Янги Ўзбекистон 08.10.2022

2020 йил 25 январдан чиқа бошлаган

Ижтимоий-сиёсий газета № 207 (729), 2022 йил 8 октябрь, шанба

ªЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ПРЕЗИДЕНТИ ИҚТИСОДИЙ ИСЛОҲОТЛАР
МД² НОРАСМИЙ САММИТИДА ИШТИРОК ЭТДИ
ДАВЛАТ-ХУСУСИЙ ШЕРИКЛИК:
Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев 7 октябрь куни Россия
Президенти Владимир Путин ташаббуси билан Санкт-Петербург шаҳрида ўтказилган А¥ОЛИ КУТАЁТГАН ЛОЙИ¥АЛАР
ТАКОМИЛЛАШТИРИЛМО£ДА
Мустақил Давлатлар Ҳамдўстлигига аъзо давлатлар раҳбарларининг норасмий
учрашувида иштирок этди. Мамлакатдаги иқтисодий ислоҳотлар фонида хусусий
капитални фаол жалб этиш алоҳида аҳамият касб этмоқда.
Саммитда Озарбайжон Президенти Тадбирда келгуси ҳафтада Савдо-иқтисодий, инвестицион, Бунда давлат-хусусий шериклик (ДХШ) асосий йўналишлардан
Илҳом Алиев, Беларусь Президенти Остона шаҳрида бўлиб ўтадиган транспорт-коммуникация соҳалари- бирига айланганини кўриш мумкин. Бу мамлакатга хорижий
Александр Лукашенко, Қозоғис- МДҲ Давлат раҳбарлари кенгаши- даги яқин алоқаларни кенгайтиришга инвестиция жалб қилишнинг энг самарали йўлидир.
тон Президенти Қосим-Жомарт нинг навбатдаги мажлисига тайёр- алоҳида эътибор қаратилди.
Тоқаев, Тожикистон Президенти гарлик билан боғлиқ долзарб маса-
Эмомали Раҳмон, Туркманистон лалар кўриб чиқилди. Шу билан давлатимиз раҳбари-
Президенти Сердар Бердимуҳаме- нинг амалий ташрифи якунланди.
дов, Арманистон Бош вазири Никол Кўп томонлама ҳамкорлик ва
Пашинян ҳам қатнашди. минтақавий шерикликнинг муҳим ЎзА
жиҳатлари муҳокама қилинди.

ҲАМКОРЛИК ИСТИҚБОЛЛАРИ

Ўзбекистон – Венгрия:

МУШТАРАКЛИКДАГИ ТАРА££ИЁТ Й¤ЛИ

Ўзбек ва венгер халқларининг Халқаро тажриба мазкур йўналиш хўжалиги соҳаларида кенг қўлланилади. ривожлантиришда хусусий сектор дав-
шаклланган муштарак қадриятлари узоқ муддатли, самарали ва томонлар Кейинги йилларда Ўзбекистонда бу лат компанияларига қараганда сама-
давлатларимиз ўртасида икки учун фойдали эканини исботлаган. Бун- ралироқ фаолият юритади, бюджетга
томонлама ҳамкорлик алоқалари дай механизм, асосан, электр таъми- тизим изчил ривожланмоқда. Хорижий тушадиган юкни сезиларли даражада
мустаҳкамланиб боришига ноти, транспорт, йўл қурилиши, уй-жой тажрибадан келиб чиқиб, ДХШ инсти- камайтиради ҳамда эҳтимолий хатар-
замин яратмоқда. Буни кейинги коммунал хизмат кўрсатиш, таълим, тути шакллантирилди ва бу борада ларни бўлишади.
йилларда ўзаро савдо-иқтисодий, соғлиқни сақлаш, экология ҳамда сув тегишли қонунчилик базаси яратилди.
инвестициявий ҳамкорлик жадал Ижтимоий-иқтисодий инфратузилмани Давоми 3-бетда
ривожланиб бораётгани, биргина
товар айирбошлаш ҳажми қарийб
уч баробар ошгани мисолида ҳам
кўриш мумкин.

Давоми 2-бетда

ЯНГИЧА ЁНДАШУВЛАР ПРЕЗИДЕНТ ¯АРОРЛАРИ —
²АЁТДА ВА НАЗОРАТДА
ТО¢-КОН САНОАТИ:
А£ЛНИ ИШЛАТИБ
рақамлаштириш натижасида вақт ва БОЙ Б¤ЛИШГА
харажат тежалиб, самарадорлик ошмоқда
УНДАЙДИГАН ТИЗИМ

Жорий йил бошидан 35 та олий таълим муассасасига
молиявий мустақиллик берилди. Улар ичида Тошкент давлат
иқтисодиёт университети ҳам борлиги мазкур соҳа сифат
жиҳатдан янги босқичга ўтаётганини кўрсатади. Давлатимиз
раҳбарининг 2021 йил 24 декабрдаги “Давлат олий таълим
муассасаларига молиявий мустақиллик бериш
чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарори олий таълим тизимида
туб бурилиш ясади.

Инсон қадрини улуғлашга асосланган Янги Ўзбекистонни Ушбу қарорнинг амалиётга жорий ва грантлар ажратишни мустақил
барпо этиш йўлидаги ислоҳотларда барча соҳа ва тармоқларни этилиши, биринчидан, олий таълим белгилаш ҳуқуқини беради.
рақамлаштириш жараёни ҳам муҳим ўрин эгаллайди. Халқаро муассасасига моливий мустақилик
таҳлилларга кўра, рақамли иқтисодиёт ялпи ички маҳсулотни берган бўлса, иккинчидан, ўзини ўзи Керакли ўқув қўлланмаларсиз, ил-
камида 30 фоизга кўпайтириш, хуфиёна иқтисодиётга молиялаштиришда ҳаётий лабора- мий адабиётларсиз халқаро тажри-
барҳам бериш ҳамда коррупцияни кескин камайтириш тория вазифасини ўтайди. ба алмашинувида илмий-тадқиқот
имконини беради. Мана шундай устувор жиҳатлар ва албатта, ишларини такомиллаштириш,
коронавирус пандемиясидан олинган ҳаётий хулосалар Молиявий мустақиллик таълим халқаро ОТМлар билан алоқалар-
туфайли ҳам бугун бутун дунёда рақамли технологиялар муассасалари учун тўлов-контракт ни кўзланган даражага олиб чиқиш
барча соҳа ва тармоқлар, одамлар ҳаётига жадал кириб миқдори ва муддатини, таълим қийин. Қарордаги таълим сифа-
бормоқда. Бу йўналишга ўз вақтида алоҳида эътибор қаратиб, жараёнига замонавий педагогик тини ошириш бўйича ушбу муҳим
рақамлаштиришга киришган давлатлар айни пайтда жадал технологияларни қўллай олади- жиҳат хорижий давлатлардан ўқув
ривожланмоқда. ган ва илмий изланиш олиб бора- ва илмий адабиётлар, дарсликлар
диган маҳаллий ҳамда хорижий ҳамда ўқув қўлланмаларни муал-
профессор-ўқитувчи, мутахас- лифлик ҳуқуқи бўлган ишлаб чиқа-
сисларни шартнома асосида жалб рувчилардан тўғридан-тўғри харид
қилиш имконини яратди. Ҳатто ўз қилишга имкон беради.
ҳисобидан талабаларга стипендия
Давоми 5-бетда

Ўзбекистонда бу жараён нисбатан деб эълон қилингани, рақамлаштириш МУЛОҲАЗА
кечроқ бошланган бўлса-да, кейин- жараёнини жадаллаштиришга қара-
ги йилларда ахборот-коммуникация тилган қатор ҳужжатлар қабул қилин- БИНОЛАРНИНГ
технологияларини ривожлантириш ва гани бу йўналишда олиб борилаётган РА£АМЛИ МОДЕЛИ
рақамлаштиришга устувор аҳамият ишлар ривожининг янги босқичга кўта-
берила бошланди. Жумладан, “2017– рилишига замин яратди. У нима учун керак?
2021 йилларда Ўзбекистон Республи- Аксарият одамлар қурилиш деганда айни жараённи тушунади.
касини ривожлантиришнинг бешта Эътиборли жиҳати, мамлакати-
устувор йўналиши бўйича Ҳаракатлар мизда рақамлаштириш жараёни бу тузилмани янада ривожлантириш ишлаб чиқариш ва операцион жара- Бу нотўғри қараш. Чунки ҳар қандай иншоот, у хоҳ кичик,
стратегияси” ҳамда “Рақамли Ўзбекис- билан тўхтаб қолгани йўқ, аксин- орқали барча аҳоли масканларини ёнларни рақамлаштириш даражасини
тон — 2030” доирасида миллий иқти- ча, келгуси йилларда уни янада ри- ва ижтимоий объектларни ҳамда ма- 2026 йил якунига қадар 70 фоизгача, хоҳ катта бўлсин, аввало, пухта лойиҳага эга бўлиши, муайян
содиёт, саноат ва умуман, жамиятда вожлантириш юзасидан залворли гистрал автомобиль йўлларини кенг дастурий маҳсулотлар индустрияси
рақамли трансформацияни жорий вазифалар белгиланган. Хусусан, полосали уланиш тармоқлари билан ҳажмини 5 баробар, уларнинг экспор- меъёр ва стандартларга жавоб бериши керак.
этиш бўйича тизимли ишлар амалга 2022–2026 йилларга мўлжалланган қамраб олиш шулар жумласидан. Шу тини эса 10 баробар ошириш вазифа-
оширилди. Янги Ўзбекистоннинг тараққиёт стра- билан бирга, иқтисодиётнинг реал сек- си мустаҳкамланган. Мамлакатимизда 2000 йилда 388,4 миллиард сўмлик қурилиш
тегиясида рақамли иқтисодиётни торида ҳамда молия ва банк соҳаларида
Жумладан, 2020 йил мамлакати- асосий “драйвер” соҳага айлантириб, Давоми 4-бетда ишлари бажарилган бўлса, 2021 йилга келиб бу рақам
мизда “Илм, маърифат ва рақамли унинг ҳажмини камида 2,5 баробар
иқтисодиётни ривожлантириш йили” ошириш, бу борада рақамли инфра- 107 триллион 492,7 миллиард сўмга етди. Кўринадики,

фарқ жуда катта, ўсиш жадал. Давоми 4-бетда

2 2022 йил 8 октябрь, 207-сон Сиёсат

ҲАМКОРЛИК ИСТИҚБОЛЛАРИ

Ўзбекистон – Венгрия: сармоядорлар ташрифининг тезда ташкил
МУШТАРАКЛИКДАГИ ТАРА££ИЁТ Й¤ЛИ этилиши, экспорт ва инвестициялар билан
боғлиқ масаланинг кун тартибига киритилиши
Замон ХОЛДОРОВ, инфратузилма объектларини хусусийлаштириш Венгрия сўнгги ўн йилликда иқтисодий жаб- Қатъий солиқ интизоми ва иқтисодиётда но- шулар жумласидан.
дастури бошлангани, солиқ тизими ислоҳ қилин- ҳада катта муваффақиятга эришди. Ушбу дав- расмий секторнинг қисқартирилиши ҳисобига
Прогнозлаштириш ва ганини алоҳида қайд этиб ўтди. лат аралаш иқтисодиёт ва юқори тараққиёт Венгрия солиқ ставкаларини паст даражада Гап ташқи муносабатлар ҳақида кетган-
даражасига эга мамлакатлар гуруҳига мансуб ушлаб туришга муваффақ бўляпти. да, Венгрия жуда прагматик ёндашувга эга.
макроиқтисодий тадқиқотлар Дарҳақиқат, ташқи савдонинг ошишида турли бўлиб, инсон ривожланиши бўйича жуда юқори Чунки у бошқа мамлакатлар билан, уларнинг
имкониятлар қатори валюта муносабатларининг индексга эга. Дунёда даромадлар нотенглиги Венгрия фан ва техника соҳасида ҳам сези- ташқи сиёсати қандай бўлишидан қатъи на-
институти директорининг биринчи эркинлаштирилгани ҳам муҳим ўрин эгаллайди. кўрсаткичи энг паст бўлган мамлакатлар ораси- ларли ютуқларга эришди, тадқиқотлар ва ишлан- зар, савдо алоқаларини ўрнатади. Масалан,
да 13-ўринни эгаллайди. Иқтисодий ҳамкорлик малар эса мамлакат иқтисодиётининг ажралмас Венгрия Европа Итттфоқи мамлакатлари ора-
ўринбосари Бу борада Президентимизнинг 2017 йил ва тараққиёт ташкилоти, Жаҳон савдо ташки- қисмига айланган. 2020 йилда Венгрия ўз ЯИМ- сида Хитойнинг “Бир макон, бир йўл” лойиҳа-
2 сентябрдаги “Валюта сиёсатини либерал- лоти, Халқаро валюта жамғармаси ва бошқа нинг 1,61 фоизини тадқиқотлар ва ишланмалар сига қўшилган биринчи мамлакат бўлди. Аммо
Бошланиши 1-бетда лаштириш бўйича биринчи навбатдаги чора-тад- халқаро ташкилотларнинг аъзоси сифатида учун сарфлади ва бу кўрсаткич бўйича дунёда Венгрия ва Европа Иттифоқи ўртасидаги му-
бирлар тўғрисида”ги фармони муҳим аҳамиятга тўғридан-тўғри хорижий инвестицияларни жалб 25-ўринни эгаллади. Bloomberg Innovation Index носабатларни “бир оз таранг” деб тавсифлаш
Ўзбекистон Республикаси Президенти эга бўлди. Бинобарин, фармонда белгиланган қилиш бўйича Марказий ва Шарқий Европа рейтингида энг инновацион мамлакатлар ораси- мумкин. Чунки Венгрия кўпинча Европа Итти-
Шавкат Мирзиёевнинг шу йил 3-4 октябрь кунла- вазифалар Ўзбекистон валюта сиёсатида янги минтақасидаги етакчилардан бири ҳисоблана- да 32-ўринда туради. Мамлакатнинг технологик фоқининг сиёсати ва дастурларидан сезиларли
ри Венгрияга қилган расмий ташрифи икки дав- саҳифа очиб, ташқи савдонинг ошишига замин ди. 2020 йилда мамлакатга киритилган тўғри- рақобатбардошлигини сақлаб туриш мақсадида даражада фарқ қилувчи ўз сиёсати ва дастур-
лат ўртасидаги ижтимоий-сиёсий, иқтисодий, яратди. Амалдаги валютани тартибга солиш дан-тўғри хорижий инвестициялар 171,4 мил- тадқиқотлар ва илмий ишланмалар учун хара- ларини амалга оширишга ҳаракат қилади.
маданий алоқалар ривожини сифат жиҳатидан тизими тубдан ислоҳ қилинди, валюта сиёсати лиард долларни ташкил қилган. жатлар солиқ имтиёзларига эга, аниқроғи 2–3
янги босқичга олиб чиқишга хизмат қилиши либераллаштирилиб, барча тадбиркорлик субъ- маротабагача солиқ чегирмаси мавжуд. Шу ту- Ўхшаш тарихий йўл
шубҳасиз. Зеро, давлатимиз раҳбарининг олий ектларига ташқи савдо фаолиятини амалга оши- Иқтисодий кўрсаткичлар файли Венгрия бошқа ривожланган мамлакат-
даражадаги ушбу ташрифи чоғида Ўзбекистон ришда тенг шароитлар яратилди. Шу билан бир далолати лар билан бир қаторда, тўртинчи саноат инқило- Ўзбекистон ҳам, Венгрия ҳам ўтган асрнинг
ва Венгрия ўртасидаги стратегик шериклик- қаторда, мазкур фармонда белгиланган вази- би бўсағасида турибди. 90-йилларида рўй берган сиёсий ўзгаришлар-
ни ривожлантириш тўғрисида қўшма баёнот, фаларнинг ўз вақтида ва сифатли бажарилгани Венгрия экспортга йўналтирилган бозор иқти- дан сўнг ўхшаш вазиятга тушиб қолди. Иккала
бундан ташқари, икки мамлакат ҳукуматлари, мамлакатимиз экспорт салоҳиятини ошириб, содиётига эга бўлиб, асосий эътибор ташқи сав- Ташқи сиёсат ва прагматизм мамлакат ҳам режали иқтисодиётдан бозор
вазирлик ва идоралари даражасида 15 та ҳуж- ишбилармонлик ва инвестиция муҳитини яхши- до-сотиққа қаратилган. Экспорт ҳажми жиҳатидан иқтисодиётига ўтишда катта қийинчиликларга
жат имзоланди. Ушбу ҳужжатлар 2023-2024 лади, хорижий инвестицияларни жалб қилишда дунёда 35-ўринни эгаллайди. 2021 йилда мамла- Венгриянинг ташқи иқтисодий фаолияти учради, давлат активларининг аста-секин хусу-
йилларда саноат кооперациясини ривожланти- муҳим роль ўйнади. катнинг экспорт ҳажми 148,2 миллиард долларни, алоҳида эътиборга молик. Сўнгги йилларда сийлаштирилиши билан боғлиқ муаммога дуч
риш, фан ва технологиялар, қишлоқ хўжалиги савдо балансидаги ижобий сальдо эса 1,5 мил- унинг бошқа мамлакатлар билан муносабат- келди. 2000 йил охирига келганда Венгрия дав-
соҳасидаги ҳамкорликни кенгайтириш, шунинг- Фойдани репатриация қилишнинг эркин- лиард доларни ташкил қилди. 2010 йилда мам- ларида иқтисодий алоқалар биринчи ўринга лат корхоналари улушини сезиларли даражада
дек, жисмоний тарбия ва спорт, божхона, адлия, лаштирилиши ҳам ташқи савдога ижобий таъ- лакатда ишсизлик даражаси 11,2 фоизни ташкил чиқди. Масалан, венгриялик дипломатлар- қисқартирди ва 1996 йилда ҳатто хусусий пен-
атроф-муҳитни муҳофаза қилиш, боғдорчилик сир қилмоқда. “Валютани тартибга солиш тўғри- этарди, бироқ у аста-секин пасая бориб, 2021 нинг меҳнат фаолияти тушликдаги зиёфатлар сия тизимини амалиётга татбиқ этди.
ва иссиқхона хўжалиги, узумчилик, инвестиция сида”ги Ўзбекистон Республикаси қонунига йилга келганда 4,1 фоизга тушди. 2021 йилда сони билан эмас, балки мамлакатга жалб
соҳаларида ҳамкорликни ривожлантиришга тегишли ўзгартиш ва қўшимчалар киритилиши Венгрия ишсизлик даражасининг пастлиги бўйи- қилинган инвестициялар ҳажмига қараб Венгрия Ўзбекистоннинг стратегик шери-
қаратилгани билан аҳамиятлидир. хорижлик инвесторларга киритган маблағла- ча Европа Иттифоқида 6-ўринни эгаллади. баҳолана бошлади. Шу билан бирга, Ташқи ги ҳисобланади. Айни чоғда икки мамлакат
ридан чиққан фойдани хоҳиши бўлганда ўрна- ишлар вазирлиги ўз номини ўзгартирди. ўртасидаги ўзаро алоқалар муттасил ривож-
Президентимизнинг ушбу давлатга ташрифи тилган тартибда, тўсиқларсиз эркин олиб чиқиб Венгрия ҳукумати солиққа тортиш соҳасида Энди у Ташқи иқтисодий алоқалар ва ташқи ланиб боряпти. Бунга, айниқса, сўнгги йил-
доирасида ўтказган учрашувлар чоғида Ўзбе- кета олиш имкониятини яратди. Мамлакатимиз- асосий эътиборни рақобатбардошликка қарат- муносабатлар вазирлиги деб аталмоқда. Бу ларда алоҳида суръатга эга бўлаётган сиёсий
кистон — Венгрия муносабатлари 2021 йилда да ташқи савдо операцияларини жадаллашти- моқда. Бунинг натижасида ушбу давлат Европа қайсидир маънода сўнгги йилларда Ўзбекис- мулоқотлар кўмак бермоқда. Имкониятларни
стратегик шериклик даражасига кўтарилгани ришга туртки берди ва тадбиркорлик муҳити Иттифоқида солиқ ставкаси энг паст мамлакат- тонда рўй берган ўзгаришларга жуда ўхшаб бошқаларга қараганда эртароқ илғаш салоҳия-
халқларимизнинг кўп асрлик дўстлиги ва ўзаро жозибадорлигини янада оширди. лар сирасига киради, корпоратив солиқ 9 фоизни, кетади. Масалан, элчиларнинг мамлакат ҳу- ти ва бирдамликни амалий қадамлар билан
манфаатли ҳамкорликнинг бугунги ривожига тў- даромад солиғи эса 15 фоизни ташкил қилади. дудларига бириктириб қўйилиши, хорижий мустаҳкамлаш яна бир карра Венгрия ташқи
лиқ ҳамоҳанглиги таъкидланди. Давлатимиз раҳ- Президентимизнинг 2021 йил 11 февралдаги иқтисодий фаолиятининг прагматик эканлигини
бари Венгриядаги етакчи компания ва банклар “Давлат активларини хусусийлаштириш жараён- кўрсатади.
раҳбарлари билан мулоқоти чоғида кейинги йил- ларини янада жадаллаштириш тўғрисида”ги фар-
ларда Ўзбекистон иқтисодий сиёсатининг асосий мони эса давлат активларини хусусийлаштириш 2021 йили пандемия даврида Венгрия бош
натижалари ҳақида тўхталиб, валюта бозори ва жараёни жадаллашиши, саноат, инфратузилма вазири Виктор Орбаннинг Ўзбекистонга қилган
фойдани репатриация қилиш эркинлаштирилга- объектлари ва банклар учун ҳам хусусийлашти- сўнгги ташрифи Ўзбекистон айни чоғда Мар-
ни, давлат активлари ва банкларни, саноат ва риш дастурлари ишлаб чиқилиб, босқичма-босқич казий Осиёдаги иқтисодий фаоллик драйвери
амалга ошишига кенг йўл очиб берди. сифатида қанчалик муҳим роль ўйнаётгани-
дан далолат беради. Ўзбекистон Республикаси
Фармонда белгиланган чора-тадбирларнинг Президенти Шавкат Мирзиёевнинг Венгрияга
амалга оширилиши, иқтисодиётга фаол тадбир- ташрифи икки давлат ўртасидаги муносабат-
корлар доираси вакилларининг жалб қилиниши ларни янги бочқичга олиб чиқади ва жорий йил-
натижасида хусусийлаштирилган корхоналарга да 30 йиллиги нишонланадиган икки томонлама
қўшимча инвестиция киритилиб, янги замона- ҳамкорлик тарихида янги бир саҳифани очади.
вий технологиялар асосида ишлаб чиқариш ва
хизматларнинг миқдори кўпайтирилади, янги Агар стратегик, географик жиҳатдан қулай
иш ўринлари яратилиб, аҳоли турмуш даража- жойлашуви, сўнгги йилларда амалга ошири-
си яхшиланишига олиб келади. лаётган ислоҳотлар кўлами ва аҳолисининг ёш
эканлиги инобатга олинадиган бўлса, Ўзбекис-
Бозор муносабатларининг эркинлаштирили- тонда ҳали фойдаланилмаётган имкониятлар
ши, инвестор ва тадбиркорларга кенг имконият- бисёр. Венгрия эса иқтисодий ривожланиш-
лар яратилиши, бизнес муҳитининг яхшилани- нинг бу босқичидан муваффақиятли ўта олган.
ши, мамлакатимизнинг халқаро майдондаги Ўзбекистон ўз иқтисодиётини XXI аср чорлов-
нуфузи янада ортиши ва дунё мамлакатлари ларига янада яхшироқ мослаштира олиши учун
билан ҳамкорлик алоқалари мустаҳкамланиши- Венгрияда олиб борилган давлат сиёсатининг
га хизмат қилмоқда. афзалликлари ва камчиликларини ўрганиши ва
бундан самарали фойдаланиши мумкин.
Гап икки давлат ўртасидаги ҳамкорлик алоқа-
ларини ривожлантириш ҳақида борар экан, Умуман олганда, ўзбек ва венгер халқла-
ҳамкор томон иқтисодиётига бир қур назар сол- рининг ўзаро боғлиқлиги, ўхшаш босиб ўтил-
сак, мақсадга мувофиқ бўлар эди. ган йўллари, бугунги кунда ҳамкорликни мус-
таҳкамлаш бўйича кўрилаётган самарали
чоралар икки давлат ўртасидаги ҳамкорлик, шу
жумладан, савдо-иқтисодий алоқалар ривожи-
ни янги босқичга олиб чиқишга хизмат қилади.

КАСАБА УЮШМАЛАРИДА

Ўзбекистон касаба ЭЪТИБОР ВА ҚАДР – ФАОЛИЯТ САМАРАДОРЛИГИНИ уюшмалари органлари томонидан иш бе-
уюшмалари федерацияси рувчиларга, маҳаллий ижро ҳокимияти
томонидан 7 октябрь — ОШИРИШНИНГ ОЛИЙ МЕЗОНИ органларига, банкларга, ҳуқуқий инспек-
Жаҳон муносиб меҳнат цияларга, прокуратура ва суд органларига
куни муносабати билан Халқаро меҳнат ташкилоти томонидан шароитлари ва тамойиллари масалала- меҳнат ташкилоти бундан буён ҳам маз- Бу жараёнда ходимлар меҳнатига муно- 108 марта мурожаат қилиниб, ходимларга
видеоконференцалоқа яратилган Муносиб меҳнат концепцияси- ри муҳокама қилинди. Таъкидлаб ўтиш кур дастурни амалга ошириш борасида сиб ҳақ тўлаш масаласига ҳам алоҳида ўз вақтида тўланмаган 44 миллиард 416
форматида семинар га кўра, маҳсулдор бандлик ва муносиб зарурки, сўнгги йилларда Ўзбекистон Ўзбекистонни қўллаб-қувватлайди ва эътибор қаратилмоқда. миллион сўмдан ортиқ иш ҳақи ундириб
ўтказилди. иш — адолатли глобаллашувга эришиш, муносиб меҳнат борасида сезиларли да- яқин ҳамкорликни давом эттиради. берилишига эришилди.
Халқаро касаба уюшмалари камбағаллик кўламини қисқартириш ражада фаоллик кузатилмоқда. Хусусан, Хусусан, 2022 йил 1 апрель ҳолатига
конфедерацияси ҳамда барқарор ривожланишни таъмин- уч томонлама шериклар кун тартибида Семинарда таъкидланганидек, бугун- кўра, республика бўйича қарийб 20 мингта Онлайн семинар давомида Ўзбекис-
ташаббуси билан дунёнинг лаш йўлидаги ҳал қилувчи омилдир. Му- бўлган халқаро меъёр ва стандартларни ги кунда Ўзбекистонда муносиб меҳнат корхона ва ташкилотда жамоа шартнома- тон касаба уюшмалари федерацияси ва
барча мамлакатларида носиб меҳнат концепцияси тўртта муҳим ҳамда аҳоли ўртасида муносиб банд- тамойилларини амалга татбиқ этиш ма- лари асосида ягона тариф сеткасида бел- Қонунчилик палатаси Меҳнат ва ижти-
нишонланадиган мазкур стратегик мақсадга, хусусан, меҳнат ликни илгари суриш, ижтимоий ҳимоя салалари Вазирлар Маҳкамаси, Касаба гиланган разрядлар коэффициенти кўта- моий масалалар қўмитаси ўртасида бир-
санага бағишланган соҳасига асос солувчи ҳуқуқларни рўёб- тизимини мустаҳкамлаш, ижтимоий ше- уюшмалари федерацияси ва Иш берув- рилган бўлиб, бу орқали ходимлар иш ҳақи галикда амалга ошириладиган ишлар
тадбирда депутатлар, га чиқариш, бандлик ва даромад олиш риклик ва мулоқотни ривожлантириш чилар конфедерацияси ўртасида имзо- оширилишига эришилган. Шунингдек, ка- юзасидан қабул қилинган қўшма тадбир-
қатор манфаатдор имкониятларини кенгайтириш, ижтимоий каби кенг кўламли стратегик масала- ланган бош келишув, тармоқ ва ҳудудий саба уюшмалари томонидан иш ҳақининг лар режаси асосида ҳамкорликда амал-
вазирлик ва идоралар ҳимоя тизимларини такомиллаштириш, ларни қамраб олган Муносиб меҳнат келишувлар ҳамда жамоа шартномала- ўз вақтида тўланиши юзасидан жамоат- га оширилаётган тадбирлар ва уларнинг
вакиллари, Халқаро ижтимоий мулоқотни мустаҳкамлаш мақ- бўйича янги дастур имзоланди. Халқаро рида ҳам ўз аксини топган бўлиб, бу бо- чилик назорати олиб борилмоқда. Жорий натижалари, Ўзбекистон касаба уюш-
меҳнат ташкилотининг садларига таянади. Муносиб меҳнат на- рада тизимли ишлар олиб борилмоқда. йилнинг ўтган даври мобайнида касаба малари федерацияси томонидан бола-
Ўзбекистондаги фақат ижтимоий адолат тамойилларини, лар меҳнати ва мажбурий меҳнатга йўл
лойиҳалари балки иқтисодиётнинг барқарор ўсиши қўймаслик бўйича ҳамкор ташкилотлар
координаторлари, ва ривожланиши, жамиятда манфаатлар билан ўтказилаётган миллий мониторинг
касаба уюшмалари уйғунлигини таъминловчи омил ҳисобла- жараёнининг бориши, меҳнатга адолатли
мутасаддилари, нади. ҳақ тўлашдаги вазифалар ҳам муҳокама
пахтачиликда болалар этилди. Шунингдек, корхона, ташкилот
меҳнати ва мажбурий Бир неча йилдирки, Жаҳон муносиб ва муассасаларда ходимлар учун яра-
меҳнатга йўл қўймаслик меҳнат куни Ўзбекистон касаба уюш- тилаётган муносиб меҳнат шароитлари,
бўйича ўтказилаётган малари томонидан ҳам кенг нишонлаб бу орқали меҳнаткашлар турмушида юз
миллий мониторингнинг келинмоқда. Бошқа мамлакатлардан бераётган ижобий ўзгаришлар, касаба
ҳудудий гуруҳлари фарқли ўлароқ, Ўзбекистонда давлат уюшмаларининг норасмий ва ностан-
аъзолари иштирок этди. органлари ва иш берувчилар бирлашма- дарт бандлик бўйича мониторинги хусу-
лари ҳам муносиб меҳнатни жорий этиш- сида ҳам тўхталиб ўтилди.
Қайд этилганидек, сўнгги йиллар- га тайёрлигини намоён қилиб, бу кунги
да Ўзбекистон Президенти ташаббуси тадбирларда касаба уюшмалари билан Семинар давомида пахта теримчила-
билан меҳнат муносабатлари соҳаси- биргаликда фаол иштирок этади. ри учун яратилган меҳнат ва дам олиш
да кенг кўламли ислоҳотлар кечмоқда. шароитлари, миллий мониторинг жара-
Бунга яққол мисол сифатида фуқаро- — Бу сана дунёнинг кўплаб мамла- ёнлари тўғрисидаги видеорепортажлар
ларнинг меҳнат ҳуқуқларини халқаро катларида, жумладан, Ўзбекистонда ҳам ҳам намойиш этилди.
стандартларга мос ҳимоя қилишга қа- муносиб нишонлаб келинмоқда, — деди
ратилган янги Меҳнат кодекси қабул қи- Халқаро меҳнат ташкилотининг Ўзбекис- Тадбирда иштирок этган миллий ва
линаётгани, шунингдек, Халқаро меҳнат тондаги миллий координатори Азизхон халқаро экспертлар семинар ниҳоятда
ташкилоти билан ҳамкорликнинг асосий Хонхўжаев. — Ўзбекистон касаба уюш- фойдали ва самарали бўлгани, бу хо-
йўналишларини белгилаб берувчи Ўзбе- малари федерацияси ташаббуси билан димлар учун муносиб меҳнат шароит-
кистон Республикасида муносиб меҳнат мазкур санага бағишлаб ташкил этил- лари яратиш борасидаги ишларни яна-
бўйича 2021-2025 йилларга мўлжаллан- ган бугунги семинарда муносиб меҳнат да ривожлантиришга хизмат қилишини
ган дастур қабул қилинганини келтири- таъкидлади.
шимиз мумкин.
Муҳаббат ЎРМОНБЕКОВА,

Ўзбекистон касаба

уюшмалари федерацияси

матбуот хизмати раҳбари

Давр нафаси 32022 йил 8 октябрь, 207-сон

ИҚТИСОДИЙ ИСЛОҲОТЛАР

ДАВЛАТ-ХУСУСИЙ ШЕРИКЛИК:

А¥ОЛИ КУТАЁТГАН ЛОЙИ¥АЛАР
ТАКОМИЛЛАШТИРИЛМО£ДА

Бошланиши 1-бетда қурилиши тўхтаб қолгани йўқ ёки амалга оши- — Давлат-хусусий шериклик жараёнларини Жами қиймати 44,33 миллион АҚШ доллари бўл- Ўтган давр мобайнида бу йўналишда жами
риш имконсиз эмас, шундайми? таълим ва соғлиқни сақлаш соҳасига татбиқ ган 35 та лойиҳа юзасидан битим имзоланди. 69 та давлат-хусусий шериклик лойиҳаси усти-
Ўтган 3 йил ичида юртимизда давлат-хусусий этиш ҳам муҳим аҳамиятга эга. Бу йўналишда- Шунингдек, 11 та лойиҳа бўйича тендер босқичла- да иш олиб борилди. Жумладан, қаттиқ маиший
шериклик соҳасида бир неча миллиард доллар- — Ҳа, албатта, бу масалада шошилмаслиги- ги ишлар қандай олиб борилмоқда? ри якунланиб, келишувга эришиш арафасида. чиқиндиларни тўплаш, олиб чиқиш, саралаш ва
лик лойиҳалар катта портфели шакллантирилди. миз керак. Бу жуда катта ва муҳим лойиҳа. Шу қайта ишлаш билан шуғулладиган 43 та кластер
Бу борада амалга оширилган ишлар ва истиқбол- боис, аниқ ва пухта бўлсагина, уни қабул қилиши- — Таълим соҳасида сўнгги уч йилда умумий Шу кунларда 2 та лойиҳа бўйича тендер жа- хизматини давлат-хусусий шериклик шартлари
даги вазифалар хусусида Молия вазирлиги ҳузу- миз зарур. Токи бу йўллар халқимизга узоқ йиллар қиймати 84,9 миллион АҚШ долларидан ортиқ раёнлари давом этмоқда. Хусусан, Халқаро мо- асосида амалга ошириш борасида битим имзо-
ридаги Давлат-хусусий шерикликни ривожлан- хизмат қилсин. бўлган жами 67 та давлат-хусусий шериклик ло- лия корпорацияси маслаҳат кўмагида Фарғона, ланди. Шунингдек, 8 та лойиҳанинг тендер жа-
тириш агентлиги директори ўринбосари Ҳасан йиҳаси бўйича ишлар олиб борилди. Мазкур соҳа- Самарқанд ва Хоразм вилоятларида Нурли раёни якунланиб, ғолиблари билан битимлар
ҲАСАНОВ билан суҳбатлашдик. — 2022–2026 йилларга мўлжалланган Янги да умумий қиймати 47,5 миллион АҚШ доллари (Радио) терапия тиббиёт марказини ташкил этиш расмийлаштиришга киришилган. Умумий қиймати
Ўзбекистоннинг тараққиёт стратегиясида дав- миқдоридаги 49 та битим имзоланди. Жумладан, лойиҳаси концепцияси ишлаб чиқилиб, Вазирлар 31,3 миллион АҚШ доллари миқдоридаги 18 та
— Ҳозирги кунда давлат-хусусий шериклик- лат-хусусий шерикликни кенгайтириш бора- 14 та давлат-хусусий шериклик лойиҳасининг Маҳкамаси томонидан тасдиқланди. Фарғона ви- давлат-хусусий шериклик лойиҳаси бўйича ҳам
да асосий эътибор қайси соҳаларга қаратил- сида ҳам вазифалар белгиланган. Бу борада тендер жараёни якунланиб, ғолиблари билан би- лоятида кўп тармокли шифохона ташкил этиш жараён давом этмоқда.
моқда? қандай ишлар амалга ошириляпти? тимларни расмийлаштиришга киришилган. Бун- лойиҳаси бўйича Жаҳон банкининг “Институцио-
дан ташқари, 4 лойиҳа бўйича тендер жараёни, нал салоҳиятни ошириш” кредит линияси ҳисо- Жорий йилги давлат дастурида тиббиёт чиқин-
— Ўтган давр мобайнида Давлат-хусусий — Президентимизнинг 2022 йил 28 январдаги 2022–2026 йилларда таълим соҳасида режа- бидан юридик ва техник маслаҳатчилар жалб диларини утилизация қилиш тизимини яратиш,
шерикликни ривожлантириш агентлиги томони- “2022-2026 йилларга мўлжалланган Янги Ўзбе- лаштирилган 6 йирик лойиҳа бўйича ҳужжатлар қилинди ва ҳозир лойиҳа концепцияси ишлаб 80 та махсус техника, 20 та зарарсизлантириш,
дан барча масъул вазирлик ва идоралар билан кистоннинг тараққиёт стратегияси тўғрисида”ги тайёрлаш ва ўрганиш давом этмоқда. Хусусан, чиқилмоқда. 40 та утилизация қилиш ускунаси ва 60 та тиб-
биргаликда умумий қиймати 12,37 миллиард фармони билан тасдиқланган Давлат дастури- Осиё тараққиёт банкининг маслаҳат кўмаги би- биёт чиқиндиларини утилизация қилиш участ-
доллардан ортиқ бўлган 393 та давлат-хусусий га мувофиқ, давлат-хусусий шериклик асосида лан Тошкент шаҳри ва Тошкент вилоятида 13 та Осиё тараққиёт банки маслаҳат кўмагида касини қуриш учун 2022 йил октябрь ойига
шериклик лойиҳаси бўйича иш олиб борилди. энергетика, транспорт, соғлиқни сақлаш, таълим, умумтаълим мактабини ДХШ асосида қуриш Андижон ва Бухоро вилоятларида поликлиника қадар Ўзбекистон Президенти қарори лойиҳа-
Бу лойиҳалар энергетика, экология, ветерина- экология, коммунал хизматлар, сув хўжалиги ва лойиҳаси концепцияси ва техник-иқтисодий асос- ва тиббиёт марказларини ташкил этиш лойиҳа- сини киритиш топшириғи берилган. Бунда ушбу
рия, чорвачилик, сув хўжалиги, коммунал хиз- бошқа соҳаларда қиймати қарийб 14 миллиард лаш ҳужжати ишлаб чиқилаётган бўлса, Халқаро сига маслаҳат хизмати кўрсатиш битими имзо- тадбирлар учун молиялаштириш манбаси этиб
матлар, соғлиқни сақлаш, таълим, маданият, доллар бўлган 154 та давлат-хусусий шериклик молия корпорацияси маслаҳат кўмаги ёрдамида ланди. Бугунги кунда лойиҳани амалга оширишда давлат бюджети, грант ва бошқа маблағлар
ҳунармандлик саноати, транспорт, бандлик ва лойиҳасини амалга ошириш мақсад қилинган. 15 та умумтаълим мактабини барпо этиш лойи- маслаҳатчиларни жалб қилиш учун Осиё-Тинч белгиланган.
меҳнат муносабатлари, ахборот технологияла- ҳаси учун Андижон ва Самарқанд вилоятларида океани лойиҳаларини тайёрлаш жамғармаси
ри, солиқ, ҳуқуқни муҳофаза қилиш соҳаларида Айни пайтда 2022-2026 йиллар давомида энер- ҳудудларни танлаш ишлари давом этмоқда. томонидан 2,5 миллион АҚШ доллари миқдорида — Коммунал хизматлар соҳасида қандай ўз-
яхши самара бермоқда. гетика соҳасида режалаштирилган 13 та лойиҳа грант ажратилиши юзасидан музокоралар ўтка- гаришлар бўлиши кутилмоқда?
бўйича ҳужжатлар тайёрлаш ва ўрганиш давом эт- Бугун кун тартибидаги масалалардан бири — зилмоқда.
Энг кўп энергетика тизимида, яъни умумий моқда. Жумладан, Европа тикланиш ва тараққиёт талабалар учун турар жойлар қуриш борасида — Албатта, коммунал хизматлар соҳасида
қиймати 10,27 миллиард доллардан ортиқ бўлган банки билан ҳамкорликда Қорақалпоғистонда ва ҳам иш олиб борилмоқда. Бу йўналишда Евро- — Экология соҳасида ДХШ асосида қандай ҳам қатор ишлар амалга оширилди. Соҳада ДХШ
26 лойиҳа бўйича ишлар ташкил этилди. Шундан бошқа вилоятларимизда шамол электр станция- па тикланиш ва тараққиёт банки билан лойи- лойиҳалар амалга ошириляпти? битимларини амалга ошириш яхши самара бер-
19 лойиҳа бўйича инвестиция битимлари имзо- ларини, Тошкент шаҳрида 9 та когенерацион ис- ҳа қиймати 150 миллион АҚШ доллари бўлган моқда. Мазкур йўналишда 2019–2021 йиллар
ланди. Хусусан, Самарқанд вилояти Нуробод сиқлик электр станциясини қуриш, Осиё тараққи- маслаҳат кўмаги битими тайёрланган. Соғлиқни — Чиқиндилар билан ишлаш тизими ва эко- давомида 3 та ДХШ лойиҳасини амалга ошириш
туманида 100 МВт қувватга эга қуёш фотоэлектр ёт банки кўмагида Фарғона вилоятида 100 МВт, сақлаш тизимида ҳам истиқболли лойиҳалар бор. логик ҳолатни яхшилаш, “Яшил макон” умум- бўйича ишлар олиб борилди ва мазкур лойиҳалар
станциясини қуриш лойиҳаси бўйича Франция- Жиззах вилоятида 150 МВт қуёш фотоэлектр Ўтган давр мобайнида бу йўналишда 48 лойи- миллий лойиҳасини амалга ошириш борасида бўйича тегишли битимлар имзоланди. Осиё та-
нинг “Total Eren” компанияси билан 2019 йилда станцияси барпо этиш лойиҳалари устида иш ҳа бўйича чора-тадбирлар амалга оширилди. Президентимиз бир қатор долзарб вазифалар ва раққиёт банки кўмагида Тошкент шаҳри иссиқлик
инвестиция битими имзоланган эди. Лойиҳа қий- олиб борилмоқда. ушбу йўналишда қилиниши лозим бўлган масала- таъминоти тизимларини модернизация қилиш ва
мати 107 миллион АҚШ доллари бўлган бу электр ларни белгилаб берган. бошқарувга бериш лойиҳаси бўйича хусусий та-
станцияси жорий йилда ишга туширилди. шаббускор — Франциянинг “Veolia” компанияси
билан музокаралар ўтказилди ва битим имзолан-
Транспорт соҳасида ҳам ўтган давр мобайнида ди. Шунингдек, 2022–2026 йиллар давомида ком-
7 та давлат-хусусий шериклик лойиҳасини амал- мунал хизматлар кўрсатиш соҳасида режалашти-
га ошириш бўйича ишлар олиб борилди ва 2 та рилган 2 лойиҳа бўйича ҳужжатлар тайёрлаш ва
битим имзоланди. Улардан бири — Самарқанд ўрганиш ишлари давом этмоқда.
халқаро аэропортини модернизация қилиш ло-
йиҳаси муваффақиятли бажарилди. Шу билан бирга, бошқа қатор соҳаларда, жум-
ладан, транспорт, сув хўжалиги, маданият, ах-
Европа тикланиш ва тараққиёт банки маслаҳат борот технологиялари, ҳунармандлик саноати,
кўмагида Тошкент — Самарқанд, Жаҳон банки кў- ветеринария ва чорвачиликни ривожлантиришда
магида Тошкент — Андижон пулли автомобиль йў- ҳам ДХШ битимларини тузиш ва амалга ошириш
лини қуриш лойиҳаси бўйича якуний техник иқти- борасида салмоқли ишлар қилинмоқда. Хусусан,
содий асослар ишлаб чиқилмоқда. Самарқанд ва сув хўжалиги соҳасида бугунги кун ҳолатига уму-
Шаҳрисабз шаҳарлари орасида 66 километрли мий қиймати 29,42 миллион доллар бўлган 33 та,
автомобиль йўли ва Тахтақорача довонида 4,4 ки- маданият соҳасида умумий қиймати 9,37 миллион
лометрли туннель қуриш лойиҳаси учун маслаҳат АҚШ доллари бўлган 26 та ДХШ лойиҳасини бў-
хизматини кўрсатувчи компанияни жалб қилиш йича чора-тадбирлар амалга оширилди. Ҳунар-
ишлари давом этмоқда. мандлик йўналишида биргина ўтган йили умумий
қиймати 0,54 миллион АҚШ доллари бўлган 13 та
— Тўғриси, Тошкентдан Самарқандга, во- ДХШ битими имзоланди.
дий вилоятларига қараб пулли йўллар қури-
лиши ҳақида хабарлар тарқалгач, халқимиз “Янги Ўзбекистон” мухбири
бу ташаббусни қўллаб-қувватлаган эди. Ле- Лутфулла СУВОНОВ суҳбатлашди.
кин орадан вақт ўтиб, бу гаплар унутилди. Га-
пингиздан англашиладики, демак, бу йўллар

ТАРАҚҚИЁТ МЕЗОНЛАРИ

ИННОВАЦИОН САЛО¥ИЯТИ
ЮКСАЛАЁТГАН ТУМАН

Мамлакатимизда иқтисодиётнинг барча тармоқларида инновациялар ва
технологияларни кенг татбиқ қилиш, инсон капиталини, илм-фан ва инновация
соҳаларини ривожлантиришга қаратилган ишлар изчиллик билан олиб борилмоқда.

Бу борада Президентимизнинг 2021 ва хориждаги етакчи тиббиёт мар- ЯНА БИР ЛОЙИҲА ОҲАНГАРОН ТУМАНИНИНГ
йил 1 апрелдаги “Илмий ва инновацион казлари билан алоқа ўрнатган ҳолда ЛАЛМИ ЕРЛАРИДА АВТОНОМ СУҒОРИШ ТИЗИМИНИ
фаолиятни ривожлантириш бўйича дав- касалликларга ташхис қўйиш, даволаш ТАШКИЛ ЭТИШ БИЛАН БОҒЛИҚ. ЛОЙИҲАГА
лат бошқаруви тизимини такомиллашти- ва профилактикани ўз ичига олади. ВАЗИРЛИК ТОМОНИДАН 1,5 МИЛЛИАРД СЎМ МАБЛАҒ
риш тўғрисида”ги ҳамда 2022 йил 6 июл- Ушбу хизмат хориждан келтирилган за- ЙЎНАЛТИРИЛДИ ВА БУГУНГИ КУНДА ТЎЛИҚ ИШГА
даги “2022–2026 йилларда Ўзбекистон монавий ускуналар билан жиҳозланган ТУШДИ. ЖОРИЙ ЙИЛНИНГ МАЙ-ИЮНЬ ОЙЛАРИДА
Республикасининг инновацион ривожла- бўлиб, улар маълумотларни тасвир, ОҲАНГАРОН ТУМАНИДАГИ “BUVINISO OLIMA”
ниш стратегиясини тасдиқлаш тўғриси- видео, аудиоёзув воситасида маслаҳат ФЕРМЕР ХЎЖАЛИГИДА 87 МИЛЛИОН СЎМЛИК
да”ги фармонлари муҳим аҳамият касб берувчи мутахассис томонидан интернет ШАРТНОМАГА АСОСАН, ҚУДУҚ ҚАЗИШ ИШЛАРИ
этмоқда. тармоғи орқали етказиб беради ва конси- АМАЛГА ОШИРИЛДИ. ТУМАННИНГ СУВ ТАНҚИС
лиум ташкил қилиш ёки маслаҳат олишга МАҲАЛЛАЛАРИГА СУВ ЧИҚАРИШ БЎЙИЧА РЕЖАЛИ
Уларга мувофиқ, мамлакатимиздаги хизмат қилади. ИШЛАР АМАЛГА ОШИРИЛМОҚДА.
инновацион ҳудудга айлантирилаётган
туманлар рўйхати тасдиқланди. Мазкур Телемедицина, асосан, шаҳарлар- йўналишларида ва бошқа 6 турдаги ўқув маҳалладаги 10 га яқин хонадонга қуён Чорвачилик тармоғини ривожланти- уруғликлар етиштирилиб, йиғиб олинди.
ҳудудларда илм-фан ютуқлари ва ин- дан узоқда яшайдиган аҳоли учун қу- дастурлар ишлаб чиқилиб, татбиқ этили- тарқатилиб, уй эгалари қуён боқишга ришда Оҳангарон тумани ҳам катта имко- Уларни куз мавсумида ҳудуддаги тегиш-
новацион технологияларни жорий этиш лай. Чунки ҳамманинг ҳам моддий ши белгиланган. Ҳозирги кунда тинглов- ўргатилмоқда. Ишлар босқичма-босқич ният ва салоҳиятга эга. Қулай географик ли чорва фермерлари ва кластер май-
ишларини жадаллаштириш мақсадида нуқтаи назардан тиббий кўрикдан чилар рўйхати тайёрланмоқда. Шунинг- давом эттириляпти. Лойиҳа доирасида ўрни, кенг яйловлар ва қир-адирликлар- донларига экиш режалаштирилган. Бу
чора-тадбирлар ишлаб чиқилди. ўтиш, даволаниш учун катта шаҳарлар- дек, дастурлар бўйича 4 та стартап ва 20 та янги иш ўрни яратилди. да жойлашганлиги туфайли туманда таннархнинг арзонлашишига ва озуқага
га бориб-келишга имконияти етмасли- 3 та тижоратлаштириш лойиҳа ҳужжат- чорвачилик яхши ривожланган. Шунга бой ем-ҳашак маҳсулотлари етиштири-
Хусусан, Тошкент вилоятининг Оҳан- ги мумкин. Телемедицина орқали эса лари шакллантирилмоқда. Яна бир лойиҳа Оҳангарон тумани- қарамай, ҳали ишга солинмаган имкони- лишига хизмат қилади.
гарон тумани ҳам ушбу рўйхатдан жой бир шифокорнинг иккинчи мутахассис нинг лалми ерларида автоном суғо- ятлар кўп. Бу тумандаги мавжуд ер май-
олди. Инновацион ривожланиш вазир- билан масофадан туриб мулоқот қили- Туманда “Уй шароитида кичик қуён- риш тизимини ташкил этиш билан донларидан самарали фойдаланишни Оҳангарон инновацион ҳудудга ай-
лиги томонидан мазкур ҳудуддаги жами ши, тегишли тавсиялар олиши мумкин. чилик фермаларини ташкил килиш” боғлиқ. Лойиҳага вазирлик томонидан ташкил этиш ҳисобига соҳани янада ри- лантирилаётган туманлар рўйхатига
7,9 миллиард сўмлик 12 та лойиҳа мо- Оҳангарон туманида ана шундай хиз- лойиҳаси орқали қуёнчилик кластери 1,5 миллиард сўм маблағ йўналтирил- вожлантириш, замонавий технологиялар киритилганига ҳали кўп бўлмади. Шун-
лиялаштирилди. Шундан 6 таси 2,8 матнинг жорий қилингани айни муддао фаолиятини кооперация асосида таш- ди ва бугунги кунда тўлиқ ишга тушди. асосида чорвачилик комплексларини дай бўлса-да, бу ерда ишлар жадаллик
миллиард сўмлик тижоратлаштириш, бўлди. Энди туманда истиқомат қила- кил этиш борасида ҳам муайян ишлар Жорий йилнинг май-июнь ойлари- қуриш ҳамда аҳоли истеъмоли учун си- билан олиб борилмоқда. Бу тиббиёт,
6 таси 5,1 миллиард сўмлик стартап диган фуқароларнинг марказий шаҳар- бажарилди. Лойиҳага вазирлик томо- да Оҳангарон туманидаги “Buviniso фатли гўшт ва сут маҳсулотлари ишлаб қишлоқ хўжалиги, чорвачилик, ахборот
лойиҳаларидир. Мазкур лойиҳалар ту- ларга бориб келишига ҳожат қолмади. нидан 350 миллион сўм маблағ ажра- Olima” фермер хўжалигида 87 мил- чиқариш ҳажмини кўпайтиришни тақозо технологиялари каби соҳаларда жорий
маннинг хизмат кўрсатиш, ишлаб чиқа- Ўша жойнинг ўзида уларга керакли тиб- тилди. Лойиҳа доирасида Оҳангарон лион сўмлик шартномага асосан, қу- қилади. қилинаётган лойиҳаларда ўз ифодасини
риш, саноат ва чорвачилик соҳалари ри- бий муолажа кўрсатилмоқда. тумани Ёнариқ маҳалласидаги 50 та дуқ қазиш ишлари амалга оширилди. топмоқда. Келгусида бажариладиган ва-
вожига ҳисса қўшмоқда. хонадонда кооперация асосида қуёнчи- Туманнинг сув танқис маҳаллалари- Чорва маҳсулдорлиги эса кўп жиҳат- зифалар туманнинг инновацион ҳамда
Тумандаги ёшларни дастурий ва тех- ликни ривожлантиришни амалга оши- га сув чиқариш бўйича режали ишлар дан улар озиқланадиган ем-ҳашакка ҳам иқтисодий салоҳияти юксалишига, аҳоли
Шу йилнинг 20 июнь куни оилавий ник, инновацион маҳсулотлар ишлаб риш ишлари бошланган. Ҳозирги кунда амалга оширилмоқда. боғлиқ. Туманда ана шу масалага ҳам фаровонлигининг янада ошишига хизмат
поликлиникаларда инновацион телеме- чиқишга кенг жалб қилиш, стартап ло- алоҳида эътибор қаратилмоқда. Бугун- қилади.
дицина хизматини ташкил этиш лойиҳа- йиҳаларни кўпайтириш, қобилиятли ги кунда лойиҳалар кесимида биргина
си ишга туширилди. Лойиҳага вазирлик йигит-қизларни юзага чиқариш билан чорвачилик соҳасида озуқабоп лавлаги Шаҳзод ҒАФФОРОВ,
томонидан 700 миллион сўм ажратилди. боғлиқ ишлар ҳам тизимли йўлга қўйил- қашқарбеда арпа, кўк нўхат каби экинбоп “Янги Ўзбекистон” мухбири
Телемедицина асбоб-ускуналари ва ке- моқда.
ракли инвентар жиҳозлар клиникага те-
гишли тартибда ўрнатилган. Шунингдек, — Жорий йилда Оҳангарон тумани
УТТ (ультра товуш текширув) ва ЭЭГ “Нуробод” МФЙ ҳудудида Ёшлар техно-
электроэнцефалография аппаратлари парки филиалини ташкил қилиш кўзда
телемедицина дастурига уланди. Жо- тутилган, — дейди Оҳангарон туман ҳо-
рий йилнинг 1 сентябрь ҳолатига қадар кимининг инновация масалалари бўйича
Оҳангарон туманида 820 та фуқарога ўринбосари Жамшид Латипов. — “Оҳан-
410 миллион сўмлик тиббий хизматлар гарон туманида стартап акселератор
кўрсатилди. ташкил этиш” лойиҳаси доирасида биз-
нес-акселератор, IT, бизнес-менежмент,
Мазкур йўналишдаги хизмат бошқа дизайн, виртуал сервис хизмат кўрсатиш
ҳудудлардаги, хусусан, пойтахтимиз

4 2022 йил 8 октябрь, 207-сон Кўзгу

ЯНГИЧА ЁНДАШУВЛАР

МУЛОҲАЗА

БИНОЛАРНИНГ
РА£АМЛИ МОДЕЛИ

ТО¢-КОН У нима учун керак?
САНОАТИ:
Бундан буёғига Ўзбекистонда қури-
рақамлаштириш натижасида вақт ва лиш ишлари мазкур технология асо-
харажат тежалиб, самарадорлик ошмоқда сида амалга оширилади ва бу жараён
босқичма-босқич ривожлантириб бо-
Абдулла АЗИЗОВ, Бундан ташқари, “SRK Consulting” томонидан фарзандларини комбинат борадаги ишлар изчил давом этти- Абулқосим АБДУХОЛИҚОВ, рилади. 2023 йилда манзилли дастур-
компанияси (Буюк Британия) билан боғчаларига навбатга қўйиш тизими, рилади. Жумладан, жорий йил яку- Қурилишда техник га киритилган ҳар бир ҳудудда 5 тадан
“Олмалиқ кон-металлургия ҳамкорликда ўтган йиллар мобайни- ходимларнинг меҳнат таътилларини нига қадар яна 22 та лойиҳа бўйича меъёрлаш ва объект рақамли моделлаштириш усу-
да тайёрланган 2 минг 478 та геологик ҳисобини юритиш тизими ишга туши- ишлар бажарилади. Хусусан, Ангрен стандартлаштириш лида лойиҳалаштирилади.
комбинати” АЖ ҳужжат, 874 минг погонометр узунлик- рилди, ҳамда телеграм ижтимоий тар- кон бошқармасида кон диспетчери илмий-тадқиқот институти
да бурғиланган қудуқларга оид маълу- моғида @agmk_bot расмий телеграм тизими ишга туширилиб, шахталар- директори Жаҳон тажрибаси кўрсатмоқдаки,
бошқаруви раисининг мотлар рақамлаштирилди. Уларнинг боти йўлга қўйилди. Бу лойиҳалар на- да 44 дан ортиқ транспорт ва техник қурилишда BIM технологияларини
ягона электрон базаси “Datashed” ва тижасида ижтимоий соҳадаги иш жа- воситалар ишини мониторинг қилиш Бошланиши 1-бетда қўллаш соф фойдани 25 фоизгача,
рақамлаштириш бўйича “Logchief” (Австралия) дастурий таъми- раёнлари соддалаштирилиб, ортиқча ҳамда 759 нафар ходимлар хавф- рентабелликни 15 фоизгача ошира-
ноти ёрдамида яратилди. Бунинг эвази- қоғозбозлик олди олинди ва шаффоф- сизлиги ва сифатли алоқа билан Президентимизнинг 2022 йил ди. Инвестицияларнинг ўзини оқлаш
ўринбосари га дунё стандартларига мос келадиган лиги таъминланди. таъминлаш имконияти яратилади. 22 сентябрдаги “Республикада ка- даврини 17 фоиз камайтириб, қури-
ҳамда инвесторлар томонидан талаб питал қурилиш соҳасида буюрт- лиш харажатлари қисқариши ҳисо-
Бошланиши 1-бетда этиладиган JORC кодекси асосида ми- “Wialon” тизими 8 ойда 117 Масофавий ўқитиш тизимида ком- мачи хизмати фаолиятини тако- бига лойиҳа таннархини 30 фоизга-
нерал ресурслар ҳисоботини юритиш миллиард иқтисод қилди бинат ходимларини асосий иш жойи- миллаштириш чора-тадбирлари ча арзонлаштиради.
Тараққий этишнинг ҳаётий зарура- тизими йўлга қўйилди. дан ажралмаган ҳолда онлайн ўқитиш, тўғрисида”ги қарори билан Қури-
тидан келиб чиқиб, бугунги кунда “Ол- Ишлаб чиқариш жараёнларини ав- кўникма ва малакаларини ошириш, лиш вазирлиги ҳузуридаги Қури- Институт давлат муассасаси ҳисоб-
малиқ кон-металлургия комбинати” Объектларга кириб-чиқиш назорати томатлаштириш ва замонавий ахбо- махсус ишлаб чиқилган дастурлар тўп- лишда техник меъёрлаш маркази ланади. Лекин хўжалик усулида фао-
АЖда ҳам тизимли ишлар амалга оши- “E-Ruxsat” (3 турдаги қоғоз рухсатно- рот тизимларини қўллаш мақсадида лами асосида соҳа бўйича кадрларни ва Қурилишда стандартлаштириш лият юритади, яъни илмий-тадқиқот-
рилмоқда. Жумладан, “Рақамли Ўзбе- малар бекор қилинди, буюртма ва ҳи- жами 1 минг 700 та транспорт восита- тайёрлаш ва билим даражасини мо- республика маркази негизида лар ҳамда шартнома асосида
кистон – 2030” стратегияси доирасида собот вақти 2 мартага қисқарди), овқат- сида “GPS” мониторинги амалга оши- ниторинг қилиш йўлга қўйилади. Бу давлат муассасаси шаклида Қури- бажариладиган иш ва хизматлардан
“Рақамли ОКМК – 2030” ривожланиш ланиш учун электрон талон “E-Talon” рилиб, ёнилғи назоратини бажарувчи орқали иш жойидан ажралмаган ҳолда лишда техник меъёрлаш ва стан- тушадиган даромадлар ҳисобидан
концепцияси ишлаб чиқилиб, комби- (ойига 200 мингдан ортиқ қоғоз талон, “Wialon” тизими такомиллаштирилди. йилига 1 минг 500 нафар ходим ўқити- дартлаштириш илмий-тадқиқот ўзини молиялаштиради. Унинг асосий
натнинг барча таркибий бўлинмала- муҳрлаш, тарқатиш қисқариб, ҳисобот Натижада транспорт воситаларининг лади, ушбу йўналишдаги харажатлар вазифалари сирасига эса соҳага оид
рида бошқарув ва технологик ишлаб 7 мартага тезлаштирилди), “Геолог” ла- иш жараёнини тўлиқ таҳлил қилиш ҳам мос равишда 15 фоизга қисқара- илғор хорижий тажрибани ўрганиш,
чиқариш жараёнларига рақамлашти- боратория маълумотлар базаси (ёзма ва улардан фойдаланиш самара- ди. қурилишда нархларни шакллантириш
риш кенг жорий қилиняпти. Натижада турдаги журналлардан воз кечилиб, дорлиги ошди. Биргина мисол, ушбу бўйича меъёрий-техник ҳужжатларни
юқори меҳнат самарадорлигига эри- 2 кун талаб этилган қоғоз шаклдаги Темир йўл транспортига техник хиз- таҳлил қилиш орқали миллий норма-
шиляпти. маълумот алмашинуви қисқарди), мат кўрсатиш ва таъмирлаш ишларини тив ҳужжатларни такомиллаштириб
бошқарув тизими RFID технологияси бориш, хорижий стандартлар, қои-
Бу борада жорий йилнинг ўтган дав- асосида ҳар бир темир йўл транспор- даларнинг ягона реестри, электрон
рида амалга оширилган ишлар таҳли- ти босиб ўтган масофани аниқ ҳисобга базаси ва фондини шакллантириш
лига эътибор қаратадиган бўлсак, ком- олиб, автоматик тарзда техник кўрик кабилар киради.
бинатни 2022–2026 йилларда рақамли ва таъмирни режалаштириш, улар-
трансформация қилиш бўйича “Йўл ни сифатли амалга ошириш ҳисоби- Шунингдек, у қурилишда BIM
харитаси” ишлаб чиқилди. Унинг дои- га харажатлар 10 фоизга ёки йилига технологияларини жорий этишда
расида айни пайтга қадар режалашти- 7,3 миллиард сўмга қисқартирилади. имплементатор (жорий этувчи)
рилган 60 дан ортиқ лойиҳадан 35 таси функциясини бажаради. Мақсадли
бўйича ишлар якунига етказилди. Мис бойитиш фабрикасидаги ло- дастурлар доирасида қурилишда
йиҳа бўйича ҳам ана шундай сама-
“Directum RX” — вақт ва ТЕМИР ЙЎЛ ТРАНСПОРТИГА ТЕХНИК ХИЗМАТ радорликни мисол келтириш мумкин. ЖАҲОН ТАЖРИБАСИ КЎРСАТМОҚДАКИ, ҚУРИЛИШДА
қоғозни тежайди КЎРСАТИШ ВА ТАЪМИРЛАШ ИШЛАРИНИ Чунончи, фабрика сув таъминотида BIM ТЕХНОЛОГИЯЛАРИНИ ҚЎЛЛАШ СОФ ФОЙДАНИ
БОШҚАРУВ ТИЗИМИ RFID ТЕХНОЛОГИЯСИ автоматлаштирилган бошқарув тизими 25 ФОИЗГАЧА, РЕНТАБЕЛЛИКНИ 15 ФОИЗГАЧА ОШИРАДИ.
Бошқарув тизими самарадорлиги- АСОСИДА ҲАР БИР ТЕМИР ЙЎЛ ТРАНСПОРТИ жорий этилиб, техник сув сарфи опти- ИНВЕСТИЦИЯЛАРНИНГ ЎЗИНИ ОҚЛАШ ДАВРИНИ 17 ФОИЗ
ни ошириш ва иш юритиш жараёнини БОСИБ ЎТГАН МАСОФАНИ АНИҚ ҲИСОБГА маллаштирилади. Сувдан мақсадли ва КАМАЙТИРИБ, ҚУРИЛИШ ХАРАЖАТЛАРИ ҚИСҚАРИШИ
рақамлаштириш, бошқарув жараёни- ОЛИБ, АВТОМАТИК ТАРЗДА ТЕХНИК КЎРИК оқилона фойдаланиш ҳисобига йилига ҲИСОБИГА ЛОЙИҲА ТАННАРХИНИ 30 ФОИЗГАЧА
да қоғоз ҳужжатлар билан ишлашни ВА ТАЪМИРНИ РЕЖАЛАШТИРИШ, УЛАРНИ 5,4 миллион тонна сув ёки 2,4 милли- АРЗОНЛАШТИРАДИ.
қисқартириш, топшириқларни тезкор СИФАТЛИ АМАЛГА ОШИРИШ ҲИСОБИГА ард сўм иқтисод қилишга эришилади.
тарзда ижрочиларга етказиш ва ба- ХАРАЖАТЛАР 10 ФОИЗГА ЁКИ ЙИЛИГА 7,3 институти ташкил этилаётгани халқаро тажрибаларга асосланган
жарилишини онлайн назорат қилиш МИЛЛИАРД СЎМГА ҚИСҚАРТИРИЛАДИ. Умуман олганда, комбинатимиз сабаби ҳам шунда. Бинобарин, BIM стандартлари ва ягона талаб-
мақсадида жорий этилган “Directum “SIEMENS” ва “SAP” (Германия), қурилишда шошма-шошарликка, ларни ишлаб чиқади. BIM техно-
RX” электрон ҳужжат алмашинув ти- назорат ўлчов асбоблари таъмири лойиҳа туфайли жорий йилнинг “AVEVA” ва “Datamine” (Буюк Брита- режасизликка йўл қўйиб бўлмайди. логияларини қўллаш ҳолатининг
зими ана шундай лойиҳалардан бири. “АРМ КИПиА” (5 турдаги қоғоз ҳужжат- 8 ойида қиймати 117 миллиард сўм- ния), “Schneider Electric” (Франция) ва Айтиб ўтганимиздек, у аниқ ва пух- мониторингини юритади. Хорижий
У комбинат тизимидаги ижро аппара- лар рақамлаштирилиб, буюртма вақти лик 9 минг 350 тоннадан зиёд ёнилғи бошқа халқаро компаниялар билан та лойиҳага асосланиши шарт. ва халқаро стандартлаштириш таш-
ти бўлинмалари ҳамда барча корхо- 4 мартага қисқартирилди), маълумот иқтисод қилинди. рақамлаштириш бўйича 10 дан зиёд килотларига Қурилиш вазирлиги но-
налар, шу жумладан, Сурхондарё ва хавфсизлигини таъминловчи “DLP”, англашув меморандумлари имзола- Қарорга кўра, институт қурилиш мидан аъзо бўлади. Шаҳарсозлик
Наманган вилоятлари, Олмалиқ ва Ан- коммунал хизматларни ҳисобга олув- Мис бойитиш фабрикасида эса ган. Уларга мувофиқ, дунёнинг йирик ва шаҳарсозлик соҳасида илмий фаолияти статистикасини тўплайди
грен шаҳарларидаги ишлаб чиқариш чи “Коммунал биллинг” (ҳисоботларни “PI System” (Plant Information System) тоғ-кон металлургия компаниялари тадқиқотлар асосида техник жиҳат- (асосан, автоматик режимда) ва уни
қувватларини тўлиқ қамраб олди. Бу тайёрлаш вақти 10 кунга қисқартирил- тизими жорий этилди. Технологик жара- томонидан рақамлаштириш соҳасида дан тартибга солиш, яъни меъёрлаш таҳлил қилади. Соҳага оид тегишли
эса комбинат тизимида 60 дан ортиқ ди), ходимларнинг иш ҳақи маълумоти ёндаги маълумотларни консолидация амалга оширилаётган лойиҳалар ўрга- ҳамда стандартлаштириш ишлари- йўналишларда кадрларни қайта тай-
ҳужжат турлари рақамлаштирилиб, “Ойлик бот” (маълумот варақларини ва визуализация қилиш ҳамда қурил- нилиб, комбинатни рақамли трансфор- ни олиб бориш, бино-иншоотлар- ёрлаш ва малакасини ошириш би-
қоғоз ҳужжатлар айланишини 70 фоиз- чоп этиш, кесиш, тарқатиш, архивда маларни 10 мингдан ортиқ сигналлар мация қилиш бўйича бир қатор устувор ни ахборот моделлаштиришда BIM лан шуғулланади.
га қисқартириш имконини берди. сақлаш қисқартирилиб, йилига 500 орқали онлайн назорат қилиш имкони вазифалар белгилаб олинди. (Building Information Model) техно-
мингдан ортиқ қоғоз варақлари тежал- яратилиши ҳисобига тезкор ечимларни логияларини жорий этиш, қурилиш Бундан ташқари, қарорда 2023
Июль ойида харидлар тизими сама- ди) ва тиббий кўрикдан ўтиш “Элек- қабул қилиш вақти 2 баробарга қисқар- Жумладан, ғазначилик, ишлаб чиқа- соҳасида нархларни шакллантириш йил март ойидан бошлаб марказ-
радорлиги ва шаффофлигини ошириш трон тиббий карта” (26 мингдан ортиқ ди, ускуналарнинг самарадорлиги риш ва савдо фаолиятини, шунингдек, механизмларини аниқлаш каби ма- лашган манбалар ҳисобидан молия-
ҳамда омборлардаги товар-моддий тиббий карталар электрон базаси яра- 5 фоизга оширилди. бизнес жараёнларини тўлиқ автомат- салаларда ваколатли давлат органи лаштириладиган объектларнинг
бойликлар захирасини рақамли на- тилди) тизимлари жорий этилди. лаштириш, маҳсулот таннархини 3 фо- ҳисобланади. смета қийматини аниқлаш Қурилиш
зорат қилиш учун 1С:ERP платфор- Ёнилғи-мойлаш материаллари изга пасайтириш, даромадларни 2-3 вазирлиги томонидан жорий этила-
масида “Харидлар ва омбор юритиш” Ушбу тизимларнинг жорий этилиши назорати тизимида автотранспортга фоизга ўсишини назарда тутган ҳолда Шу ўринда BIM технологиясига бир диган “Қурилиш ресурслари миллий
электрон тизими ишга туширилди. ҳисобига йилига 10 тоннадан ортиқ ёқилғи қуйишга ID карта орқали рух- “KPMG” компанияси билан ҳамкорлик- оз тўхталиш мақсадга мувофиқдир. классификатори” электрон платфор-
Натижада ишлаб чиқариш эҳтиёж- қоғоз (2 миллион дона варақ) тежалиб, сат бериш, кунлик лимитларни мо- да ишлаб чиқилган Концепция асосида Чунки ҳозирги кунда бинонинг рақам- маси асосида амалга оширилиши
лари учун зарур бўладиган хомашё, қоғоз ҳужжатлар билан боғлиқ опе- ниторинг қилиш ҳамда ҳисоботларни SAP ERP тизими жорий этилади. ли моделини яратишни назарда тутув- белгилаб берилди. Ушбу платформа
ускуна, эҳтиёт қисмлар ва бошқа то- рацияларга ишчи ресурслари ва вақт электрон юритиш ишлари якунига ет- чи ушбу технологиядан дунё миқёси- ҳам институт томонидан юритилади.
варларга йиллик буюртмаларни реал сарфи оптималлаштирилди. казилди. Натижада ёнилғи қуйиш шо- Ишлаб чиқариш жараёнларини да фаол фойдаланилади. Бу борада У Молия вазирлиги, Давлат солиқ,
шакллантириш, бу эса, ўз навба- хобчаларида хизмат кўрсатиш вақти реал вақт режимида назорат қилиш Буюк Британия ҳамда Сингапур етак- статистика, божхона қўмиталари,
тида, соҳадаги ушбу жараёнларни ОКМК таркибий бўлинмалари бўш 2 баробарга камайди ва шаффофли- ва тезкор бошқариш мақсадида MES чи. Ўзбекистонда мазкур техноло- Товар-хом ашё биржаси ва бошқа
25 фоизга оптималлаштириш, ом- иш ўринларига қабул жараёнида ги таъминланди. тизимини 2023 йил 4-чорагида ишга гияларни жорий этиш ва қўллашда дахлдор ташкилотларнинг электрон
борларда қолган товар-моддий бой- номзодлар томонидан резюмеларни тушириш эвазига ускуналарнинг фой- халқаро тажриба таҳлил қилинди. Хи- маълумотлар базаси билан интегра-
ликларни 15 фоизгача камайтиришга онлайн жўнатиш тизими, ходимлар Кези келганда таъкидлаш ўрин- дали иш самарадорлиги 5 фоизга той, Германия, Россия ва Қозоғистон ция қилинади. Булардан кўзланган
олиб келади. лики, комбинатимиз тизимида бу оширилиб, режадан ташқари тўхташ каби давлатлар тажрибаси ўрганилди. мақсад барпо этилаётган бинолар,
вақти 15 фоизга қисқартирилади. Бу, Пировардида, Қурилиш вазирлиги му- умуман, бунёдкорлик жараёнини
ўз навбатида, маҳсулот ишлаб чиқа- тахассислари томонидан соҳага BIM сифат жиҳатдан янада яхшилаш,
риш ҳажмини кўпайтириш ва сифатини технологияларини жорий этишнинг қурилиш жараёнида шаффофликни
ошириш имконини беради. 2024 йилгача бўлган “Йўл харита”си таъминлашдир.
ишлаб чиқилди.
“Қалмоққир” ва “Ёшлик I” конла-
рида ҳам тезкор бошқарув тизими-
ни 2023 йилнинг 4-чорагида жорий
этилиши ҳисобига тоғ жинсини та-
шиш ҳажми 10 фоизга ошиб, кон
техникаларидан фойдаланиш ха-
ражатлари 5 фоизга, ёнилғи сарфи
9 фоизга камайтирилади.

Жараён 52022 йил 8 октябрь, 207-сон

А£ЛНИ ИШЛАТИБ МУНОСАБАТ
БОЙ Б¤ЛИШГА
УНДАЙДИГАН ¥АМ БИЛИМ ОЛАДИ,
ТИЗИМ ¥АМ ТАДБИРКОРЛИКНИ ¤РГАНАДИ

ПРЕЗИДЕНТ ҚАРОРЛАРИ — ҲАЁТДА ВА НАЗОРАТДА Куни кеча давлатимиз раҳбари Шавкат Мирзиёев
томонидан “Наманган тўқимачилик саноати институтини
2022 ЙИЛ 1 ЯНВАРДАН БОШЛАБ МОЛИЯВИЙ МУСТАҚИЛЛИК ташкил этиш тўғрисида”ги қарорнинг қабул қилиниши
БЕРИЛГАН ДАВЛАТ ОТМЛАРИДА ВАСИЙЛИК КЕНГАШЛАРИ нафақат Наманган, балки мамлакатимиз тўқимачилик
ТУГАТИЛАДИ. УЛАРНИНГ ЎРНИДА ТАРКИБИНИНГ саноатини янада ривожлантиришга ҳамда соҳа
КАМИДА 70 ФОИЗИ ТЕГИШЛИ ВАЗИРЛИК, ИДОРАЛАР, тармоқларини рақобатбардош кадрлар билан таъминлашга
КАДРЛАР БУЮРТМАЧИЛАРИ, ЖАМОАТЧИЛИК ВАКИЛЛАРИ хизмат қилиши, шубҳасиз.
ВА ҲОМИЙЛАРДАН ИБОРАТ БЎЛГАН ЮРИДИК ШАХС
МАҚОМИСИЗ ОТМЛАРНИНГ КУЗАТУВ КЕНГАШЛАРИ Одилжон маҳсулот яратувчи кадрлар етишти- шу олий ўқув юртининг молиявий
ТАШКИЛ ЭТИЛДИ. МАМАТКАРИМОВ, ришга ҳуқуқий асос бўлади. мустақиллигини таъминлашга замин
Наманган муҳандислик- яратади. Илғор тўқимачилик муҳан-
Исмоил ЗАЙНИДДИНОВ, Масалан, Тошкент давлат иқтисоди- талабалар билимини текширишга мўл- технология институти Ушбу ҳужжат янги олий таълим дислиги мактаби, Дизайн студияси
иқтисодиёт фанлари бўйича ёт университети талабалари яратган жалланган мобиль иловалар ишлаб ректори муассасасини замонавий талаб асо- ҳамда Инновациялар ва технология-
фалсафа доктори робототехникалар халқаро танловлар- чиқилди ва бу жараён давом эттирил- сида ташкил этишнинг барча жабҳа- лар трансфери маркази очилиши
да 1-ўринни олиб келмоқда. Уларнинг моқда. Қайд этиш жоизки, ҳозирда Наман- ларини қамраши билан аҳамиятли. ишлаб чиқарувчиларнинг тўқимачи-
Бошланиши 1-бетда амалда қўллаб келаётган дастурлари ган саноат маҳсулотларини ишлаб Қарорда қўшма таълим дастурлари- лик матолари технологик ҳолатини
молиялаштирилса, қишлоқ хўжалиги Ёш авлодни турли номақбул ау- чиқариш бўйича республикамизнинг ни жорий этиш, таълим билан ишлаб баҳолаш ва бўяш-пардозлашдаги
Бу имконият иқтисодиёт соҳасидаги ва саноатни рақамлаштиришда ҳамда дио ва видео маълумотлардан ҳи- энг илғор вилоятларидан бири сана- чиқариш интеграциясини кучайти- муаммоларини бартараф этишга,
синалган, методологик жиҳатдан жаҳон интеллектуал бизнесларни йўлга қў- моялаш мақсадида “Kids video” ло- лади. Хусусан, тўқимачилик ва енгил риш, талабаларда мустақил билим таълим жараёнида ва ундан ташқари
тан олган асарларни харид қилиш, тар- йишда қўл келади. йиҳаcи оммага тақдим этилди. Бундан саноат маҳсулотларини тайёрлаш ва олиш билан бирга, тадбиркорлик вақтларда талабаларга замонавий
жима қилиб университет дарсларига ташқари, университетнинг “Ягона экспорт қилиш вилоятимизнинг асо- кўникмаларини ривожлантиришга либос кўринишларини яратишга, қо-
самарали қўллаш, янги-янги фанларни Бу ишлар қарорда белгиланган бўш интерактив хизматлари” портали сий драйвери ҳисобланади. Таъбир йўналтириш, тўқимачилик соҳасида- лаверса, профессор-ўқитувчилар-
кашф этишга йўл очади. Керак бўлса, турган бино ва иншоотларда пулли хиз- — interactive.tsue.uz ҳам фойдала- жоиз бўлса, мазкур тарихий қарор ги етакчи хорижий олий таълим таш- нинг илмий-тадқиқот ютуқларини ти-
ўзимизнинг таниқли акдемиклар ҳам- мат кўрсатиш тартибини, автотранспорт нишга топширилди. Портал орқали тўқимачилик ва енгил саноат риво- килотлари билан ҳамкорлик қилиш, жоратлаштириш ҳамда янги ишланма
корлигида нашр этилган дарсликларни воситаларининг йўл босиш йиллик ли- университет маъмурияти берадиган жини янги босқичга олиб чиқишга, талабалар учун хорижий ва маҳаллий ва технологияларни амалиётда қўл-
таржима қилиб, бошқа олий ўқув юрт- мити ва уларга хизмат кўрсатиш талаб- 6 турдаги маълумотномани паспорт халқаро талаб ва таклифларга мос йирик тўқимачилик корхоналарида лашга ҳар жиҳатдан кўмаклашади.
ларига реализация қилиш мумкин. ларини белгилашни амалга оширишда серияси ва рақамини киритган ҳолда малака оширишларини йўлга қўйиш,
қўшимча маблағ топиш ҳамда ҳамкор- онлайн олиш мумкин. шунингдек, талабалар ва профес- Мухтасар айтганда, Наманган
Қарордан “бинодан оқилона фойда- лик ишларини самарали олиб боришда сор-ўқитувчилар фаолиятини хал- тўқимачилик саноати институти ис-
ланиш тартиби” ҳам жой олган. Бу ОТМ- асқотади. Бугун юртимизда барча соҳаларда қаро стандартлар асосида баҳолаш тиқболда ўз жамоаси, илмий-тадқиқот
ларнинг фақат талабалар тўлайдиган бюрократик тўсиқлар олиб ташлани- тизимини жорий этиш бўйича қатор натижалари, тайёрлаган рақобатдош
контракт суммасига қараб қолмасдан, Университетда инновацион дас- ши баробарида шаффофлик ва адо- муҳим вазифалар белгилаб берилди. кадрлари билан Ўзбекистонимиз
университет балансидаги бўш турган турларни ишлаб чиқишда фаол ишти- лат тамойиллари барқарор ривожлан- тўқимачилик саноатини юксалти-
рок этаётган мутахассислар кўп. моқда. Шу боис, навбатдаги босқичли Айниқса, институт ҳузурида Тўқи- ришга, энг илғор халқаро тажриба
Жумладан, университет тадқиқот- ислоҳотларда олий таълим муасса- мачилик технопарки ташкил этилиши ва ютуқларни мамлакатимизга олиб
чилари “Иқтисодий терминлар саларида ҳам жамоатчилик нозорати вилоятимизга халқаро ва маҳаллий киришга, соҳа вакилларини замона-
луғати” мобиль иловаси ва унинг самарали татбиқ этилди. Молиявий инвестицияларни жалб қилишга, инс- вий билим ва кўникмалар билан мун-
веб версияси (dictionary.tsue.uz)ни мустақиллик бериладиган давлат титутда технологик маҳсулотларни тазам бойитиб боришга улкан ҳисса
ишга туширган. Мазкур луғатдан олий олий таълим муассасаларида ташкил ишлаб чиқариш, уларни эркин ти- қўшади.
ўқув юртлари, реал сектор корхона ва этиладиган кузатув кенгашларининг жоратлаштиришга ҳамда келгусида
ташкилотлари, молия, ҳисоб, савдо, 10 та ваколати белгилангани соҳа
саноат ва ижтимоий муносабатлар, тараққиёти учун хизмат қилади. ЁШЛАРГА ОИД ДАВЛАТ СИЁСАТИ
тижорат, банк иши, ташқи савдо билан
Шу боис, 2022 йил 1 январдан бош- Инсон капитали ривожида ёшлар муҳим ўрин эгаллайди. Шу маънода бу мамлакатимиз учун катта
лаб молиявий мустақиллик берилган имконият. Чунки 35 миллиондан зиёд аҳолининг катта қисмини, яъни 60 фоизини ёшлар ташкил
давлат ОТМларида васийлик кен- этади. Бугун юртимизда таълимга, хусусан, олий таълимга жиддий эътибор қаратилаётганининг
гашлари тугатилади. Уларнинг ўрнида сабаби ҳам инсон капитали ривожига туртки беришдир. Шу саъй-ҳаракатлар сабабли сўнгги олти
таркибининг камида 70 фоизи тегишли йилда олий ўқув юртлари сони 77 тадан 177 тага етди, уларга қабул 3,5 баробар ортди. Ёшларнинг
вазирлик, идоралар, кадрлар буюрт- олий таълим билан қамров даражаси 9 фоиздан 32 фоизга ошди.
мачилари, жамоатчилик вакиллари ва
ҳомийлардан иборат бўлган юридик МА£САД ШУНЧАКИ МУТАХАССИС
шахс мақомисиз ОТМларнинг кузатув ТАЙЁРЛАШ ЭМАС
кенгашлари ташкил этилди.
геология ва минерал ресурслар қў- беради. Шунинг учун инсон ўзи қи-
Ҳужжатда ОТМ кузатув кенгашлари- митаси тизимида йилига 300 дан ор- зиққан, имконияти ва иқтидори бор
нинг асосий ваколатлари белгиланган тиқ ўрта бўғин мутахассисига эҳтиёж йўналишни танлаши керак. Шунда
бўлиб, энди ректорни ҳам кузатув кен- борлигига алоҳида эътибор қаратган, танлаган касбининг етук мутахассиси
гаши тайинлайди. Бу шаффоф тизим замонавий билимга эга, ахборот тех- бўлиб шаклланади.
ташкилотда жамоатчилик назоратини нологиялари ва хорижий тилларни
шакллантириш билан бирга, янада му- яхши ўзлаштирган кадрларни тайёр- Касб танлаш ҳаётимиздаги энг
носиб номзодларни кўрсатиш ва сай- лаш зарурлиги қайд этилган эди. муҳим танловлардан биридир. Бу
лашга хизмат қилади. борада ота-оналар фарзандларига
Бу вазифалар ижроси юзасидан ёрдам бериши керак. 17-18 ёшга ет-
бинолардан самарали фойдаланишни ТОШКЕНТ ДАВЛАТ ИҚТИСОДИЁТ УНИВЕРСИТЕТИ Мақсуд ИСОҚОВ, бугун тизимли ишлар бажариляпти. ган боланинг қизиқишу қобилиятла-
назарда тутади. Уларни ижарага бериш, ТАЛАБАЛАРИ ЯРАТГАН РОБОТОТЕХНИКАЛАР Жумладан, жорий ўқув йилида ри анча намоён бўлиб қолади. Ана
иқтидорли талабаларнинг илмий-ижо- ХАЛҚАРО ТАНЛОВЛАРДА 1-ЎРИННИ ОЛИБ КЕЛМОҚДА. Геология фанлари Олмалиқ кон-металлургия, Бухоро шу қизиқишларни рағбатлантириш,
дий салоҳиятидан фойдаланиб, IT бўйи- УЛАРНИНГ АМАЛДА ҚЎЛЛАБ КЕЛАЁТГАН ДАСТУРЛАРИ нефть ва газ саноати коллежлари истеъдодини ривожлантириб бориш
ча ишлаб чиқариш тизимларини, бизнес МОЛИЯЛАШТИРИЛСА, ҚИШЛОҚ ХЎЖАЛИГИ ВА университети ректори, ҳамда Зарафшон саноат ва Ғузор жоиз. Бўлажак мутахассис тўғри касб
ва тадбиркорлик технопаркини йўлга САНОАТНИ РАҚАМЛАШТИРИШДА ҲАМДА ИНТЕЛЛЕКТУАЛ энергетика саноати техникумлари- танлай олса, ўзи қизиққан йўналиш
қўйиш мумкин. БИЗНЕСЛАРНИ ЙЎЛГА ҚЎЙИШДА ҚЎЛ КЕЛАДИ. геология-минералогия да 220 нафар ўқувчи қабул қили- бўлгани учун пухта билим ва кўник-
ниб, техник геолог, техник геофизик малар олиб, ўша соҳанинг ривожига
Молиявий мустақиллик ўқитув- шуғулланаётган мутахассис-ходимлар Илгари ота-оналар фарзандининг фанлари доктори ҳамда техник бурғиловчи йўналиш- ҳисса қўша оладиган етук кадр бўлиб
чи-профессорларнинг ойлик маоши, фойдаланиб келмоқда. ўқишига тўлов-контрактни амалга оши- ларида мутахассислар тайёрлаш етишади.
ходимлар меҳнатига ҳақ тўлашда риш учун нақд пули бўлса, банклар- Ушбу йўналишда соғлом рақобат йўлга қўйилди.
давлат бюджетидан маблағ ажратил- “Рақамли иқтисодиёт ва ахборот тех- га борар, кези келса, узоқ масофадан муҳитини шакллантириш ва хусусий Олий таълим муассасамизда
маслигини тақозо этади. Бу эса тала- нологиялари” электрон илмий журнали- йўлкира сарфлаб келар, университет секторни жалб қилиш орқали 33 та ГЕОЛОГИЯ таҳсил олаётган ёшлар билан кўп
баларнинг тўлов шарномасидан туш- нинг веб платформаси (dgeconomy.tsue. маркетинг бўлимига пул тўлаб сарсон нодавлат олий таълим муассаса- суҳбатлашаман. Мени хурсанд қи-
ган суммадан ойликни шакллантириб, uz), ахборот технологияларининг барча бўларди. Аксинча бўлса, шартномани си ташкил этилди. Олий таълимда ЙЎНАЛИШИ БИЛАН ладигани — уларнинг аксарияти
улар талабига яраша дарсларни таш- соҳа, йўналишлари бўйича дарслар, қоғоз шаклини олиш учун почта, такси сиртқи, кечки, кундузги, масофавий
кил қилиш, тажрибали ўқитувчиларни видеолар, маслаҳатлар, ўзбек тилидаги хизматларидан фойдаланиб ҳам хара- таълим турлари ташкил топди ва БОҒЛИҚ ЯНА БИР салоҳиятли, геология соҳасига қи-
топиш ва ишга таклиф қилиш, соғлом манбалардан бепул фойдаланишга мўл- жатга тушар, ҳам беҳуда овора бўларди. таълимнинг ҳар қандай шакли учун МУАММО — КАСБНИ зиқиши баланд. Етук мутахассис бў-
рақобат муҳитини яратиш вазифала- жалланган “IT online” мобиль иловаси ёш чекловлари олиб ташланди. либ етишиши учун эса талабаларга
рини, етук педагог-кадрларни ҳар то- ҳам яратилган. Шунингдек, ахборот-ком- Қарорда халқимиз учун рақамли қу- ТЎҒРИ ТАНЛАШ пухта таълим бериш, уларни касбга
монлама рағбатлантиришни билдира- муникация технологияларига оид 3000 лайликлар яратиш мақсадида тўлов Геология соҳасидаги илмий тўғри йўналтириш, назарияни ама-
ди. дан ортиқ атама, тушунча учун таъриф соҳасида (ва қоғозбозликни камай- тадқиқотлар натижаларини амалиёт- МАСАЛАСИ. лиётга боғлаб тушунтириш керак
ва изоҳлар ҳамда соҳада қўлланувчи тириш учун) электрон шартномалар га жорий этиш, ўқитишнинг замона- бўлади.
Бу жараёнда берилган имкониятдан жуда кўплаб қўшимча маълумотларни тузиш, тўлов-контракт асосида ўқи- вий услубларидан кенг фойдаланиш, ЭЪТИБОР БЕРИБ
ҳамжиҳатлик билан унумли фойдала- ўзида мужассамлаштирган “AKT izohli тиш харажатларини масофадан туриб юқори малакали кадрлар тайёрлаш Президентимиз бу борада зимма-
ниб, захирадаги йўналишларни ишга lug‘ati” мобиль иловаси ҳам иш беряпти. тўлаш ва маблағлар ҳисобини юритиш тизимини тубдан такомиллаштириш ҚАРАСАК, СЎНГГИ мизга катта вазифаларни қўйяпти,
тушириш кечиктириб бўлмас вазифа- Бу иловалардан ахборот технологияла- бўйича ягона ахборот тизими ишлаб мақсадида ташкил этилган Геология ечимини кўрсатяпти. Шунга яраша
дир. Шунинг учун Тошкент давлат иқти- ри ва рақамли иқтисодиёт билан боғлиқ чиқилиши белгилаб берилди. Бу тизим фанлари университетида ҳам бу бо- ЙИЛЛАРДА шароит ва имкониятлар яратиляпти.
содиёт университетида ташаббускор, ОТМ талабалари мунтазам фойдалан- орқали университет Молия вазирлиги рада тизимли ишлар қилинмоқда. Бу борада Геология университети
янги лойиҳалар билан ишлайдиган моқда. ва ахборот тизимлари билан интег- АБИТУРИЕНТЛАР ташкил этилганининг ўзиёқ катта ми-
тадқиқотчиларни қўллаб-қувватлаш ва рация қилиниши таъминланади. Унга Президентимизнинг 2022 йил сол. Биздан талаб қилинадигани —
инновацион ғояларни ишлаб чиқариш- Шунингдек, университетимиз ёш уланиш идоравий бўйсунувидан қатъи 2 мартдаги “Ўзбекистон Республи- ОТМЛАРГА ҲУЖЖАТ ҳалол меҳнат ва касбга садоқат!
га татбиқ қилишга алоҳида эътибор олимлари инновацион таълим кафед- назар, барча давлат ОТМлари учун каси давлат геология ва минерал
қаратилмоқда. Жумладан, ўз устида раси учун мобиль дарслик ишлаб чиқди. мажбурий. ресурслар қўмитаси тизимидаги ТОПШИРИШДА
ишлаш салоҳиятига эга ходимларни У бўлажак иқтисодчилар учун фан-тех- Геология фанлари университети
рағбатлантириш, ижтимоий ҳимоя қи- ника ва рақамли иқтисодиёт соҳаси- Бир сўз билан айтганда, олий таъ- фаолиятини янада такомиллашти- ЎЗИ ҚИЗИҚҚАН
лиш ва орзу-умидларини рўёбга чиқа- даги билимларни ўзлаштириш, турли лим муассасалари учун жорий қилинган риш чора-тадбирлари тўғрисида”ги
ришига кўмаклашилмоқда. Хусусан, мулкчилик шаклидаги давлат ва нодав- молиявий мустақиллик дастури бир то- қарорига мувофиқ, таълим жараёни- КАСБГА ЭМАС,
университетда аккредитацияланган лат муассасаларда ахборотларни қай- мондан раҳбар-ходимларга самарали нинг 70 фоизи амалий машғулотлар-
лаборатория ва таҳлил маркази таш- та ишлаш бўйича тизим ва технология- хўжалик юритишнинг амалий услубла- га ажратилмоқда. Янгидан ташкил БАЛКИ АВВАЛГИ
кил қилинди. ларни ишлаб чиқиш, таълим турлари рини ўргатса, иккинчи томондан таъ- этилаётган кафедралар республика
бўйича ўқув машғулотларини ташкил лим сифатининг ошишига, интеграция тоғ-кон саноати ва геология қидирув ҚАБУЛ ЙИЛИДАГИ
Бундан ташқари, кўзланган мақсад- этиш ва ўтказишда амалий ёрдам бер- кенгайишига, халқона айтганда, ялқов- ташкилотларига бириктирилди.
ларга эришиш, университетнинг мод- моқда. Масалан, компьютерда ўтирган ликдан қутулишга, талабалар учун эса ЎТИШ БАЛИГА
дий-техник базасини янада бойитишда ҳолатда кўз машқларини бажаришга университетнинг ўзида ҳам назарий, Шунингдек, давлатимиз раҳба-
тажрибали профессор ва академиклар мўлжалланган eye.tsue.uz тизими (веб ҳам амалий жиҳатдан ақлни ишлатиб ри жорий йил 19 май куни геология ҚАРАБ ЙЎНАЛИШ
бошчилигида ёш олимлар салоҳияти- платформа) ҳамда рақамли иқтисоди- бой бўлиш технологияларини сиртдан соҳасига оид лойиҳалар тақдимоти
дан унумли фойдаланиш, уларнинг ёт ва ахборот технологиялари кафед- эгаллаб боришга ўргатадиган янги лабо- билан танишиш жараёнида Давлат ТАНЛАМОҚ ДА.
интеллектуал салоҳиятини тижорий- расида ўқитилаётган фанлар бўйича ратория бўлди.
лаштириш долзарб аҳамият касб Бу ҳолатда абитуриентлар, бир
этмоқда. тарафдан, ўқишга киришда рақобат
пастлигини кўзлаган бўлса, иккинчи
тарафдан, ўқишга кирганидан сўнг
бошқа факультетга ўқишни кўчириб
олиш имкониятидан фойдаланишни
мақсад қилмоқда.

Агар одам ўзи севган касбида фао-
лият юритмас экан, у ҳеч қачон ўзини
бошқа соҳанинг масъули сифатида
ҳис қилмайди. Севган касби билан
шуғулланиш эса одамга завқ, ши-
жоат, рағбат ҳамда маънавий озуқа

6 2022 йил 8 октябрь, 207-сон Нигоҳ

БОҚИЙ МЕРОС

ОГАҲИЙ ТАРЖИМАСИНИНГ 3 ТА ҚЎЛЁЗМАСИ МАЪЛУМ
БЎЛИБ, 2019 ЙИЛДА АСАРНИНГ ЯНА БИР ҚЎЛЁЗМАСИ
АНИҚЛАНДИ. ЕТУК ОЛИМЛАРИМИЗ ВАҲОБ РАҲМОН
ВА НАЖМИДДИН КОМИЛОВНИНГ ИЛМИЙ ИШЛАРИДА

ОГАҲИЙНИНГ ЯНГИ ДАСТХАТИ:ОГАҲИЙНИНГ АЙНАН ШУ ТАРЖИМАСИ ТЎҒРИСИДА
БАТАФСИЛ МАЪЛУМОТ БЕРИЛАДИ ВА ШОИРНИНГ
МАҲОРАТИ ЮКСАК БАҲОЛАНАДИ.
“Гулистон” ³´л±змаси
Ҳилола НАЗИРОВА,
тарих фанлари бўйича фалсафа
доктори (PhD),

Дилмурод БОБОЖОНОВ,
Хоразм Маъмун академияси
катта илмий ходими

Хива шаҳар Ички ишлар бўлими томонидан 9 та қўлёзма аниқланиб, Огаҳий дастхатларида деярли ҳар доим колофон
Хоразм Маъмун академиясига топширилди. Қувонарлиси, қўлёзмалар мавжуд бўлмайди. Айни ҳолатни фақат Огаҳий
орасида Саъдий Шерозийнинг “Гулистон” асари туркий таржимаси ҳам дастхатига нисбатан эмас, балки Хива хонлигида
бор. Ушбу таржима ўзбек адабиёти ва таржимонлик мактабига улкан ҳисса битилган бошқа дастхат нусхалар учун ҳам хос,
қўшган Муҳаммадризо Огаҳий қаламига мансуб дастхат экани аниқланди. дея оламиз. Афтидан, мазкур жиҳат ўша давр
Хива хонлиги китобат ишининг ўзига хос хусусия-
Илм-фан, адабиёт, санъат тарихида таржи- Огаҳий Хива хонлиги Қўнғиротлар сулола- Саъдий Шерозийнинг (1210–1292) дунёга ёзилган, лекин улардан фақат 3 таси: Абдураҳмон ти бўлиши мумкин.
маларнинг ўрни беқиёс. Улар туфайли халқлар сининг (1804-1920) форс тилидан туркий тилга машҳур асарларидан бири “Гулистон” таржима- Жомийнинг “Баҳористон”и, Мажиддин Хофий-
ва маданиятлар ўртасида алмашувлар бўлган. таржима қилувчи таржимонлар мактаби пешқа- си шаҳзода Муҳаммадраҳим II буюртмаси билан нинг “Хористон”и, Ҳабиб Қоонийнинг “Паришон”и Унинг дастхатини мутахассислар томонидан
Шукрки, бугунги Ўзбекистон замини ҳам асрлар дами эди. У ижодини форс тилидан тарихий амалга оширилган. Форс-тожик адабиётида Саъ- шуҳрат қозонган. тез аниқлаш услублари мавжуд. Аввало, дастхат
давомида таржимонлик ривожланган маскан бў- асарларни таржима қилишдан бошлаган ва дийнинг мақоми жуда юксак. Хусусан, “Бўстон” нусхалари колофонларида котиб исми кўрсатил-
либ келган. Бироқ бу тарих тўлиқ ва тизимли ўр- маҳорати ошиб борган сайин бадиий асарлар- (1257) ва “Гулистон” (1258) асарлари унга олам- Саъдий Шерозийнинг ушбу асари таржимаси майди. Қўлёзма ёзуви нуфузли тадқиқотчилар
ганилган, дея олмаймиз. Афсуски, юртимиздаги ни назмдан насрга ўгирган. Бугунги кунга келиб шумул шуҳрат келтирди. турли даврларда ўзбек тилига Сайфи Саройи, томонидан Огаҳий дастхати сифатида баҳолан-
таржимонлик жараёни адабиётшунослик, таржи- Огаҳий ҳаёти ва ижодининг салмоқли қисми Муҳаммадризо Огаҳий, Мулла Муродхўжа Со- ган ва у шоирнинг бошқа қўлёзмалардаги ёзув
машунослик ва тарихшунослик нуқтаи назаридан яхши ўрганилган. Аммо адибнинг таржима асар- “Гулистон” саккиз бобдан иборат бўлиб, унинг лиҳхўжа, Ғафур Ғулом ва Шоислом Шомуҳам- услуби билан бир хилдир. Огаҳийнинг дастхати
қониқарли тавсифланган. XX аср ўрталаридан ларини замонавий талаблар асосида тадқиқ қи- таркибий тузилиши қуйидагича: дебоча; биринчи медов, Рустам Комилов томонидан таржима уни осонлик билан таниб олиш мумкин бўлган
бошлаб Ўзбекистондаги таржимонлик мактаби та- лишга эҳтиёж сезилмоқда. боб — подшоҳлар сийрати зикрида: иккинчи боб — қилинган. Яқинда асарнинг филология фанлари қатор хусусиятларга эга. “Ҳойи хутти” ‫ح‬, “нун” ‫ن‬,
рихига доир тадқиқотлар олиб борилган. Аммо бу дарвешлар ахлоқи зикрида; учинчи боб — қаноат доктори Афтондил Эркинов томонидан яна бир “син” ‫ س‬каби ҳарфлар ёзилиши ҳамда ҳамза ‫ء‬
уммондан бир томчи холос. Жуманиёз Шарипов, Муҳаммадризо Огаҳийнинг таржимон экани фазилати зикрида; тўртинчи боб — сукут сақлаш- туркий таржимаси аниқланди. Таржима ўрта аср- белгисидан фойдаланувдаги ўзига хосликларга
Субутой Долимов, Ғайбулла Ас-Салом тадқиқот- ҳақидаги илк маълумот венгриялик олим Арминий нинг фойдалари зикрида; бешинчи боб — ишқ ва ларда қарлуқ лаҳжасида Олтин Ўрдада амалга қараб Огаҳий дастхатини ажратиб олиш мумкин.
лари тамалтоши ҳисобланса, Ваҳоб Раҳмон, Наж- Вамбери (1832-1913) тадқиқотида келтирилган. ёшлик зикрида; олтинчи боб — қарилик ва заиф- оширилган, деган фикр илгари сурилди. Шуни таъкидлаш керакки, биз кўриб ўтаётган қў-
миддин Комилов сингари йирик олимларимиз Арминий Вамбери Хоразмда шеъриятга бўлган лик зикрида; еттинчи боб — тарбият таъсири зик- лёзма тўлдириш ва ўчиришлар билан кўчирил-
томонидан таржима назариясининг умумий хусу- катта қизиқиш тўғрисида гапира туриб, бундай рида; саккизинчи боб — суҳбат одоби зикрида. Огаҳий таржимасининг 3 та қўлёзмаси маълум ган. Бунинг сабаби мазкур нусханинг қоралама
сиятлари ва қонуниятлари тавсифланган. ёзади: “Хивада мен икки ака-ука билан танишдим. бўлиб, 2019 йилда асарнинг яна бир қўлёзма- эканидир. Унда Марказий Осиё минтақасига хос
Бири Мунис бўлиб, у ажойиб шеърлар ёзган, мен Саъдийни ғазал жанрининг кашшофи ва си аниқланди. Етук олимларимиз Ваҳоб Раҳмон ва Огаҳийда ҳам учрайдиган имловий фарқлар-
Таржима мактаблари Марказий Осиё минтақа- уларнинг айримларини кейинчалик нашр қилдир- устоди сифатида ҳам улуғлашади, чунки унга- ва Нажмиддин Комиловнинг илмий ишларида ни кўрамиз.
сида ҳар доим ҳам бир ерда тараққий этмаган, моқчиман. Иккинчиси Мироб. У улкан сабр билан ча форсий шериятнинг етакчи жанрлари қасида, Огаҳийнинг айнан шу таржимаси тўғрисида ба-
ҳудудлар ўзгариб турган. Сулолаларнинг илм-фан Мирхонднинг катта тарихий асарини ўғли учун, достон, маснавий, қитъа ва рубоий эди. Руда- тафсил маълумот берилади ва шоирнинг маҳора- Огаҳийда: Сўзнинг тўғри
ва адабиётга раҳнамолик жуғрофиясини тадқиқ гарчи ўғлининг ўзи ҳам форс тилидан хабардор кий, Саноий, Хоқоний, Жамолиддин ва Камолид- ти юксак баҳоланади. ёзилиши:
этиш алоҳида масала. бўлса-да, ўзбек туркий лаҳжасига ўгирмоқда. Бу дин Исфаҳоний кўплаб ғазаллар ёзган бўлса-да, (арабча сўз бирликларида)
иш 20 йил давом этган, лекин у буни бирор кимса улар қасида ва қитъа характерига эга бўлиб, Қўлёзма шарқ қоғозига кўчирилган, ҳошия-
Сўзсиз, XIX асрдан то XX аср бошларига қадар олдида эътироф этишдан уяларди, зеро, диний ўзаро мустақил алоҳида байтлардан ғазал яра- ларда тузатиш ва қўшимчалар бор. Асар таржи- ‫نصرت‬ ‫نصرة‬
Хива хонлиги таржима мактабининг пешқадами илмлардан бошқаси билан шуғулланиш юзакичи- тиш анъанасини Саъдий бошлаб берди. У ға- маси тўлиқ — 220 варақ. Асосан, шеър таржи- ‫عیسا‬ ‫عیسی‬
эди. Хонликда қалам аҳлига алоқадорлар тар- лик ҳисобланади”. залчиликдаги ўзигача олиб борилган изланиш ва маларининг қўшимчалари ҳошияда берилган, ‫سراه‬ ‫ثراه‬
жима ишига жалб қилинган. Ҳатто бир асарнинг тажрибаларни ривожлантириб, ғазални такомил- бу ҳам, ўз навбатида, шоир дастхати эканидан ‫خذف‬ ‫خزف‬
5 хил таржимаси бўлиши мумкин эди, таржимон Ушбу иқтибосдан маълум бўладики, Огаҳий га етказди. “Гулистон”га эргашиб кўплаб асарлар далолатдир. Қўлёзмада колофон йўқ бўлиб, ҳиж-
маҳорати эса саройда хон бошчилигидаги илмий Мирхонднинг “Равзат ус-сафо” асарини кўп йил- рий 1279/1862-1863 йиллар санаси кўрсатилган. Ушбу топилган дастхат нусхасини бошқа қўлёз-
кечаларда баҳоланарди. Энг яхши таржимага хон лар давомида таржима қилган ва бошқа таржи- малар билан солиштириш лозим. Огаҳий давлат
ва сарой аёнлари томонидан пул мукофоти ва монларга ҳам бош-қош бўлган. Огаҳий форс ти- арбоби, мироблик касбида расман фаолият юрит-
совғалар берилган. лидан ўн саккизта ва усмоний туркчасидан битта ганига қарамай, Қўнғирот хонлари уни ўткир қалам
асар таржима қилган. Йирик олим Ю.Брегел (1925- соҳиби, таржимон, шоир ва муаррих сифатида
Муҳаммадризо Огаҳий (1809-1874) Марказий 2016) таржима асарларнинг йиллар кетма-кетли- қадрлашган. Адибнинг салмоқли ижодини таржи-
Осиё тарихида энг сермаҳсул ижодкорлардан би- гини аниқлашга қийналган эди. Аммо огаҳийшунос монлик фаолияти ташкил қилган бўлса-да, унинг
ридир. У тарихчи, шоир ва таржимон сифатида олим Н. Тошев бу хронологияни шоир ўз девонида ушбу қирраси ҳали тўлалигича ёритилмаган.
олтита тарихий асар, битта девон ва ўн тўққизта кетма-кетликда берганини аниқлаган. Бу эса, ўз навбатида, Ўрта Осиё туркий тилига
таржимани мерос қилиб қолдирган. “энг кўб ва энг хўб” таржима қилган мутаржимнинг
фаолияти чуқур тадқиқотларга тортилиши лозим-
лигини кўрсатади.

ЛАВҲА

БЕКОБОДЛИК “ТЕМИР ХОТИН”

Бекобод туманида Нарзинисо опа Боқиева деган фермер аёл — МЕНИ “ТЕМИР ХОТИН” ДЕЙИШСА, ХУРСАНД БЎЛАМАН, — ДЕЙДИ
бор. Таниган-билганлар уни “Темир хотин” деб атайди. Нимага НАРЗИНИСО БОҚИЕВА. — КИНОДАГИ АЛОМАТХОН КАБИ ИШ ТИҒИЗ
дейсизми? Чунки у кўпчилик севиб томоша қилган “Темир ПАЙТЛАРИ ЧАРЧАГАНИМНИ БИЛМАЙМАН, ОВҚАТЛАНИШ ХАЁЛИМГА
хотин” бадиий фильмидаги Аломатхонни эслатади-да. Ўзбек КЕЛМАЙДИ, ДАЛА ИШЛАРИ БИЛАН МАШҒУЛ БЎЛИБ ЮРАВЕРАМАН.
киноси хазинасидан жой олган ушбу бадиий фильмда робот аёл ОПЕРАЦИЯ БЎЛГАНИМДА ҲАМ ЭРТАСИ КУНИ ДАЛАГА ЧИҚИБ
ишлаб чарчамайди. Уй юмушларини ҳам қойилмақом бажаради, КЕТГАНМАН. ЧУНКИ ДАЛАМНИ КЎЗИМ ҚИЙМАЙДИ. ШУ ДАЛАГА, ЎЗ
бир қарасангиз, далага чиқиб, ҳаммадан кўп пахта теради. Унинг ИШИМГА ЖУДДА ҚАТТИҚ МЕҲР ҚЎЙГАНМАН. ҲАТТО САНАТОРИЙГА
ғайрату шижоатини кўрган одамлар ҳангу манг бўлиб қолади. БОРМАЙМАН. ДАМ ОЛИШГА ЧИҚИБ КЕТСАМ, ҒЎЗАЛАРНИНГ АҲВОЛИ НЕ
КЕЧАДИ, ДЕБ ТАШВИШГА ТУШАМАН-ДА.
Шаҳзод ҒАФФОРОВ, юравераман. Операция бўлганимда ҳам
эртаси куни далага чиқиб кетганман. Чун- — Бугунги кунда мамлакатимизда кам бўлмаслигини, ундан ризқ унишини — Ғўзани ўз вақтида озиқлантириш, шартнома режасини биринчи бўлиб ор-
“Янги Ўзбекистон” мухбири ки даламни кўзим қиймайди. Шу далага, фермерлар фаолиятига қаратилаётган ўз фаолиятим мисолида кўряпман. Шу- ҳашарот, зараркунандадан сақлаш, тиғи билан бажаргани учун “Каптива”,
ўз ишимга жудда қаттиқ меҳр қўйган- эътибор, яратилаётган шароитлар, бери- нинг орқасидан тўйлар қилдик, уй, маши- вақтида сувини бериб, гул ташламас- 2013 йилда “Нексия”, 2014 йилда эса
Мақоламиз қаҳрамони Нарзинисо ман. Ҳатто санаторийга бормайман. Дам лаётган имтиёзлар туфайли режани ҳар на олдик. Дастурхонимиз тўкин, турму- лигига эътибор қаратиш керак. Сак- “Спарк”, 2015 йилда эса “Ласетти” авто-
опани кўрган киши беихтиёр шу образни олишга чиқиб кетсам, ғўзаларнинг аҳволи йили ошиғи билан бажариб келяпмиз, шимиз фаровон. киз-тўққиз ой давомида қилинган меҳнат, машиналари билан тақдирланди.
эслаши тайин. Чунки у, ҳеч бир мубо- не кечади, деб ташвишга тушаман-да. — дейди Нарзинисо опа. — Ўтган йили сарф-харажатни бой бериб қўймаслик
лағасиз, меҳнаткаш, тиришқоқ, ғайрати ғалла режаси 92,6 тонна бўлган бўлса, Экин-тикиндан мўл-кўл ҳосил олиш учун масалага илмий ёндашамиз. Авва- Нарзинисо опанинг 10 дан зиёд аёл
жўш уриб турадиган аёл. Кўрган одам Нарзинисо опага ерга меҳр ота-она- ортиғи билан, яъни 102 тонна ғалла топ- деҳқондан катта меҳнат ва машаққат ло, пахта тагидаги тупроқни қўлга ола- шогирди фермерлик фаолиятини йўлга
уни олтмиш учга кирган демайди. Қот- сидан ўтган. Чунки улар ҳам деҳқончи- ширдик. Ўзимизга 150 тонна буғдой қол- талаб қилади. Ўз ҳаловатидан кечган, ман. Тупроқ совиган бўлса, демак қурт- қўйган. Опа уларга ўз маслаҳатини бе-
мадан келган, гап-сўзларида қишлоқ лик билан шуғулланиб, икки ўғил ва бир ди. Даромадимиз 525 миллион сўмдан ер билан тиллашган, диллашган, чуқур лар ғўзага ёпишиш учун чиқаётганидан ришдан, таржибаси билан ўртоқлашиш-
аёлларига хос жайдарилик уфуриб тура- қизни пешона териси билан катта қилди. ошди. 33 нафар ёшни иш билан таъмин- билимга эга фермергина юқори ҳосил дарак беради. Тупроқ иссиқ бўлса, унинг дан чарчамайди.
диган, феъли дангал бу опа кечани кеча, Нарзинисо опа болалигидан чинозлик ладик, ҳар бир ишчимизга 1,5 тоннадан, олиши, яхши даромад кўриши мумкин. тагида яширинади. Шунинг учун салқин
кундузни кундуз демай меҳнат қилади. машҳур Турсуной Охуновага ўхшаб ме- жами 52,5 тонна буғдой тарқатдик. Хусусан, ғўза парваришлаш фермердан маҳалда, зараркунандалар чиқа бошла- Фермер опанинг икки ўғли ва қизи
Машинаси бўлса-да, велосипед миниб, ханизатор бўлишни орзу қилган. Тўққиз шундай жиҳатларни талаб қилади. Би- ган пайтда уларга қарши дори сепиш бор. Тўққиз набиранинг меҳрибон буви-
ҳар куни ўзи раҳбар бўлган фермер хў- ёшидан пахта теримига чиқишни бош- — Ҳаракатда баракат деганлари рост лим ва тажрибасига таянгани учун ҳам яхши самара беради. Бу орқали ғўзани си. Ўғиллари фермер хўжалигида ме-
жалиги даласини айланади, деҳқонларга лаган қаҳрамонимиз бора-бора пахта экан, — деб сўзида давом этади фермер Нарзинисо опа ҳар йили пахтадан яхши асраб, унинг ҳосилдорлигини сақлашга ханизатор бўлиб ишлайди, қизи эса ҳи-
ёрдам беради, трактор ҳайдайди. Таби- далаларига, ғаллачиликка меҳр қўйди. опа. — Меҳнат қилган одам ҳеч қачон хирмон кўтармоқда. эришилади, — деб ўз тажрибаси билан соб-китоб ишларини юритади.
атан камтар-камсуқум, ҳеч кимдан ёрда- Бу меҳр, иштиёқ уни юртимиз ривожига, ўроқлашади фермер.
мини аямайдиган, меҳнаткаш бу аёлни халқимиз фаровонлигига нафи тегади- Бугун мамлакатимизда хотин-қиз-
ҳамма бирдек ҳурмат қилади. Ҳа, нозик ган фермер бўлишга ундайди. У Бекобод “Меҳнатнинг таги роҳат”, дейди хал- ларнинг жамият ва давлат ҳаётидаги
хилқат вакиласининг бундай хислатлари туманидаги қишлоқ хўжалиги ўрта-мах- қимиз. Нарзинисо Боқиеванинг ҳам фаоллигини ошириш мақсадида яратиб
ва фаолияти кўпчиликка чинакам ибрат сус техника мактабида механизатор ва меҳнати давлатимиз томонидан кўп бор берилаётган имконият ва шарт-шароит-
намунаси бўла олади. чеварчилик йўналишида таҳсил олади. эътироф этилган. Хусусан, у ўз фаолия- лар Нарзинисо опа сингари аёлларни
1998 йилдан 20,3 гектар ерда пахтачи- ти давомида “Илғор фермер”, “Ўзбе- юзага чиқармоқда. Улар эркаклардан ҳеч
— Мени “Темир хотин” дейишса, лик йўналишида фермер сифатида иш кистон Республикаси қишлоқ хўжалиги бир жабҳада қолишмаган ҳолда юрти-
хурсанд бўламан, — дейди Нарзинисо бошлайди. 2008 йилда фермер хўжа- фидойиси” кўкрак нишонлари билан тақ- миз равнақига ўз ҳиссасини қўшяпти. Бу
Боқиева. — Кинодаги Аломатхон каби лиги ер майдони 84 гектарга кенгайиб, дирланди. Бундан ташқари, 2012 йилда орқали улар жамиятда ўз ўрнига эга бўл-
иш тиғиз пайтлари чарчаганимни бил- 46 гектар ерда пахта, 38 гектар ерда буғ- моқда, халқимиз орасида эъзоз ва қадр
майман, овқатланиш хаёлимга келмай- дой етиштирила бошланди. топмоқда, меҳнати эса шарафланмоқда.
ди, дала ишлари билан машғул бўлиб

“Янги Ўзбекистон” ва “Правда Востока” Бош муҳаррир: Таҳририятга келган қўлёзмалар тақриз қилинмайди ва Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси ҳузуридаги Навбатчи муҳаррир: Мухтасар Тожимаматова
газеталари таҳририяти” ДУК Салим ДОНИЁРОВ муаллифга қайтарилмайди. Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги Мусаҳҳиҳ: Рашид Хўжамов
Дизайнер: Зафар Рўзиев
МУАССИС: Газетанинг етказиб берилиши учун обунани расмийлаштирган томонидан 2020 йил 13 январда 1047-рақам билан рўйхатга олинган.
Ўзбекистон Республикаси ташкилот жавобгар. Нашр индекси — 236. Буюртма Г-1064. Манзилимиз:
80471 нусхада босилди. 100029, Тошкент шаҳри,
Вазирлар Маҳкамаси Газета таҳририят компьютер марказида саҳифаланди. Матбуотчилар кўчаси, 32-уй
Ҳажми — 3 табоқ. Офсет усулида босилган. Қоғоз бичими А2.
Газетанинг полиграфик жиҳатдан сифатли чоп этилишига Баҳоси келишилган нархда. ЎзА якуни — 02:08 Топширилди — 03:25

“ШАРҚ” НМАК масъул. “ШАРҚ” нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси
босмахонасида чоп этилди.
Босмахона телефони: (71) 233-11-07
Босмахона манзили: Тошкент шаҳри, Буюк Турон кўчаси, 41-уй.
Девонхона: (0-371) 233-70-98 Котибият: (0-371) 233-56-60 Эълонлар: (0-371) 233-57-15 E-mail: [email protected]