2020 йил 25 январдан чиқа бошлаган
Ижтимоий-сиёсий газета № 157 (413), 2021 йил 5 август, пайшанба
Янги ¤збекистонда эркин ва фаровон Яшайлик!
ªЗБЕКИСТОН ПРЕЗИДЕНТИ МАРКАЗИЙ ОСИЁ Ўзбекистон Республикаси Президентининг
ДАВЛАТЛАРИ РА²БАРЛАРИНИНГ НАВБАТДАГИ қаРоРи
МАСЛА²АТ УЧРАШУВИДА ИШТИРОК ЭТАДИ
РЕСПУБЛИКА ²УДУДЛАРИДА ГУЛЧИЛИК ВА КªЧАТЧИЛИК
Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев Туркманистон СО²АЛАРИНИ ЯНАДА РИВОЖЛАНТИРИШ Тª¡РИСИДА
Президенти Гурбангули Бердимуҳамедовнинг таклифига биноан 5-6 август
Республика ҳудудларида гулчи- гулчилик соҳасига оид семинар, дан гулчилик кластерлари ташкил майдони 2 сотих бўлган 25 та “Гул-
кунлари Туркманистондаги “Аваза” миллий сайёҳлик зонасида бўлиб лик ва кўчатчиликни ривожлантириш, анжуман, ярмарка ва кўргазмалар қилинишини таъминласин. чилик ўқув полигон”ларини ташкил
ўтадиган Марказий Осиё давлатлари раҳбарларининг навбатдаги Маслаҳат маҳаллий ва хорижий гул навларини ташкил қилиш, шунингдек, хорижий этиш учун 0,5 гектар ер майдони та-
парваришлаш, аҳоли ўртасида гулчи- мамлакатларда ўтказиладиган яр- 3. Халқаро молия институтлари- шаббускор тадбиркорларга электрон
учрашувида иштирок этади. лик санъати сир-асрорларини омма- марка ва кўргазмаларда иштирокини дан қишлоқ хўжалиги соҳаси учун онлайн-аукцион (қишлоқ хўжалигига
лаштириш, қишлоқ хўжалиги маҳсу- таъминлаш; жалб қилинадиган кредит линияла- мўлжалланмаган ерларда) ёки очиқ
Туркманистон Президенти раислигида йўналишларини баён қилиши кутилмоқда. лотлари экспорт салоҳиятини янада ри мазкур қарорда белгиланган тад- электрон танлов (қишлоқ хўжалигига
ўтадиган тадбирда Қозоғистон Республи- Саммит якунида кўп томонлама муҳим мустаҳкамлаш мақсадида: хорижий давлатлардан экспортбоп бирларни молиялаштириш учун ҳам мўлжалланган ерларда) орқали ижа-
каси Президенти Қосим-Жомарт Тоқаев, гул навларини парваришлаш учун йўналтирилсин. рага берилади;
Қирғиз Республикаси Президенти Садир ҳужжатлар, шу жумладан, давлат раҳбар- 1. Республикада гулчилик ва кўчат- олиб келиш ва уларни маҳаллий-
Жапаров ва Тожикистон Республикаси ларининг Қўшма баёноти қабул қилинади. чилик соҳаларини ривожлантириш, лаштириш, шунингдек, парваришлан- 4. Белгилаб қўйилсинки, гулчилик- “Гулчилик ўқув полигон”ларида
Президенти Эмомали Раҳмон ҳам қатна- шу жумладан, гул етиштиришда аҳо- ган гулларни экспорт қилиш ишлари- ка ихтисослашган туманларда: ўқув курсларини муваффақиятли ту-
шади. Ўзбекистон Республикаси Президенти ли билан кооперация муносабатлари- ни ташкил этиш бўйича яқиндан ама- гатган ва махсус сертификат олган
Марказий Осиё давлатлари раҳбарлари ни йўлга қўйиш, соҳа мутахассислари лий ёрдам кўрсатсин. гулчилик фаолияти билан шуғулла- ишсиз, эҳтиёжманд оилаларга гул ва
Давлат раҳбарлари 2019 йил ноябрь билан икки томонлама учрашувлар ўтка- малакасини ошириш, ишлаб чиқариш наётган тадбиркорлик субъектлари- кўчат етиштиришни ривожлантириш
ойида Тошкент шаҳрида ўтган Маслаҳат зиши ҳам режалаштирилган. жараёнларига илмий ишланмаларни 2. Қишлоқ хўжалиги вазирлиги нинг ўз фаолиятларини кенгайтириш- мақсадида 6 сотихдан ер майдони
учрашувида эришилган келишувларнинг жорий этишда тадбиркорларга ҳар то- ҳамда Инвестициялар ва ташқи савдо лари учун 0,06 гектардан 1 гектар- электрон онлайн-аукцион (қишлоқ
амалга оширилиши натижаларини кўриб Маслаҳат учрашуви дастури доираси- монлама кўмаклашиш мақсадида Гул вазирлигининг Андижон вилоятининг гача ер майдонлари очиқ электрон хўжалигига мўлжалланмаган ерлар-
чиқадилар. да Марказий Осиё етакчи аёллари му- етиштирувчилар уюшмаси ташкил Андижон, Избоскан ва Олтинкўл танлов орқали 30 йилга деҳқон да) ёки очиқ электрон танлов (қишлоқ
лоқоти ва минтақа Иқтисодий форуми, этилганлиги маълумот учун қабул қи- туманларини, Наманган вилоятининг хўжалигини юритиш мақсадлари хўжалигига мўлжалланган ерларда)
Кун тартибига минтақада барқарор ва миллий маҳсулотлар кўргазмаси, миллий линсин. Наманган ва Давлатобод туман- учун ер участкаларини ижарага бе- орқали ижарага берилади.
изчил тараққиётни таъминлаш, савдони таомлар фестивали ҳамда санъат уста- ларини ҳамда Жиззах вилоятининг риш тартибида ажратилади;
ривожлантириш, энергетика соҳасида ларининг тантанали концерти ўтказили- Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳамда Зомин ва Ғаллаорол туманлари- Давлат солиқ қўмитаси ҳузуридаги
шериклик учун қулай шароитлар яратиш, ши мўлжалланган. Инвестициялар ва ташқи савдо вазир- ни гулчиликка ихтисослаштириш “Ҳар бир оила — тадбиркор” дасту- Кадастр агентлиги, Андижон, Жиззах
транспорт-коммуникация соҳасида ҳам- лиги Гул етиштирувчилар уюшмасига: тўғрисидаги таклифига розилик бе- ри доирасида ажратилган маблағлар- ва Наманган вилоятлари ҳокимликла-
корликни кенгайтириш, пандемияга қар- Таъкидлаш жоиз, маслаҳат учрашув- рилсин. нинг камида 10 фоизи гулчилик ри икки ой муддатда “Гулчилик ўқув
ши курашиш борасидаги саъй-ҳаракат- ларини ўтказиш ташаббуси Ўзбекистон тадбиркорлик субъектларини гул- лойиҳаларини ташкил қилиш учун полигони” ташкил қилиш истагини
ларни бирлаштириш ва бошқа масалалар Республикаси Президенти томонидан чилик ва кўчатчилик билан шуғулла- Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ажратилади; билдирган ташаббускор тадбиркор-
ҳам киритилган. 2017 йилда Бирлашган Миллатлар Таш- нишга қизиқтириш, уларни билим ва (Ж.Ходжаев, А.Тўраев) Гул етишти- лар учун ер майдонларининг электрон
килоти Бош Ассамблеясининг 72-сессия- кўникмаларга эга бўлиши учун ўқи- рувчилар уюшмаси билан бирга- “Темир дафтар”, “Аёллар дафта- онлайн-аукционга ёки очиқ электрон
Ўзбекистон Президенти ўз нутқи- сида илгари сурилган эди. тиш, шу жумладан, хорижий давлат- ликда уч ой муддатда гулчиликка ри” ва “Ёшлар дафтари”га киритилган танловга қўйилишини таъминласин.
да дўстлик ва яхши қўшничилик, ўзаро ларда ўқитиш, шунингдек, бу жараён- ихтисослашган туманларда тажриба фуқароларга очиқ майдонда ҳамда
ишонч ва кўмак муносабатларини янада Давлат раҳбарларининг биринчи сам- га хорижий мамлакатлардан малака- тариқасида гулчилик соҳасида тажри- иссиқхоналарда гул етиштириш бў- Давоми 2-бетда
мустаҳкамлашга қаратилган қатор ташаб- мити 2018 йил март ойида Қозоғистон ли мутахассисларни жалб қилиш; бага эга бўлган тадбиркорлар томони- йича агротехник тадбирларни ўргатиш
бусларни илгари суриши, узоқ муддатли пойтахти Нур-Султонда, иккинчиси эса мақсадида Андижон, Жиззах ва На-
умумий манфаатларга асосланган мин- 2019 йил ноябрь ойида Тошкент шаҳрида манган вилоятларида ҳар бирининг
тақавий ҳамкорликнинг янги истиқболли ўтди.
Ўза
президент ташаББуслари — амалда Бугуннинг гапи
МАСЛА²АТ УЧРАШУВЛАРИ — “коронакризис”
МИНТА¯АВИЙ МУЛО¯ОТНИНГ
ªзбекистон ундан кам талафот билан
САМАРАЛИ МЕХАНИЗМИ чи¿аётган и¿тисодий ¿удратли давлатдир
Президентимиз Шавкат Мирзиёев Марказий Осиё давлатлари Давлатимиз
билан кўп асрлик дўстлик ва яхши қўшничилик, стратегик мустақиллигининг
шериклик ва ўзаро ишонч руҳидаги алоқаларимизни ўттиз йиллигини
янада мустаҳкамлаш масаласи доимо диққат-эътиборимиз кенг нишонлашга
марказида бўлиши лозимлигини бот-бот таъкидлаб келмоқда. юртимизда аллақачон
Давлатимиз раҳбарининг Олий Мажлисга Мурожаатномасида қизғин тайёргарлик
ҳам бу масалаларга алоҳида эътибор қаратилди. бошлаб юборилган.
Зеро, халқимиз учун
ушбу байрамнинг Бироқ ўтган йили бошланган коронавирус пандемияси ҳа- ликни таъминлаш, иқтисодиёт тармоқларини тиклаш ва иқти-
ўрни, қадри бўлакча. мон жаҳон иқтисодиётини орқага тортиб турибдики, бунинг сал- содий фаолликни оширишнинг уддасидан чиқаётгани таҳсинга
У, энг аввало, ўз бий таъсирларини сезмаган давлат қолмади ҳисоб. Ана шун- лойиқдир.
эркимизни қўлга дай мураккаб шароитга қарамасдан Ўзбекистон жаҳоннинг кам
олиб, ҳеч кимга сонли мамлакатлари қаторида молиявий-иқтисодий барқарор- Хўш, бу муваффақият замирида нималар ётибди?
қарам бўлмасдан
яшаш ва меҳнат Давоми 4-бетда
қилиш имконини
берди. Шунинг
учун Мустақиллик
кунини катта шоду
хуррамликда, юксак
меҳнат зафарлари
билан кутиб олиш эзгу
анъанага айланган.
Давлатимиз раҳбари ташаббуси билан ўзаро муносабатларда баъзи мавзулар- Кун мавзуси
мазкур йўналишда юритилаётган оқило- да гапириш ноқулай ҳисобланган бўлса,
на сиёсат самарасида Марказий Осиё ҳозир бирор ёпиқ мавзу қолмади. Ҳатто вакЦинаЦиЯ —
давлатлари раҳбарларининг маслаҳат уч- энг мураккаб масалаларни, хоҳ у транс- бурч ва
рашувлари йўлга қўйилгани минтақавий чегаравий сув ресурсларидан оқилона масъулият демак
ҳамкорликни чуқурлаштиришда муҳим фойдаланиш бўлсин, хоҳ чегараларни
механизм ва мулоқот майдони вазифаси- делимитация ва демаркация қилиш ёки Инсоният бошдан кечирган кўп эпидемиялар тўғрисида
ни ўтамоқда. чегара пунктларини кесиб ўтиш бўлсин,
барча турдаги муаммоларни томонлар биламиз. Эшитганмиз, ўқиганмиз. Одатда эпидемия тарқалган
Марказий Осиё ўзининг қулай жуғро- очиқ ва дўстона руҳда ҳал қилишга ин-
фий жойлашувига кўра асрлар даво- тилмоқда. мамлакатларда бирдамлик бўлмаса, одамлар ҳукумат
мида жаҳон миқёсидаги геосиёсий
жараёнлар марказида бўлиб келган. Бу борада Шавкат Мирзиёев ташаб- кўраётган чора-тадбирларга лоқайд қараса, талафотдан
Минтақа доимо бой маданий-тарихий буси билан йўлга қўйилган Марказий
мероси билан Европа, Яқин Шарқ, Жа- Осиё давлатлари раҳбарлари маслаҳат қутулиш мушкул. Давоми 2-бетда
нубий ва Шарқий Осиёни боғлайдиган учрашувларининг минтақа халқларини
ноёб чорраҳа вазифасини ўтаган. бирлаштиришдаги ролини алоҳида таъ-
кидлаш жоиз. Мазкур учрашувлар мин-
Сўнгги йилларда Президентимизнинг тақада хавфсизлик ва барқарор тараққи-
изчил саъй-ҳаракатлари туфайли Мар- ётнинг турли йўналишларини биргаликда
казий Осиё давлатлари ўртасида ўзаро ҳал қилиш учун самарали мулоқот меха-
ишонч ва ҳурмат, дўстлик ва яқин ҳамкор- низмига айланди.
лик алоқалари янги босқичга кўтарилди,
яхши қўшничилик ва стратегик шериклик Давоми 3-бетда
муҳити мустаҳкамланди. Яқин-яқингача
2 2021 йил 5 август, 157-сон Сиёсат
Ўзбекистон Республикаси Президентининг
қаРоРи
РЕСПУБЛИКА ²УДУДЛАРИДА ГУЛЧИЛИК ВА КªЧАТЧИЛИК
СО²АЛАРИНИ ЯНАДА РИВОЖЛАНТИРИШ Тª¡РИСИДА
Бошланиши 1-бетда 8. Қишлоқ хўжалиги вазирлиги Иқтисодий та- фаолият кўрсатаётган гул етиштирувчи тадбир- апрель-май ойларида Наманган вилояти- майдонларида ҳудудларнинг ўзига хос хусуси-
раққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазир- корлик субъектлари билан ҳамкорликда дав- да “Халқаро гуллар фестивали”ни ўтказиш ятларидан келиб чиқиб, тупроқ-иқлим шароити-
5. 2021 йил 1 сентябрдан бошлаб шун- лиги, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги лат-хусусий шериклик тамойиллари асосида юзасидан чора-тадбирлар дастурини тасдиқла- га мос бўлган хона, гулзор, бута, манзарали
дай тартиб ўрнатилсинки, унга мувофиқ 2021- билан биргаликда: “Гулчиликка ўқитиш маркази” фаолиятини йўлга син. дарахт ва совға гуллари етиштириладиган
2024 йилларда йиллик экспорт тушумида гул қўйсин. кўчатхоналар ташкил этилишини таъминласин.
экспортидан тушум улуши камида 30 фоиз- 2022/2023 ўқув йилидан бошлаб қишлоқ хў- 15. Бош вазир ўринбосари Ш.Ғаниев бир
ни ва 100 минг АҚШ доллардан кўпни таш- жалиги йўналишидаги олий таълим муассаса- Қишлоқ хўжалиги вазирлиги “Гулчиликка ўқи- ҳафта муддатда Гул етиштирувчилар уюш- Бунда, Қишлоқ хўжалигида билим ва инно-
кил қиладиган тадбиркорлик субъектларининг ларида Гулчилик магистратура мутахассислиги тиш маркази”га Нидерландия қироллиги, Тур- маси фаолиятини ташкил этиш, хорижий вациялар миллий марказига мазкур бандда
хомашё (гул кўчатлари, уруғлари, пиёзлари ва бўйича кадрлар тайёрлашни йўлга қўйсин; кия Республикаси ва Таиланд қироллигидан мамлакатлардан эксперт ва мутахассисларни назарда тутилган кўчатхоналарни маҳаллий ва
пайвандтаглари) импорти учун сарфланган жалб қилинадиган малакали мутахассислар- жалб қилиш, маҳаллий кадрларни тайёрлаш, хорижий корхоналар билан ҳамкорликда таш-
транспорт харажатларининг 50 фоизи Экс- 2021/2022 ўқув йилидан бошлаб Манзара- нинг Ўзбекистонга келиб-кетиш ва яшаш хара- халқаро гуллар фестивали ва кўргазмаларда кил этиш учун ўзига тегишли ер майдонларини
портни рағбатлантириш агентлиги томони- ли боғдорчилик ва кўкаламзорлаштириш бака- жатларининг 50 фоизини Европа Иттифоқи- иштирок этиш ҳамда илмий конференциялар- ажратиш ҳуқуқи берилади.
дан қопланади. лавриат таълим йўналишининг ўқув режасига нинг “Бюджетни қўллаб-қувватлаш” дастури ни ўтказиш, соҳага оид замонавий хорижий
гулчиликка оид мутахассислик фанларини ки- доирасида агросаноат мажмуасини қўллаб-қув- адабиётларни олиб келиш ва таржима қилиш, 18. Гул етиштирувчилар уюшмаси Тошкент
6. 2023 йил 1 январга қадар туганаклар, ритиш ва ўқув соатларини оширишга эътибор ватлаш учун ажратилган маблағлар ҳисобидан гулчилик соҳасига оид маҳаллий илмий ишлар, вилояти Юқори Чирчиқ туманининг А.Яссавий
пиёзбошлар, туганаксимон илдизлар, туганак қаратсин. қоплаб бериш чораларини кўрсин. монографиялар ва нашрларни рағбатланти- маҳалласи ҳудудида жойлашган Қишлоқ хўжа-
пиёзлар, илдизпоя, жумладан, вегетатив тиним риш, гул турлари тизимини яратиш (соғлом ва лиги вазирлиги ҳузуридаги Қишлоқ хўжалигида
ҳолатидаги, вегетация ёки гуллаш давридаги 9. Қишлоқ хўжалиги вазирлиги 2022/2023 12. Республикада гулчилик ва кўчатчиликни бошланғич гул етиштириладиган кўчатхоналар) билим ва инновациялар миллий марказига те-
сертармоқлари, бошқа тирик ўсимликлар (жум- ўқув йилидан бошлаб Тошкент давлат аграр ривожлантириш бўйича “йўл харитаси” иловага учун Боғдорчилик ва иссиқхона хўжалигини ри- гишли бинода текин фойдаланиш ҳуқуқи асоси-
ладан, илдизлари), қаламчалар ва пархиши университетида Туркия Республикасининг Ис- мувофиқ тасдиқлансин. вожлантириш жамғармаси ҳисобидан 20 мил- да жойлаштирилсин.
(ТИФ ТН коди 0601 ва 0602) импортида божхо- парта амалий фанлар университети билан ҳам- лиард сўм миқдорида маблағ ажратилишини
на божининг ноль ставкаси қўлланилсин. корликда Манзарали боғдорчилик ва гулчилик 13. Гулчилик фаолияти билан шуғулланаёт- таъминласин. 19. Мазкур қарор ижросини самарали
соҳасида кадрлар тайёрлашни қўшма таълим ган оилаларни қўллаб-қувватлаш мақсадида: ташкил этишга масъул ва шахсий жавобгар
7. Инновацион ривожланиш вазирлиги икки дастурлари асосида йўлга қўйсин. 16. Гулчилик соҳасига оид лойиҳаларни мо- этиб қишлоқ хўжалиги вазири Ж.А.Ходжаев,
ой муддатда илмий-техник дастурлар доира- Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар лиялаштириш устувор равишда “Туронбанк” ак- Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар
сида гулчилик ва кўчатчилик соҳаларида амал- 10. Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Кенгаши ва вилоятлар ҳокимликлари ҳар бир циядорлик тижорат банки томонидан, шунинг- миллий маркази директори А.М.Тўраев ҳамда
га ошириладиган илмий-тадқиқот ва инновация Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар ҳудудларда гул кўчатлари таъминотчилари би- дек, “Ҳар бир оила — тадбиркор” дастури дои- Гул етиштирувчилар уюшмаси раиси белги-
ишларининг кўламини кенгайтиришга қаратил- миллий маркази, Олий ва ўрта махсус таъ- лан “Ҳар бир оила — тадбиркор” дастури до- расида эса барча тижорат банклари томонидан лансин.
ган, аниқ натижа берадиган лойиҳаларга дав- лим вазирлиги Бандликка кўмаклашиш дав- ирасида лойиҳалар сонини кўпайтириш учун амалга оширилиши белгилансин.
лат буюртмасини шакллантириб, рақобат асо- лат жамғармаси маблағлари ҳисобидан ишсиз маҳаллаларда гулчилик лойиҳалари бўйича Ушбу қарор ижросини муҳокама қилиб бо-
сида молиялаштиришга танлов эълон қилсин. фуқароларни гулчилик соҳасига ўқитиш мақ- тақдимотлар ва семинарлар ўтказилишини 17. Қишлоқ хўжалигида билим ва иннова- риш, ижро учун масъул идоралар фаолияти-
садида икки ой муддатда Андижон вилоя- таъминласин; циялар миллий маркази (А.Тўраев) ўз тизими- ни мувофиқлаштириш ва назорат қилиш Бош
Бунда, илмий лойиҳаларга ажратиладиган ти Шаҳрихон тумани, Наманган вилояти даги илмий-тадқиқот институтларининг бўш ер вазир ўринбосари Ш.М.Ғаниев зиммасига
маблағларнинг камида 40 фоизи экспортбоп Тўрақўрғон тумани ва Тошкент вилояти Зан- Наманган, Самарқанд вилоятлари ва Тош- юклансин.
ва қиммат гулларни (орхидея, лилия, пион ва гиота туманидаги агротехнологиялар тех- кент шаҳар ҳокимликлари икки ой муддатда
бошқалар) маҳаллий иқлимга мослаштириш никумларида ландшафт дизайни, гулчилик Наманган, Самарқанд вилоятлари ва Тошкент Ўзбекистон республикаси
учун ген инженериясига ихтисослашган ил- селекцияси ва кўчатчилик йўналишларида шаҳрида гул ҳамда кўчатларнинг йирик улгуржи
мий лабораторияларни ташкил этиш ҳамда ўрта бўғин кадрларни тайёрлаш бўйича қисқа бозорини ташкил этиш чораларини кўрсин. президенти ш. мирзиёев
жиҳозлашга йўналтирилсин. муддатли ўқув курсларини ташкил қилсин.
14. Қишлоқ хўжалиги вазирлиги Туризм ва Тошкент шаҳри,
11. Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Ж.Ходжаев, спорт вазирлиги, Экология ва атроф-муҳитни 2021 йил 4 август
А.Тўраев) уч ой муддатда Тошкент вилоятида муҳофаза қилиш давлат қўмитаси, Наманган
вилояти ҳокимлиги билан биргаликда ҳар йили
президент қарорлари — ҳаётда ва назоратда Кун мавзуси
Мамлакатимизда ҳар йили 600-700 минг аҳоли меҳнат бозорига кириб келади. Иқтисодиёт вакЦинаЦиЯ —
тармоқлари ва ҳудудларни ривожлантириш бўйича кўрилаётган чоралар натижасида
йилига 500 минггача иш ўрни яратилади. Демак, бу борадаги талабни тўла қондириш доим БУРЧ ВА МАСЪУЛИЯТ ДЕМАК
долзарб масала саналади.
Мана шу ҳолатларни инобатга олиб, Ҳар куни телевидение ва ижтимоий
КОМПЕНСАЦИЯ ТªЛОВИ — МИГРАНТЛАР Тошкент тиббиёт академияси илмий-пе- тармоқлар орқали шифохоналарга олиб
УЧУН ЯНА БИР ¯УЛАЙЛИК дагогик жамоаси талабаларга мурожа- борилаётган оғир аҳволдаги беморлар,
ат билан чиқди. Чунки аҳоли орасида ўлим билан олишаётганлар ҳолати очиқ,
Ғайрат аБдиев, дартлари асосида баҳолаш, баҳолаш- хорижий тиллар ёки касб бўйича ма- турдиқул БоБомуродов, энг ҳаракатчан қатлам — ёшлар. Улар такрор-такрор кўрсатиляпти. Уларнинг ўз
олий мажлис қонунчилик дан муваффақиятли ўтган битирувчи- лака имтиҳонларини топшириш билан тошкент тиббиёт ҳамма жойда ҳозиру нозир — кўчада, вақтида вакцина олмай шу ҳолатга туш-
палатаси депутати ларга “Skills паспорт” бериш амалиёти боғлиқ харажатларни қоплаш учун ком- академияси проректори жамоат транспортида, ўқув курслари, гани ҳақидаги пушаймонлиги намойиш
йўлга қўйилди. 2019 йил сентябрь ойи- пенсация суммаси фуқаро томонидан маданий марказлар, спорт майдонлари, этиляпти. Шунга қарамай, аҳоли орасида
Хусусан, хориждаги ватандошла- да Бандлик ва меҳнат муносабатлари аризада кўрсатилган имтиҳон ўтказила- Бошланиши 1-бетда турли тадбирлар... ҳали-ҳамон вакцина олишга шошилма-
римизнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш, вазирлиги ҳузурида илк фаолиятини диган ташкилотларнинг ҳисоб рақамига ётганлар, ҳатто вакциналар самарасиз
шароитларини яхшилаш, уларга зарур бошлаган “Ишга марҳамат” мономар- ўтказиб берилади. Куни кеча Президентимиз раислигида Хусусан, Тошкент тиббиёт академия- экани тўғрисида асоссиз фикрлар бил-
ҳуқуқий, ижтимоий, ахборот-маслаҳат казида йилига 5 минг 600 кишини ўқи- ўтказилган видеоселектор йиғилишида сида таҳсил олаётган 6 минг нафардан дираётганлар учраяпти. Агар шу инсон-
ёрдами кўрсатиш ва моддий қўл- тиш имконияти яратилди. Талаб юқори Йўл чиптасини харид қилиш билан таъкидланганидек, пандемиядан имкон зиёд талаба юқорида саналган жойларга лар бир марта коронавирусга чалинган
лаб-қувватлаш ҳам охирги йилларда бўлган қурилиш, маиший хизмат, тех- боғлиқ харажатларни қоплаш учун ком- қадар йўқотишларсиз ўтишимиз ва ке- қўшимча равишда ҳар куни беморлар ол- беморлар даволанаётган шифохоналар-
давлат сиёсатининг устувор йўнали- ник-муҳандислик каби соҳалар бўйича пенсация суммаси фуқаро томонидан йинги тўлқинларга йўл қўймаслик учун биз- дида, шифохона ва клиникаларда бўла- нинг бирортасига бориб, у ердаги ҳолат-
шларидан бирига айланди. Россия, жами 22 та касбга ўргатиш йўлга қўйил- аризада кўрсатилган йўл чиптасини со- дан талаб қилинадиган учта муҳим шартга ди. Демак, ёшларни коронавирусга қар- ни кўрса ёки беморлар билан суҳбатда
Қозоғистон, Туркия, Япония ва Бирлаш- ди. Аҳамиятлиси, марказ тил ўргатиш тадиган касса ёки транспорт ташкило- қатъий амал қилишимиз лозим. Зеро, бу- ши эмлаш — зарур ва долзарб масала. бўлса, шу ондаёқ бошқача фикрлар ва
ган Араб Амирликлари билан меҳнат курсларига хорижлик мутахассислар- тининг, “ишчи виза”ни расмийлаштириш нинг учун барча имкониятимиз мавжуд. Бу, аввало, бурч ва масъулият, Ватани- вакцина олишга шошилган бўлар эди.
миграцияси борасида халқаро шартно- ни жалб этиш бўйича Россия давлат билан боғлиқ харажатларни қоплаш миз осойишталиги ва халқимиз тинчли-
малар имзоланди. халқлар дўстлиги университети, Япония учун компенсация суммаси фуқаро то- Вирусдан ҳимояланиш ва уни енгиш- ги, оилаларимиз фаровонлиги тўғрисида Оммавий эмланиш — коронавирус
халқаро ҳамкорлик агентлиги (JICA), монидан аризада кўрсатилган “ишчи нинг энг муҳим шарти бўлган вакцина- қайғуриш, дегани. пандемиясини енгишнинг ягона йўли.
Давлатимиз раҳбарининг жорий йил Нанкин политехника институти билан виза”ни берувчи ташкилотнинг ҳисоб ция бизга яратилган имконият кўплаб Мамлакатимизда барча эмланмас
30 июлдаги “Хорижга ташкиллашти- ҳамкорлик алоқаларини ўрнатган. Мо- рақамига ўтказиб берилади. давлатлар, халқлар учун ҳавас. Бугунги Вакцинация тадбирларида фаол қат- экан, бу масалани ҳал қилиб бўлмайди.
рилган меҳнат миграциясига кетаётган номарказда таълим олган ўқувчилар кунга қадар юртимизга 4 турдаги 13 мил- нашган ёшлар тўлов-шартнома сумма- Касаллик аҳоли орасида айланишда да-
фуқароларни рағбатлантириш бўйича нафақат Ўзбекистон, балки хорижда Давлатимиз раҳбарининг қарори- лион доза вакцина олиб келинди. Ватан- сидан 10 фоизли чегирмага ҳам эга бў- вом этавериши мумкин. Бутун дунёдаги
қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги ҳам ишлаш имкониятига эга бўлмоқда. га мувофиқ, Бандлик ва меҳнат му- дошларимизга қайси турдаги вакцина лиши тушунтирилди. саросимали вазият бизга кўп жиҳатдан
қарори меҳнат мигрантлари ва уларнинг носабатлари вазирлиги 2021 йил билан эмланиш бўйича танлов имкония- сабоқ бўлиши даркор. Кўз ўнгимизда
оила аъзоларини ижтимоий қўллаб-қув- Сўнгги йилларда меҳнат мигрантла- 1 сентябрга қадар “lаbоr-migration” да- ти берилди. Лекин биз шу имкониятдан Бугун аҳоли орасида вакцина тўғри- одамлар ҳаётдан кўз юмяпти. Минг аф-
ватлашга қаратилгани билан аҳами- ригакўплабимкониятларяратиляпти.Шу стурий мажмуасида меҳнат миграцияси- тўлақонли фойдалана олмаяпмиз. сида салбий муносабатлар, афсуски, суски, улар орасида болалар ва ҳомила-
ятли. Боиси, унда мамлакатда меҳнат йил 1 сентябрдан бошлаб эса 2022 йил га кетаётган фуқароларга мазкур қарор- йўқ эмас. Бу эса коронавирусни енгишда дор аёллар ҳам бор.
миграциясининг аниқ механизмлари ўз 1 сентябрга қадар Хорижда меҳнат фа- да назарда тутилган компенсацияларни Давлатимиз раҳбари қайд этгани- юртдошларимиз ҳамжиҳатлигига тўсқин-
ифодасини топган бўлиб, уни амалга олиятини амалга оширувчи фуқаролар- олиш имконини берувчи алоҳида саҳи- дек, эътибор қаратишимиз зарур бўлган лик қилаётган энг катта омил. Ақл юритадиган бўлсак, вакцинация
ошириш йўллари белгилаб берилган. ни қўллаб-қувватлаш ҳамда уларнинг фа ташкил қилинишини таъминлайди. иккинчи масала — шахсий гигиена ва бир одамни эмас, халқни ўйлаб қилина-
ҳуқуқ ва манфаатларини ҳимоя қилиш ижтимоий масофани сақлаш талабла- Инсон психологиясига хос хусусият ётган ғамхўрлик. Агар бирлашиб, аҳил-
Масалан, Президентимизнинг 2020 жамғармаси маблағлари ҳисобидан Ташқи меҳнат миграцияси агентлиги рига риоя қилиш, жамоат жойларида мавжуд: пули тўланмаган хизмат қа- лик билан 70 фоиз аҳолини эмлашга
йил 11 августдаги тегишли қарорига му- “lаbоr-migration” дастурий мажмуасида ва Бандликка кўмаклашиш марказлари тиббий ниқобда юришга нисбатан енгил дрсиз бўлади. Бир пайтлар одамлар эришилса, касаллик чекина бошлайди.
вофиқ, Бандлик ва меҳнат муносабат- рўйхатдан ўтган фуқароларга компен- эса ходимлари учун меҳнат миграция- қараш кайфияти пайдо бўлди. Ваҳолан- гриппдан ҳимояланиш учун болаларини
лари вазирлигига таълим ташкилотла- сация тўланиши белгиланди. сига кетаётган фуқароларга хизмат ки, ўтган йили карантин талабларига пул тўлаб эмлатарди. Бугун давлатимиз Яна бир муҳим жиҳат. Реабилитация
рининг меҳнат органлари йўлланмаси кўрсатиш, уларга қонунчилик ҳужжатла- қатъий риоя этиб, муайян кўникмага эга бутун халқнинг саломатлиги тўғрисида жараёнига жиддий эътибор қаратиш ке-
билан юборилган ишсиз фуқароларни Хусусан, касб-ҳунар ёки хорижий рида белгиланган имтиёз, субсидия ва бўлгандик. қайғуриб, мавжуд муаммони бартараф рак. Шу ўринда Тошкент тиббиёт акаде-
касб-ҳунар, тадбиркорлик асослари ва тилларга ўқиган ва ташкиллаштирилган компенсацияларни олишга кўмаклашиш этиш чораларини кўрмоқда. миясининг болалар касалликлари про-
хорижий тилларга ўқитиш билан боғлиқ меҳнат миграциясига кетаётган фуқа- масалалари бўйича ўқув курсларини Учинчи муҳим масала — касаллик филактикаси кафедрасида шу мавзуга
харажатларини Бандликка кўмаклашиш роларга хорижий тиллар ёки касб бў- йўлга қўйган ҳолда, меҳнат миграцияси- енгил кечаётган ва уй шароитида да- Соғлиқни сақлаш вазирлиги маълу- бағишланган тўртта диссертация иши
давлат жамғармаси маблағлари ҳисо- йича малака имтиҳонларини топшириш га кетаётган фуқароларга компенсация- воланаётган юртдошларимизнинг до- мотига кўра, биргина Тошкент шаҳри- бажарилаётганини айтиш жоиз.
бидан қопланиши белгиланди. билан боғлиқ харажатларига, башарти ларни тўлашда коррупция ҳолатларига, ри-дармонни палапартиш истеъмол қи- даги “103” хизмати CALL-марказига бир
улар муваффақиятли топширилган- ортиқча сарсонгарчилик ва қоғозбозлик- лишининг олдини олиш. Тан олиш керак, кунда ўртача 4 минг 700 нафар фуқаро Ёш олимларимиз тажрибадан келиб
Ҳудудларда “Ишга марҳамат” моно- да — базавий ҳисоблаш миқдорининг ка йўл қўймаслик чораларини кўради. ўтган бир ярим йил давомида мутахас- мурожаат қилмоқда. Жумладан, атиги чиқиб, юрак-қон томир ва гемостаз ти-
марказлари ҳамда касб-ҳунарга ўқи- уч бараваригача, йўл чиптасини харид сисларимиз коронавирусни даволаш бо- 10 кун ичида (19 июлдан 28 июлгача) 46 зимидаги ўзгаришлар, буйрак бези ва
тиш марказларида битирувчиларнинг қилиш билан боғлиқ харажатларини Қувонарли жиҳати, 2021 йил расида етарли тажриба тўплади. Бироқ минг 569 та чақириқ келиб тушган. Шун- қалқонсимон без функцияси фаолия-
касбий малакасини “World Skills” стан- қоплаш учун — базавий ҳисоблаш миқ- 1 августдан бошлаб транспорт компани- айрим юртдошларимиз бу тажрибани дан пневмония белгилари кузатилган, тининг пасайишига доир тўртта илмий
дорининг икки бараваригача, ривож- яларининг меҳнат миграциясида бўлган назар-писанд қилмай, мутахассис тав- коронавирус ташхиси қўйилган ва бошқа ишга қўл урди. Бу эса, яқин келажакда
ланган давлатларда меҳнат фаолия- даврида жароҳат олган, бахтсиз ҳоди- сиясига эмас, балки қўни-қўшниси ёки юқумли касалликлар билан оғриган 12 болаларни реабилитация қилиш жараё-
тини амалга оширишга “ишчи виза”ни сага дуч келган, ўткир ёки оғир касалга танишининг гапига кўпроқ қулоқ соляпти. минг 933 нафар беморга сифатли тез нини яхшилашга ҳисса қўшади.
расмийлаштириш билан боғлиқ хара- чалинган фуқароларни, шу жумладан, Турли-туман дориларни истеъмол қи- тиббий ёрдам кўрсатилди.
жатларини қоплаш учун — базавий ҳи- уларнинг вояга етмаган фарзандларини либ, оғир аҳволга тушяпти.
соблаш миқдорининг беш бараваригача Ўзбекистон Республикасига олиб келиш
миқдорда компенсация тўланади. билан боғлиқ харажатлари, шунингдек,
ушбу фуқароларни тиббиёт ходими ку-
Бунда мазкур бандда назарда тутил- затуви остида қайтаришда тиббиёт хо-
ган компенсацияни олиш учун меҳнат димининг хизмат сафари харажатлари
миграциясига кетаётган фуқаро “lаbоr- Жамғарма маблағлари ҳисобидан қо-
migration” дастурий мажмуаси орқали плаб берилади.
масофавий тарзда ёки бевосита Ташқи
меҳнат миграцияси агентлиги ва Банд- Албатта, ҳозирги мураккаб шароитда
ликка кўмаклашиш марказларига ариза энг катта жабр кўрганлар меҳнат миг-
билан мурожаат қилиши мумкин. рантлари ҳисобланади. Шу жиҳатдан
уларни қўллаб-қувватлаш мақсадида
Ариза Ташқи меҳнат миграцияси қатор саъй-ҳаракатлар амалга оширил-
агентлиги томонидан 1 иш куни ичи- моқда. Зотан, қаерда меҳнат мигра-
да кўриб чиқилади. Фуқарога мазкур цияси тўғри ташкил этилса, ўша ерда
бандда назарда тутилган компенсаци- бандлик, оилалар даромади, малакали
яларни тўлаш асосли деб топилганда мутахассислар кўпаяди. Бу исбот қил-
мас ҳақиқатдир.
Жамият 32021 йил 5 август, 157-сон
президент ташаББуслари — амалда
МАСЛА²АТ УЧРАШУВЛАРИ — МИНТА¯АВИЙ
МУЛО¯ОТНИНГ САМАРАЛИ МЕХАНИЗМИ
қодир ЖЎраев, тимиз Шавкат Мирзиёев томонидан 2017 йил минтақамизни бирлаштирувчи катта кучдир”, жатлари — қўшма баёнот қабул қилинди ҳамда металлургия саноатида 120 миллион, енгил
олий мажлис қонунчилик сентябрь ойида БМТ Бош Ассамблеясининг деб алоҳида қайд этди. маслаҳат учрашувларига тайёргарлик кўриш ва саноат товарлари борасида 110 миллион дол-
палатаси Халқаро ишлар ва 72-сессиясида илгари сурилган эди. Биринчи уни ўтказиш регламенти маъқулланди. ларлик амалга оширилмаган экспорт салоҳия-
парламентлараро алоқалар маслаҳат учрашуви 2018 йил 15 март куни Нур- Тошкент учрашувида савдо-иқтисодий ва ин- ти мавжудлигини кўрсатмоқда. Демак, амалий
қўмитаси раиси ўринбосари султон шаҳрида бўлиб ўтди. Олий даражадаги вестициявий алоқаларни ривожлантириш, катта Ҳамкорликнинг ижобий динамикаси саъй-ҳаракатларни янада чуқурлаштириш орқа-
учрашувда минтақа мамлакатлари ўртасида бозорга эга, табиий хомашё ва инсон ресурсла- — минтақавий тараққиётнинг ли минтақавий ҳамкорликни бундан-да юқори-
Бошланиши 1-бетда сиёсий, савдо-иқтисодий ва гуманитар ҳам- ри салмоқли бўлган минтақанинг имкониятла- бош омили роқ босқичга кўтариш мумкин. Ҳамжиҳатлик ва
корликни ривожлантириш, терроризм, диний рини тўлиқ ишга солиш, қўшилган қиймат зан- фаол саъй-ҳаракатлар кўп қиррали минтақавий
Марказий Осиёда минтақавий ҳамкорлик- экстремизм, наркотик моддалар ва қурол-яроғ жирини шакллантириш, минтақа ичидаги савдо Сўнгги йилларда минтақавий ҳамкорлик жа- ҳамкорлик учун янги ва янги имкониятлар эши-
ни йўлга қўйиш ва унинг институционал меха- контрабандасига қарши биргаликда курашиш, ҳажмини кўпайтириш, иш ўринларини яратиш раёнларининг фаоллашуви Марказий Осиё гини очади.
низмларини яратиш йўлида олдин ҳам бир неча Марказий Осиёда хавфсизлик ва барқарорлик- мақсадида иқтисодиётнинг турли тармоқлари- давлатлари ўртасида барқарор ва изчил ўсиш-
бор уринишлар бўлган эди. Бунга мисол сифа- ни мустаҳкамлаш масалалари кенг муҳокама да янги йўналишларни аниқлаш ва кооперация ни таъминлаш имконини бермоқда. Минтақада Шу нуқтаи назардан, минтақавий ҳамкор-
тида ўтган асрнинг 90-йилларида минтақада қилинди. лойиҳаларини амалга ошириш, минтақанинг савдо айланмаси ҳажми сезиларли даражада ликнинг истиқболли йўналишлари Марказий
пайдо бўлган турли интеграцион лойиҳалар, транспорт жиҳатидан ўзаро боғлиқлигини мус- ўсиши, ташқи инвестициялар оқими кескин ор- Осиё мамлакатлари етакчиларининг жорий
хусусан, Марказий Осиё иқтисодий ҳамжа- Шунингдек, бу учрашувда таъкидланганидек, таҳкамлаш ва транзит салоҳиятини рўёбга тиши кузатилмоқда. йил 6 августь куни Туркманистоннинг Аваза
мияти, Марказий Осиё ҳамкорлик ташкилоти ва Марказий Осиё мамлакатлари халқларини кўп чиқариш, энергетика соҳасидаги ҳамкорликни сайёҳлик зонасида бўлиб ўтадиган учинчи
Марказий Осиё иттифоқи каби ташкилотларни минг йиллик қардошлик ва яхши қўшничилик кенгайтириш, минтақанинг туризм салоҳиятини Масалан, биргина Ўзбекистоннинг Марка- маслаҳат учрашувида кенг муҳокама қилина-
келтириш мумкин. Бироқ бундай интеграцион ришталари боғлаб туради. Тарих, дин, умумий ривожлантириш масалалари атрофлича муҳо- зий Осиё давлатлари билан савдо айланмаси ди. Бу галги саммит минтақа мамлакатлари
лойиҳалар пировардида ҳеч қандай натижасиз маданият ва анъаналар бирлаштиради. Мин- кама қилинди. 2020 йилда 5 миллиард долларни ташкил этди. мустақилликка эришганининг қутлуғ 30 йил-
якунланган. Бунинг қатор объектив ва субъек- тақамизда дунё тамаддуни ривожига улкан Ҳолбуки, бу рақам 2016 йилда 2,5 миллиард лик тантаналарига тўғри келаётгани билан
тив сабаблари бор, албатта. Ушбу интеграцион таъсир кўрсатган ноёб маданият ва тараққиёт Президентимиз Тошкентда Марказий Осиё долларга ҳам етмас эди. . Жорий йилнинг ҳам аҳамиятлидир.
лойиҳаларни рўёбга чиқариш йўлида ғов бўл- мавжуд бўлиб, бу Марказий Осиё мамлакатла- мамлакатлари инвестициявий форумини таш- 6 ойида эса биргина Қозоғистон билан ўзаро
ган тўсиқлардан бири эндигина мустақилликка рининг умумий келажаги, барқарор ривожлани- кил этиш, савдо-саноат палаталари раҳбар- савдо ҳажми салкам 2 миллиард долларга етиб, Бу галги саммитнинг кун тартибидан савдо-
эришган Марказий Осиё мамлакатларида мил- ши ва фаровонлигини таъминлашда мустаҳкам лари учрашувларини ҳар йили ўтказиш такли- 42 фоизлик ўсиш кузатилди. Ёки бу борада- сотиқ, транспорт, логистика, энергетика ва
лий давлатчиликни шакллантириш билан боғ- пойдевор бўла олади. фини илгари сурди. Давлатимиз раҳбари, ги ҳамкорлик Тожикистон билан 231 миллион маданий-гуманитар соҳаларда минтақавий
лиқ жараёнлардир. Ўшанда барча давлатлар шунингдек, сувдан фойдаланиш борасидаги доллар (ўсиш 4 фоиз), Қирғизистон билан 425 ҳамкорликни кенгайтириш билан боғлиқ қатор
“ўз ёғига ўзи қоврилиб”, ички муаммолар гирдо- Анжуманда Президентимиз нутқ сўзлаб, муаммоларни ҳал этишга доир ўзаро кели- миллион доллар (ўсиш 8 фоиз), Туркманистон масалалар ўрин олган. Жумладан, энергетика
бида қолиб кетган ва минтақавий ҳамкорлик ма- минтақавий ва халқаро ҳамкорликни кенгай- шилган ёндашувларни ишлаб чиқишни таклиф билан 280 миллион долларни (ўсиш 9 фоиз) соҳасида ҳамкорлик, янги транспорт йўлакла-
салаларига унчалик эътибор қаратилмаган эди. тиришда Марказий Осиё давлатларининг сав- этди. Афғонистонда тинчлик, миллий муроса ва ташкил этгани ўзаро алоқалар нечоғли шиддат рини яратиш ва бу борада мавжуд имконият-
Қолаверса, ўтган асрнинг 90-йиллари бошида до-иқтисодий алоқаларини ривожлантириш, иқтисодий тикланишга эришишга кўмаклашиш билан ўсаётганидан далолат беради. дан самарали фойдаланиш, экспорт-импорт
минтақа давлатлари ўртасида иқтисодий алоқа- бу борада мунтазам мулоқотни йўлга қўйиш, йўлида минтақа мамлакатларининг саъй-ҳара- ҳажмини ошириш, озиқ-овқат хавфсизлигини
лар ҳам анча секинлашиб, товар айирбошлаш умумминтақавий муаммоларга биргаликда катларини мувофиқлаштириш муҳим эканини Шунга қарамай, Марказий Осиё мамла- таъминлаш, пандемияга қарши курашишда
ҳажми кескин тушиб кетганди. Шу каби омиллар ечим топиш мақсадида Марказий Осиё давлат таъкидлади. катлари ўртасида ўзаро алоқаларни янада минтақа мамлакатлари саъй-ҳаракатларини
минтақавий ҳамкорликни анча заифлаштирди. раҳбарларининг маслаҳат учрашувини доимий чуқурлаштириш йўлида ҳали талайгина ишга бирлаштириш каби муҳим масалалар кўриб
ўтказиш эндиликда анъанага айланиши ке- Иккинчи маслаҳат учрашуви барча мам- солинмаган имкониятлар мавжуд. Буни олим- чиқилади. Афғон жамиятида тотувлик ва тинч-
Ҳозир минтақа мамлакатлари муаммоларга раклигини таъкидлади. Минтақавий хавфсиз- лакатлар манфаатларининг ўзаро муштарак- лар, халқаро экспертларнинг таҳлиллари ҳам лик ўрнатишдан бутун Марказий Осиё давлат-
якдил жавоб қайтариш, уларни ҳал этишнинг лик, Афғонистонда тинчлик ўрнатиш, давлат лиги, уларнинг минтақавий тараққиётнинг энг яққол тасдиқлайди. Масалан, иқтисодчи олим лари манфаатдор. Бу муаммо, шубҳасиз, сам-
самарали йўлларини биргаликда излаш ва та- чегараларини делимитация қилиш, минтақа- долзарб масалалари бўйича очиқ мулоқот ва О.Ҳакимовнинг фикрича, ички минтақавий сав- мит кун тартибида асосий ўринлардан бирини
раққиёт учун ҳамжиҳатликда интилиш йўлида да сув ресурсларидан адолатли фойдаланиш биргаликда қарорлар қабул қилишга тайёр эка- до ҳажмини, айниқса, тайёр маҳсулотлар ҳи- эгаллайди.
дадил ҳаракат қилмоқда. Айниқса, сўнгги беш масалаларига алоҳида урғу берилди. Шунинг- нини яна бир бор тасдиқлади. Президентимиз собига ошириш улкан истиқболга эга. Халқаро
йил ичида Ўзбекистон етакчисининг қатъий дек, Марказий Осиё мамлакатлари ўртасида музокаралар анъанавий дўстлик ва ўзаро анг- савдо маркази методологияси бўйича қилинган Бундан ташқари, тадбирга қадар Марказий
саъй-ҳаракатлари туфайли илгари анча тарқоқ инновацион фаолият йўналишида ҳамкорлик лашув руҳида ўтгани давлат раҳбарларининг ҳисоб-китоблар Марказий Осиё мамлакатла- Осиё учун БМТнинг Превентив дипломатия
ва ўта зиддиятли ички муносабатларга эга бўл- алоқаларини кенгайтириш, давлатлар ўртасида минтақада ишонч ва яхши қўшничилик муҳити- рининг ўзаро савдода 1,1 миллиард доллар, бўйича минтақавий маркази шафелигида мин-
ган Марказий Осиё халқаро майдонда яхлит экспорт-импорт масаласида бир-бирини қўл- ни янада мустаҳкамлашга бўлган интилиши ва хусусан, озиқ-овқат маҳсулотлари борасида тақамизнинг етакчи аёллари мулоқоти ўтказил-
бир жуғрофий-сиёсий макон сифатида гавда- лаб-қувватлаш, маданий-гуманитар алоқалар, қатъий сиёсий иродасининг яққол ифодаси бўл- 530 миллион, кимё саноатида 180 миллион, гани эътиборга молик. Минтақа мамлакатлари
лана бошлади. дўстлик ва яхши қўшничилик муносабатлари- ганини таъкидлади. Тошкент саммити якунида миллий ишлаб чиқарувчиларининг иқтисодий
ни мустаҳкамлаш масалалари муҳокамалар маслаҳат учрашувларининг илк ҳуқуқий ҳуж- форуми ва саноат маҳсулотлари кўргазмаси,
Маслаҳат учрашувлари — марказида бўлди. Терроризм, экстремизм, миллий таомлар фестивали каби тадбирлар
самарали мулоқот майдони трансмиллий уюшган жиноятчилик ва наркотра- бўлиб ўтиши кутилмоқда.
фикларга қарши кураш, техноген, экологик фо-
Марказий Осиё давлатлари раҳбарлари- жиалар ва фавқулодда вазиятларнинг олдини Ҳозирданоқ халқаро экспертлар бу галги ан-
нинг маслаҳат учрашувларини мунтазам ра- олишда ҳамкорликда ҳаракат қилиш, божхона жуманда Ўзбекистон томони илгари сурадиган
вишда ўтказиб туриш ташаббуси Президен- тарифларини соддалаштириш, минтақалараро барча масалалар Президентимизнинг иккинчи
ички сайёҳликни ривожлантириш каби устувор Маслаҳат учрашувидаги, Бирлашган Миллат-
муносаБат масалалар ҳам кун тартибидан ўрин олган эди. лар Ташкилоти Бош Ассамблеясидаги, яқинда
Тошкентда бўлиб ўтган Марказий ва Жанубий
Умуман, илк маслаҳат учрашуви жуда са- Осиё минтақалари ўзаро боғлиқлигига бағиш-
марали ўтди. Томонлар бу каби учрашувлар ланган халқаро анжумандаги муҳим ташаббус-
ҳамкорликни янада ривожлантиришга хизмат лар руҳига ҳамоҳанг бўлиши ва уларни тўлди-
қилишини таъкидлаб, кейинги маслаҳат уч- ришини тахмин қилмоқдалар.
рашувини 2019 йилда Тошкентда ўтказишга
келишиб олди. 2019 йилнинг 29 ноябрида пой- Хулоса қилиб айтганда, Ўзбекистоннинг
тахтимизда бўлиб ўтган иккинчи маслаҳат учра- минтақада ўзаро ишонч ва яқин қўшничилик
шувида бешта мамлакат етакчилари Марказий муҳитини яратишга қаратилган саъй-ҳара-
Осиёда кўп томонлама ҳамкорлик бўйича яго- катлари қўшни давлатлар томонидан қизғин
на нуқтаи назарга келиш зарурлигини эътироф қўллаб-қувватланмоқда. Маслаҳат учрашув-
этиб, унинг асосий йўналишлари ҳақида фикр лари қатор минтақавий ташаббусларни илга-
алмашдилар ва қатор муҳим ташаббусларни ри суриш ва ҳамжиҳатликда амалга ошириш
илгари сурдилар. Давлатимиз раҳбари мазкур имконини бермоқда. Энг муҳими, Марказий
учрашув давр тақозоси эканига, томонларнинг Осиёнинг барча давлатлари ушбу механизм-
яхши қўшничиликни мустаҳкамлаш ва шерик- нинг минтақадаги мавжуд муаммоларни бир-
ликни кенгайтиришга интилиши ифодаси эка- галикда ҳал қилиш учун қулай платформа
нига эътибор қаратиб: “Яратганнинг инояти би- эканини эътироф этган ҳолда келгусида ундан
лан биз қўшнилармиз. Халқларимизнинг тарихи самарали фойдаланиш учун тайёр эканини
ва тақдири, келажаги чамбарчас боғлиқ. Бу эса изҳор қилмоқда. Бу эса пировардида минтақа-
нинг келажаги порлоқ бўлишига ишонч билан
қараш имконини беради.
Давлатимиз раҳбарининг шу йил 29 июлдаги “Бирлашган Миллатлар Ташкилоти Бош
Ассамблеясининг 2021 йил 18 майдаги “Оролбўйи минтақасини экологик инновациялар
ва технологиялар ҳудуди деб эълон қилиш тўғрисида”ги махсус резолюциясини амалга
ошириш чоралари тўғрисида”ги қарори нафақат мамлакатимиз, балки халқаро миқёсда
оролб¤йимуҳим аҳамиятга эга меъёрий-ҳуқуқий ҳужжатдир. Чунки унда минтақа халқларининг
экологик муштарак муаммоси ечимига алоҳида эътибор қаратилган.
экологик инновациялар ва технологиялар
³удудига айланади
абсалом ишимов, тадбирларни амалга ошириш учун зарур шарт- лик халқаро маркази ва Ислом тараққиёт банки лар ҳудуди деган юксак мақом олган дунёдаги ти билан бирга илмий-тадқиқот ишлари олиб бо-
инновацион ривожланиш шароитларни ва рағбатлантирувчи омилларни билан ҳамкорликда бутун дунёдан халқаро таш- илк минтақа бўлди. ришга ихтисослашган лаборатория ташкил этиш,
вазирлиги бошқарма бошлиғи шакллантиришга қаратилгани билан эътиборга килотлар ва хорижий илмий муассасалар ва- “LATMA-ADED” (Швейцария) уюшмаси молиявий
молик. киллари таклиф этилиб, 2018 йили Самарқанд Ўзбекистон Президентининг мазкур қарорида кўмагида Мўйноқ тумани “Тикўзак” ОФЙ ҳудудида
Мазкур қарор юқори технологик инновациялар, шаҳрида, 2019 йили Нукус шаҳрида конференция Инновацион ривожланиш вазирлиги, Инвестиция- 250 ўқувчига мўлжалланган 7-мактаб учун сувни
экологик тоза, энергия ва сувни тежовчи техно- 2021 йил 18 май куни БМТ Бош Aссамблея- ўтказилди. лар ва ташқи савдо вазирлиги ҳамда давлат ва чучуклаштирувчи станция қуриб бериш, Япония-
логияларни ишлаб чиқиш ва жорий қилишга ин- сининг 75-сессияси ялпи мажлисида Ўзбекистон хўжалик бошқаруви органларига Оролбўйи мин- нинг “SATREPS-2020” танловида маъқулланган
вестицияларни жалб қилиш, “яшил иқтисодиёт” Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев Ушбу тадбирлар натижасида Нукус туманида тақасини экологик ва гуманитар инқирозли ҳудуд- лойиҳа доирасида илмий тадбирлар қилиш, Рос-
тамойилларини мажмуавий қўллаш, чўллашув ва таклифига биноан Оролбўйи минтақасини эколо- Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузурида- дан экологик инновациялар ва технологиялар ҳу- сия Федерациясининг И.М.Губкин номидаги дав-
экологик миграция жараёнларининг олдини олиш, гик инновациялар ва технологиялар ҳудуди деб ги Оролбўйи халқаро инновация маркази ташкил дудига айлантириш чораларини кўриш вазифаси лат университети билан ҳамкорликда янги биопре-
экотуризмни ривожлантириш ва бошқа чора- эълон қилиш тўғрисидаги махсус резолюция бир этилди. Бугунги кунда мазкур марказнинг Нукус қўйилган. парат-тупроқ модификаторини синовдан ўтказиш,
овоздан қабул қилинди. туманидаги тажриба участкасида 51 хилдаги Туниснинг Chahbani Technologies (CHAHTECH SA)
53 мингдан ортиқ кўчат, шунингдек, Мўйноқ тума- Ушбу ҳудудда Инновацион ривожланиш ва- компанияси олимлари билан ҳамкорликда тупроқ
Айтиш жоизки, Инновацион ривожланиш вазир- нидаги тажриба участкасида 26 хилдаги 26 минг зирлиги томонидан Ёш олимлар академияси остидан суғориш ирригация тизимини жорий этиш
лиги томонидан 2018 йилдан буён чўл ҳудудларни туп атрофида манзарали, шўрланиш ва қурғоқчи- ва Ёшлар технопаркини ташкил этиш чоралари бўйича инновацион тажриба-синов ишлари олиб
кўкаламзорлаштиришга қаратилган саъй-ҳаракат- ликка чидамли дарахтлар кўчати парвариш қили- кўрилмоқда. Шунингдек, ўсимликлар уруғлари борилади.
лар олиб борилмоқда. Жумладан, Орол денгизи ниб, синовдан ўтказилмоқда. генбанки лабораторияси, бизнес акселератор ўқув
қуриши билан боғлиқ фалокат ва унинг салбий марказлари фаолияти йўлга қўйилади. Хулоса қилиб айтганда, давлатимиз раҳбари-
оқибатларини юмшатиш долзарб вазифалардан Оролбўйи минтақасини экологик инновация- нинг мазкур қарори узоқ йиллардан бери Оролбў-
бирига айланди. лар ва технологиялар ҳудуди деб эълон қилиш Бугунги кунда вазирликнинг қўллаб-қувватлови йида яшаётган аҳолини қийнаётган муаммоларнинг
тўғрисидаги махсус резолюция қабул қилингани орқали Оролбўйи халқаро инновация маркази то- инновацион, амалий ечимини тақдим этади. Одам-
Мазкур йўналишда вазирлик томонидан маҳал- дунё ҳамжамиятининг эътиборини Оролбўйи монидан Нукус ва Мўйноқ туманларида хорижий ларнинг оғир турмуш шароитини енгиллаштириб,
лий олимлар ва халқаро ҳамкорларни жалб қи- минтақасига қаратиш учун катта туртки бўлди. давлатлар билан ҳамкорликда қатор ишларга қўл эртанги кунга ишончини янада оширади.
лишга алоҳида эътибор қаратилиб, қатор ишлар Оролбўйи экологик инновациялар ва технология- урилмоқда. Жумладан, Хитой Фанлар академия-
бажарилди. Шўрланган шароитда Биодеҳқончи- сининг Синьцзян Экология ва география институ-
4 2021 йил 5 август, 157-сон
Бугуннинг гапи
Минтақада етакчимиз Халқаро эътироф асосларга эга
қаландар аБдураҳмонов, Йил бошидан буён жаҳон иқтисодиёти бўйича АҚШнинг “J.P. Morgan” инвестиция банки яқин-
Ўзбекистон республикаси ишбилармонлик фаоллиги индексида ўсиш тренди да эълон қилган “Ўзбекистон: қуёш каби кўтари-
Фанлар академияси академиги, кузатилаётгани, ўз навбатида, халқаро савдо ҳаж- лиш” (“Uzbekistan: Soum’er Solstice”) номли таҳли-
иқтисодиёт фанлари доктори, ми тикланишини жадаллаштирди. Жаҳон савдо лий ҳисоботида Ўзбекистон сўнгги 20 йил ичида
профессор ташкилотининг “савдо барометри” кўрсаткичларига Ўрта Осиё, Шарқий Европа, Яқин Шарқ ва Африка
қараганда, май ойида индекс 109,7 пунктни ташкил (CEEMEA) мамлакатлари орасида юқори ва барқа-
этиб, ўтган йилдаги кўрсаткичдан 21,6 пунктга юқо- рор ўсиш суръатига эриша олган саноқли мам-
ри бўлди. Прогнозларга кўра, 2021 йилда жаҳонда лакатлардан бири бўлганини эътироф этди. Энг
савдо ҳажмининг ўсиши 8 фоизни ташкил қилади. асосийси, ҳисоботда Ўзбекистон иқтисодиёти 2021
Эслатиб ўтамиз, 2020 йилда бу борадаги кўрсаткич йилда 8,1 фоиз, 2022 йилда 6,3 фоиз ўсишга эри-
5,3 фоизга пасайган эди. шиши келтирилади.
Халқаро молия институтлари таҳлилларига Очиғини айтиш керак, ушбу рақамлар Халқаро
қараганда, Марказий Осиёда тикланиш жараёни валюта жамғармаси, Европа тикланиш ва тараққи-
гарчи барча давлатларда бир хил кетмаётган бўл- ёт банки ва бошқа халқаро молия ташкилотлари
са-да, минтақа миқёсида айтганда, умумий прог- прогнозларидан анча юқори. Шундай экан, бунга
ноз яхши томонга ўзгаряпти. Европа тикланиш ва қандай эришилади?
тараққиёт банки экспертлари 2021 ва 2022 йил-
ларда минтақада иқтисодий ўсиш 4,5 фоизни таш- Банк экспертлари фикрича, 2021 йилги иқтисо-
кил этишини прогноз қилмоқда. Хомашё нархлари дий ўсишга, асосан, қурилиш ва саноат тармоқлари
ўсиши ва халқаро пул ўтказмалари тикланиши ҳи- салмоқли ҳисса қўшади.
собига шундай натижага эришилиши кутиляпти.
Бугун юртимизда амалга оширилаётган шид-
Эътиборлиси, мазкур молия муассасаси 2021 датли ислоҳотларни кузатган киши ушбу эътироф
йилда Ўзбекистон иқтисодиёти 5,6 фоиз, 2022 йил- аниқ иқтисодий асосларга эгалигига комил ишонч
ҳосил қилади. Негаки, дунёнинг аксар давлатла-
“коронакризис” дастлабки туркуми Европа давлатига жўнатилди.
ªзбекистон ундан кам талафот билан чи¿аётган Келажакда нафақат кўҳна қитъа, балки Амери-
и¿тисодий ¿удратли давлатдир ка ҳамда Осиё давлатларига ҳам Ўзбекистонда
етиштирилган олий навли ва юқори сифатга эга
Бошланиши 1-бетда да эса 6 фоиз ўсишини прогноз қилмоқда. ЕТТБ- рида фақатгина соғлиқни сақлаш ва тиббиёт соҳа- да экспорт ҳажми 5,5 миллиард долларни ташкил заъфарон маҳсулотини етказиб беришни йўлга
нинг “Минтақавий иқтисодий истиқболлар” ҳисобо- ларига жиддий эътибор қаратилаётган бир пайтда этиб, ўсиш суръатлари 38 фоизга тенг бўлди. Экс- қўйиш режалаштирилмоқда. Бунинг учун эса имко-
Пандемия сабоқлари тида келтирилишича, Ўзбекистон иқтисодиётининг Ўзбекистонда йирик инвестициявий лойиҳаларга порт таркибида юқори ўсиш машина ва ускуналар ниятлар етарли. Муҳими, маҳсулотимизга хорижда
хизматлар, саноат, қурилиш ва қишлоқ хўжалиги ҳам қўл урилмоқда. Масалан, яқинда Олмалиқ (99,4 фоизга), рангли металлар ва ундан тайёрлан- талаб ортмоқда. АҚШ Озиқ-овқат маҳсулотлари ва
Бутун дунёни қамраб олган пандемия бизга кўп сингари асосий тармоқларида ўсишга эришилади. кон-металлургия комбинатининг қиймати 2 мил- ган маҳсулотлар (86,9 фоизга), тўқимачилик маҳсу- дори воситаларини назорат қилиш бошқармаси
нарсаларни ўргатди. Ҳар қандай шароит бўлма- лиард АҚШ долларига тенг бўлган 3-мис бойи- лотлари (62,9 фоизга) ва пахта толаси (53,3 фоиз- Ўзбекистондан АҚШга “BMB Zaʼfaron” бренди ости-
син, унга мослашиб яшаш, ишлаш бўйича сабоқ Бундан аён бўладки, “коронакризис”ни енгиб, тиш фабрикаси қурилишига тамал тоши қўйилди. га) савдосида кузатилди. да заъфарон маҳсулотини импорт қилишга рухсат
берди. Давлатимиз раҳбарининг ташаббуси би- мамлакат иқтисодиёти тикланишида ушбу соҳалар бергани бунинг исботи эмасми?
лан нафақат аҳоли саломатлигини сақлаш, бал- “драйвер”га айланмоқда. Ўзбекистонда жорий йилнинг II чорагида иқтисодий
ки иқтисодий талафотларни камайтириш, бизнес фаоллик тикланиши жадаллашди. Натижада аксарият Кези келганда айтиш жоизки, Президентимиз-
тузилмалари фаолиятини мўътадиллаштириш Фаол иқтисодий тикланиш сири тармоқларда ўсиш кўрсаткичлари пандемиядан олдинги нинг 2017 йилда Қашқадарё вилоятига ташрифи
пайидан бўлинди. Тезкор чора-тадбирлар қабул даражага етиб олди. Жумладан, I ярим йилликда ялпи ички доирасида илгари сурилган заъфарон етиштириш-
қилиниб, амалиётга кўплаб имтиёз ва преферен- Бугун аксарият маҳаллий ва хорижий эксперт- маҳсулотнинг реал ўсиши 6,2 фоизни ташкил этди. Айниқса, ни маҳаллийлаштириш таклифи асосида мазкур
циялар жорий этилди. Бундан ташқари, тадбир- лар Ўзбекистон иқтисодиётида ўнгланиш суръат- саноат маҳсулотларини ишлаб чиқаришда 8,5 фоиз, хизмат лойиҳани амалга ошириш силлиқ кечмаган. “BMB
корларнинг таклиф ва мулоҳазалари инобатга лари жадаллашганини айтмоқда. Чиндан ҳам, 2020 кўрсатишда 18,3 фоиз ўсишга эришилиб, пандемиягача бўлган Trade Group” компанияси Кузатув кенгаши раиси
олинган ҳолда, бизнес субъектларига солиқ ва йилда мамлакат иқтисодиёти рецессиядан қути- давр кўрсаткичларига етгани қувонарли ҳолат, албатта. Бекзод Маматқуловнинг айтишича, заъфарон Ита-
молиявий тўловларда қўшимча енгилликлар бе- либ, ижобий динамикани сақлаб қолди. Давлат ста- лиянинг стратегик ўсимлиги ҳисоблангани боис,
рилди. Буларнинг самараларини бугун дунё ҳам- тистика қўмитаси маълумотларига кўра, йил якун- Президент таъбири билан айтганда, “Бу муҳим Экспорт ҳажми (олтин экспортини ҳисобга олма- унинг уруғлари узоқ вақт давомида мамлакатдан
жамияти ҳам эътироф этаётир. лари бўйича ялпи ички маҳсулот ҳажми 1,6 фоиз воқеа нафақат ушбу комбинат ҳаётида, балки мам- ганда) ўтган йили пандемия таъсиридаги кескин ка- ташқарига чиқарилмаган экан.
ўсиб, 580,2 триллион сўмни ташкил этди. Дунёнинг лакатимиз саноати тарихида янги давр бошланаёт- майишдан сўнг жорий йилда 20-25 фоиз атрофида
Халқаро валюта жамғармаси маълумотларига аксарият давлатларида иқтисодий пасайиш куза- ганидан яққол далолат беради”. ўсиши прогноз қилинмоқда. Жаҳон иқтисодиётида Икки йил давом этган музокаралардан сўнг Ита-
кўра, 2020 йилда глобал ялпи маҳсулот ҳажми 3,5 тилган бир пайтда кам фоизли бўлса-да, ўсишга ялпи талаб ҳажмининг тикланиб бориши шарои- лиядан дастлабки заъфарон пиёзбошилари олиб
фоиз камайган. Бунинг таъсири 2021 йилда ҳам се- эришилгани макроиқтисодий барқарорликни таъ- Икки босқичли ушбу лойиҳа шарофати билан тида асосий хомашё товарлари нархларида ўсув- келинган. 2020 йилда Жиззах вилояти Бахмал ту-
зилиб, хусусан, аҳоли жон бошига тўғри келадиган минлаш бўйича кўрилган тезкор чоралар ўз сама- комбинатда ишлаб чиқариш қувватлари 3 баробар- чан динамика сақланиб қолиши кутилмоқда. Ушбу манидаги ўсимликни етиштиришга мос ерларга
ялпи ички маҳсулот улуши 150 дан ортиқ давлат- раларини берганини тасдиқлайди, албатта. га ортади. Аниқроғи, 2028 йилга бориб йилига 400 кутилмалар мамлакатимизнинг асосий экспорт уруғлар қадалиб, илк ҳосил ноябрь ойида йиғиб
да 2019 йилдагига таққосланганда кескин камайиб минг тонна мис, 50 тонна олтин ва 270 тонна кумуш позициялари бўйича прогнозлар яхшиланишига олинган. Шу тариқа Ўзбекистон аграр соҳасида
кетган. Пандемия таъсирида кузатилган бу ҳолат Эътиборлиси, Ўзбекистонда жорий йилнинг II ишлаб чиқарилади. мустаҳкам замин яратади. янги ҳамда ноанъанавий тармоққа асос солинган.
дунё иқтисодиётида тинчлик пайтидаги энг ёмон чорагида иқтисодий фаоллик тикланиши жадал-
натижа эканига урғу бериляпти. Пировардида, бу лашди. Натижада аксарият тармоқларда ўсиш кўр- Қарийб 40 минг ишчи-хизматчи меҳнат қила- Ҳудудлар иқтисодий кўрсаткичи — Пандемия билан боғлиқ муаммоларни бартараф
айрим ривожланаётган, хусусан, даромади паст, саткичлари пандемиядан олдинги даражага етиб ётган Олмалиқ комбинати том маънода мамла- этиш бўйича кўрилаётган аниқ чора-тадбирлар ту-
инфляция даражаси юқори, давлат бюджетида олди. Жумладан, I ярим йилликда ялпи ички маҳ- катимиз саноатининг чинакам локомотивларидан барқарор файли иқтисодий фаоллик босқичма-босқич ортиб,
етарлича захиралар бўлмаган, шунингдек, ташқи сулотнинг реал ўсиши 6,2 фоизни ташкил этди. Ай- бирига айланган. Республикамизда ишлаб чиқари- ҳудудларнинг экспорт салоҳияти ўсмоқда. Ташқи
давлат қарзи катта мамлакатларни жиддий синов- ниқса, саноат маҳсулотларини ишлаб чиқаришда лаётган саноат маҳсулотининг 7 фоизи, экспорт “Коронакризис”га қарши кўрилаётган чора-тад- бозорлар жонланиб, талаб ортаётгани тадбиркор-
дан ўтказмоқда. 8,5 фоиз, хизмат кўрсатишда 18,3 фоиз ўсишга эри- ҳажмининг 15 фоизи унинг ҳиссасига тўғри келиши бирлар самараси ҳудудларда не чоғлиқ сезиляпти? ларни изланишга, интилишга ундаяпти. Биноба-
шилиб, пандемиягача бўлган давр кўрсаткичларига фикримиз далилидир. Пандемия ҳудудий иқтисодиёт, хусусан, тадбиркор- рин, Жаҳон банкининг янгиланган маълумотларига
Табиий савол туғилади: пандемиянинг ижтимо- етгани қувонарли ҳолат, албатта. лик ҳаракати ривожига қандай таъсир кўрсатди? қараганда, 2021 йилда глобал иқтисодиётнинг ўси-
ий-иқтисодий асоратларидан қутулиш учун нима Ҳозирги прогнозларга кўра, 2030 йилга бориб Жойларда ҳозирги реал аҳвол, бизнес муҳит кўн- шига Хитой томонидан кечиккан талабнинг юзага
қилиш керак? Таъкидлаш керакки, карантин чекловлари жо- мис маҳсулотларига бўлган эҳтиёж камида 40 фо- гилдагидекми? чиқиши ва АҚШ иқтисодиётига катта миқдордаги
рий этилиши таъсирида ўтган йилнинг I чорагидан изга ортади. Бу комбинат маҳсулотларига халқаро молиявий рағбатлантиришлар ижобий таъсир кўр-
талаб узоқ йиллар давомида сақланиб қолишидан Иқтисодий тадқиқотлар ва ислоҳотлар маркази сатиб, ялпи талаб тикланишига олиб келади. Нати-
Халқаро валюта жамғармаси маълумотларига кўра, 2020 йилда дарак беради. Шунинг учун бу ерда ҳар йили улкан экспертларининг вилоят ва туманлар миқёсида жада Хитой иқтисодиётида 8,5 фоизлик энг юқори
глобал ялпи маҳсулот ҳажми 3,5 фоиз камайган. Бунинг таъсири лойиҳаларга старт берилиб, комбинатни кон-ме- олиб бораётган ойлик ўрганишларига қараганда, ўсиш суръати қайд этилиши кутилмоқда. Бундан
2021 йилда ҳам сезилиб, хусусан, аҳоли жон бошига тўғри таллургия соҳасида дунёдаги энг йирик саноат тадбиркорлик фаолияти ҳолати барқарор. Монито- ташқари, Ўзбекистоннинг асосий ташқи савдо ҳам-
келадиган ялпи ички маҳсулот улуши 150 дан ортиқ давлатда 2019 мажмуаларидан бирига айлантириш чора-тадбир- ринг натижалари шуни кўрсатдики, жорий йилнинг корлари ҳисобланган Россия (3,2 фоиз), Қозоғистон
йилдагига таққосланганда кескин камайиб кетган. Пандемия лари кўрилмоқда. биргина июнь ойида 8 минг 210 та янги тадбиркор- (3,2 фоиз), Туркия (5 фоиз) иқтисодиётида юқори
таъсирида кузатилган бу ҳолат дунё иқтисодиётида тинчлик лик субъекти ташкил этилган. Уларнинг катта қисми ўсишга эришилиши прогноз қилиняпти.
пайтидаги энг ёмон натижа эканига урғу бериляпти. Пировардида, Юксалиш “драйвер”лари Самарқанд (1 минг 230), Қашқадарё (990), Тошкент
бу айрим ривожланаётган, хусусан, даромади паст, инфляция (831), Фарғона (798) вилоятлари ҳамда Тошкент Дарҳақиқат, жорий йил бошидан буён Хитой
даражаси юқори, давлат бюджетида етарлича захиралар бўлмаган, Қурилиш индустрияси пандемия деярли таъсир шаҳри (1 минг 339) улушига тўғри келди. иқтисодиёти тикланиши фаоллашди. I ярим йиллик
шунингдек, ташқи давлат қарзи катта мамлакатларни жиддий қилмаган кам сонли соҳалардан бири ҳисоблана- натижаларига кўра, Хитойнинг ташқи савдо айлан-
синовдан ўтказмоқда. ди. Хусусан, Ўзбекистонда қурилиш ишларининг Солиқ тушумлари ҳажми эса ўтган йилнинг шу маси ўтган йилнинг мос давридагига нисбатан 37
кўлами кенгайиб бораётгани ушбу соҳа билан бе- давридагига нисбатан 6,8 фоиз ошган. Солиқ соҳа- фоиз, экспорт ҳажми 39 фоиз, импорт эса 36 фоиз
Халқаро экспертлар фикрича, коронавирусга иқтисодиётимизда ЯИМнинг манфий тафовути восита боғлиқ бўлган қурилиш материаллари сано- сида тушумларнинг бундай кўпайиши қулай бизнес ўсди.
қарши оммавий эмланиш нормал иқтисодий фа- шаклланиб, II чоракда энг чуқур нуқтасига етган- ати, хизмат кўрсатиш каби соҳалар ривожига ҳам муҳити ва юқори иқтисодий ўсишни, “яширин иқти-
олиятни тўлиқ қайта тиклаш имконини беради. ди. Охирги IV чоракда иқтисодий фаоллик ва ялпи катта туртки бўлаётир. 2020 йил якунлари бўйича содиёт”нинг қисқариши, солиқ маъмуриятчилиги Янги тўлқинга ҳам ғов қўйилмоқда
Агар эмланиш жараёни чўзилса ёки паст даражада талаб ўсишининг босқичма-босқич жадаллашиши қурилиш соҳасида 9,1 фоиз ўсиш суръати таъмин- яхшиланиб бораётганини англатади. Натижада ҳу-
бўлса, иқтисодиётнинг тикланиши ҳам кечикади. ҳисобига ишлаб чиқаришнинг манфий тафовути лангани кўп нарсани англатади. дудларнинг экспорт салоҳияти ҳам ортмоқда. Дав- Жаҳон ҳамжамияти COVID-19 пандемиясига
Ўнгланиш босқичлари иқтисодиётида туризм ва қисқарганди. 2021 йилнинг II ярим йиллигида эса лат божхона қўмитаси маълумотларига кўра, йил қарши курашни бир зум бўлса-да, тўхтатгани йўқ.
хизмат кўрсатиш соҳалари етакчи бўлган давлат- иқтисодий фаолликнинг жорий суръатлари сақла- Мазкур жабҳадаги юқори динамика 2021 йилда бошидан буён товарлар экспорти ҳажми 8,4 фоиз Чунки бу кўзга кўринмас бало хуружи 2021 йил бо-
ларда, айниқса, секин кечади. ниб қолган шароитда ишлаб чиқариш манфий та- ҳам сақланиб тургани диққатга сазовор. Аниқроғи, ошган. Ташқи савдо амалиётлари, айниқса, Жиззах шида бироз пасайган бўлса, сўнгги пайтда вирус-
фовути аста-секин қисқариб бориб, йил сўнгигача шу йилнинг биринчи ярмида 48,6 триллион сўм- (31,5 фоиз), Навоий (26,1 фоиз), Самарқанд (24 нинг янги штаммлари пайдо бўлиши оқибатида
Шу ўринда айтиш жоизки, Президентимизнинг ёпилиши прогноз қилинмоқда. лик қурилиш ишлари бажарилиб, 2020 йилнинг мос фоиз), Хоразм (19,6 фоиз), Андижон (18,1 фоиз) касалланиш ҳолатлари яна кўпаймоқда. Корона-
2020 йил 28 майдаги “Коронавирус пандемияси- давридагига нисбатан ўсиш суръати 100,1 фоизни вилоятлари ва Тошкент шаҳрида (18 фоиз) нисба- вируснинг ушбу янги тўлқини жаҳон иқтисодиёти
нинг салбий таъсирини камайтириш учун туризм Марказий банкнинг янгиланган ўрта муддатли ташкил этди. тан юқори бўлганини айтиш жоиз. Бу Ўзбекистон тикланишига, саноат ишлаб чиқариши ва хизмат
соҳасини қўллаб-қувватлашга доир кечиктириб макроиқтисодий ривожланиш прогнозлари ҳам маҳсулотлари ташқи бозорда рақобатга киришаёт- кўрсатиш соҳасига салбий таъсир кўрсатаётир. Би-
бўлмайдиган чора-тадбирлар тўғрисида”ги фар- буни тасдиқламоқда. Унда келтирилишича, 2021 Ўзбекистоннинг ҳозирги иқтисодий ҳолатини гани, миллий брендлар чет элларда ҳам оммала- роқ ушбу касалликни енгиш ва нормал ҳаётга қай-
мони карантин сабаб фаолияти тўхтаб қолган 1,5 йил якунлари бўйича ЯИМ ҳажмининг реал ўсиши таҳлил қилар эканмиз, ростдан ҳам, қурилиш, шиб бораётганини тасдиқлайди. тишнинг ягона йўли сифатида кўрилаётган эмлаш
мингдан ортиқ туроператор, 1,2 мингта меҳмонхо- I чорак якунлари бўйича прогноз қилинган дастлаб- саноат ва хизмат кўрсатиш тармоқлари иқти- жараёни дунёнинг турли минтақаларида ҳар хил
на фаолиятини босқичма-босқич қайта йўлга қў- ки 4,5-5,5 фоизлик кўрсаткичлардан 1,0-1,3 фоиз содий юксалиш “драйвер”ларига айланиши- Ростдан ҳам, илгари заъфарон маҳсулотлари кечяпти.
йиш имконини берди. Гап шундаки, ўтган йилнинг бандга юқорилаб, 5,8-6,8 фоиз доирасида бўлиши га ишонч ҳосил қиласан, киши. Чунки саноат импорт қилинган бўлса, бугун уни экспорт қиляп-
1 июнидан эпидемиологик вазият нисбатан яхши кутилмоқда. Бунда иқтисодий ўсишда иқтисоди- ишлаб чиқариш, қурилиш ишлари ҳажми, чака- миз. Масалан, Жиззах вилоятида фаолият кўрса- “J.P. Morgan” молиявий холдинг компанияси то-
бўлган ҳудудларда “хавфсиз туризм” тамойилла- ётни фискал рағбатлантириш давом эттирилиши, на савдо товар айланмаси, хизматлар ҳажми ой таётган “BMB Trade Group” компанияси июнь ойида монидан ўтказилган таҳлилга кўра, ривожланаёт-
ри асосида ички туризм қайта тиклана бошлади. пул-кредит шароитлари ўзгаришсиз сақланиб қоли- сайин ортмоқда. италиялик ҳамкорларга умумий қиймати 15 мил- ган бозорларда, дельта вируси тарқалиши билан
Бунинг эвазига меҳнат фаолияти шу соҳа билан ши фонида ялпи талабнинг тикланиши, иқтисоди- лион еврони ташкил этадиган маҳсулот етказиб солиштирганда, эмлаш даражаси сезиларли да-
бевосита боғлиқ соҳаларни қўшиб ҳисоблаганда ётни эркинлаштириш бўйича таркибий ислоҳотлар Қолаверса, ташқи савдо айланмаси ҳам барқа- бериш бўйича шартнома имзолаган эди. Мазкур ражада паст. Бу эса айрим давлатларда ҳаракат-
250 мингдан кўпроқ аҳоли даромадсиз қолиши- туфайли хусусий инвестициялар жалб қилиниши рорлашмоқда. Расмий статистикага кўра, 2021 битим ижросини таъминлаш мақсадида 29 июль ланиш чекловларини қайта жорий этиш ёки узай-
нинг олди олинди. жадаллашиши асосий омил бўлади. йилнинг I ярмида экспорт ҳажми 7,1 миллиард дол- куни “BMB Za'faron” бренди остидаги товарнинг тиришга олиб келиши мумкин. Иқтисодий ўсишнинг
ларни ташкил этиб, ўтган йилнинг шу давридагига пандемиядан олдинги даражага қайтиши эса кўп
нисбатан 12,3 фоиз ортди. Шу жумладан, олтин жиҳатдан аҳолининг фаоллиги ва иқтисодий ҳа-
ва газ экспорти ҳисобга олинмаганда, ушбу давр- ракатчанлиги билан белгиланади. Шу ҳисобда
баъзи мамлакатлар жорий йил охиригача иқтисо-
дий ўсишнинг пандемиядан олдинги даражасига
қайтса, бошқалари эса кейинги йил охиригача ҳам
COVID-19 таъсиридан тиклана олмайди.
Юртимизда аҳолининг катта қатламини эмлаш
тадбирларига қамраб олиш бўйича кўрилаётган
бугунги кенг кўламли саъй-ҳаракатлар замирида
эса, Ўзбекистонни биринчи тоифа давлатлар қа-
торига киритиш мақсад-муддаоси мужассамдир.
Зотан, ишонч билан айта оламизки, Ўзбекистон
учун “коронакризис”нинг энг оғир дамлари ортда
қолди. Иқтисодий тикланиш жараёнлари тезлашиб,
барқарор ўсиш суръатларига мустаҳкам пойдевор
қўйилган. Бу эса нафақат иқтисодиёт тармоқлари
тараққиётида, балки аҳоли даромади ва турмуш
даражасида ҳам яққол сезилиб, энг улуғ ва энг азиз
байрам — Мустақиллик айёмини ўзгача шоду хур-
рамликда, муносиб меҳнат зафарлари билан қар-
ши олишга руҳлантирмоқда.
2021 йил 5 август, 157-сон 5
президент ташаББуслари — амалда Янги ЎзБеКистон — Янги қЎшничилиК
МИНТА¯АДА МУШТАРАК Наврºза
МАНФААТЛАР
МАМИРОВА:
БуНёдкор сиёсАт вА ҳАмкорлик
АсосидА рЎёБгА чиқАрилАди “БУ ЭЪТИБОР МЕНГА ¯АНОТ
БА¡ИШЛАДИ”
мирзаюсуп рустамБоев,
Ўзбекистон республикаси Жамоат хавфсизлиги университети
бошлиғи, полковник
Давлатимиз раҳбарининг яқинда бўлиб ўтган нуфузли тадбир —
“Марказий ва Жанубий Осиё: минтақавий боғлиқлик. Таҳдидлар
ва имкониятлар” халқаро конференциясида сўзлаган нутқи, ялпи
мажлис ва шўъба йиғилишларида янграган фикрларни ўрганиш
ана шундай хулоса қилишга имкон берди.
Дарҳақиқат, Президентимиз ўзи- Бугун бу ўзбек қизини нафақат Тожикистонда, балки Ўзбекистонда ҳам
нинг кенг қамровли ва чуқур таҳлил- яхши билишади. Унинг ўзи эса, 2021 йил 11 июнь ҳаётидаги энг қувончли,
ларга асосланган чиқишида биргина унутилмас кун бўлиб қолганини завқ-шавқ билан сўзлашдан чарчамайди.
“ҳамкорлик” сўзини бежизга кўп бора Хўш, бу истарали, тили равон, сўзлари жарангдор қиз ким ўзи?
қўлламади. Сабаби, бугунги шиддат
билан ўзгараётган замонда бирон-бир келди, деб ўйлайман ва бу, шубҳасиз, шартидир. Бизнинг хавфсизлигимиз 2021 йил 11 июнда Президентимиз Шавкат гапирдим, — дейди у. — Аммо бу чиқишим катта
халқ ёки давлат дунёдан айри ҳолда катта манфаат келтиради”. бўлинмасдир ва уни фақат конструк- Мирзиёев Тожикистонга қилган ташрифи чоғида шов-шувга сабаб бўлади, деб ўйламагандим. Ҳалига-
ривожлана олмайди, тараққий этмай- тив мулоқот ҳамда биргаликдаги Тожикистон раҳбари Эмомали Раҳмон ҳамроҳлигида ча қўнғироқлар бўляпти...
ди. Шу боис, давлатчиликда, аввало, Минтақада яшовчи халқларнинг мушта- саъй-ҳаракатларимиз орқали таъмин- қадимий Хўжанд шаҳрига ташриф буюрди, қўшни дав-
очиқ ва дўстона ташқи сиёсат, кўп то- рак манфаатларини фақат бунёдкор лаш мумкин, деди давлатимиз раҳбари. латда тинчлик ҳамда мустақилликни таъминлашда Дарвоқе, олдинда Наврўзани яна “сюрприз” ку-
монлама муносабатларга асосланган ташқи сиёсат ва ўзаро ҳамкорлик асосида тарихий воқеага гувоҳ бўлган Қасри Арбобда зиёли- таётганди. Бу воқеадан кўп ўтмай, Ўзбекистоннинг
маънавий-маданий алоқалар, ижтимо- рўёбга чиқариш мумкинлиги маълум бў- Афғонистон Ислом Республикасининг лар билан учрашди ва нутқ сўзлади. Президентимиз Тожикистондаги Фавқулодда ва мухтор элчиси
ий-иқтисодий соҳалардаги ўзаро ҳам- либ қолди. Ҳақиқатан ҳам, тинчлик, яхши Марказий ва Жанубий Осиё минтақавий икки халқнинг дўстлиги, қондошлиги тарихий синов- Эргаш Шоисматов Наврўза Мамировага Ўзбекистон
корлик талаб этилади. Ўзаро манфа- қўшничилик ва ишончнинг мустаҳкамла- боғлиқлигини амалда таъминлашнинг лардан ўтиб, янги замонда янгича мазмун-моҳият Президенти томонидан тақдим этилган қимматбаҳо
атли ва яқин ҳамкорликни йўлга қўйиш ниши, ҳамкорликнинг ривожланиши, очиқ муҳим бўғинларидан бири ҳисобланиши- касб этаётгани, бу дўстлик анъаналарини икки мам- совға ва Ўзбекистон Ёшлар ишлари агентлигининг
учун эса минтақа ҳудудида тинчлик ва ва амалий сиёсат йўлга қўйилиши Марка- дан келиб чиқиб, мамлакатда вужудга кел- лакат ёшлари давом эттиришлари бугунги шароитда “Ўзбекистон белгиси” кўкрак нишонини тантанали
барқарорликнинг мавжуд бўлиши асо- зий ва Жанубий Осиёдаги барча давлат- ган вазият бўйича фикрлар билдирилди. жуда ҳам муҳимлигини алоҳида таъкидлади. Давла- топширди.
сий омиллардан бири ҳисобланади. лар манфаатига тўғри келади. тимиз раҳбарининг ўзбек ва тожик киноижодкорла-
Шу маънода, хавфсизлик ва барқарор- ри икки буюк зот — Алишер Навоий ва Абдураҳмон — Бу эътибор, тўғриси, менга қанот бағишлади. Шу
Қанчалик мураккаб бўлмасин энг Шунингдек, Президентимиз ўз нутқи- ликка таҳдид ва хавф-хатарларга қар- Жомий дўстлигига оид фильм яратишлари хусусида- биргина чиқишим, назаримда, ҳаётимни, дунёқарашим-
муҳим омиллар ичида аввало, ушбу да глобал тинчлик, яхши қўшничилик ши курашишда кучларни бирлаштириш ги таклифи тадбир иштирокчилари томонидан катта ни ўзгартириб юборди. Муҳтарам Шавкат Мирзиёев
жиҳатни алоҳида таъкидлаш керакки, ва ишончни мустаҳкамлаш, ўзаро ҳам- муҳимлиги таъкидланди. Дарҳақиқат, мамнуният билан кутиб олинди, қўллаб-қувватланди. совғасини олиш ҳаётимдаги унутилмас воқеага айлан-
мазкур нуфузли халқаро тадбир кўп то- корлик мақсадларига қаратилган муҳим минтақа давлатлари терроризм, экстре- ди. Тўғриси, мен мукофот ва совғаларни кутмагандим.
монлама мулоқотлар учун конференция- амалий ташаббусларни илгари сурди. мизм, трансмиллий, хусусан, киберма- Тожикистон Президенти Эмомали Раҳмон Севинчим вужудимга сиғмади. Бу эътиборни мен бутун
да яратилган “Тошкент муҳити” Марказий кондаги жиноятчиликка қарши биргалик- Шавкат Мирзиёевнинг Хўжанд заминига сафари Тожикистон ёшларига бўлган эътибор деб биламан.
ва Жанубий Осиё минтақасига дахлдор Айниқса, глобал иқлим ўзгариши да курашса самарага эришиш мумкин. тожик-ўзбек халқларининг дўстона муносабатлари Бу халқпарвар инсонга ўз миннатдорлигимни билди-
ўта муҳим ва энг долзарб глобал маса- шароитида бутун дунёда озиқ-овқат хавф- Ўзбекистон томони бу борада дастлабки ва давлатларининг стратегик шериклиги янада мус- раман. Мен ҳали кўп ишлашим керак. Ижод борасида
лаларни ишчанлик шароитида муҳокама сизлиги масаласи долзарб бўлиб бора- қадам сифатида БМТнинг Гиёҳвандлик таҳкамланишига хизмат қилаётганини таъкидлаб, ўзбекистонлик касбдошларим билан ҳамкорликни йўл-
этишга, унга доир муаммолар юзасидан ётгани, ушбу муаммо айнан Марказий ва ва жиноятчилик бўйича бошқармаси ўзбеклар тожик халқи бошига тушган оғир кунларда га қўйиш, жумладан, телекўприклар ташкил этиш ре-
сиёсий-ҳуқуқий ечимлар излашга қулай Жанубий Осиё минтақаси учун бевоси- иштирокида Гиёҳвандликка қарши қўш- ҳамиша елкадош бўлиб келганини алоҳида қайд этди жамда бор. Ўзбек телеижодкорларини, хусусан, Дилдо-
имкониятлар ярата олди. Бу кўп жиҳат- та дахлдорлигидан келиб чиққан ҳолда, ма ҳаракатлар режасини ишлаб чиқиш ва миннатдорлик билдирди. ра Рустамовани ўзимга маънавий устоз деб биламан.
дан Президентимиз Шавкат Мирзиёев БМТнинг Озиқ-овқат ва қишлоқ хўжалиги таклифини илгари сурди. Асосий йўна- Опанинг ўзига хос талқинларига ҳавас қиламан.
ташаббуси билан барпо этилаётган янги ташкилоти шафелигида минтақа мамла- лишлардан яна бири — терроризм хав- Тадбирда Сўғд вилояти ёшлари номидан вилоят те-
Ўзбекистон, халқаро майдонда унинг катлари қишлоқ хўжалиги вазирларининг фига қарши кураш масалалари бўйича лерадиокомпаниясининг ўзбек тилидаги “Қадрият” кўр- Айтиш керакки, Наврўзанинг таржимаи ҳоли жуда
очиқ ва конструктив ташқи сиёсатига, учрашувини ўтказиб, қўшма дастур ишлаб икки минтақа вакиллари иштирокида сатуви бошловчиси ва муҳаррири Наврўза Мамирова оддий. У 1996 йил Наврўзида Деваштич (собиқ Ғончи)
амалий ташаббусларига бўлган ишонч- чиқиш таклифини илгари суриши, Ўзбекис- махсус экспертлик учрашувини ташкил сўзга чиқди. Унинг ҳис-ҳаяжон, лекин аниқ ва тиниқ туманидаги Мужун қишлоғида оддий оилада дунёга
нинг тобора мустаҳкамланиб бораётга- тон томонининг ҳар қандай мураккаб ма- этишга тайёрлигимиз билдирилди. ифода билан айтилган сўзлари зални гўё портлатди: келган. Отаси Собиржон ака ишчи, онаси Вилоят опа
нини яна бир бор кўрсатиб берди. салани биргаликда ечимини топишга ва бу мактабда ўзбек тили ва адабиётидан дарс беради.
борада тўпланган ижобий тажриба билан Юқоридагилардан келиб чиққан ҳолда “2018 йил 1 март куни Сизлар томонингиздан то- У ўрта мактабни аъло баҳоларга битириб, орзусини
Таъкидлаш жоизки, ушбу халқаро ан- ўртоқлашишга тайёрлигини билдиради. шуни алоҳида таъкидлаш лозимки, халқа- жик ва ўзбек халқига улкан совға тақдим этилди ва бу амалга ошириш учун Хўжанд давлат университети-
жуман глобал характерга эгалиги билан ро анжуман материаллари ҳали ҳар томон- воқеа тарихнинг заррин саҳифаларидан ўрин эгалла- нинг филология факультетида журналистика йўнали-
ҳам аҳамиятли бўлди. Конференцияда минтақа мамлакат- лама чуқур ўрганилади ва таҳлил қилина- ди. Зеро, йиллар давомида тожик ва ўзбек халқлари ши бўйича таҳсил олди. Оилали, икки фарзанднинг
лари ривожланишининг асосий драйве- ди. Унинг тарихий ва оламшумул аҳамияти бир-бирларининг дийдорига ташна эдилар. Икки дав- онаси. Турмуш ўртоғи Зиёваддин Иноятов молия
Зеро, Президент Шавкат Мирзиёев ри бўлиб хизмат қилувчи барқарор сав- минтақа халқларининг улкан тарихий, ил- лат раҳбарларининг оқилона сиёсатию узоқни кўзла- йўналишида таълим олиб, тадбиркорлик билан
ташаббуси билан ташкил этилган халқа- до-иқтисодий, транспорт-коммуникация мий, маданий-маърифий мероси ҳамда гувчи ташаббуслари билан мамлакатларимиз ўртаси- шуғулланмоқда. Наврўзанинг бахтига 2018 йил ёзи-
ро анжуман ишида Афғонистон Ислом алоқаларини шакллантириш бўйича иқтисодиётларнинг ўзаро бир-бирини тўл- даги барча чегаралар очилди. Ҳар икки халқнинг ҳам да, яъни Ўзбекистон ва Тожикистон ўртасида вужуд-
Республикаси Президенти, Покистон илгари сурилган ташаббусда Ўзбекистон дириш имкониятларини, мавжуд интеллек- қувончи чексиз эди, шу жумладан, менинг ҳам. Улар га келган янги илиқ муносабатлар йўлга қўйилгандан
Ислом Республикаси Бош вазири, Мар- савдо-иқтисодий ҳамкорликни таъмин- туал салоҳиятни, саъй-ҳаракатларни ўзаро севинч кўз ёшлари ила бир-бирларига қучоқ очишди. кейин Сўғд вилояти телерадиокомпаниясида ўзбек
казий ва Жанубий Осиё давлатларининг лаш йўлида бу соҳадаги долзарб маса- мувофиқлаштиришга кенг имкониятлар Тожик ва ўзбек халқларини ҳеч ким, ҳеч қачон ажрата тилида “Қадрият” кўрсатуви ташкил этилди ва Наврў-
ташқи ишлар вазирлари, жами 44 та дав- лаларни муҳокама қилиш, кооперация яратади. Бу эса, ҳеч шубҳасиз, ўзининг қуд- олмайди. Жомий ва Навоий дўстлигини биз бугун да- за ушбу дастурнинг бошловчисига айланди.
лат ва 30 га яқин халқаро ташкилотлар ва инвестициявий алоқаларни кенгай- ратли таъсир кучини намоён этади. вом эттирамиз! То юрагимиз уриб турар экан, шу икки
делегациялари, қатор нуфузли хорижий тириш учун Президентимиз томонидан миллат фарзанди сифатида юртларимиз равнақи учун, У ўз кўрсатувларида вилоятда яшаётган ўзбек зиё-
илмий-тадқиқот ва таҳлил марказла- ҳар йили минтақалараро форум ўтказиш Ўзбекистоннинг ички ва ташқи сиё- халқлар равнақи учун чин кўнгилдан хизмат қиламиз!”. лилари, санъаткорлари, халқ вакиллари, ўзбек мил-
ри раҳбарлари иштирок этиб, уларнинг таклифи билдирилди. сатда вазминлик билан, узоқни кўзлаб лий-маданий марказлари фаоллари, оддий инсонлар
фикрлари тингланди. Ўзбекистон ташаб- амалга оширилаётган инсонпарвар ва У сўзининг охирида икки халқ адабиётига хос гўзал ҳақида ҳикоя қилиб келмоқда. “Қадрият” аллақачон ўз
буси билан Тошкентда икки ва кўп то- Бу алоқаларни кучайтиришда давла- тинчликпарвар сиёсати нафақат мин- анъана — “ширу шакар” услубидаги қуйидаги шеърни аудиторияси, рейтингига эга кўрсатувлардан ҳисобла-
монлама жонли музокаралар ўтказиш тимиз раҳбари Марказий Осиё билан тақа ёки мамлакат миқёсида, балки ўқиди: нади. Наврўзанинг режалари катта. У магистратурани
учун қулай мулоқот майдони яратилди. Жанубий Осиёни самарали ва хавфсиз оддий фуқароларнинг ҳаётида ҳам ўз муваффақиятли тугатди. Энди докторантурага кир-
боғлайдиган транспорт-логистика ин- инъикосини топмоқда. Бу, биз танлаган Тожигим ўзбекка монанд, ўзбегим тожик мисол, моқчи. Илмий ишининг мавзуси ҳам бугун жуда муҳим:
Маълумки, мамлакатимиз тарихан фратузилмасини барпо этиш масаласига йўл тўғрилигининг, изчил тараққиётнинг Халқи ду бир эътиборан, дўстлиги келтирди шон. “Тожикистон ва Ўзбекистон дўстона муносабатларининг
Марказий ва Жанубий Осиё халқлари алоҳида эътибор қаратди. Хусусан, Тер- гарови саналади. Тўйи бир, одати бирдир, аз қадим ҳам, эй рафиқ, Сўғд вилояти ўзбек тилидаги газеталарида ёритилиши
маданиятини ўзаро бойитишда катта миз — Мозори Шариф — Кобул — Пе- Ҳеч хато не, гарчи гўям қалби пайвандлик замон. (“Сўғд ҳақиқати” ва “Маънавият” нашрлари мисолида).
роль ўйнаган. Жумладан, Бақтрия ва Ку- шовар темир йўлининг қурилиши муҳим Мухтасар қилиб айтганда, мамла- Аллаҳои модарон як, бир эрур ёр-ёри ҳам,
шон империяси, Турк ҳоқонлиги, Ғазна- бўғин сифатида икки минтақа транзит са- катимизда ҳукм сураётган тинчлик ва Ин ду ҳамсоя ажаб соз, ўртада йўқдир гумон. — Ғафур Ғулом, Зулфия, Абдулла Орипов, Эркин
вийлар, Темурийлар ва Бобурийлар лоҳиятини тўла юзага чиқариб, юк ташиш осойишталик, яқин қўшнилар билан Пешво Эмомали Раҳмон шуда маҳбуби мо, Воҳидов, Омон Матжон, Муҳаммад Юсуф ва бошқа ўз-
давлати бунга яққол мисол бўла олади. масофаси ва вақтини анча қисқартиради. ҳамжиҳатлик ўз-ўзидан вужудга келиб Шавкати ду халқ хонад эҳтироми Мирзиё! бек шоирлари шеърларини завқ билан мутолаа қила-
Аммо кейинчалик бундай яқинлик ва қоладиган ҳодисалар эмас, балки у дав- ман. Кўрсатувларимда улардан мунтазам фойдалана-
боғлиқликка путур етган. Президентимиз Ўзбекистон Республикаси Президен- латимиз томонидан узоқни кўзлаб олиб Икки давлат раҳбарлари, залда бўлган кўп сонли ман, — деди у ва сўзларини атоқли тожик адиби Мирзо
ўз нутқида бугунги кунда ушбу тарихий ти конференция ишида марказий ўрин борилаётган сиёсатнинг ҳосиласидир. зиёлилар, меҳмонлар жойларидан туриб, Наврўза- Турсунзоданинг қуйидаги мисралари билан тугатди:
алоқаларни қайта тиклаш ҳар қачонги- эгаллаган асосий масалалардан бири нинг сўзларини гулдурос қарсаклар билан олқишлади.
дан ҳам муҳимлигини, ушбу мақсад йў- минтақада хавфсизлик ва барқарорлик- Давлатимиз раҳбари нутқида кўр- Назаримда, салкам 4 дақиқа давом этган бу лаҳзалар “Дўстиро жустужў дорем мо,
лида сайъ-ҳаракатларни бирлаштириш ни мустаҳкамлаш, терроризм, экстре- сатиб ўтилган таклифларни бажариш- тарихий учрашувнинг алоҳида, фараҳбахш нуқтаси Аз амони гуфтугў дорем мо.
фурсати келганини алоҳида таъкидлади. мизм ва трансчегаравий жиноятчиликка га бор куч ва имкониятларимизни са- бўлди. Дарҳақиқат, сўз қачон таъсирчан чиқади? Қа- Одамон аз дўсти ёбанд бахт,
қарши курашиш чора-тадбирларига ҳам фарбар қиламиз ва бу, ўз навбатида, чонки, атрофдагиларнинг дилидаги ҳис-туйғулари Душмани орад ба мардум рўзи сахт”
Давлатимиз раҳбари таъкидлагани- алоҳида тўхталди. жонажон юртимизнинг янада хавфсиз билан ҳамоҳанг чиқса, сўзда аждодлар руҳи бўлса.
дек, “бугунги дунё ҳам таҳдидлар, ва барқарор бўлиши, гуллаб-яшнаши, Ҳа, икки Президент ҳузурида жаранглаган бу сўзлар (Яъни биз дўстликни истаймиз, тинчлик, осудалик
ҳам янги имкониятларни ўзида тутган Ҳеч кимга сир эмас, хавфсизлик ва халқимиз фаровонлигини таъминлашга фақатгина Наврўзанинг эмас, кўп миллионли ўзбегу ҳақида сўзлаймиз. Чунки инсонлар дўстликдан бахт-
глобал геосиёсий трансформациялар барқарорлик — минтақаларимизнинг хизмат қилади. тожикнинг дилидаги ниятлари, эзгу истаклари ҳамда га эришадилар. Душманлик эса, эл бошига оғир, қора
даврига қадам босди. изчил ривожланиши ва ўзаро алоқала- чексиз қувончлари ифодаси эди. Шу боис, бу қиз но- кунлар келтиради).
римиз мустаҳкамланишининг асосий мига тасаннолар айтилди, миннатдорлик билдирилди.
Бундай шароитда 2 миллиарддан Биз Наврўза Мамирова билан суҳбатлашаётган
зиёд одам яшаётган Марказий ва Президентимиз уни алоҳида табриклади, раҳмат- чоғимизда, яъни 24 июль куни мамлакатимиз омма-
Жанубий Осиё ўртасидаги алоқалар- лар айтди. Ижтимоий тармоқларда эса, бу лаҳза бир вий ахборот воситаларида Ўзбекистон Республикаси
нинг қайта тикланиши янада муҳим неча кун муносабат объектига айланди. Кўпчиликда Президенти Шавкат Мирзиёевнинг мамлакат ҳаётида
ва объектив жараёнга айланиб бор- бу шижоатли қизнинг таржимаи ҳолига ҳам қизиқиш катта ўзгаришларга сабаб бўлгани эътироф этилган
моқда. Халқларимизнинг улкан та- уйғонди. ислоҳотлари рўйхати эълон қилинди. “Юксалиш”
рихий, илмий ва маънавий-маданий умуммиллий ҳаракати тайёрлаган ушбу рўйхатда тур-
меросидан, иқтисодиётларимизнинг Куни кеча Наврўза Мамировани сўроқлаб, теле- ли соҳа вакиллари ҳамда хорижий мутахассислар-
бир-бирини тўлдириб туришидан, грам тармоғи орқали уни суҳбатга чорладик. дан иборат экспертлар Марказий Осиёда ўрнатилган
интеллектуал салоҳият борлигидан яхши қўшничилик муносабатларини Президентимиз-
келиб чиқиб, биргаликдаги саъй-ҳа- — Сўзга чиққанимда, энг аввало, икки халқнинг че- нинг энг муҳим ислоҳоти, деб баҳолашди. Наврўзага
ракатларни бирлаштириш фурсати гаралар очилган пайтдаги севинч ёшлари кўз олдимга бу ҳақда айтганимда: “Мен ҳам шу фикрдаман”, деди
келди. Икки юрт раҳбарларини бир саҳнада ёнма-ён мамнуният билан. Биз ҳам шу фикрдамиз.
кўриш ва улар олдида сўзга чиқиш менга насиб этга-
нидан беҳад бахтиёр эдим. Шундан бўлса керак, юра- шоқаҳҳор салимов,
гимдаги айтмоқчи бўлган гапларимни тўлиб-тошиб
журналист
6 2021 йил 5 август, 157-сон
Улуғ адибларнинг хотираси асарлари каби эзгу хотиралар билан безалиб тураркан. Шу
ўринда севимли ёзувчимиз Ўткир Ҳошимовнинг бир-биридан машҳур, элга манзур барча
асарларининг нафақат адабиётшунос олимлар, китобхонлар, қолаверса, оддий одамлар
қалбидан чуқур жой олгани ва умри узоқлиги билан боғлиқ ўзим гувоҳ бўлган кичик бир
воқеа ёдимга тушди.
“Бу мен — Алимардон Тўраев”. Димоғ ва кибр оҳанги уфуриб турган шу қисқагина жумла
бир мени эмас, рухсатнома ёзиб бериладиган кенггина хонадаги барчани беихтиёр овоз
келган томонга қарашга мажбур қилди. Бу идорага шошилинч юмуш билан келганим ва
кира солиб телефонга ёпишганим боис, атрофга эътибор қилмаган эканман. Ёнгинамда
деворга ўрнатилган телефон гўшагини қулоғига тутганча ўша машҳур “Баҳор қайтмайди”
видеофильми қаҳрамони, ўзига бино қўйган, худбин ва шуҳратпараст Алимардон
образи ижрочиси Лутфулла Саъдуллаев қирқ йил аввалгидек мийиғида ним табассум
қилганча мағрур боқиб турарди. Кутилмаган ва ғоят таъсирли манзара. Ана шунда бу ерга
тўпланганлар беихтиёр бир-бирларига ҳаяжон билан “Баҳор қайтмайди”даги Алимардон
Тўраев” дея пичирлаб сўзлай кетишди...
ЎтКир ҳошимов таваллудининг 80 йиллигига
МаданиЯтли б¤лиш
асар Ёзишдан £ийин
қодиржон қаЮмов, чиққани ҳақидаги хушхабарни етказганимда “Ҳозир лан чоп этилаётган китобларни Ўткир ака унчалик томоҒимга Бир нарса тиқилгандай БЎлди. КЎзларимга ёш
“шарқ” нашриёт-матбаа етиб бораман”, деди мамнунлик билан. ҳазм қилолмасди. Лекин у кишининг асарларини Келганини сезиБ туриБман. Бу қандай инсонКи, Ўзи дард
акциядорлик компанияси Бош чоп этишни хоҳловчи нашриётлар етарлича эди. Билан олишиБ ётиБди-Ю, Яна Бошқаларнинг КЎнглини олишни
таҳририяти катта муҳаррири Бир жуфт китобни олиб, тўртинчи қаватдан Ахир, китоблари адади икки миллион нусхадан Ўйлайди, узр сЎрайди, ХиЖолат БЎлади? Бу нима — Катта қалБ
пастга тушдим. Ўткир ака китобни олиб, меҳр би- ошиб кетганига неча йиллар бўлган, асарлари эгасига, улуҒ ёзувчига Хос Фазилатми? инсон шу қадар ҳам
Вақтлар келиб, журналистлик касбим тақозоси- лан силади, юз-кўзларида ҳаяжон сезилиб турар- дўкон пештахталарида узоқ қолмайдиган ижодкор содда БЎлиши мумКинми? БуЮКлиКнинг сири шундамиКин?
га кўра, Ўткир Ҳошимов билан учрашиб қолишимга ди. “Ҳар китоб — фарзанддай кўринаркан”, де- билан ҳамкорлик қилишни ким ҳам хоҳламайди.
умид қилган бўлишим мумкин. Лекин у киши билан дилар менга қараб. “Қандай қилиб фарзандингни бошлади. Шунга қарамай аввалгилари каби та- га чиқдим. Кўнглим бузилиб кетди. Ўлмасхон опа
ижодий ҳамкорлик қиламан, деб хаёлимга ҳам бағрингга босмайсан”. У киши қайта-қайта миннат- Ўткир аканинг “Шарқ”қа меҳри бўлакча эди. У лабчанлик билан, синчиклаб кўриб чиқди. Китоб ичкарида бир оз ушланиб қолди. Туфлимни кийиб
келтирмаган эдим. Дунёнинг ишларини қарангки, дорлик билдирди. Хайрлашиш олдидан “Иккинчи киши нашриёт тадбирларида ҳам тез-тез иштирок чиққанда эса, кўзлаган манзилига етган, ҳорғинлик ҳовлига тушдим. Эшик очилиб, Ўлмасхон опа
шундай таниқли адиб билан нафақат кўришиб суҳ- жилдни ҳам тайёрлаб қўйгандим, эртага ташлаб этиб турарди. Бир сафар шундай учрашув Фарғо- уни толдирган бўлса-да, саёҳатидан кўнгли тўлган кўринди.
батлашиш, балки кўплаб асарларига муҳаррирлик ўтсам бўладими”, деди ўзига хос мулойим овозда. нада бўладиган бўлди. Эл таниган, ардоқлаган йўловчидек мамнунлик кайфияти ҳукмрон эди у
қилиш насиб этди. адиблардан иборат гуруҳ сафида Ўткир ака ҳам кишининг руҳиятида. Агар бу орада “Дафтар ҳоши- — Мана буни Ўткир акангиз бердилар, суюнчи,
Бу пайтда Ўткир ака “Театр” журналининг бош бор эди. Лекин эндигина шифохонадан чиққан ясидаги битиклар”ни қайта тўлдирилган ҳолда бир йўл-йўлакай ҳамкасбларга ширинлик олиб кетсин,
“Шарқ” нашриётида ўтган асрнинг 90-йилла- муҳаррири эди. Хизмат машинасидан фойдала- адибга узоқ йўл оғирлик қиларди. Шунда маслаҳат- неча бор нашр этганимизни ҳисобга оладиган бўл- дедилар.
ри охирларида адибнинг икки жилдли “Танланган ниб, ҳайдовчисини юборса ҳам бўлаверарди. Кўп лашиб, фарғоналик мухлисларга Ўткир аканинг сак, дард секин-аста ҳолдан тойдириб бораётгани-
асарлари” нашр этилган. Адиб ундан кейинги йил- муаллифлар шундай қилишади. Ҳайдовчиси ёки видеосуҳбатини етказмоқчи бўлдик. Биз видео- га қарамай, зўр бериб, қаттиқ ишлаганди. Бунинг Томоғимга бир нарса тиқилгандай бўлди. Кўз-
ларда ҳам янги, залворли асарлар яратди. Уларни “шогирди” бўзчининг мокисидек бориб келаверади. оператор йигит билан Ўткир аканинг уйига кел- учун доимий қаров, дори-дармон зарурлигини ҳам- ларимга ёш келганини сезиб турибман. Бу қан-
яхлит бир туркум ҳолида бирлаштириб чоп этиш Китоб чоп этилиб ҳам бўладики, муаллифни кўр- дик. Тошкент маҳаллаларига хос ўзбек хонадони. мамиз яхши тушунардик. Шунинг учун ҳам Ўткир дай инсонки, ўзи дард билан олишиб ётибди-ю,
мақсадида муаллиф билан нашриёт Бош таҳри- маймиз. Бир тоифа муаллифлар эса, майдалашиб Адибнинг ўзидек, асарларидек содда, самимий, яна бошқаларнинг кўнглини олишни ўйлайди, узр
рияти ҳамкорликка киришди. Кўпжилдликнинг ўтирмай раҳбарларимиз орқали ишни битириб қўя лекин меҳр тафти уфуриб турган ҳовли. аканинг сўнгги нашр этилган китоблари қалам сўрайди, хижолат бўлади? Бу нима — катта қалб
муҳаррирлиги менга топширилди. Бунга сабаб, қолишади. Лекин Ўткир ака бошқача эди. Нашриёт ҳақини тезроқ у кишига етказиш ҳаракатида бўл- эгасига, улуғ ёзувчига хос фазилатми? Инсон шу
бир йил аввал — 2008 йили ёзувчининг ихчамгина ва муҳаррирга, унинг меҳнатига ҳурматни Ўткир Эшик қўнғироғини эшитиб, Ўткир аканинг турмуш дик. Ниҳоят ҳамма расмиятчиликлар ҳал бўлиб, қадар ҳам содда бўлиши мумкинми? Буюкликнинг
“Сўққабош бевагина” ҳажвиялар китобига муҳар- акадан ўрганиш керак, деган бўлардим. Бирор ўртоғи Ўлмас опа чиқди. Мақсадимиздан хабарлари мен яна ўша таниш дарвоза олдида турардим. Бу сири шундамикин?
рирлик қилганим ва оз бўлса-да, ижодий мулоқот- бор эди. Дарвозахона тўғрисидаги алоҳида қурил- сафар ҳам Ўлмасхон опа қарши олди. Ҳол-аҳвол
ни йўлга қўйиб олганим бўлгандир балки. Лекин асарида сўз ёки жумлани тузатсак, албатта, ўзига ган хонага бошлаб кирди. Хона каттагина, узун стол, сўрашдик. Ҳовлининг ўнг томонидаги уйнинг айво- — Олинг, олмасангиз Ўткир акангиз хафа бўлади.
беш жилдлик китобга муҳаррирлик масъулияти кўрсатардик. Агар у ўринли бўлса, қабул қилар ва атрофида стуллар. Тўрида китоб жавони. нига кирдик. Олмадим, ололмасдим ҳам...
анчайин жиддий вазифа эди. раҳмат айтарди. “Танланган асарлар”нинг биринчи Кўп ўтмай айни баҳор поёнида, пойтахтимиз-
жилдига шундай дастхат ёзиб берганди: “Укам Қо- Зум ўтмай Ўткир ака кирдилар. Юз-кўзларидан — Ўтира туринг, — стулга таклиф қилди. — Ол- нинг Ғафур Ғулом номидаги маданият ва истироҳат
Катта ижодкорлар билан ишлаш ҳам осон, ҳам диржон! Бу китоб фақат меники эмас, Сизники ҳам! яқинда шифохонадан чиққани билиниб турарди. диларига кириб чиқай. Ҳар куни одам. Лекин ҳеч боғида катта китоб ярмаркаси бўлди. Ярмарканинг
мушкул. Осонлиги улар анча пишиқ ёзгани боис, Унинг чиқишига қилган меҳнатларингиз учун катта ким билан гаплашгиси йўқ, — деди Ўлмасхон опа сўнгги куни китоб савдоси ташкил қилинди. Нафақат
имкон қадар таҳрирга ўрин қолдирмайди. Мушкул- раҳмат! Меҳр билан Ўткир Ҳошимов. 15.02.2010”. — Жоним билан борардим. Фарғонада қанча узр сўрагандай. “Шарқ” нашриёти, бошқа ижодий жамоалар кўргаз-
лиги — қўлёзмага қаламни ўйлаб тегизасан, ҳар дўстларим, мухлисларим бор. Лекин узоқ йўл. Ши- маларидан ҳам Ўткир Ҳошимовнинг кўплаб асар-
бир таҳрирингни асослаб беришга тўғри келади. Бир оз илгарилаб айтмоқчиманки, ёзувчининг фокорлар ҳам рухсат беришмади. Аммо видеосуҳ- Зум ўтмай ичкаридан Ўлмасхон опа чиқди. лари жой олган эди. Қарангки, биринчи бўлиб ушбу
“Олдиндан айтиб қўяй. Ҳар бир сўзим учун кура- ушбу асарлари бир неча марта қайта-қайта нашр батни ўйлаб, заб иш қилибсизлар. — Кирсин деяптилар, кирақолинг. китоблар ўз эгаларини топди — сотилиб бўлди. Ха-
шаман”, деган эди Учқун Назаров бир гал у киши- этилган. Шунга қарамай ҳар бирини яна синчков- Ўлмас опа бошлаб ичкарига олиб кирди. Кенг- рид қилолмаганлар эса, бу китобларни яна қаердан
ни янги китоби қўлёзмаси юзасидан таҳририятга лик билан кўриб чиқар, уларни қайта ишлашдан — Ўткир ака, китоб ва китобхонлик ҳақида чи- гина хона тўридаги каравотда Ўткир ака ёстиққа топиш мумкинлигини сўрадилар. Қизиқ бир ҳолат.
таклиф қилганимда. эринмасди. Агар тузатиш киритиш керак бўлса, ройли суҳбат қилиб берасиз-да, — дедим илтимос суянган ҳолда ўтирар, афтидан ётган ҳолда кутиб Ўткир Ҳошимов бу фоний дунёни тарк этган айни шу
ёзув машинкасида ёзиб, сўнг керакли саҳифаларга оҳангида. олишни ўзига эп кўрмаган. Ёнидаги тумбочка усти кунда — 2013 йилнинг 24 май, муборак жума кунида
Ўткир Ҳошимовнинг “Танланган асарлари” би- жуда қулай ва тушунарли қилиб елимлаб қўярди. дори-дармонга тўла. ҳали бу жудоликдан бехабар мухлислари унинг но-
ринчи жилдини тайёрлашга киришарканман, ана — Маъқул, лекин аввал бир пиёла чой ичамиз. — Шунақа қилиб ётибмиз, — деди Ўткир ака ҳа- мини тилдан, китобларини қўлдан қўймай, гўёки ис-
шундай ҳаяжон бўлгани аниқ. Чиройли ғилофга Таҳрир жараёнида саволлар, фикрлар, баҳсли Мен эҳтиётлик билан рад этдим. зилга олиб, салом-аликдан кейин. — Дўстлар яхши тиғфору салавотлар айтиб турганига нима дейсиз?
солинган қўлёзма билан таниша бошлашим билан ҳолатлар бўлиши табиий. Шундай пайтларда “Де- — Бир пиёладан чой ичмасак ўзбекчиликка юришибдими? — дея нашриётдаги таниган-бил- Бу Яратганнинг солиҳ бандасига мукофоти эмасми?
ҳадикларим тумандек тарқаб кетди. Телефондаги мак, сизда савол пайдо бўлибдими, китобхонда тўғри келмайди. Қолаверса, Ўлмасхон опангиз ганларни номма-ном айтиб чиқди. ... “Сахий кўклам кўп қатори Алимардоннинг
суҳбатимиздан кейин эса, мен бу ишга тайёрли- ҳам савол туғилади. Таҳрирингизга розиман,” дер- атайлаб дўлма пиширган. — Ҳаммаларидан сизга салом келтирдим, — қабрини ҳам чечакларга буркади. Майсалар ораси-
гимни ҳис қилдим. Ўткир аканинг муомаласидаги дилар чин кўнгилдан. Хуллас, бир пиёладан чой ичиб, ишга киришдик. дедим стулга омонатгина ўтирарканман. да очилган биттагина қизғалдоқ тонг шудринг
самимийлик, чуқур билим ва ижодкорга хос мада- Оператор йигит камерани ўрнатиб, “бошлайве- — Сизларни ҳам шошилтириб қўйдим. Раҳмат. гига қадаҳ тутди. Эртаиндин тўкилиб кетиши,
ниятни кўриб, “Наҳотки, шу инсон машҳур ёзувчи, Шу тарзда 2, 3, 4, 5-жилдлар нашрдан чиқди. ринг” деган ишорани қилди. Ўткир ака кўп йиллар — Ўйланманг, тезроқ шифо топсангиз бўлди. — ўзидан на бир муаттар бўй, на мева қолишидан
масъул лавозимларда ишлаган Ўткир Ҳошимов Назаримда, Ўткир ака шошаётгандек таассурот “Баҳс” кўрсатувини олиб борган, камера олдида Мен Ўткир акани толиқтириб қўймаслик учун суҳ- бехабар ялял ёнди...”
бўлса”, деб ҳайрон қолдим. қолдирарди. Баъзи пайтларда бизга боғлиқ бўлма- ўзини тутишни биларди. У киши ширали овози би- батни қисқароқ қилишга ҳаракат қилдим. — Худо Мана, неча йилдирки, сахий кўклам Қозиробод
ган сабаблар билан тайёр жилдларнинг чоп этили- лан суҳбатни бошлади: “Ассалому алайкум қадр- хоҳласа, ҳали еттинчи жилдни ҳам биргаликда қабристонидаги Ўткир Ҳошимов қабрини чечаклар,
— Бу гал кўп жилдликни бошқачароқ тартиб- ши чўзилиб кетарди. Бундай пайтларда ҳар қандай ли дўстлар, азиз китобхонлар. Мен сизлар билан тайёрлаймиз. Энди менга рухсат берасиз. Сизни қизғалдоқлар билан буркайди. Лекин қаҳрамони-
ладим. Ҳар бирида барча жанрлардан намуна- муаллиф безовталаниши табиий. Лекин у киши юзма-юз ўтириб гаплашишни орзу қилгандим ва чарчатиб қўймай. дан фарқли — ундан яхши ном, савобли ишлар,
лар бўлса. Масалан, роман, қисса, ҳикоя, таржи- ички сиқилишларини зинҳор сиртига чиқармасди. шуни жуда хоҳлардим. Лекин баъзи бир сабаблар- Мен Ўткир ака билан хайр-хўшлашиб айвон- асосийси, яхши китоблар мерос бўлиб қолди. У
ма, мақолалар. Сизнинг фикрингиз ҳам мен учун га кўра, ҳозир ҳузурингларга боролмадим. Бунинг фарзандлари, набиралари сиймосида, ёзган ки-
муҳим. Нима дейсиз? Суҳбатлардан бирида “Бир романни уч ойда учун сизлардан кечирим сўрайман. Лекин нима тобларида яшашда давом этяпти. Асли яшашдан
ёзиш мумкин, лекин уни уч йил ўйлаб юрасан”, бўлганда ҳам мен бир нарсани яхши биламанки, мақсад ҳам шу эмасми?
— Ўзига хос ёндашиш. Китобхон учун ҳам қи- деган эди. Конвейердан чиқаётгандек пешма-пеш Фарғонада китобни севадиган, китобга ихлос қўй- Мен эрталаблари Республика врачлар мала-
зиқарли бўлади, деб ўйлайман. китоб дўконларидан жой олаётган, бадиий саёз, ган одамлар жуда кўп. Шу маънода, сизлар билан касини ошириш институти олдидан ўтар эканман,
олди-қочди, бунинг устига ҳомийлар ҳиммати би- юзма-юз гаплашгандек ҳис қиламан ўзимни. Сиз- атрофни супуриб-сидириб юрган миқтигина гавда-
— Лекин мўлжалдаги беш жилдга сиғдириш лар ҳам шундай қабул қилишингларни илтимос ли, юзлари нурли онахонга кўзим тушиши билан
қийинроқ бўляпти-да. Олтинчи жилдга рухсат бе- қиламан!..” Ўткир акани эслайман, хаёлимда “Дунёнинг ишла-
ришармикан? — деганди бир оз хижолат бўлиб Кўнгилдагидек лавҳа чиққани аниқ эди. Шу ри” асари қаҳрамони — фаррош оналари сиймоси
ўшанда. У кишининг камтарлиги ва тортинчоқлиги дамда оператор укамиз безовта бўлиб қолди. Ту- намоён бўлади. “Одамлар ўз яқинларини ҳар куни
ҳам асарлари каби самимий эди. шундимки, нимадир бўлган. Бу ҳолатни Ўткир ака эслашмайди-ю, оширвормадингизми?” дейишин-
ҳам дарров сезди. гиз мумкин. Лекин онахонни ҳар кўрганимда Ўткир
Адибнинг бу саволини бош муҳаррир Аҳрор — Хижолат бўлманглар. Қайта ёзаверамиз. ака ёдимга тушиши бор гап.
Аҳмедовга етказганимда “Беш жилдга сиғмаса, ол- Асосийси, иш битса бўлди. Шунақаси ҳам бўлиб “Иккита энг холис ҳакам — Китобхон ва Вақт
тинчисини тайёрлаймиз”, деди ўйлаб ҳам ўтирмай. туради, — дедилар. Юзида ҳеч қандай норозилик синовидан ўтган асар ҳақиқий асардир”, деган эди
Бу жавобдан Ўткир ака нақадар хурсанд бўлганини аломати зоҳир бўлмади. Ўткир ака қайта камера Ўткир Ҳошимов. Яна у: “Шундай асар ёзсангки, ки-
овозлари оҳангидан сезиб олиш қийин эмасди. қаршисига ўтирди... тобхон уни ўқиганда ҳамма нарсани унутса. Асар
Хайрлашарканмиз, “Ҳозир ўғлим келиб қолади. қаҳрамонлари ҳаёти билан яшаса. Қувонса, изти-
Яхши одамнинг иши ҳам енгил кетади. Биринчи Сизларни олиб бориб қўяди”, деди астойдил. Биз роб чекса... Китобни ўқиб бўлган куни кечаси би-
жилд устидаги ишларимиз жуда силлиқ бошлан- “ҳожати йўқ”, дея энди эътирозимизни бошлаётган лан ухлолмай тўлғаниб чиқса... Вақти келиб, ўша
ди. Бунга, аввало, Ўткир аканинг қўлёзмани пи- эдикки, дарвоза олдига енгил машина келиб тўх- китобни яна қўлига олганда қайтадан ҳаяжонга
шиқ-пухта тайёрлагани сабаб эди. Бир тоифа му- тади. “Фаррух, меҳмонларни элтиб қўйгин”, деди тушса... Ундан янги маънолар топса... Орзум —
аллифлар бор. Келтирган қўлёзмаси пала-партиш, дарвозадан кириб келган ўғлига юзланиб. Гап-сўз- шу...” деб ёзган эди. Назаримда, у ўзи орзу қилган-
тартибсиз. “Буларни аввал тартибланг, матнни га ўрин қолмади. У бизни ишхонага олиб келиб дек асарлар ярата олди. Улар китобхон синовидан
тердиринг, кейин ишга ўтамиз”, десангиз “Ўзингиз қўйди. аллақачон ўтиб бўлган.
бир нима қилиб бера қолинг”, деб тураверишади. Бу йиллар ичида Ўткир аканинг саломатлиги гоҳ
Бундайлар вақтингизни беҳуда ўғирлайди, асабла- ундоқ, гоҳ бундоқ бўлиб турди. Мазалари бўлмай
рингизни чарчатади. Ўткир аканинг иш тутиш одо- қолган пайтларда бирда Ўлмасхон опа, бирда қизи
бига қараб, “маданиятли бўлиш асар ёзишдан кўра Юлдуз корректураларни олиб кетар, олиб келарди.
қийин”, деган фикрга келганман. Сўнгги олтинчи жилдни тайёрлаётганимизда
касаллик Ўткир акани яна бот-бот безовта қила
Ўткир ака нашриёт ишини нозик тушунадиган
инсон эди. Шу сабабли ҳам биринчи жилд қисқа
вақтда чоп этилди. Китобнинг нишона варианти
“Янги Ўзбекистон” ва “Правда Востока” Бош муҳаррир: Таҳририятга келган қўлёзмалар тақриз қилинмайди ва Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси ҳузуридаги Навбатчи муҳаррир: Мухтасар Тожимаматова
газеталари таҳририяти" ДУК Салим ДОНИёРОВ муаллифга қайтарилмайди. Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги Мусаҳҳиҳ: Ойдин Аляутдинова
Дизайнер: Зафар Рўзиев
МУАССИС: Газетанинг етказиб берилиши учун обунани расмийлаштирган томонидан 2020 йил 13 январда 1047-рақам билан рўйхатга олинган.
Ўзбекистон Республикаси ташкилот жавобгар. Нашр индекси — 236. Буюртма — 2483. Манзилимиз:
76603 нусхада босилди. 100029, Тошкент шаҳри,
Вазирлар Маҳкамаси Газета таҳририят компьютер марказида саҳифаланди. Матбуотчилар кўчаси, 32-уй
Газетанинг полиграфик жиҳатдан сифатли Ҳажми — 3 табоқ. Офсет усулида босилган. Қоғоз бичими А2.
чоп этилишига “KOLORPAK” МЧЖ масъул. Баҳоси келишилган нархда. ЎзА якуни — 21:30 Топширилди — 23:15
Девонхона: (0-371) 233-70-98 Котибият: (0-371) 233-56-60 Эълонлар: (0-371) 233-57-15 E-mail: [email protected] “KOLORPAK” МЧЖ босмахонасида чоп этилди.
Босмахона манзили: Ўзбекистон, 100060.
Тошкент, Янги шаҳар кўчаси, 1-А уй.
Босмахона телефони: (78) 129-29-29
The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.
№ 157 (413), 2021 йил 5 август, пайшанба кунги Янги Ўзбекистон нашри
Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search
Янги Ўзбекистон 05.08.2021
- 1 - 6
Pages: