. 11-синф битирувчиси: ятнинг барча педагог­ўқитувчилари ҳамда ўқувчи-
“Ҳоким академияси”да кимлар ўқийди, тўлов миқдо- Кириш синовларидан ўта олмаган ўқувчию аби- Дарсни тушунтираверасиз, кимга қайси маълумот — Дарслар жуда қизиқарли ва сифатли лар қамраб олиниши назарда тутилган.
ри қанақа, фаолият юритиш тартиби қандай, деган туриентларнинг аксарияти табиийки, келгуси ўқув бўляпти. Устозлар бераётган билимларни тест
саволлар туғилиши табиий. йилидан умидвор. Шу маънода “Ҳоким академияси” топшириқларини ишлаш билан мустаҳкамлаб Зеро, Андижон шаҳридаги тантанали очилиш
уларга янги имконият эшигини очди, дейиш мумкин. боряпмиз. Бу платформанинг қулайликлари кўп маросимида вилоят ҳокими таъкидлаганидек,
замонавий билимлар экан, маблағимиз, айниқса, вақтимиз тежаляпти. “Ҳоким академияси” нафақат ўқувчи ёшлар, балки
замонавий студияда Платформа фақатгина Aндижон вилояти ёшла- Шунинг учун ота­онамизга уй ишларида ёрдам бе- ҳудуддаги мактаб ўқитувчиларининг малакасини
ри ва педагогларига хизмат кўрсатади. ришга ҳам улгуряпмиз. Барча битирувчи тенгдош­ ошириш баробарида таълим сифатини яхшилаш-
Академияда ўқув жараёнлари онлайн тарзда ларимга платформани тавсия қилган бўлардим. га ҳам хизмат қилади.
амалга оширилади. Платформа мутлақо бепул ҳам вақтимиз, Мавлуда СОХИПОВА,
экани билан аҳамиятли. ҳам нақдимиз тежалади Қўрғонтепа туманидаги 27-умумтаълим мак- Муножат МўМиНова,
таби ўқитувчиси: “Янги ўзбекистон” мухбири,
Бундан ўн кун аввал тантанали очилган, энг сўнгги “Ҳоким академияси” иш бошлаганига кўп бўл- — Эндиликда ҳар йили малака ошириб бори-
инновацион технологиялар, жаҳон талаблари андо- мади. Шундай бўлса­да, дастлабки таассуротлар, шимиз керак. Энг чекка туманда бўлганимиз учун рустам ЭшоНов,
засидаги жиҳозлар билан таъминланган “Жалинга” умуман, платформа фаолияти билан қизиқиб, журналист
студияси дарс жараёнларини олиб боришга хизмат академиянинг айрим тингловчи ва ўқитувчиларига
қилади. Платформа фойдаланувчилари ўзлари юзландик.

ТаНлов

¥АР бИР МАЪНАВИЯТ ФИДОЙИСИ ЭЪТИбОРДА

“Энг намунали туман ва шаҳар”, “Энг намунали вазирлик ва идора”

танловининг республика босқичи якунланди

Муқимий номидаги Ўзбекистон давлат мусиқали театри ва идора” танловида эса, 21 та вазирлик Ҳар икки танловнинг мутлақ ғолиб-
қаршисидаги майдонда ранг-баранг тасмалару шарлар ва идора иштирок этди. ларига Президент совғаси — “дамас”
билан безатилиб “Президент совғаси” деб ёзиб қўйилган 2 та автомобили ва 15 миллион сўмлик
“Дамас” автомобили ўтган-кетганнинг эътиборини тортди. “Бу Президент Администрацияси, Вазир- китоблар тўплами тақдим этилди. 2­ўрин
совғалар кимга экан”, деган савол кўпчиликни қизиқтиргани лар Маҳкамаси ҳамда Республика Маъ- эгаларига — 40 миллион сўм пул муко-
табиий. Ушбу автомобиль ва бошқа совғалар театрнинг навият ва маърифат маркази масъул фоти ва 12 миллион сўмлик китоблар
муҳташам саҳнасида “энг намунали туман ва шаҳар”, “энг ходимларидан иборат ишчи гуруҳ жой- тўплами, 3­ўрин соҳибларига — 25 мил-
намунали вазирлик ва идора” танловларининг тантанали ларга чиқиб, танлов иштирокчиларининг лион сўм пул мукофоти ва 8 миллион
тақдирлаш маросимида ўз эгаларини топди. фаолиятини низомда белгиланган йўна- сўмлик китоблар тўплами топширилди.
лиш ва мезонлар асосида ўрганди.
Мазкур танлов ўтган йили илк бор ўт- идоралар ўртасида маънавий­маърифий — Танлов чиндан ҳам шаффофлик
казилганди. У Президентимизнинг 2021 ва тарбиявий ишларни намунали йўлга Баҳолаш жараёнида маънавий­маъ- асосида ўтди, — деди Республика Маъ-
йил 26 мартдаги “Маънавий­маърифий қўйиш бўйича илғор тажрибаларни омма- рифий ишларга масъул раҳбарларнинг навият ва маърифат маркази Наман-
ишлар тизимини тубдан такомиллашти- лаштиришни назарда тутади. фаолияти ва ишларни ташкил этиш ган вилоят бўлими раҳбари Мусохон
риш чора­тадбирлари тўғрисида”ги қаро- ва самарадорликни ошириш борасида Оппоқов. — Бор имконимиз, салоҳияти-
ри билан тасдиқланган “Йўл харитаси”- Бу йил “Энг намунали туман ва шаҳар” шаклланган тажриба, маҳалла фуқаро- мизни ишга солдик. Вилоятимиз ҳокими
нинг биринчи бандига асосан, Республика танловида маънавий­маърифий ишлар- лар йиғинлари билан ҳамкорликда қи- бошчилигида маънавий ишлар сама-
Маънавият ва маърифат маркази томо- ни тизимли йўлга қўйган, бу борада линган ишлар таҳлил этилди. Хусусан, радорлигини ошириш бўйича тизимли
нидан Қорақалпоғистон Республикаси, юқори самарадорликка эришган ҳамда маъмурий ҳуқуқбузарлик, жиноятчилик ишлар олиб бориляпти. Жорий йилда
вилоятлар ва Тошкент шаҳри туман ўз ҳудудида ижтимоий­маънавий муҳит ва коррупциянинг олдини олиш, маъна- Наманганда 2 та маънавият маркази
(шаҳар)лари ҳамда барча вазирлик ва барқарорлигини таъминлаган 14 та ту- вий­маърифий тарғибот­ташвиқот тад- очилди. Шуларнинг бири — Янгиқўрғон
ман ва шаҳар, “Энг намунали вазирлик бирлари қамрови; веб­сайт ва ижтимоий туманида. Ушбу туман маънавиятчила-
тармоқларда материалларнинг ёрити- ри ўз атрофида ташкилот ва корхоналар
лиш кўлами, китоб дўконлари, кутубхо- маънавиятчиларини бирлаштириб, аҳо- билан Ички ишлар органларида маъна- думлари имзоланди. Бу ютуқни тизимда-
наларнинг ташкил этилиши, кўргазмали лини маънавий­маърифий тадбирларга вий­маърифий ишлар ташкил этиш кон- ги барча ходимларнинг ютуғи деб айтсак,
тарғибот воситалари сони ва сифати, кенг жалб қилгани, китобхонлик бора- цепцияси қабул қилинган. Концепцияда тўғри бўлади.
истироҳат боғлари, кино ёки театрлар, сидаги янгича ёндашувлари туфайли бу борадаги ишларни қандай йўлга қў­
маданият маркази, мусиқа ва санъат бу эътирофга эришди, деб ўйлайман. йиш белгилаб берилган. Ўтган бир йил Бу йил танлов бир оз такомиллашти-
мактабларига қамров каби жиҳатларга Маънавият ва маърифат Кенгаши ишла- давомида барча вилоят туман ва шаҳар- рилиб, “Энг намунали вазирлик ва идора”
алоҳида эътибор қаратилди. Ғолиблар- римизни юқори баҳолагани бизни янада лар ички ишлар органларининг тарихи йўналишига қўшимча тарзда “Энг фаол
ни тақдирлаш маросимида Республика фаол бўлишга, кейинги йилда ҳам ғолиб­ китоби яратилди. Ватанпарварлик бур- тарғиботчи вазирлик­идора”, “Давлат
Маънавият ва маърифат маркази раҳба- ликни қўлдан бермасликка ундайди. чаклари янгидан ташкил этилди. Маъна- тилида энг яхши иш юритувчи вазирлик­
ри, сенатор Минҳожиддин Ҳожиматов ва вият ва маърифат хоналари замонавий идора”, “Энг китобхон ташкилот” каби 5 та
бошқалар шу ҳақида сўз юритди. Ички ишлар вазирлигининг Маъна- жиҳозлар билан жиҳозланди. 100 дан номинациялар ҳам қўшилди. Бу Вата-
вий­маърифий ишларни ташкил этиш ортиқ янги кутубхоналар ташкил этилди. нимизни тараққий эттириш, халқимиз
“Энг намунали туман ва шаҳар” тан- бошқармаси бошлиғи, подполковник Бунинг натижасида тизим ходимлари- ҳаётини фаровонлаштириш, аҳоли маъ-
ловида 3­ўринни Навоий вилоятининг Авазбек Иномов вазирликнинг муваф- нинг китобхонлик даражаси сезиларли навиятини юксалтириш йўлида фидоко-
Кармана тумани, 2­ўринни Сурхондарё фақиятини шундай изоҳлади: даражада юксалиб, интеллектуал са- рона хизмат қилаётган ҳар бир фуқаро,
вилоятининг Сариосиё, 1­ўринни эса На- лоҳияти ошиб бораётгани кузатилмоқда. ҳар бир жамоа давлат эътиборидан четда
манган вилоятининг Янгиқўрғон тумани — Президентимизнинг 2021 йил Шунингдек, маънавий­маърифий ишлар- қолмаслигининг яққол ифодаси бўлди.
қўлга киритди. 2 апрель кунги “Ички ишлар органла- ни ташкил этишда 10 га яқин вазирлик,
рининг жамоат хавфсизлигини таъмин- идоралар билан ҳамкорлик меморан- Муножат раҳиМЖоН қизи,
“Энг намунали вазирлик ва идора” лаш ва жиноятчиликка қарши курашиш
танловида эса Миллий гвардия ва соҳасидаги фаолиятини янада такомил- “Янги ўзбекистон” мухбири
“Ўзкимёсаноат” АЖ 3­ўрин, Мудофаа ва- лаштириш бўйича қўшимча ташкилий
зирлиги 2­ўрин, Ички ишлар вазирлиги чора­тадбирлар тўғрисида”ги қарори
1­ўринга муносиб кўрилди.

“Янги Ўзбекистон” ва “Правда Востока” Бош муҳаррир: Таҳририятга келган қўлёзмалар тақриз қилинмайди ва Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси ҳузуридаги Навбатчи муҳаррир: Абдурауф Қоржовов
газеталари таҳририяти” ДУК салим донИЁров муаллифга қайтарилмайди. Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги Мусаҳҳиҳ: Малоҳат Мингбоева
Дизайнер: Зафар Рўзиев
МУАССИС: Газетанинг етказиб берилиши учун обунани расмийлаштирган томонидан 2020 йил 13 январда 1047­рақам билан рўйхатга олинган.
Ўзбекистон республикаси ташкилот жавобгар. нашр индекси — 236. Буюртма Г­960. Манзилимиз:
81594 нусхада босилди. 100029, Тошкент шаҳри,
вазирлар Маҳкамаси Газета таҳририят компьютер марказида саҳифаланди. Матбуотчилар кўчаси, 32­уй
ҳажми — 3 табоқ. Офсет усулида босилган. қоғоз бичими А2.
Газетанинг полиграфик жиҳатдан сифатли чоп этилишига Баҳоси келишилган нархда. ЎзА якуни — 21:10 Топширилди — 23:05

“ШАРҚ” НМАК масъул. “ШАРҚ” нашриёт­матбаа акциядорлик компанияси
босмахонасида чоп этилди.
Босмахона телефони: (71) 233­11­07
Босмахона манзили: Тошкент шаҳри, Буюк Турон кўчаси, 41­уй.
Девонхона: (0­371) 233­70­98 Котибият: (0­371) 233­56­60 Эълонлар: (0­371) 233­57­15 E­mail: [email protected]