Янги Ўзбекистон 06.12.2022

2020 йил 25 январдан чиқа бошлаган

Ижтимоий-сиёсий газета № 248 (770), 2022 йил 6 декабрь, сешанба

СУВ ТАЪМИНОТИНИ ТАРАҚҚИЁТ ЙЎЛИ
ЯХШИЛАШГА ОИД ЛОЙИ²АЛАР
ЯНГИЛАНАЁТГАН
КªРИБ ЧИ¯ИЛДИ КОНСТИТУЦИЯ –
Президент Шавкат Мирзиёев 5 декабрь куни
Қорақалпоғистон Республикаси ва Фарғона водийси ЧИНАКАМ ХАЛҚ КОНСТИТУЦИЯСИ,
ЯНГИ ЎЗБЕКИСТОННИ
вилоятларида сув таъминотини яхшилашга оид
лойиҳалар тақдимоти билан танишди. БАРПО ЭТИШНИНГ ҲУҚУҚИЙ ПОЙДЕВОРИ

Қорақалпоғистоннинг агросаноатда- Андижон, Наманган ва Фарғона ви- Инсоният тарихига назар ташлар эканмиз, фаровон жамият барпо этишни
ги улкан салоҳиятини юзага чиқариш лоятларининг тупроғи унумдор. Лекин орзу қилган, инсон қадри азиз бўлган адолатли давлат қуришни ўз олдига
учун, аввало, сув керак. Ҳудудда сув ре- 235 та насос станцияси эскиргани са- мақсад қилган ҳар қандай халқ давлат ва ҳуқуқ тараққиётининг машаққатли ва
сурсларини бошқаришни яхшилаш мақ- бабли 380 минг гектар майдонда сув шарафли йўлини босиб ўтганига гувоҳ бўламиз.
садида 2015 йилдан буён Жаҳон банки таъминоти оғирлашган, шундан 60 минг
иштирокида 260 миллион долларлик гектари оборотдан чиқиб кетган. Қола- Сўнгги йилларда халқимиз янги улуғ- муддатли тараққиёт стратегиялари, Аҳолининг талаб ва истакларини Ўз навбатида, конституциявий қонун
лойиҳа амалга оширилди. 650 километр верса, бу насос станцияларида электр вор марралар сари собит қадамлар умуман, юртимиз ва халқимизнинг эр- инобатга олган ҳолда ҳамда консти- лойиҳасини қонунчилигимизга тўла мос
канал ва 556 та сув иншооти тикланиб, энергияси меъёрга нисбатан 1,5­2 ба- ташлаганча барча тўсиқ ва қийинчилик­ танги фаровон ҳаёти учун мустаҳкам туциявий қонун лойиҳасини халқимиз равишда ташкил қилинган умумхалқ
5 минг гектардан зиёд ер лазер билан равар кўп сарфланмоқда. ларни енгиб ўтиб, моҳиятан бир­бирини ҳуқуқий асос ҳамда ишончли кафолат билан ҳар томонлама муҳокама қилиш, муҳокамаси фуқаролар конституция­
текисланди. тақозо этувчи сиёсий, иқтисодий, ижти- яратиши лозим эканини алоҳида таъ- лойиҳани пишиқ­пухта маромига етка- вий ислоҳотлар, мамлакатимиздаги
Шу боис, Европа тикланиш ва тарақ- моий ва ҳуқуқий соҳалардаги изчил ис- кидлаб ўтган эди. зиш мақсадида умумхалқ муҳокамаси- демократик жараёнларнинг ташаббус­
Иш самарали ташкил этилгани ва кўп қиёт банки билан ҳамкорликда бу ви- лоҳотларни амалга оширмоқда. Бугун ни ўтказиш муддати икки марта узай- кори ва фаол иштирокчиси бўлиб бо-
нарсалар маҳаллийлаштирилгани нати- лоятлардаги насос станцияларини мо- Янги Ўзбекистон демократик тамойил- Бу айни ҳақиқатдир. Зеро, ҳар қан- тирилди. Негаки ҳар бир фуқаронинг раётганини кўрсатмоқда.
жасида лойиҳа қийматидан 48 миллион дернизация қилиш режалаштирилган. лар, инсон ҳуқуқ ва эркинликлари бора- дай Конституция ҳаётий бўлиши ло- қалбидан жой олган, унинг ҳуқуқ ва
доллар иқтисод қилинган. Шу боис, ло- Биринчи босқичда 118 та насос стан- сида умумэътироф этилган принцип ва зим, яъни у мамлакатнинг ижтимоий эркинлигини тўлиқ кафолатлаган Қонун лойиҳаси бўйича умумхалқ
йиҳани давом эттириб, қолган маблағни циясини янгилаш мўлжалланган. нормаларга асосланган, бош мақсади ва ҳуқуқий воқеликларига, халқнинг халқчил Конституцияни яратиш чу- муҳокамаси босқичи тугалланганига
Беруний, Тўрткўл ва Элликқалъа туман- халқ учун эркин, обод ҳамда фаровон орзу-умидлари ва келажак истиқбо- қур илмий-амалий таҳлилни, муно- қарамай, фуқаролар ҳамда кенг жа-
ларига йўналтириш таклиф этилмоқда. Бунинг натижасида 30 минг гектар ҳаёт яратиб беришдан иборат бўлган лига, хусусан, замон талабига мос зара, мулоҳаза ва муайян вақтни та- моатчилик томонидан Конституциянинг
Бунинг эвазига яна 216 километр канал майдон қайта фойдаланишга кирити- давлатга айланди. келиши керак. лаб қилади. турли моддаларини такомиллаштириш
ва 406 та гидротехник иншоотни тиклаш лади, 57 минг гектар суғориладиган ер- ва унга қўшимчалар киритиш бўйича
мумкин. Натижада ҳозир насос билан нинг сув таъминоти яхшиланади. 4 минг Шундай эзгу мақсадлардан бири Давлатимиз раҳбари янгиланаётган Депутатлар томонидан ҳудудларга шу кунгача 2,5 мингдан ортиқ таклиф
суғорилаётган 300 дан ортиқ фермер 375 та томорқа сув билан таъминлана- аҳолининг кенг қатлами ва сайловчи- Конституциямиз “Халқ — қонунлар- чиқиб, давлат ва фуқароларнинг ўзини юборилган бўлиб, айни пайтда так-
хўжаликлари даласига сув ўз оқими би- ди. Йилига 290 миллион киловатт­соат лар хоҳиш­иродаси бўлмиш конститу- нинг ягона манбаи ва муаллифидир” ўзи бошқариш органлари, корхоналар, лифлар келиши давом этмоқда ҳамда
лан келади, йилига 300 миллион куб сув электр энергияси иқтисод қилинади. циявий ислоҳотларни амалга ошириш- ҳамда “Барча муҳим қарорлар бе- муассасалар ва ташкилотларда ёшу улар депутатлар томонидан пухта ўр-
иқтисод қилинади. дан иборат бўлди. Негаки давлат ва восита халқ билан мулоқот асосида кекса иштирокида қатор учрашувлар ганилмоқда. Таҳлиллар кўрсатмоқда-
Энергия ва эксплуатация харажат- жамиятда туб ўзгаришлар рўй бе- ва жамоатчилик фикрини ҳисобга ташкил этилиб, конституциявий исло- ки, аҳолимиз менинг Конституциям
Давлатимиз раҳбари бу таклифни лари қисқариши ҳисобига бу лойиҳа 7 раётган бир пайтда табиий равишда олган ҳолда қабул қилинади”, деган ҳотларнинг мазмун­моҳияти ва аҳамия- менинг ҳақ-ҳуқуқимни ҳимоя қилсин,
маъқуллаб, сув таъминоти яхшилана- йилда ўзини оқлайди. Конституцияга жиддий ўзгартириш- тамойилларга асосланиб ишлаб чиқил- тини тушунтириш ишлари олиб борилди. фаровон келажак сари интилишимга
диган ерларда юқори даромадли экин- лар киритиш тақозо этилади. Зеро, сагина, том маънода халқимиз хоҳиш­ Бундан ташқари, бу борадаги миллий ва ҳуқуқий жиҳатдан йўл очсин, деяпти.
лар экиш, сув тежовчи технологиялар- Президентимиз лойиҳа доирасида- ҳар қандай демократик ислоҳотлар иродасининг ифодаси — ҳақиқий халқ халқаро даражадаги анжуманлар, дав- Шу боис, конституциявий қонуни лойи­
ни жорий қилиш бўйича кўрсатмалар ги ишларга маҳаллий тадбиркорларни чин маънода халқчил конституция- Конституцияси бўлишини алоҳида ра суҳбатлари ва бошқа тадбирлар ҳам ҳасини тайёрлашда амалдаги Консти-
берди. кўпроқ жалб қилиш зарурлигини таъкид- вий асосга эга бўлсагина, янада бар- таъкидлади. юқори савияда ташкил этилмоқда. туцияда бизга нима тўғри келмайди,
лади. давом бўлади, кўзланган эзгу мақ- ундан нимани сақлаб қолиш лозим,
садларга эришади. Конституциявий комиссия ўз фао- Конституциявий қонун лойи- қандай янги ўзгартириш киритиш керак,
ЎзА лиятини айнан шу кўрсатмаларга ҳам- ҳасини ишлаб чиқиш ва унинг му- у халқимизни ҳуқуқ ва эркинликларини
Халқ — Конституция да очиқлик ва ошкоралик тамойилла- ҳокамаси бўйича ўтказилган умум- нечоғлиқ таъминлаб беради, ёшлари-
ЭЪТИРОФ ижодкори рига таянган ҳолда амалга ошириб халқ муҳокамаси жараёнида “1341” мизнинг талаб­эҳтиёжлари, қолаверса,
келмоқда. рақамли колл-марказ, фуқаро- келажакдан умидлари қандай, деган қа-
ªЗБЕКИСТОНЛИК Президентимиз жорий йилнинг ларнинг бевосита қабули орқали, тор долзарб саволларга жавоб бериши
ГРОССМЕЙСТЕРЛАРНИНГ 20 июнида Конституциявий комиссия Бугунги кунда нафақат халқимиз, “Meningkonstitutsiyam.uz” платфор­ зарур бўлади.
ªЙИНЛАРИ АМЕРИКАЛИК аъзолари билан учрашувда янгиланган балки жаҳон ҳамжамияти, хорижий маси ҳамда жамоавий таклифлар
ШАХМАТЧИЛАР ЭЪТИБОРИДА Конституция мамлакатимизнинг узоқ олимлар ва экспертлар ҳам янгила- асосида жами 220 мингдан зиёд так- Бинобарин, ҳар томонлама му-
наётган Конституциямизнинг асосий лиф келиб тушди. Бу таклифларнинг каммал, халқчил, аҳолининг турли қат-
муаллифи ва ижодкори том маънода 56 фоизи эркаклар, 40 фоизи аёл- ламлари вакилларининг муаммолари
Ўзбекистон халқи эканини алоҳида лар томонидан, 4 фоизи эса аноним ечимига кафолат бўла оладиган Конс­
эътироф этмоқда. тарзда билдирилган. Унда хориждаги титуцияни яратиш учун халқ билан ба-
ватандошлар юборган таклифлар ҳам маслаҳат иш олиб бориш керак. Токи,
инобатга олинган ва илмий ҳамжа- ҳар бир фуқаро бу бизнинг Конститу-
мият иштирокида муҳокама қилиниб, циямиз, унинг муаллифи — биз, деб
Конституциявий комиссияга тақдим баралла айта олсин.
этилган. Энг долзарб таклифлар қо-
нун лойиҳасида ўз аксини топмоқда. Давоми 3-бетда

ХАЛҚАРО ҲАМКОРЛИК

ФРАНЦИЯ ТАЪЛИМ
ТИЗИМИ
қайси жиҳати билан ўзбекистонликларни
Дунёга машҳур шахмат платформаси – “Chess.com” сайтида ўзига тортмоқда?
Ўзбекистон шахмат усталарининг халқаро майдонда қайд этаётган
Айни кунларда 500 га яқин ректор, илмий жамоатчилик вакиллари
муваффақиятларига бағишланган “Ўзбек шахмат усталарининг
сирлари” номли мақола жойлаштирилди. ва профессор-ўқитувчилар иштирок этаётган Франция — Ўзбекистон

Давоми 2-бетда университетлари II форумига жамоатчилик, мамлакатимиз илмий доиралари ИНСОН ²У¯У¯ЛАРИ
СО²АСИДАГИ РАСМИЙ
катта эътибор қаратмоқда. Давоми 5-бетда ТАЪЛИМ ТАМОЙИЛЛАРИ

ЖАМИЯТИМИЗНИНГ ЯНГИ ҚИЁФАСИ ВА ЁНДАШУВЛАРИ

ЭЗГУЛИК ВА АДОЛАТ МЕЗОНИ

аёлни эъзозлаш ва гендер тенгликни таъминлашдаги ҳаётий ташаббусларнинг Самарқанд шаҳрида “Инсон ҳуқуқлари
амалий ифодасида намоён бўлади соҳасида таълим” Глобал форуми ўз
ишини бошлади.
Мунис оналаримиз, меҳрибон опа-сингилларимизнинг ҳуқуқ ва манфаатларини,
гендер тенгликни таъминлаш, оила, оналик ва болаликни ҳимоя қилиш барчамизнинг Ушбу нуфузли халқаро ан- ҳуқуқлари бўйича Олий комис-
асосий вазифамиз эканини англаб олганмиз. жуманни ўтказиш ташаббуси сарнинг Марказий Осиё бўйича
Ўзбекистон Республикаси Пре- минтақавий бюроси, БМТнинг
Биз мамлакатимизда истиқомат қилаётган барча опа-сингилларимиз, қизларимиз, зиденти томонидан Бирлашган мамлакатимиздаги ваколат-
онахон ва момоларимизга муносиб шароит яратиб бериш учун ҳамма имкониятларни Миллатлар Ташкилоти Бош Ас- хонаси, ЮНИСЕФ, Европада
ишга соламиз. самблеясининг 76­сессияси ва хавфсизлик ва ҳамкорлик таш-
БМТ Инсон ҳуқуқлари бўйича килоти Демократик институт-
Шавкат МИРЗИЁЕВ, кенгашининг 46­сессиясида ил- лар ва инсон ҳуқуқлари бўйича
Ўзбекистон Республикаси Президенти гари сурилганди. бюроси, ЕХҲТнинг Ўзбекистон-
даги лойиҳалари мувофиқлаш-
Биз сарлавҳага олиб чиққан икки мезоннинг бош қарийб ярмини ташкил этадиган аёлларнинг қону- Мазкур ташаббус асосида тирувчиси офиси, Европа
ташаббускори ва муаллифи Президентимиз бўлади. ний ҳуқуқ ва манфаатларини таъминлаш, хотин- Инсон ҳуқуқлари бўйича Ўзбе- Кенгаши, Фридрих Эберт жам-
Давлатимиз раҳбари “Янги Ўзбекистон стратегияси” қизларнинг жамиятдаги ўрни ва нуфузини оши- кистон Республикаси Миллий ғармаси билан ҳамкорликда
китобида янгиланаётган Ўзбекистон ҳақида чуқур му- риш, истеъдоди ва қобилиятини рўёбга чиқариш, маркази ташкилотчилигида ташкил этилди.
шоҳадали теран фикрлар билдирар экан, жумладан, оналик ва болаликни ҳимоя қилиш давлат сиёсати- ўтказилаётган форум БМТ Ин-
хотин­қизлар масаласига ҳам алоҳида тўхталиб, “Аёл- нинг марказига қўйилди”, деган эди. сон ҳуқуқлари бўйича Олий Давоми 2-бетда
ни эъзозлаш — эзгулик ва адолат мезони”, деган комиссари бошқармаси, Инсон
ғояни ҳаётга татбиқ этиш мақсадида аҳолимизнинг Давоми 2-бетда

2 2022 йил 6 декабрь, 248-сон Сиёсат

ЖАМИЯТИМИЗНИНГ ЯНГИ ҚИЁФАСИ Тўртинчидан, давлат ва жамият
бошқарувида аёлларнинг ўрнини
ЭЗГУЛИК ВА АДОЛАТ МЕЗОНИ юксалтиришга ҳам алоҳида эътибор
аёлни эъзозлаш ва гендер тенгликни таъминлашдаги ҳаётий ташаббусларнинг қаратилмоқда.
амалий ифодасида намоён бўлади
Бу ҳақда гапиришдан аввал айтиш
Дилором ҳамда имкониятлар кафолатлари тўғри- тизим яратилди. 9 минг 349 маҳаллада фарзандлари соғлом бўлса, оиласида Амир Темур бобомиз “Аёлларга жоизки, мамлакатимиздаги демократик
ТОШМУҲАМЕДОВА, сида”ги ҳамда “Хотин­қизларни тазйиқ бевосита Оила ва хотин­қизлар давлат тинчлик ҳукм сурса. Янги Ўзбекистонда- имкон қадар илиқ муомалада бў- ислоҳотлар жараёнида хотин­қизлар
сенатор ва зўравонликдан ҳимоя қилиш тўғри- қўмитаси тизимига бўйсунувчи хотин­ ги хотин­қизлар сиёсатида ана шу жиҳат- лишга ҳаракат қилдим”, дея сал- ҳуқуқ ва манфаатларини таъминлаш,
сида”ги қонун, Ўзбекистон Республика- қизлар фаоли лавозими жорий қилинди. ларга бирламчи эътибор қаратилди. танат ишида ҳам уларга ҳурмат кўр- интилиши ва ташаббусларини қўллаб­
Бошланиши 1-бетда сида гендер тенгликка эришиш страте- сатган. Тўмарис, Сароймулкхоним, қувватлашга қаратилаётган доимий
гияси қабул қилинди. Хотин­қизлар масалаларида ягона Бунда, аввало, тадбиркор аёллар Гулбаданбегим, Зебунисо, Нодирабе- эътибор барча соҳаларни ривожланти-
Аслида, мамлакатимизда хотин­қиз- ёндашув асосида вазирлик ва идоралар улушини оширишга кенг замин яратил- гим, Увайсий, Зулфия каби ўзбек аёл- ришда муҳим самаралар бермоқда.
ларга доир давлат сиёсати янгича маз- Хотин­қизлар учун 197 та зўрлик фаолиятини самарали ташкил этиш ва ди. Хусусан, тадбиркор аёллар улушини лари нафақат миллатимиз, балки дунё
мун­моҳиятда бошланганига етти йилга ишлатишдан жабр кўрган шахсларни мувофиқлаштириш мақсадида Хотин­ 25 фоиздан 40 фоизга етказиш бўйича ишлари ривожига ҳам ҳисса қўшган. Шу боис, хотин­қизларнинг давлат
яқинлашди. Буни хотин­қизлар турмуш реабилитация қилиш ва мослашти- қизларнинг жамиятдаги ролини ошириш, алоҳида дастурлар қабул қилинди. Уларнинг ҳар бири вафо ва садоқат бошқарувидаги ўрнини тобора кучайти-
шароити яхшилангани, кайфияти кўта- риш, ўз жонига қасд қилишнинг олди- гендер тенглик ва оила масалалари бў- Улар асосида имтиёзли кредитлар аж- куйчиси, Уйғониш даври тимсоли си- риш бўйича чора­тадбирлар белгилаб
рилгани, дунёқараши, ҳаётга муносаба- ни олиш маркази, ёшларни оилавий йича республика комиссияси тузилди. ратиш, хотин­қизлар тадбиркорлигини фатида тарихда қолган. олинди. Пировардида, давлат бошқару-
ти ўзгаргани каби қатор жиҳатларда кў- ҳаётга тайёрлаш бўйича 200 дан ор- ҳуқуқий жиҳатдан қўллаб­қувватлаш ти- ви тизимида аёлларнинг улуши 33 фоиз-
риш мумкин. Шу маънода айтиш жоизки, тиқ инновацион мактаб ташкил этил- Ушбу фаолиятни қуйи тизимгача йўл- зими йўлга қўйилди. Бу эзгу ва хайрли тадбирлар Янги Ўз- га, тадбиркорлик соҳасида 35 фоизга,
бугунги Ўзбекистон хотин­қизлари бун- ди. Эркаклар ва аёллар учун никоҳ га қўйиш учун маҳаллий кенгашларда бекистон сиёсатида ҳам ўз аксини топ- сиёсий партияларда 44 фоизга, олий
дан беш­олти йил аввалги хотин­қизлар тузишнинг минимал ёши 18 ёш этиб ҳудудий комиссиялар ташкил этилди. Учинчидан, аёлларга илм моқда. Аёлга муносабат инсонийликни, таълимда 46 фоизга етди. Аёлларимиз
эмас. Уларнинг ҳар бири эзгу орзу­умид- белгиланди. Барча вазирлик ва идораларда гендер бериш — жамиятни илмли, маъри- кишилик жамияти тараққиётини белги- орасидан ҳокимлар, элчилар етишиб
лар билан яшамоқда. Албатта, бунга тенглик масалалари бўйича маслаҳат фатли ва салоҳиятли қилиш, деган ловчи муҳим мезон сифатида ўтмишда чиқа бошлади. Юртимиз бўйича 1,5
ўзига хос муҳим асослар бор ва катта Аёлларни қийнаётган муаммоларни кенгашлари иш бошлади. тамойил жорий этилди. қанчалик улуғланган бўлса, бугунги кун- мингга яқин хотин­қиз мутахассис турли
замин яратилган. Булар нималарда акс тизимли ҳал этиш бўйича янги меха- да ҳам бу тушунчанинг қиймати баланд даражадаги раҳбарлик лавозимларига
этади, деб сўрасангиз, тўртта муҳим ўз- низм жорий этилди. Бу — “Аёллар даф- Иккинчидан, аёллар тадбиркорли- Бу хотин­қизлар ва гендер тенглик туради. тайинланди.
гариш мисолида жавоб берамиз. тари”. Бу тизим асосида, жорий йилни гини ривожлантиришга давлат сиё- сиёсатига доир навбатдаги катта исло-
ҳисобга олмаганда, ўтган уч йилда 400 сати даражасида қаралди. ҳот эди. Нимага деганда, айтиш жоизки, Шу боис, мамлакатимизда хотин­ Бу каби ютуқларимиз халқаро ми-
Биринчи — ижтимоий ҳимоя ку- мингга яқин хотин­қизнинг бандлиги бугун Ўзбекистонда барча учун адолат- қизлар таълимига алоҳида ҳаётий ма- қёсда ҳам муносиб эътироф этилмоқ-
чайтирилди. таъминланди. Доимий бошпанага муҳ- Янгиланаётган жамиятимизда ли ва сифатли таълимни таъминлашга сала сифатида қаралмоқда. Буни улар да. Мамлакатимизда хотин­қизлар
тож аёллар уй­жойга эга бўлди. Бу би- хотин­қизларнинг ижтимоий ҳи- алоҳида эътибор қаратилмоқда. учун яратилган қатор таълим имтиёз- ҳуқуқлари ва гендер тенглик бўйича
Президентимиз 2017 йил январь лан минглаб аёлларнинг ҳаёт йўли, тур- мояси таъминланиши билан фаол ларида кўриш мумкин. Дейлик, Ўзбе- амалга оширилаётган ислоҳотлар жа-
ойида соғлиқни сақлаш соҳаси мутахас- мушнинг оғриқли зарбаларидан зада ишбилармонлик муҳити пайдо бўлди. Аввал ҳам шундай эмасмиди, демоқ- кистон Президенти ҳузуридаги Давлат ҳон ҳамжамияти томонидан юксак ба-
сислари билан учрашувда хотин­қизлар бўлганларнинг дунёқараши ўзгарди. Яъни ташаббускор хотин­қизлар сони чи бўлсангиз, шошилманг. Тўғри, конс- бошқаруви академиясида аёлларни ҳоланмоқда.
учун алоҳида тиббий хизмат кўрсатиш сезиларли ортди. титуциявий ҳуқуқларимиз шундай эди. раҳбарлик лавозимига тайёрлаш ти-
тизимини йўлга қўйиш ҳақида гапирган, Оила ва хотин­қизларга оид давлат Лекин ҳаётда бошқача бўлган. Ўзбекис- зими йўлга қўйилди. Демак, энди мам- Масалан, гендер мувозанатига эри-
шунингдек, ҳудудларга ташрифлари чо- сиёсатини янги босқичга олиб чиқиш, Аёл бир сўм топса, уйим­жойим, дей- тон хотин­қизлари табиатан олима ва лакатда раҳбар аёллар захираси пай- шиш, сиёсий ёки жамоатчилик ишида
ғида ҳам оналик ва болаликни муҳофа- уларнинг муаммоларига тизимли ечим ди. Фарзандининг таълим­тарбияси, рўз- зукко бўлиб вояга етади. Бунга тарих до бўлади. Шу тариқа жамиятда, ҳар ўзини намоён этишга тайёр аёлларни
за қилиш, хотин­қизлар турмуш ташви- топиш, оила институтини ҳар томонла- ғор бутлигига қарайди. Яна бир гап. Аёл саҳифаларида мисоллар кўп. бир ташкилотда хотин­қизлар муам- ҳар томонлама қўллаб­қувватлашга
шини енгиллаштириш, уларга муносиб ма мустаҳкамлаш бўйича давлат сиё- қачон бахтли бўлади? Қачонки ўзи ва молари, уларни ташвишга солаётган қаратилаётган эътибор туфайли Пар-
яшаш шароитини яратиб бериш бора- сатини самарали амалга ошириш мақ- масалалар кўз олдимизда туради ва ламентлараро иттифоқнинг 2021 йилги
сида қайғуриб келди. садида энг қуйи бўғин — маҳалла ва уларни ўз вақтида ҳал қилишга замин “Сиёсатдаги аёллар” жаҳон рейтингида
хонадонгача кириб борадиган вертикал яратилади. Ўзбекистон 45­ўринни эгаллаб, топ­50
Пировардида нималар ўзгарди? Жо- таликдан жой олди.
рий йил бошидаги маълумотларга кўра, Бундан ташқари, олий таълим муас-
тез тиббий ёрдам бригадалари сони сасаларида, техникум ва коллежларда Парламент ва ҳукуматда аёлларнинг
2 баробар, ихтисослаштирилган ҳуду- ўқиётган қизларга имтиёзли шартларда вакиллиги кўрсаткичи бўйича мамлака-
дий тиббиёт марказлари сони 16 тага таълим кредитлари берила бошланди. тимиз нафақат Марказий Осиё мамла-
кўпайди. Вилоятларда республика их- 2022/2023 ўқув йилидан бошлаб ма- катлари, балки дунёнинг қатор ривож­
тисослаштирилган илмий­амалий тиб- гистратурада ўқиётган қизларнинг конт- ланган давлатларидан ҳам олдинда.
биёт марказлари филиаллари очилди. ракт пуллари тўлиқ бюджетдан қоплаб
1,8 мингта аёллар маслаҳатхонаси, қиз- берилмоқда. Жаҳон банкининг Аёллар, бизнес ва
лар саломатлиги хоналари, ижтимоий қонун индексида Ўзбекистон 2020 йил-
дорихоналар, тез тиббий ёрдам шохоб- Ҳар бир вилоятда эҳтиёжманд оила да хотин­қизлар ҳуқуқлари ва гендер
чалари иш бошлади. вакиллари, ота ёки онасини йўқотган тенглик бўйича аҳамиятга молик исло-
150 қизнинг таълим контракти маҳал- ҳотларни амалга оширган 27 та давлат
Юртимизда аёллар ҳуқуқлари ҳимоя- лий бюджетдан тўлаб берилиши, фар- қаторига киритилди.
сини тубдан кучайтириш, ҳар томон- зандли талаба аёлларга масофавий
лама қўллаб­қувватлашга доир 40 дан ўқиш учун шароит яратилиши, докто- Бугун Ўзбекистонда хотин­қизлар-
ортиқ меъёрий­ҳуқуқий ҳужжат қабул рантура йўналишида хотин­қизлар учун нинг бахтиёр қиёфаси шаклланди. Ду-
қилинди. Хусусан, иккита муҳим — “Хо- ҳар йили камида 300 тадан мақсадли нёда хотин­қизлар сиёсатини юритиш
тин­қизлар ва эркаклар учун тенг ҳуқуқ квота ажратилиши ҳам ана шу ислоҳот- йўлида “Ўзбекистон тажрибаси” бўй
лар самарасидир. кўрсатди. Қиёси йўқ бу тизим давлат
сиёсати даражасига кўтарилди. Адолат
ва кучли ижтимоий сиёсат хотин­қизла-
римизга чинакам бахтли яшаши учун
кенг имкониятлар яратди.

Энди ўзингиз холис айтинг, аёлларга
қачон бундай ёндашув бўлган?! Албатта,
бундай эътибор ва ғамхўрлик ҳар бир
аёлда ўз иқтидор ва қобилиятини рўёбга
чиқаришга, янги ғоялар устида ишлаш-
га, ташаббускорлик кўрсатишга иштиёқ
ҳамда келажакка ишонч уйғотади.

ИНСОН ²У¯У¯ЛАРИ СО²АСИДАГИ РАСМИЙ ЭЪТИРОФ
ТАЪЛИМ ТАМОЙИЛЛАРИ ВА ЁНДАШУВЛАРИ
ЎЗБЕКИСТОНЛИК
Бошланиши 1-бетда Глобал форумнинг кейинги сессия- ГРОССМЕЙСТЕРЛАРНИНГ
сида инсон ҳуқуқлари соҳасидаги таъ- ЎЙИНЛАРИ АМЕРИКАЛИК
Инсон ҳуқуқлари соҳасида таълим лимга минтақавий ёндашувлар кўриб
ва тарбия тўғрисидаги декларация чиқилди. ШАХМАТЧИЛАР
қабул қилинганлигининг ўн йиллиги- ЭЪТИБОРИДА
га бағишланган форумда халқаро, Халқаро таълим бўйича Америка
минтақавий ва хорижий ташкилот- ГЛОБАЛ ФОРУМНИНГ БИРИНЧИ ЯЛПИ МАЖЛИСИДА кенгашлари президенти ва ижрочи Бошланиши 1-бетда яна бир ажойиб ёш шахматчи билан
ларнинг 100 нафардан ортиқ вакили БМТНИНГ ИНСОН ҲУҚУҚЛАРИ СОҲАСИДА ТАЪЛИМ директори Дэвид Паттон халқаро таъ- таништирмоқчиман. Мен гроссмейстер
оффлайн ва онлайн тарзда ишти- ВА ТАРБИЯ ТЎҒРИСИДАГИ ДЕКЛАРАЦИЯСИ ҲАМДА лим олиш имкониятини кенгайтириш Мақола муаллифи юртдошимиз, Нодирбек Ёқуббоев ҳақида гапиряпман.
рок этмоқда. Форум иштирокчилари ИНСОН ҲУҚУҚЛАРИ СОҲАСИДАГИ ЖАҲОН ТАЪЛИМ истиқболлари, Европа Кенгашининг асли тошкентлик гроссмейстер Григо- Кўпчилик бошқа машҳур Нодирбекни
сафида, шунингдек, 150 та миллий ДАСТУРИНИНГ 2005 ЙИЛДАН БУЁН АМАЛГА Одил судлов ва инсон ҳуқуқлари ма- рий Серпер. У 1988 йилда ўсмирлар (Абдусатторовни) билади, аммо Ёқуб-
ташкилотнинг 2 минг нафардан зиёд ОШИРИЛИШИ ЖАРАЁНЛАРИ ҲАҚИДА СЎЗ БОРДИ. салалари бўйича таълим бўлими раҳ- ўртасида жаҳон чемпиони, 1989 йилда боевда жаҳон гроссмейстери бўлиш
вакили бор. Улар, асосан, 20 та ва- бари Эва Пастрана онлайн чиқишида Европа чемпиони, 1999 йилда шахмат учун ҳамма жиҳат бор. Унинг услуби
зирлик ва идоралар, юртимизнинг ҳуқуқлари бўйича таълим соҳасидаги дастурининг тўртинчи босқичини амал- инсон ҳуқуқлари соҳасидаги таълимга бўйича жаҳон очиқ чемпионати ғолиби мумтоз! Нодирбекнинг сўнгги икки ўйи-
барча ҳудудларидан 50 та олий таъ- технологияларнинг ривожланиши ва га ошириш бўйича Миллий комиссия европача ёндашув, Ислом ҳамкорлик бўлган. Бундан ташқари, Григорий Сер- ни менда катта таассурот қолдирди”,
лим муассасаси ва илмий ташкилот- айни соҳада қўлга киритилган ютуқлар, ташкил этилди. Айни вақтда Миллий ташкилоти ҳузуридаги Инсон ҳуқуқла- пер 1992 йилда Ўзбекистон терма жа- деб ёзади муаллиф.
лар, 60 дан ортиқ фуқаролик жамият сабоқ ва хулосалар таҳлил этилди. комиссия аъзолари иштирокида Инсон ри бўйича мустақил доимий комиссия моаси таркибида шахмат олимпиадаси-
институти, жумладан, ёшлар ташки- ҳуқуқлари соҳасидаги Миллий таълим раиси Ҳожи Али Ачикгюль бу соҳага да кумуш медални қўлга киритган. 1996 “Ишончим комилки, ҳатто Акиба Ру-
лотлари фаолларидан иборат. — Инсон ҳуқуқлари соҳасидаги таъ- дастури лойиҳаси ишлаб чиқилди. ўзи мансуб халқаро ташкилотнинг му- йилдан бери ватандошимиз АҚШда бинштейн (шахмат бўйича энг буюк
лим Ўзбекистонда инсон ҳуқуқлари ма- носабати хусусида фикр юритди. яшайди ва ёшларга шахмат сирларини стратеглардан бири) ёки Хосе Рауль
Инсон ҳуқуқлари бўйича Ўзбекис- даниятини шакллантиришга оид давлат Мажлисда БМТ Инсон ҳуқуқлари ўргатиб келмоқда. Америка шахмат фе- Капабланка (шахмат бўйича учинчи
тон Республикаси Миллий маркази сиёсатининг устувор йўналишларидан бўйича Олий комиссари Бошқармаси Шунингдек, Осиё­Тинч океани Ин- дерацияси аъзоси. жаҳон чемпиони) каби афсонавий шах-
директори Акмал Саидов Глобал фо- биридир, — деди Инсон ҳуқуқлари бў- Инсон ҳуқуқлари бўйича таълим ва сон ҳуқуқлари бўйича ахборот мар- матчилар ҳам бундай ўйин кўрсатишдан
румни очар экан, тадбирни “Инсон йича Ўзбекистон Республикаси Миллий ўқитиш бўлими мувофиқлаштирувчи- казининг етакчи тадқиқотчиси Жеф- Мақолада яқинда Исроилда бўлиб фахрланган бўларди. Сабаби оддий: Ру-
ҳуқуқлари бўйича таълим: деклара- маркази директори Акмал Саидов. — си Елена Ипполити БМТнинг Инсон ферсон Плантилла мазкур минтақада ўтган FIDE жамоавий жаҳон чемпиона- бинштейн ёки Капабланканинг аксарият
циядан — амалиётга” шиори асосида Олий Мажлис томонидан 2019 йилда ҳуқуқлари соҳасидаги таълим бўйича инсон ҳуқуқлари соҳасидаги таълим тида Ўзбекистон шахматчилари фахр- рақиблари бу гигантлардан анча кучсиз-
ўтказишни таклиф қилди ва бу ташаб- БМТнинг Инсон ҳуқуқлари соҳасидаги ташаббуслари амалга оширилиши ҳо- борасида орттирилган ибратли тажри- ли иккинчи ўринни эгаллагани қайд роқ бўлган, ўйинлар эса бир ёқлама эди.
бус иштирокчилар томонидан қўллаб­ таълим ва тарбия тўғрисидаги декла- латини глобал кўламда таҳлил қилди. балар ҳақида онлайн режимда сўзлаб этилган. “Хитой шахмат бўйича ўзининг Айни пайтда Ёқуббоевнинг рақиблари-
қувватланди. рацияси қоидаларини амалга ошириш Ҳиндистон Инсон ҳуқуқлари бўйича берди. улкан салоҳиятини яна бир бор намо- дан бири, гроссмейстер Евгений Тома-
бўйича Миллий ҳаракатлар дастури қа- миллий комиссиясининг Бош котиби йиш этди. Аммо Ўзбекистон бу воқеа- шевский бир пайтлар дунё рейтингида
Маросимда БМТнинг Инсон ҳу- бул қилингани ва мазкур дастур ижроси Девендра Кумар Сингх эса онлайн Россия Президенти ҳузуридаги Фу- нинг яна бир қаҳрамони бўлди. Ушбу 13­ўринни эгаллаб турган эди”.
қуқлари бўйича Олий комиссари асосида “Йўл харитаси” 2021 йил де- тарзда Инсон ҳуқуқлари соҳасида таъ- қаролик жамияти ва инсон ҳуқуқла- муваффақият билан Олимпиада чем-
Фолькер Тюрк видеомурожаати, кабрига қадар тўлиқ бажарилгани буни лим ва тарбия тўғрисидаги деклара- рини ривожлантириш бўйича кенгаш пионлари жаҳон шахмат элитасидаги ўз Григорий Серпер ўз мақоласи якуни-
БМТнинг Ўзбекистондаги Доимий яққол тасдиқлайди. цияни амалга ошириш борасида эри- раиси Валерий Фадеев ҳам онлайн мавқеини янада мустаҳкамлади”. да “Агар сиз шахматда ўсишни хоҳлаёт-
мувофиқлаштирувчиси вазифасини шилган ютуқлар, мавжуд муаммолар маърузасида БМТнинг инсон ҳуқуқла- ган янги шахматчи бўлсангиз, ўзбек
бажарувчи Мунир Мамедзаде таб- Шунингдек, Инсон ҳуқуқлари бў- ва истиқболлар ҳақида маъруза қилди. ри соҳасидаги асосий ҳужжатларини “Бундан роппа­роса етти йил аввал, гроссмейстерлари томонидан яратил-
риги, БМТнинг Инсон ҳуқуқлари бў- йича Ўзбекистон Республикаси Мил- замонавийлик нуқтаи назаридан тал- 2015 йил мен ушбу сайтда қуйидаги таҳ- ган мумтоз шахмат усули ва замонавий
йича кенгаши раиси, элчи Федерико лий стратегияси доирасида олий ўқув БМТнинг Инсон ҳуқуқлари бўйича қин қилди. лилларимни эълон қилган эдим: бугун шахмат классикасини ўрганинг”, деб
Вильегас видеомурожаати, ЕХҲТ юртлари учун инсон ҳуқуқлари бўйича Олий комиссари Бошқармаси Инсон мен Ўзбекистонда Нодирбек Абдусат- таъкидлайди.
Демократик институтлар ва инсон ўқув курслари жорий этиш вазифаси ҳуқуқлари соҳасида таълим ва тарбия Бундан ташқари, форум доирасида торов, Шамсиддин Воҳидов, Жавоҳир
ҳуқуқлари бўйича бюроси директо- белгилаб берилган. Бу борадаги иш- бўлими кичик ходими Паулина Тандио- “Инсон ҳуқуқлари соҳасидаги расмий Синдоров ва бошқа янги истеъдодлар “Chess.com” веб­сайти шахматни он-
ри Маттео Мекаччи табриги, Европа лар изчил давом этмоқда. но БМТ Инсон ҳуқуқлари соҳасидаги таълим тамойиллари ва ёндашувлари: етишиб чиқаётганини кўриб турибман. лайн ўрганиш ва дона суриш учун шах-
Кенгаши Инсон ҳуқуқлари ва қонун Жаҳон таълим дастури тўртинчи бос- глобал, минтақавий ва миллий тажри- Келажакда шахмат бўйича Ўзбекистон мат ижтимоий тармоғига эгалик қилувчи
устуворлиги бошқармаси бош дирек- Ўзбекистон Президентининг 2021 қичининг 2020–2024 йилларда амалга ба” мавзусида параллел мажлислар терма жамоаси жаҳон шахмат оиласини шу номдаги компания томонидан 2007
тори Христос Гиякумопулос видео- йил 7 июндаги фармойишига мувофиқ, оширилиши жараёнлари хусусида му- ўтказилди. Уларда технологияларнинг яна лол қолдирса, ҳайрон бўлманг”, деб йилда ташкил этилган. Компания АҚШ-
мурожаати тингланди. Ўзбекистон Республикасида инсон ҳу- шоҳада юритди. ривожланиши, Интернет­ресурслар ёзади муаллиф ўз мақоласида. да жойлашган, аммо 35 мамлакатда
қуқлари соҳасидаги Жаҳон таълим ва дунёнинг тез ўзгарувчан геосиёсий 400 нафардан ортиқ ходимга эга. Бугун-
Глобал форумнинг биринчи ялпи манзарасини ҳисобга олган ҳолда, ин- Григорий Серпернинг қайд этиши- ги кунда ушбу онлайн майдончада 100
мажлисида БМТнинг Инсон ҳуқуқла- сон ҳуқуқлари соҳасидаги расмий ва ча, ўзбекистонлик гроссмейстерлар ўз миллионга яқин гроссмейстер ва шах-
ри соҳасида таълим ва тарбия тўғри- норасмий таълимга илғор тажриба, ўйинларида рақиб хатоларидан унумли мат ишқибози ҳар куни бир­бири билан
сидаги декларацияси ҳамда Инсон инновацион, гендер ҳамда инклюзив фойдаланиш орқали ўзбек заминидаги мулоқот қилади, ўзаро фикр алмашади,
ҳуқуқлари соҳасидаги Жаҳон таълим ёндашувлар муҳокама қилиниб, айни кўплаб шахматчиларга хос бўлган мум- кўзга кўринган шахматчиларнинг ўйин-
дастурининг 2005 йилдан буён амал- йўналишдаги янги ташаббуслар тақ- тоз усулда дона сурмоқда. ларини таҳлил этади.
га оширилиши жараёнлари ҳақида сўз дим этилди.
борди. Муаллиф бугунги кунда ўзига хос ус- “Дунё” АА
Иштирокчиларга инсон ҳуқуқлари лубга эга бўлган истеъдодли ёш ўзбек Вашингтон
Бунда, асосан, инсон ҳуқуқлари соҳасида таълим мавзусига оид ўндан шахматчилари катта муваффақиятлар-
бўйича самарали таълимга эришиш ортиқ адабиёт ҳамда “Демократлашти- га эришаётганини таъкидлаган. “Сизни
тамойиллари ва ёндашувлари муҳо- риш ва инсон ҳуқуқлари” журналининг
кама қилинди. Шунингдек, замонавий махсус сони тақдим этилди.
муаммоларни ҳисобга олган ҳолда,
дунёнинг турли ҳудудларида инсон Ғолиб ҲАСАНОВ,

ЎзА мухбири

Давр нафаси 32022 йил 6 декабрь, 248-сон

ТАРАҚҚИЁТ ЙЎЛИ

ЯНГИЛАНАЁТГАН КОНСТИТУЦИЯ –

ЧИНАКАМ ХАЛҚ КОНСТИТУЦИЯСИ, ЯНГИ ЎЗБЕКИСТОННИ
БАРПО ЭТИШНИНГ ҲУҚУҚИЙ ПОЙДЕВОРИ

Конституциявий ҳам алоҳида эътироф этилмоқда. Тўп- “Инсон — жамият — давлат” тамойили- КОНСТИТУЦИЯВИЙ ИСЛОҲОТЛАРДА
ислоҳотлар: халқаро ва лам муаллифлари китобхон диққат­эъти- ни амалга ошириш, ногиронлиги бўлган ЖАМОАТЧИЛИК, ХУСУСАН, ФУҚАРОЛИК
борини айнан шу масалаларга қаратиш- шахслар, хотин­қизлар, ёшлар ва аҳо- ЖАМИЯТИ ИНСТИТУТЛАРИ
хорижий тажриба га муваффақ бўлган. лининг бошқа ижтимоий ҳимояга муҳтож ИШТИРОКИ — ЧИНАКАМ ХАЛҚ
қатламлари эркинликлари, ҳуқуқлари ва КОНСТИТУЦИЯСИ ГАРОВИ.
Конституциявий ислоҳот барқарор Ўзбек тилида нашр этилган “Жаҳон қонуний манфаатларини таъминлаш,
Акмал САИДОВ, ривожланишнинг зарур юридик замини, конституциялари” илмий­таҳлилий тўп­ ижтимоий давлат қуриш, хусусий мулкни, қўллаб­қувватлаши билан конституция- Хусусан, 20 майдан 18 ноябрга қа-
Конституциявий дейиш мумкин. Президентимиз таъбири лами мамлакатимизда конституциявий тадбиркорликни қўллаб­қувватлаш каби вий ислоҳотлар муваффақиятли якунла- дар давлат телеканалларида 7401, но-
комиссия раиси билан айтганда, ҳар бир фуқаронинг ислоҳотларни жаҳон тажрибаси асосида мавзулар атрофлича муҳокама қилин- нишига қатъий ишонч билдирди. давлат телеканалларда 7167, жами
онги ва шууридан жой олган, унинг ҳу- амалга оширишда ўзига хос илмий ман- ди. Бу тадбирларда халқаро экспертлар, 14 минг 568 лавҳа, интервью, информа-
Бошланиши 1-бетда қуқ ва эркинлигини тўлиқ кафолатла- ба бўлиб хизмат қилади. парламент аъзолари, давлат ва жамоат Германиянинг БМТдаги доимий ва- цион ва махсус кўрсатув эфирга узатилди.
ган Конституциямиз чинакам қомусга арбоблари, сиёсатшунослар иштирок колатхонаси маслаҳатчиси М.Колл
Конституциявий айланиши керак. Конституциявий қонун этиб, конституциявий қонун лойиҳаси ва Конституцияни янгилашда Ўзбекистон Давлат радиоканалларида 2151, но-
ижодкорлик: жамоатчилик лойиҳаси: жамоатчилик ислоҳотлар борасида ижобий фикр­му- томонидан қўлланилаётган ёндашув ис- давлат радиоканалларда 1947, жами
Илғор конституциявий тажрибани ўр- лоҳазалари ҳамда амалий тавсияларини лоҳотларнинг инклюзив ва кенг қамров- 4098 информацион ва махсус эшитти-
ва фуқаролик жамияти ганиб, пухта ўйлаган ҳолда, бугунги ва экспертизаси берди. лилигини таъминлаш, давлат олдида тур- риш ташкил қилинди.
иштироки келгуси тараққиётимизни белгилаб бе- ган вазифаларни самарали ҳал этишнинг
радиган Асосий қонунимизни такомил- Конституциявий қонун лойиҳаси мус­ Хусусан, 2022 йил 20 июль куни “Но- ёрқин намунаси эканини таъкидлади. Марказий босма нашрларда 786, ҳу-
Нодавлат нотижорат ташкилотлар, лаштириш Конституциявий комиссия- тақил Ўзбекистон тарихида илк марота- гиронлар ҳуқуқларининг дунё мам- дудий босма нашрларда 584, жами 1370
оммавий ахборот воситалари ва фуқа- нинг муҳим вазифаларидан бири бўлди. ба фуқаролик институтларининг бево- лакатлари конституцияларида акс Мазкур халқаро давра суҳбати ишти- мақола чоп этилди.
ролик жамиятининг бошқа институтлари, Негаки жаҳон амалиёти ислоҳотларни сита иштироки ва ташаббуси асосида эттирилиши” мавзусида халқаро жа- рокчилари Ўзбекистон Конституциясига
ҳуқуқшунос олимлар, академик ҳамжа- изчил амалга оширишда айнан жамият жамоатчилик, гендер, бола ҳуқуқлари, моатчилик эшитуви ташкил этилди. Ун- киритилаётган ўзгартиришлар БМТнинг Конституциявий комиссия аъзолари
мият, “ақл марказлари”нинг конституция­ ва давлатни модернизация қилишнинг инсон ҳуқуқлари, хусусан, ногирон- дан мақсад аҳолининг заиф қатламлари 2030 йилгача бўлган даврда барқарор ри- ва экспертларнинг ОАВда мунтазам чи-
вий ислоҳотлардаги фаол иштирокини конституциявий­ҳуқуқий асосини ривож­ лиги бор шахсларнинг қадр­қиммати, ҳуқуқларини таъминлаш ва ҳимоя қилиш вожланиш бўйича кун тартиби мақсадлари қишлари ташкил этилмоқда.
эътироф этиш лозим. лантириш муҳим аҳамиятга эгалигини ҳуқуқ ва эркинликларини ҳимоя қилиш, соҳасидаги миллий ва халқаро тажри- билан уйғун эканини алоҳида қайд этди.
кўрсатяпти. ижтимоий давлат қуриш, тадбиркорлик- бани ўрганиш, ногиронлар ҳуқуқларини Конституциявий ислоҳотлар юза-
Конституциявий ислоҳотларда ни қўллаб­қувватлаш ва хусусий мулкни кафолатловчи тамойилларнинг дунё Парламентлараро иттифоқ Бош сидан интернет нашрларида 7726 та,
жамоатчилик, хусусан, фуқаролик жа- БМТ, ЕХҲТ, ШҲТ, ЕИ, Ислом ҳамкор- котиби Мартин Чунгонгнинг таъкид- “Telegram”, “Facebook”, “Instagram”,
мияти институтлари иштироки — чи- лик ташкилоти, Туркий давлатлар таш- ҳимоя қилиш каби қатор йўналишлар конституцияларида акс эттирилиши, лашича, БМТнинг Женевада (Швей- “YouTube” каби ижтимоий тармоқларда
накам халқ Конституцияси гарови. килоти ва бошқа халқаро тузилмалар ҳамда аксилкоррупция ва лингвистик шунингдек, “Ўзбекистон Республикаси цария)ги қароргоҳида ташкил этилган 52 минг 550 та, жами 60 минг 276 та ах-
доирасида қабул қилинган 400 дан ортиқ экспертизалардан ўтказилди. Жамоат- Конституциясига ўзгартиш ва қўшимча- давра суҳбатида иштирок этган 30 дан борот материали эълон қилинди.
Негаки “Инсон — жамият — дав- конвенция, декларация, резолюция ҳам- чилик экспертизаларида 300 дан зиёд лар киритиш тўғрисида”ги конституция- ортиқ халқаро ташкилот томонидан
лат” конституциявий тамойилини амал- да конституциявий ривожланиш бораси- нодавлат нотижорат ташкилот иштирок вий қонун лойиҳасини янада такомил- мамлакатимиздаги конституциявий ис- Шунингдек, Конституциявий комис-
га ошириш адолатли ва очиқ фуқаролик даги халқаро тажриба ўрганиб чиқилди, этди. лаштириш юзасидан таклифлар ишлаб лоҳотлар ижобий баҳоланган ва қўл- сия Матбуот хизматининг ижтимоий
жамиятининг конституциявий­ҳуқуқий 193 мамлакат Конституцияси, конститу- чиқишдан иборат бўлди. Бу жараёнда лаб­қувватланмоқда. тармоқлардаги расмий саҳифалари ва
асосларини мустаҳкамлаш, унинг инс­ циявий ислоҳотлари тизимли равишда Фуқаролик жамияти институтлари қатор хорижий давлатлар конституция- www.meningkonstitutsiyam.uz интернет
титутлари роли ва мавқеини ошириш таҳлил этилди. таклифлари, жумладан, “Инсон шаъни лари таҳлил қилинди ва конституциявий М.Чунгонг конституциявий ислоҳот- порталига комиссия фаолияти ҳамда
билан узвий боғлиқдир. ва қадрини улуғлаш”, янги “Инсон — жа- қонун лойиҳасига ногиронларнинг ҳуқу- ларнинг устувор йўналишларидан бири конституциявий ислоҳотлар юзасидан
Дарҳақиқат, жаҳон тажрибасини син- мият — давлат” парадигмасини ҳаётга қини таъминлашга қаратилган 20 га яқин аёллар ва қизларнинг қадр­қиммати, ҳу- ахборотлар бериб борилмоқда.
Конституциявий ислоҳотлар жараёни- чиклаб таҳлил қилар эканмиз, бугун дун­ изчил татбиқ этиш, халқчил, адолатли таклиф билдирилди. қуқлари, эркинликлари ва қонуний ман-
да Инсон ҳуқуқлари умумжаҳон декла- ёда ҳеч бир давлатнинг Конституцияси ва ижтимоий давлат қуриш, фуқаролик фаатларини самарали ҳимоя қилишни Конституциявий комиссия Матбуот
рацияси, Фуқаролик ва сиёсий ҳуқуқлар илк бор қабул қилинган таҳририда сақ- жамияти институтларининг ўрни ва ма- БМТ ва Конституция таъминлашнинг конституциявий­ҳуқуқий хизматининг ижтимоий тармоқлардаги
тўғрисидаги халқаро пактда қайд этилган ланиб қолинмаганига гувоҳ бўламиз. қомини конституциявий мустаҳкамлаш, асосларини янада ривожлантириш эка- расмий саҳифаларида шу кунгача жами
тавсиялар, ЕХҲТнинг, жумладан, Янги Биргина XXI асрда дунёнинг 90 га болалар, хотин­қизлар ва ногиронлиги Ҳозир Ўзбекистоннинг БМТ ва унинг нига алоҳида эътибор қаратди. Консти- 1095 дан ортиқ ахборот материали (ўз-
Европа учун Париж хартияси, Асосий яқин давлатида конституциявий ис- барча тузилмаларидаги фаоллиги, қола- туциямизга таклиф этилаётган ўзгартиш бек, қорақалпоқ, рус ва инглиз тиллари-
ҳуқуқлар бўйича Европа Иттифоқи хар- лоҳотлар муваффақиятли ўтказилди, верса, нуфузи ҳар қачонгидан юқори. Бу- ва қўшимчалар БМТнинг Хотин­қизларга да) жойлаштирилди.
тияси ва бошқа халқаро тузилмалар 57 тасида янгиси қабул қилинди. Бу гун мамлакатимиз БМТ билан яқин ҳам- нисбатан камситишнинг барча шакллари-
доирасида жамиятнинг барча қатламла- борада энг кўп ўзгартириш ва қўшимча- корликда 200 дан ортиқ лойиҳани амалга га барҳам бериш тўғрисидаги конвенция- Иккинчи йўналишда Конституция-
ри вакилларини давлат ва жамият бош- лар киритган ўн мамлакат сирасига Мек- оширмоқда. си, Пекин декларацияси ва Ҳаракатлар вий комиссия Матбуот хизмати томо-
қаруви жараёнларига жалб этиш бўйича сика, Янги Зеландия, Бразилия, Швейца- платформаси норма ҳамда тамойиллари- нидан ташкилий чора-тадбирлар ва
қабул қилинган халқаро ва минтақавий рия, Австрия, Исроил, Чили, Колумбия, Биргина 2022 йилнинг ўзида Ўзбекис­ га тўлиқ мослигига урғу берди. мониторинг таҳлил ишлари амалга
ҳуқуқий ҳужжатлар алоҳида ҳисобга Грузия ва Ҳиндистон киради. тон ташаббуси билан тайёрланган олти- оширилмоқда.
олинди. та ҳужжат БМТ Бош Ассамблеясининг Барча тадбирлар бўйича якуний ҳуж-
Турли мамлакатлардаги конститу- расмий ҳужжати сифатида тарқатилди. жатлар қабул қилиниб, Конституциямиз Конституциявий ислоҳотларни тар-
Фуқаролик жамияти институтла- циявий ўзгартишлар, асосан, ташқи Бу Бухоро декларацияси; Гуманитар ёр- ва қонунчиликни такомиллаштириш ма- ғиб қилишга қаратилган 550 дан ортиқ
рини ташкил этиш ва улар фаолияти ҳамда ички таҳдид ва хатарларни ино- дам кўрсатиш бўйича Халқаро кўп функ- салалари таҳлил этилди, тегишли так- репортаж, видеоролик тайёрланиб, ОАВ
асосларини конституциявий жиҳат- батга олган ҳолда, уларга жавоб бе- цияли транспорт ва логистика маркази- лиф ва тавсиялар ишлаб чиқилди. ва ижтимоий тармоқларда кенг ёритили-
дан тартибга солишга алоҳида эъти- ришга қаратилгани билан ўзаро ўхшаш- ни ташкил этиш тўғрисида; Бирлашган ши таъминланмоқда. Шунингдек, комис-
бор қаратилмоқда. лигини таъкидлаш жоиз. Замонавий Миллатлар Ташкилотининг Марказий Мустақил Ўзбекистон тарихида илк сия, комиссия ҳузуридаги гуруҳлар иш
конституциялар бундан юз йил олдин Осиёда терроризмга қарши глобал стра- бор БМТнинг Инсон ҳуқуқлари бўйи- жараёнлари, Матбуот хизмати фаолия-
Сўнгги йилларда Ўзбекистонда фу- унчалик кўзга ташланмаган янгидан­ тегияси биргаликда амалга оширилиши- ча олий комиссари бошқармасининг ти ҳамда фуқаролардан таклифлар ке-
қаролик жамияти институтлари роли ва янги — атроф­муҳит, гендер тенглик, ин- нинг ўн йиллигига бағишланган халқаро конституциявий қонун лойиҳасига либ тушиши жараёнлари акс этган 95 та
аҳамиятини тубдан ошириш бўйича таш- сон, айниқса, ногиронлиги бўлган шахс- конференция иштирокчилари томонидан расмий шарҳлари ва таклифлари “Backstage” репортаж суратга олиниб,
килий­ҳуқуқий чора­тадбирлар кўрилди. лар, келажак авлод ҳуқуқлари, эркинлик- қабул қилинган Тошкент декларацияси олинди. ОАВ ва ижтимоий тармоқларда кенг
200 дан ортиқ акт, хусусан, Ўзбекистон лари ва қонуний манфаатларини ҳимоя кабилардир. тарғиб қилинмоқда.
Республикасининг 2021–2025 йиллар- Қатор ҳалқаро ташкилотлар ва
да фуқаролик жамиятини ривожлан- КОНСТИТУЦИЯВИЙ ИСЛОҲОТ БАРҚАРОР Сўнгги йилларда Ўзбекистон ташаб- экспертлар конституциявий қонуннинг Конституциявий ислоҳотлар, улар-
тириш концепцияси амалга оширил- РИВОЖЛАНИШНИНГ ЗАРУР ЮРИДИК буси билан ташкилот Бош Ассамблеяси- умумхалқ муҳокамаси БМТнинг конс- нинг мазмун­моҳияти, бу борада соҳа
моқда. ЗАМИНИ, ДЕЙИШ МУМКИН. ПРЕЗИДЕНТИМИЗ нинг қатор муҳим махсус резолюциялари титуциявий ислоҳотларни ўтказиш бо- мутахассислари, комиссия аъзолари,
ТАЪБИРИ БИЛАН АЙТГАНДА, ҲАР БИР қабул қилинди. Бундан ташқари, БМТ- расидаги тегишли тавсиялари, бошқа қолаверса, фаол жамоатчилик вакилла-
Натижада охирги беш йил давоми- ФУҚАРОНИНГ ОНГИ ВА ШУУРИДАН ЖОЙ нинг Оролбўйи бўйича траст жамғармаси халқаро ва минтақавий ташкилотларнинг ри билдирган фикр­мулоҳазалари би-
да нодавлат нотижорат ташкилотлар ОЛГАН, УНИНГ ҲУҚУҚ ВА ЭРКИНЛИГИНИ ташкил этилди. тегишли ҳужжатлари, дунёда замонавий лан муштарийларни таништириб бориш
сони 22 фоиз ошди, жумладан, рес- ТЎЛИҚ КАФОЛАТЛАГАН КОНСТИТУЦИЯМИЗ конституциявий ривожланиш тенденция- мақсадида “Конституциявий ислоҳотлар
публика бўйича 200 га яқин йирик но- ЧИНАКАМ ҚОМУСГА АЙЛАНИШИ КЕРАК. БМТ Тараққиёт дастури, Европа иқ- лари, шунингдек, “Халқ — қонунлар- газеталар нигоҳида” таҳлилий шарҳла-
давлат нотижорат ташкилот фаолият тисодий комиссияси, Жаҳон соғлиқни нинг ягона манбаи ва муаллифи- рининг 14 сони тайёрланди ва кенг ёри-
бошлади. Бугунги кунда ушбу фуқаро- қилиш каби долзарб масалаларни қам- бор шахслар эркинликлари, ҳуқуқлари сақлаш ташкилоти, ЮНEСКО, ЮНИСEФ, дир” устувор тамойилига тўла­тўкис тилиши ташкил қилинди (ўзбек ва қора-
лик жамияти институтлари инсон қадр­ раб олган. ва қонуний манфаатларини таъминлаш, УНИДО, ФАО ва глобал ташкилотнинг риоя қилинган ҳолда амалга оширил- қалпоқ тилларида).
қиммати, ҳуқуқ ва эркинликларини экологик муаммоларни ҳал этиш каби йў- бошқа тузилмалари билан самарали ган, деб ҳисоблайди. Шу билан бирга,
таъминлаш ҳамда ҳимоя қилиш, аҳо- Халқаро ва хорижий тажрибани чу- налишларни ўз ичига қамраб олди. амалий ҳамкорлик кенгаймоқда. ушбу конституциявий қонуннинг умум- Жумладан, www.meningkonstitutsiyam.uz
лининг ҳуқуқий маданиятини ошириш, қур таҳлил этиш ва ўрганишлар асосида халқ референдуми асосида қабул қи- интернет порталида рўйхатдан ўтиш ва
жамиятда бағрикенглик ва инсон ҳу- “Жаҳон конституциялари”, “Шанхай Ўзбекистондаги конституциявий ис- Ўзбекистон конституциявий ислоҳот- линиши мақсадга мувофиқлигини таъ- таклифларни юбориш бўйича махсус ви-
қуқларига доир маданиятни шакллан- ҳамкорлик ташкилотига аъзо дав- лоҳотларнинг турли жабҳаларига бағиш­ лар жараёнида БМТ билан яқин ҳамкор- кидламоқда. деоқўлланма тасвирга олиниб, ёритили-
тириш, барқарор ривожланишнинг энг латлар конституциялари”, “Консти- ланган 6 та республика ва 10 дан ортиқ лик қилиб келмоқда. Масалан, БМТнинг ши, давлат ва нодавлат телеканалларда
асосий вазифалари ижросида муҳим туциявий ислоҳотлар: дунё мамла- халқаро форумда жамоатчилик экспер- Нью­Йоркдаги қароргоҳида Ўзбекис­ Конституция ва ОАВ тарғиб қилиниши натижасида порталдан
роль ўйнамоқда. катлари тажрибаси” (5 жилдлик) каби тизаси материаллари синовдан ўтказил- тондаги конституциявий ислоҳотларга фойдаланувчилар сони кескин ортиб, бу-
10 дан зиёд асар яратилди. Улар асоси- ди ва конституциявий қонун лойиҳаси бағишланган халқаро давра суҳбатида Аҳолига конституциявий қонун лойи­ гунги кун ҳолатига кўра, 73 минг 600 на-
Хорижий мамлакатлар тажрибаси да конституциявий қонун лойиҳаси ва жамоатчилик муҳокамасига қўйилди. Бу 40 дан ортиқ давлатнинг Осиё, Европа, ҳасини кенг таништириш, оммавий ахбо- фарни ташкил этмоқда. Шунингдек, фуқа-
кўрсатадики, конституциявий исло- ислоҳотларга оид фикр­мулоҳазалар, борадаги барча тадбирлар натижасида Шимолий ва Жанубий Америка, Африка рот воситалари, ижтимоий тармоқларда ролардан келиб тушаётган таклифларга
ҳотлар жараёнида кенг жамоатчи- таклифлар ва тавсиялар ишлаб чиқилди. фуқаролик жамияти институтлари ва- минтақаларидаги миссиялари доимий ҳар бир модданинг кенг муҳокамасини портал фойдаланувчилари томонидан
лик иштироки катта аҳамиятга эга. Инсон ҳуқуқлари бўйича Ўзбекистон Рес­ киллари томонидан конституциявий қо- вакиллари ва экспертлари, шунингдек, ташкиллаштириш, фуқаролар фикрини 15 минг 872 та изоҳ ҳамда 384 та қўшим-
Масалан, 2022 йил 29 сентябрь куни публикаси Миллий маркази томонидан нун лойиҳаси юзасидан 200 дан ортиқ БМТнинг турли тузилмалари ходимла- ўрганиш, бу борада аҳоли турли қат- ча таклиф қолдирилган.
Тошкентда БМТнинг Ўзбекистондаги “Жаҳон конституциялари” номли ил- таклиф ишлаб чиқилиб, ўзгартиш ва қў- ри иштирок этди. Тадбирда Ўзбекистон ламлари ва Конституциявий комиссия
доимий координатори, Европа Итти- мий­таҳлилий тўплам ўзбек тилида нашр шимчалар киритишга доир таклифларни тарихидаги ноёб тажриба — конститу- ўртасида мустаҳкам алоқани таъмин- 3, 8 ва 15 июнь кунлари барча мо-
фоқи делегацияси ва БМТ Болалар қилингани эса айни муддао бўлди. шакллантириш учун Конституциявий ко- циявий қонун умумхалқ муҳокамасидан лашда минглаб журналист ва блогер иш- биль алоқа операторлари орқали фу-
жамғармасининг мамлакатимиздаги миссияга киритилди. ўтказилаётгани, конституциявий ислоҳот тирок этмоқда. қароларга ўз таклифлари билан конс-
ваколатхонаси иштирокида ўтказил- Китобхонлар эътиборига ҳавола этил- миллати, дини, ёши, жинси, ижтимоий титуциявий ислоҳотлар жараёнида
ган “Конституциявий ислоҳотларда ган тўплам жаҳоннинг энг илғор 11 дав- Жамоатчилик экспертизаси жамият мавқеидан қатъи назар, ҳар бир фуқа- Муҳокамаларда “энг қийин”, “ноқу- фаол бўлишга қаратилган СМС­хабар-
жамоатчилик иштироки: миллий ва лати — АҚШ, Буюк Британия, Саудия ва давлат тараққиётининг “Инсон — ронинг манфаатларига мос келиши, ис- лай”, аввал “ўта нозик” кўрилган турли номалар юборилиши ташкил қилинди.
халқаро тажриба” мавзусидаги хал- Арабистони, Германия, Италия, Польша, жамият — давлат”, “Инсон шаъни ва лоҳотнинг инклюзивлигини таъминлашга масалалар ҳам, иқтисодий, ижтимоий, Мазкур СМСлар 30 миллион абонент-
қаро конференция иштирокчилари Чехия, Иордания, Словакия, Франция, қадр­қиммати йўлида” деган янги пара- қаратилган саъй­ҳаракатлар алоҳида сиёсий, ҳуқуқий соҳага ёки экология, гу- га юборилди. Умуман, конституциявий
қабул қилган ҳужжатда Ўзбекистонда Япониянинг конституциявий тузуми тўғ- дигмаси, тамойиллари призмаси орқали эътироф этилди. манитар ва бошқа соҳаларга тааллуқли- ислоҳотлар жараёнида ўз таклифлари
конституциявий ислоҳотлар миллий рисидаги қисқача очерклар ва консти- амалга оширилди. лигидан қатъи назар, ўртага ташланди. билан фаол қатнашган барча фуқаро-
ўзликни англаш ва сиёсий, ижтимоий­ туцияларнинг расмий матнидан ташкил Хусусан, Озарбайжоннинг БМТдаги Жамиятдаги фикрлар ва ғоялар хилма­ ларга миннатдорлик СМС­хабарно-
маънавий тараққиёт гарови экани, топган. Ҳар бир очеркда мамлакат номи, Конституциявий қонун доимий вакили Я.Алиев ва Япониянинг хиллиги, улар орасидаги рақобат яққол малари юборилмоқда.
ушбу жараёнда фуқаролик жамияти ҳудуди, аҳолиси, диний эътиқоди, давлат лойиҳаси халқаро БМТдаги миссияси эксперти Ш.Мит- намоён этилди.
институтлари ўрни ва мақоми эъти- тузилиши ва сиёсий партиялари ҳақида сута Конституциявий комиссиянинг Конституциявий ислоҳотлар юзаси-
роф этилди. “Жамият — ислоҳотлар қисқача таҳлилий маълумотлар келти- экспертлар нигоҳида конституциявий қонун ижодкорлиги Сўзсиз, бу ҳам ўзига яраша бир ин- дан интернетда эълон қилинган ахборот
ташаббускори” тамойилини конститу- рилган. соҳасидаги илғор халқаро тажрибани дикатор бўлиб, Ўзбекистоннинг янги- материаллари фойдаланувчилар томо-
циявий мустаҳкамлаш масаласи ҳам Конституциявий комиссия таклифига чуқур ўрганиш фаолиятини юқори баҳо- ланаётган Конституцияси ҳақиқий халқ нидан 270 миллион мартадан ортиқ
анжуман иштирокчилари томонидан “Жаҳон конституциялари” китобини асосан, давлат ва нодавлат нотижорат лади. У референдум орқали халқнинг Конституцияси эканини таъминлашга кўрилган ва 122 мингдан ортиқ изоҳ
қўллаб­қувватланди. Зеро, мазкур яратишдан бош мақсад Ўзбекистонда ташкилотлар, академик ҳамжамият, хал- ҳамда ҳар бир моддани аҳоли фикрини қолдирилган.
омил халқпарвар давлатни бунёд амалга оширилаётган конституциявий қаро ва хорижий ноҳукумат ташкилот- инобатга олиб, сайқаллашга хизмат қил-
этишнинг энг муҳим шартидир. ислоҳотлар жараёнида жамоатчиликни лар билан ҳамкорликда конституциявий моқда. “Дунё” ахборот агентлиги эса
дунё мамлакатлари конституциялари ислоҳот ҳамда конституциявий қонун расмий сайти ва ижтимоий тармоқ-
билан таништиришдан иборат, — деб лойиҳасининг турли янгиликларига ба- Конституциявий комиссиянинг Мат- ларда Ўзбекистондаги конститу-
ёзилган тўпламнинг кириш сўзида. Зеро, ғишланган 100 дан ортиқ миллий ва буот хизмати икки йўналишда фаолият циявий ислоҳотларга бағишланган
Конституция муҳим сиёсий­ҳуқуқий ҳуж- 40 дан зиёд халқаро форум, жамоатчи- юритмоқда. Биринчи йўналишда конс- халқаро даражадаги анжуманлар ва
жат сифатида инсоният тамаддунининг лик маслаҳатлашуви нафақат мамлака- титуциявий ислоҳотлар ОАВ ва иж- хорижий давлатлар жамоатчилиги
ютуғи, умуминсоний қадрият ва демокра- тимизда, шунингдек, хорижий мамлакат- тимоий тармоқларда ёритилмоқда. фикрларини, ОАВда берилган мақо-
тик тараққиётнинг юридик асосидир. ларда (АҚШ, Буюк Британия, Жанубий Давлат ва нодавлат телеканаллар, ра- лалар шарҳини мунтазам равишда
Корея, Польша, Россия, Саудия Арабис­ диоканаллар, босма нашрларда Конс- ёритиб борди.
Ҳозир замонавий конституциялар- тони, Швейцария, Япония, Ҳиндистон ка- титуциявий комиссия фаолияти, фуқа-
да ахборотлашган жамиятни шакллан- биларда) ҳам ўтказилди. ролардан келиб тушаётган таклифларни Умуман, юқоридагиларни инобатга
тириш, шахсий рақамли маълумотлар кўриб чиқиш жараёнлари, турли соҳа олиб ҳамда бугунги кунда халқимиз бе-
хавфсизлигини таъминлаш, илмий­тех- Уларда конституциявий ислоҳотлар ва вакиллари иштирокида интервью, дав- раётган таклифларни, мамлакатимизда-
нологик ва инновацион ривожланиш каби Конституциямиз янгиланиши жараёнида ра суҳбатларини ташкил этиш бўйича ги ислоҳотларнинг конституциявий­ҳу-
элементларни жорий этиш масалалари медиарежа ишлаб чиқилди ва у асосида қуқий асосларини янада мустаҳкамлаш
медиалойиҳалар ташкил қилинмоқда. масалаларини ҳам ҳар томонлама
ўрганиш заруриятидан келиб чиқиб,
Олий Мажлис Қонунчилик палатаси
конституциявий қонунни янада тако-
миллаштириш борасида қарор қабул
қилди.

4 2022 йил 6 декабрь, 248-сон Жараён

МУНОСАБАТ 252 миллион киловатт/соат электр доирасида олган мажбуриятлари ижро- 126,4 миллион, куз мавсумида 75 мил-
энергияси ишлаб чиқарувчи мазкур фо- сини таъминлашга хизмат қилади. лион тупдан ортиқ дарахт ва бута кўча-
И¯ТИСОДИЁТГА тоэлектр станция 30 мингдан зиёд хона- ти экилди. Кейинги беш йилда 1 мил-
донни қувват билан таъминлаш имкони- Тараққиёт стратегиясида иқтисодиёт- лиард дарахт ва бута кўчати экилиши
ни бериши билан бирга, 80 миллион куб ни электр энергияси билан узлуксиз ҳам шаҳарлар, маҳаллаларимизга файз
метр табиий газ тежалишига замин яра- таъминлаш ҳамда “Яшил иқтисодиёт” бағишловчи янги яшил ҳудудлар барпо
тади. Атмосферага 160 минг тонна ис- технологияларини барча соҳаларга этилиши, юртимиз иқлимини мўътадил
сиқхона гази чиқишининг олди олинади. фаол жорий этиш, иқтисодиётнинг энер- сақлаш, пировардида табиатимизни
Жорий йилда Нуробод туманида ҳам гия самарадорлигини 20 фоиз ошириш асраш, аҳолимиз саломатлигини яхши-
худди шундай станция ишга туширилди. борасида 6 та аниқ вазифа белгилаб лаш, халқимизнинг фаровонлигини таъ-
қўйилган. Айни пайтга қадар эса саноат минлашга хизмат қилиши, шубҳасиз.
Бирлашган Араб Амирликларининг соҳасида энергия самарадорлигини
“Masdar” компанияси томонидан Навоий ошириш учун умумий қиймати 700 мил- 2022 йилнинг 9 ойи мобайнида 208
вилояти Томди туманида қуввати 500 лион доллардан ортиқ бўлган тўғридан­ минг гектар майдонда саксовул ва бош-
МВт. бўлган шамол электр станцияси қу- тўғри хорижий инвестиция жалб қилиш қа чўл ўсимликларидан “яшил қопла-
риляпти. Умумий қиймати 600 миллион ҳисобига Тошкент, Бухоро ва Хоразм малар” барпо этилган, чўл ўсимликла-
долларни ташкил этувчи мазкур лойиҳа вилоятларида қуввати 1154 МВт.га тенг рининг 956,2 тонна уруғи жамғарилган.
2024 йил якунига қадар ишга тушири- 5 та электр станцияси ишга туширилган. 171 гектар майдонда саксовул ва бошқа
лиши режалаштирилган. У йилига 1 чўл ўсимликлари ниҳолхоналари таш-
миллиард 800 миллион кВт/соат электр Шу ўринда Президентимизнинг 2022 кил этилган. 640 гектар майдонда иқ-
энергияси ишлаб чиқаради. Бунинг йил 9 сентябрдаги аҳоли ва тадбиркор- лим шароитига мос дарахт ва бута тур-
лик субъектларининг қайта тикланувчи ларидан ниҳолхона ва кўчатхоналар,
2,2 минг гектар майдонда ёнғоқ мева-
“ЯШИЛ” ªТИШ ЙªЛИДАГИ ли, шундан 1,5 минг гектар писта, 610
гектар бодом ва 130 гектар ёнғоқ план-
СТРАТЕГИК МА¯САДЛАР тациялари ташкил этилган. 57 гектар
майдонда 22,8 минг туп бодом кўчати
Хайрулло ҒАФФОРОВ, тармоқларида ресурсларни тежаш йў- борадаги вазифалари аниқ белгилаб натижасида йилига 540 миллион куб энергия манбаларидан кенг фойдала- экилиб, Чорвоқ сув омборининг тоғ ва
Олий Мажлис Қонунчилик лидаги муҳим тарихий ҳужжат, десак берилди. метр табиий газ тежалишига эришилади нишини давлат томонидан қўллаб­қув- тоғ олди ҳудудларида иҳота (ҳимоя) ўр-
палатаси Спикери ўринбосари муболаға бўлмайди. ҳамда атмосферага 720 минг тонна за- ватлаш механизмларини жорий этиш, монлар, 110 объектнинг 1,3 минг гектар
Шу ўринда юқорида таъкидланган рарли газ чиқишининг олди олинади. энергия ресурсларидан самарали фой- ерида 3,1 миллион туп тут кўчати эки-
Бугун жаҳон ҳамжамияти иқлим Қарор билан тасдиқланган 2030 йил- муҳим мақсадлар йўлида қатор ижо- даланишни рағбатлантиришга қаратил- либ, иҳота дарахтзорлар барпо этилган.
ўзгаришларини инсоният гача Ўзбекистон Республикасида “яшил” бий ишлар амалга оширилаётганини 2026 йилга бориб Ўзбекистонда қуёш ган “Энергия тежовчи технологияларни
олдида турган энг жиддий иқтисодиётга ўтиш ва “яшил” ўсишни қайд этиб ўтиш лозим. Жумладан, ва шамол электр станцияларининг уму- жорий қилиш ва кичик қувватли қайта Шу ўринда минтақамизда иқлим ўзга-
муаммолардан бири сифатида таъминлаш дастурида бир қатор муҳим биргина 2022 йилнинг 9 ойи мобайни- мий қувватини 8000 МВт.га етказиш, тикланувчи энергия манбаларини ри- ришларига сабаб бўлувчи Орол денгизи
тан олмоқда. Мутахассислар стратегик мақсадларга эришиш кўзда да хавфлилик даражаси юқори ва ўрта 2030 йилда қайта тикланувчи энергия вожлантириш бўйича қўшимча чора­ фожиаси оқибатларини юмшатиш, Орол-
фикрича, иқлим ўзгаришларининг тутилган. Хусусан, Париж келишуви бўлган металлургия, ёғ­мой, энер- манбаларининг ишлаб чиқариш қуввати- тадбирлар тўғрисида”ги фармони билан нинг қуриган тубини ўрмонлаштириш,
олдини олиш ҳамда унга мажбуриятларига содиқ қолган ҳолда ис- гетика ва қурилиш материалларини ни 15 ГВт.га ошириш кўзда тутилмоқда. белгилаб берилган қатор имтиёзларни Оролбўйи ҳудуди аҳолиси фаровонлиги-
мослашиш йўлидаги муҳим сиқхона газларининг ялпи ички маҳсулот ишлаб чиқарувчи 28 йирик корхонада алоҳида қайд этиш лозим. Давлат то- ни ошириш бўйича улкан ишлар амалга
қадамлардан бири иқтисодиётни бирлигига нисбатан солиштирма ажрат- самарадорлиги 95 фоиздан кам бўл- Бу, ўз навбатида, аҳоли ва иқтисо- монидан молиявий қўллаб­қувватлаш оширилаётганига ҳам тўхталиш зарур.
“яшиллаштириш”дир. Бу борада маларини 2010 йилдаги даражадан 35 маган 150 та чанг­газ тозалаш ускуна- диёт тармоқларининг электр энергия- ҳисобига 2022­2023 йилларда ҳудудлар-
мамлакатимизда ҳам амалий фоизга қисқартириш масъулияти юкла- си модернизация қилиниши ҳисобига сига бўлган эҳтиёжини таъминлашнинг даги 34 мингдан ортиқ объектда, жум- Сўнгги 4 йил давомида Оролнинг қу-
ишлар бошлаб юборилган. тилмоқда. Ушбу мақсадлар учун қайта атмосферага 2,2 минг тонна чиқинди янада яхшиланишига имкон яратиши ладан, 619 “Янги Ўзбекистон” массиви риган тубида қарийб 1,7 миллион гек-
тикланувчи энергия манбалари ишлаб газлари ташланишининг олди олинди. билан бирга, минтақада энергетик бар- ва 28 мингдан зиёд хонадонда муқобил тардан ортиқ майдонга саксовул, черкес,
Хусусан, соҳага оид қатор норма- чиқариш қувватини 15 ГВт.га ошириш ва Шундай чора­тадбирлар натижасида қарорликни ҳамда Ўзбекистоннинг Иқ- энергия манбаларини жорий қилиш, ва- шўрга ва қурғоқчиликка чидамли бошқа
тив­ҳуқуқий ҳужжатлар қабул қилинди. уларнинг улушини электр энергиясини сўнгги беш йилда атмосферага таш- лим ўзгаришлари бўйича Париж битими зирлик ва идоралар кесимида 6 мингдан ўсимликлар уруғлари сепилди ва кў-
“Қайта тикланувчи энергия манбалари- ишлаб чиқариш умумий ҳажмининг 30 ланаётган ташланмалар миқдори 11 ортиқ объектда энергия сарфи ҳажмида чатлари экилди. Ушбу ҳудудларда чўл
дан фойдаланиш тўғрисида”ги, “Гид- фоизидан кўпроғига етказиш вазифала- фоиз камайди. муқобил энергия манбалари улушини 30 ўсимликларидан “яшил қопламалар” —
рометеорология фаолияти тўғриси- ри белгиланмоқда. фоизга етказиш ишлари амалга оширил- ҳимоя ўрмонзорлари барпо этилиши, ўз
да”ги қонунлар, 2030 йилгача бўлган Атмосфера ҳавоси ифлосланишининг моқда. навбатида, Орол денгизининг суви қури-
даврда Ўзбекистон Республикасининг Саноат соҳасида энергия самарадор- олдини олишда экологик тоза транспорт ган тубидан кўтарилаётган қум, туз ва
атроф­муҳитни муҳофаза қилиш кон- лигини камида 20 фоизга ошириш, ялпи воситалари сонини ошириш, ёқилғи си- Сув ресурслари тақчиллигининг ол- чанг заррачаларининг салбий таъсирини
цепцияси, 2019­2030 йиллар даврида ички маҳсулот бирлигига тўғри келадиган фатини халқаро стандартларга мослаш- дини олиш борасида ҳам тизимли чо- камайтириш, глобал иқлим ўзгаришлари
Ўзбекистон Республикасининг “яшил” энергия сарфи ҳажмини, шу жумладан, тириш муҳим аҳамиятга эга. Бу борада ра­тадбирлар кўрилмоқда. Жумладан, ва Орол денгизи қуришининг қишлоқ хў-
иқтисодиётга ўтиш стратегияси шулар қайта тикланувчи энергия манбаларидан ҳам мамлакатимизда қатор ишлар қи- биргина жорий йилда 478 минг гектарда жалиги ривожланиши ҳамда аҳолининг
жумласидандир. фойдаланишни кенгайтириш ҳисобига линмоқда. Жумладан, электромобил- сув тежовчи технологиялар жорий этиш ҳаёти ва фаолиятига салбий таъсирини
30 фоиз камайтириш мақсадлари бел- лар сони ортиши ёки Тошкент шаҳрида ҳисобига 534 миллион куб метр сувни янада юмшатиш имконини беради.
Президентимизнинг 2022 йил 2 де- гиланмоқда. Шунингдек, иқтисодиётнинг электробусларнинг ҳаракати йўлга қў- иқтисод қилиш белгиланган. Бу, ўз нав-
кабрдаги “2030 йилгача Ўзбекистон барча тармоқларида сувдан фойдала- йилгани бунга яққол мисол бўлади. батида, мавжуд сув ресурсларидан оқи- Чиқиндилар билан боғлиқ ишларни
Республикасининг “яшил” иқтисодиёт- ниш самарадорлигини сезиларли да- лона фойдаланиш билан бир қаторда ташкил этиш ва мувофиқлаштиришда
га ўтишига қаратилган ислоҳотлар ражада ошириш мақсадида 1 миллион Қайта тикланувчи энергия манбала- етиштирилаётган қишлоқ хўжалиги маҳ- юртимиз ҳудудининг 93 фоизи санитар
самарадорлигини ошириш бўйича гектаргача майдонда сув тежовчи суғо- ри ишлаб чиқариш қувватини ошириш сулотлари таннархи пасайишига хизмат тозалаш хизматлари билан таъминла-
чора­тадбирлар тўғрисида”ги қарори риш технологиясини жорий этиш йилига борасида ҳам сезиларли натижаларга қилади. ниб, қамров 2016 йилдагига нисбатан
мазкур жараёнларнинг мантиқий да- 200 миллион кўчат экиш ва кўчатларнинг эришилмоқда. Жумладан, 2021 йилда 18 баробар ортган.
воми сифатида Янги Ўзбекистоннинг умумий сонини 1 миллиарддан ошириш Кармана туманида ишга туширилган Ўтган йил ноябрь ойидан бошлаб кенг
тараққиёт стратегиясида белгиланган орқали шаҳарлардаги яшил майдонлар- (лойиҳа қиймати 110 миллион АҚШ дол- кўламда амалга оширилаётган “Яшил 2022 йил 1 октябрига қадар чиқин-
вазифаларнинг ўз вақтида ижроси- ни 30 фоиздан ортиқроққа кенгайтириш, лари, қуввати 100 мегаватт) қуёш фотоэ- макон” умуммиллий лойиҳаси доира- дилар билан ишлаш йўналишида 79
ни таъминлаш, “яшил” иқтисодиётга ўрмон фонди захиралари кўрсаткичини лектр станцияси энергетика тизимидаги сида 2021 йил куз мавсумида 85 мил- туман ва шаҳар хусусий шерикларга
ўтиш стратегияси доирасида “яшил” 90 миллион куб метрдан ортиқроққа етка- биринчи улкан қадам бўлди. Йилига лион, жорий йилнинг баҳор мавсумида бириктирилиб, унинг улуши 52 фоиз-
ва инклюзив иқтисодий ўсишни таъ- зиш мамлакатда экологик барқарорликни га етказилган. 22 та чиқинди полигони
минлаш борасидаги чора­тадбирлар таъминлашда муҳим аҳамият касб этади. рекультивация қилинган, 8 та полигон
самарадорлигини ошириш, қайта тик- ёпилган, чиқиндиларни қайта ишлаш
ланувчи энергия манбаларидан фой- Ҳосил бўладиган қаттиқ маиший чи- 29,6 фоизга етказилган.
даланиш ҳамда иқтисодиётнинг барча қиндиларни қайта ишлаш даражасини
65 фоиздан ошириш эса аҳоли пунктла- Биргина мисол. “Chust dpk kompozit”
рининг санитария ва экологик ҳолатини МЧЖ томонидан бирламчи ва икки-
яхшилашда зарур тадбир ҳисобланади. ламчи полиолефин маҳаллий хомашё-
си ва ёғоч чиқиндилари асосида импорт
Шунингдек, қарор билан саноат тар- ўрнини босувчи декоратив ёғоч­поли-
моқларида “яшил” иқтисодиётга ўтиш ва мер композитлари ишлаб чиқариш тех-
энергия тежамкорлигини таъминлаш бў- нологиясини тижоратлаштириш лойи-
йича концепция, 2030 йилгача Ўзбекис- ҳаси амалга оширилиши натижасида
тон Республикасида “яшил” иқтисодиёт- йилига 120 минг тоннагача иккиламчи
га ўтиш ва “яшил” ўсишни таъминлаш полиэфир ва 150 минг тоннагача ёғоч
бўйича ҳаракатлар режаси, 2022–2026 чиқиндиси қайта ишланяпти. 200 минг
йилларда иқтисодиёт тармоқларида куб метр арзонлаштирилган ёғоч­поли-
ёқилғи­энергетика ресурсларини те- мер композит қурилиш материаллари
жашнинг мақсадли параметрлари ҳам ишлаб чиқарилмоқда.
тасдиқланган. Шу билан бирга, ҳужжат
билан “яшил” иқтисодиётни жорий этиш Хулоса ўрнида давлатимиз раҳба-
ва уни ривожлантириш бўйича ваколат- рининг 2021 йилда Жанубий Кореяда
ли давлат органлари белгиланиб, му- бўлиб ўтган “Яшил ўсиш ва глобал мақ-
тасадди вазирлик ва идораларнинг бу садлар учун ҳамкорлик — 2030” иккинчи
халқаро саммитида сўзлаган нутқидаги
қуйидаги иқтибосни келтириш мумкин:
“Бугунги кунда она табиатнинг ўзи биз-
га йўллаётган огоҳлик қўнғироғига бе-
парво бўлмаслигимиз керак. Афсуски,
иқлим ўзгаришлари тобора кучайиб
бормоқда. Бугун “яшил тараққиёт” бора-
сидаги мақсадларга эришиш учун мам-
лакатларнинг ҳаракатлари янада фаол
ва самарали бўлиши кераклигига ҳеч
ким шубҳа қилмаяпти. Бошқа чорамиз
ҳам йўқ...”.

МАҲАЛЛА ЎЗГАРСА — ЖАМИЯТ ЎЗГАРАДИ

ФАРОВОНЛИККА ЙªНАЛТИРИЛАЁТГАН САРМОЯЛАР ўрганмоқда. Аммо устахонани кенгайти-
риш ва маҳсулот турларини кўпайтириш
Тадбиркорлик осон иш эмас. Аввало, узоқни кўзлаган режа, — Кредитларнинг асосий қисми хо- учун имконият топа олмаётганди.
илм ва изланиш ва пировардида сармоя керак бўлади. тин­қизлар тадбиркорлиги ва ёшлар
лойиҳаларини молиялаштиришга йў- — Замонавий ишлаб чиқариш ва сав-
Фарғона вилоятида тадбиркорлик, Аҳмаджон Ҳайдаров. — Бу маблағ эва- Бу ерда маҳалладаги 70 дан ортиқ аҳо- ва кулоллик йўналишида иш фаолия- налтирилмоқда, — дейди Марказий до мажмуаси қурилгани айни муддао
кичик ва ўрта бизнес тармоқлари учун зига замонавий ишлаб чиқариш ускуна- ли иш билан таъминланди. тини кенгайтирди. Натижада 15 та дои- банкнинг Фарғона вилояти бош бошқар- бўлди, — дейди уста. — Шу кунга қадар
имтиёзли кредитлар ажратиш бораси- лари харид қилдик. Ишчи­хизматчилар мий иш ўрни яратди, 30 дан ортиқ аҳоли маси бошлиғи ўринбосари Зоҳиджон мослашган устахоналарда бир амаллаб
да тизимли ишлар олиб борилмоқда. учун зарурий шарт­шароитлар яратдик. — Айни кунда “Навбаҳор” саноат билан касаначилик йўналишида шарт- Деҳқонов. — Бу борада Президенти- ишлаб келаётгандик. Ишлаб чиқариш
Жорий йилнинг ўтган даврида тижорат зонасида умумий қиймати 2 миллиард нома тузди. Шу кунга қадар оилавий мизнинг 2021 йил 20 декабрдаги “Ои- ҳажми ва сифати ҳам шунга яраша эди.
банклари томонидан 5 минг 643 тад- Мазкур корхона чиқиндиларни қайта сўмлик янги лойиҳани ишга туширяп- корхонада ишлаб чиқарилган 50 минг лавий тадбиркорликни ривожлантириш Энди устахонамиз уч баробар кенгай-
биркорлик субъекти лойиҳалари учун ишлашни ташкил этиш борасида ҳам миз, — дейди тадбиркор Суҳробжон Ра- долларликдан ортиқ маҳсулот экспорт- ва аҳоли даромад манбаини кенгайти- ди. Бу қўшимча иш ўринлари яратиш,
9 триллион 212 миллиард сўм маблағ иш олиб бормоқда. Умумий қиймати 2,5 сулов. — Бу иш ўринлари яратиш, маҳ- га йўналтирилди. ришга доир қўшимча чора­тадбирлар маҳсулот турларини кўпайтиришда қўл
ажратилди. Бу ўтган йилдагига нис- миллион долларлик ушбу лойиҳа амал- сулот турларини кўпайтириш, сифатини тўғрисида”ги қарори муҳим аҳамиятга келаётир. Шу мақсадда 24 миллион сўм
батан 27 фоиз кўп. Натижада саноат, га оширилиши натижасида 80 тага яқин ошириш имконини беради. Оилавий йўналишдаги тадбиркор- эга. Шу кунга қадар бу йўналишда 40 имтиёзли кредит олиб, замонавий жи-
қишлоқ хўжалиги, чарм­пойабзал, янги иш ўрни яратилади ҳамда йилига лик ташаббусларини қўллаб­қувватлаш минг 737 тадбиркорга 906,2 миллиард ҳоз ва хомашё сотиб олдик. Ҳар ойда
фармацевтика ва хизмат кўрсатиш 300 минг тонна чиқинди қайта ишланади. Ариқбўйи маҳалласида яшовчи ку- мақсадида банклар томонидан шу кунга сўм кредит ажратилди. 15 миллион сўмдан ортиқ қўшимча да-
билан боғлиқ кўплаб янги лойиҳалар лол Мирзоҳид Турсунов ҳам оилавий қадар 746 субъектга 19 миллиард 233 ромад оляпмиз.
ишга тушди. Минглаб иш ўринлари Қувасой шаҳридаги “Asl Grand Oil” бизнесини йўлга қўйиш учун банкдан минг сўм кредит берилди. Бувайда тумани “Чўмбоғиш” маҳалла
яратилди. МЖЧ томонидан амалга оширилган ис- 200 миллион сўм сармоя олиб, чинни фуқаролар йиғинидаги 854 хонадонда 5 Марғилон шаҳридаги Мустақиллик
тиқболли лойиҳани қўллаб­қувватлаш мингдан ортиқ аҳоли истиқомат қилади. маҳалласида умргузаронлик қилаёт-
“Life Import” МЧЖ томонидан Қўқон учун банкдан 10 миллиард сўм ажра- Аксарият хонадонлар ёғоч маҳсулотла- ган Мунира Эргашева ишсизлиги боис,
шаҳрида ишга туширилган янги лойи- тилиши ҳисобига 25 иш ўрни яратилди. рини қайта ишлаб, эшик­ром ва мебель “Аёллар дафтари”да турарди. Қўлида
ҳа 120 дан ортиқ аҳоли бандлигини Нефть маҳсулотларини қайта ишлаш ва ишлаб чиқаради. Маҳаллада 22,4 гек- гулдек ҳунари бор. Лекин фаолиятини
таъминлади. Бу ерда йилига 100 мил- сотиш йўналишида иш бошлаган корхо- тар майдонда қад кўтарган дурадгорлик бошлаш учун сармоя етишмаётганди.
лион дона шприц, 30 миллионта тиб- нада қисқа фурсатда умумий қиймати ва мебель ишлаб чиқариш ҳамда савдо Бу оилага “Ҳар бир оила — тадбиркор”
бий инфузион системалар ҳамда 33,5 180 миллиард сўмликдан ортиқ маҳсу- комплекси бу борада янги имкониятлар дастури доирасида 26 миллион сўм кре-
миллион дона тиббий маска ва бахила лот ишлаб чиқарилди. эшикларини очди. Мажмуада бир вақт- дит берилди. Бугун Мунира маҳалла-
ишлаб чиқарилади. Янги корхона ишга нинг ўзида маҳсулот ишлаб чиқариш, нинг уста чеварларидан. Ўзини ўзи банд
туширилиши ҳисобига вилоятда фар- Риштон тумани “Чиннигарон” маҳал- сотиш ва кўргазмалар ташкил этиш қилиш асносида яна 3 нафар маҳалла-
мацевтика ва тиббий жиҳозлар ишлаб ла фуқаролар йиғинидаги “Суҳробжон мумкин. дошини ҳам иш билан таъминлади.
чиқаришга ихтисослаштирилган корхо- Расулов” оилавий корхонасида тайёр-
налар сони ўнтага етади. ланаётган чинни ва сопол буюмлар Мазкур маҳалладаги 53 нафар фу- Сирасини айтганда, тадбиркорлик,
ички бозордан ташқари қўшни мамла- қаронинг тадбиркорлик лойиҳаларини оилавий бизнесни қўллаб­қувватлаш
— Лойиҳамиз учун банкдан 1,8 мил- катларга ҳам экспорт қилинмоқда. қўллаб­қувватлаш учун 1 миллиард 24 борасидаги истиқболли лойиҳалар, им-
лион АҚШ доллари миқдорида кредит миллион сўм имтиёзли кредит берилди. тиёз ва имкониятлар нафақат шаҳар ва
ажратилди, — дейди корхона раҳбари Тижорат банки ажратган 500 мил- туман марказлари, балки чекка ва олис
лион сўм кредит оилавий корхона фао- Шукрулло Усмонов эшик­ром ва ме- ҳудудларда ҳам аҳоли бандлигини таъ-
лиятини ривожлантиришда қўл келди. бель ишлаб чиқаради. “Уста­шогирд” минлаш ҳамда шу орқали фаровонлиги-
мактаби асосида ўндан ортиқ ёш ҳунар ни оширишга хизмат қилаётир.

Расулжон КАМОЛОВ,
“Янги Ўзбекистон” мухбири

Нигоҳ 52022 йил 6 декабрь, 248-сон

ФРАНЦИЯ ТАЪЛИМ ХОРИЖДАГИ ВАТАНДОШ
ТИЗИМИ
Силикон водийси барча технологик компаниялар
ҚАЙСИ ЖИҲАТИ БИЛАН ЎЗБЕКИСТОНЛИКЛАРНИ марказидир. Жумладан, UBER юк ташиш, такси
ва маҳсулотларни етказиб бериш хизматини ўз
ЎЗИГА ТОРТМОҚДА? модернизация қилиш бош бошқарма- ичига олган энг йирик компания ҳам шу ерда
си бошлиғи Франсуа Даниель Мижон жойлашган. Икки йилдан бери мазкур компанияда
ХАЛҚАРО ҲАМКОРЛИК электрон ҳукуматга бағишланган фо- дастурчи бўлиб ишлаяпман.
румлардан бирида маълум қилган.
Музаффар ЖАЛОЛОВ, Айни пайтда мамлакатнинг ҳар бир QR-кодни сканер қилиш орқали видеога ўтинг!
Тошкентдаги Инҳа университети ректори фуқароси турли архив материалла-
ридан фойдаланиш имкониятига эга. КАТТА ОРЗУЛАРИМ
Бошланиши 1-бетда Давлат сайтларида керакли ҳужжат- ªЗБЕКИСТОН
лар ва материалларни топиш осон.
Бу воқеа Ўзбекистон билан Франция ўртасида дипломатик Шу мақсадлар учун асосий бўлим- БИЛАН БО¡ЛИ¯
муносабатлар ўрнатилганининг 30 йиллигини нишонлаш лардан маълумотларга кириш имко-
доирасида рамзий маънога эга бўлиб, унинг салмоқли нини берувчи Легифрансе дастури Дархонбек МАМАТАЛИЕВ,
ривожланиш нуқтаси Президентимизнинг яқинда ушбу яратилди. UBER халқаро компанияси
мамлакатга расмий ташрифи чоғида қайд этилди. Икки давлат дастурчи муҳандиси
раҳбарларининг самарали музокаралари натижаси сифатида Шу боис, Франция электрон ҳукумат,
турли жабҳаларда, жумладан, таълим соҳасида ҳам ҳамкорликка рақамлаштириш, сунъий интеллект,
оид қатор шартномалар имзоланди. робототехника бўйича кадрлар тайёр-
лаш тизимини такомиллаштиришга
катта эътибор қаратмоқда. Бугунги кун-
да Францияда IT ва дастурлашни ўрга-
тиш бўйича энг яхши университетлар
фаолият кўрсатмоқда. Келгусида улар
билан ҳамкорликнинг йўлга қўйилиши

Шу ўринда савол туғилади: Фран- эътироф этилади, ҳудуддаги нуфузли Информатикага
ция олий таълим тизими қайси жи- ва илғор тадқиқот марказлари ҳисоб- қизиқишим болаликдан
ҳати билан эътиборга сазовор ва бу ланади.
йўналишдаги икки томонлама ҳам- бошланган
корлик Ўзбекистон учун нимаси би- Шунинг учун талабалар иммигра-
лан муҳим? цияси бўйича Франция Европа дав- давлатлари раҳбарлик қиладиган мамлакатимизда ҳам ахборот техно- 2015–2019 йилларда Тошкентда- чақиришади. Университетларда, ан-
латлари орасида етакчилик қилади. рақамли муҳитни тартибга солувчи логиялари соҳасини янги босқичга ги Инҳа университетида компьютер жуманларда нутқ сўзлайман, IT йўна-
Гапни Франциянинг юқори даража- “Campus France” агентлиги маълумот- кучли қонунчилик шакллангани ҳам кўтаришда муҳим омил бўлиб хизмат муҳандислиги бўйича таҳсил олдим. лишдаги нуфузли тадбирларда ишти-
да ривожланган космик давлат экани- ларига кўра, таҳсил оладиган талаба- катта ёрдам берди. қилади. Компьютерга қизиқишим ёшлигимдан рок этаман. Бир оёғим она ватанимда,
дан бошлайлик. Иқтисодиётнинг уму- ларнинг 12 фоизи чет эл фуқарола- бошланган. Аввалига компьютерда десам ҳам бўлади. Шу боис, ўзимни
мий ҳажми бўйича мамлакат Европа ридир. Бу ерда ҳар учинчи докторлик Ахборот жамиятини ривожлантириш Умуман олганда, мамлакатларимиз турли ўйинлар ўйнадим, расмлар чиз- Ватандан йироққа кетмаганман, деб
Иттифоқида (Германиядан кейин) даражаси хорижликларга берилади. ва ташкил этиш дастурининг муҳим ўртасидаги икки томонлама, жумла- дим. Офис дастурларини яхши тушу- ҳисоблайман. Келгусида фақат IT ком-
иккинчи ўринда туради. 2019 йилда Францияда олий таълим муассасала- йўналишларидан бири ўлароқ, фран- дан, таълим соҳасидаги ҳамкорлик нардим. Акам эса муҳандис­дастур- панияда ишламасдан, тадбиркорлик
Франция АҚШ, Хитой, Япония, Гер- рининг уч тури мавжуд: университет- цуз жамиятининг рақамли трансфор- ижобий натижаларини олдиндан тах- чиликни пухта биларди. Унга қизиқиб фаолиятимни ҳам юритмоқчиман. Кат-
мания ва Ҳиндистондан кейин дун­ лар, олий мактаблар ва ихтисослашти- мациясидан олдин электрон ҳукумат мин қилишимиз мумкин. Етарли таж- мен ҳам дастурчи бўлишни орзу қил- та орзуларим Ўзбекистон билан боғ-
ёда иқтисодий ривожланган олтинчи рилган мактаблар. Уларнинг аксарияти яратилган эди. Бу ишлар кенг миқёсда рибага эга ва уни бошқалар билан ба- ганман. Илк бор 9­синфда ўқиб юрга- лиқ. Юрт ривожига ҳиссамни қўшиш
давлат сифатида тан олинган. Ўтган давлат университетлари бўлиб, бошқа амалга оширила бошланган 2012 йил- ҳам кўришга тайёр бўлган давлатнинг нимда информатика фанидан HTML фарзандлик бурчимдир.
йили мамлакат иқтисодиётининг ўсиш мамлакатлардагидан унчалик фарқ да ҳукумат самарали электрон хизмат таълим соҳасидаги узоқ йиллик таж- бўйича веб­сайт яратганман. Кейин-
суръати 2,7 фоизни ташкил этди, бу қилмайди. Аммо олий мактаблар кўрсатиш натижасида 10 миллиард ев- рибасини ўзлаштириш уни ҳаётимиз- чалик коллежда ўқиб юрган чоғимда Эътибор катта,
аввалроқ тахмин қилинганидан 0,2 мамлакатдаги энг машҳур ва нуфуз- родан ортиқ маблағ тежаган. Бу ҳақда га татбиқ этиш учун кўплаб имконият информатика фанидан бир неча хал- қилинадиган
фоиз юқоридир. 2021 йилда Фран- ли университетларни ўз ичига олган Франция Давлат бюджети, молия ва эшиклари очилишига туртки вазифа- қаро ва республика олимпиадаларида ишлар кўп
ция ялпи ички маҳсулоти ҳажми 2937 таълим муассасаларидир. Францияда ислоҳотлар вазирлигининг давлатни сини ўтайди. иштирок этдим. Университетда ўқиган
миллиард АҚШ долларидан иборат уларнинг сони 200 дан ортиқ. Бу ерда йилларимда дастурлашни профессио- Ўзбекистонда IT соҳада жуда катта
бўлди. муҳандислик, менежмент, иқтисодиёт, нал даражада ўргандим. ўсиш кузатиляпти. Мисол учун, дастур-
ҳарбий, таълим ва маданият соҳала- чилар олаётган маошга қараб талаб
Мамлакатнинг бундай барқарор рида юқори малакали мутахассислар 2015 йилда биринчилардан ошаётганини қайд этиш мумкин. Беш
ривожланиши ва стратегиясида ин- тайёрланади. Барча олий ўқув юртла- бўлиб болаларга йил олдин ойига 500 доллар маош
сон капитали ҳамда унинг асосий ри кириш имтиҳонларини мустақил ўт- дастурлашни ўргатиш олганман. Ҳозир ўша пайтдаги дара-
таркибий қисмларидан бўлган таъ- казиш ҳуқуқига эга. лойиҳаси — Codecraftни жамдаги дастурчилар камида 700­800
лим алоҳида ўрин тутади. Зотан, жорий этдик. Ўшанда АҚШ доллари миқдорида маош олмоқ-
Франция ҳар йили ялпи ички маҳсу- Ахборот технологиялари соҳаси- 8-9 ёшли болаларга да. Ахборот технологиялари соҳасига
лотининг тахминан 6,1 фоизини таъ- даги мутахассис сифатида айтишим дастурлашни ўргатиш катта қизиқиш билдирилмоқда. Жуда
лимга йўналтиради. мумкинки, Франция рақамли техно- бўйича ишлаганмиз. кўп таълим ресурслари пайдо бўляп-
логияларни ривожлантириш бўйича Дарсликларни ҳам ўзимиз ти. Ҳар хил стартаплар ва компания-
Францияда олий маълумотга эга нафақат Европа Иттифоқи, балки жа- тузиб чиққанмиз. Икки лар ташкил этилаётгани қувонарли.
бўлган ёки олий маълумот олишни ҳон миқёсида ҳам етакчи давлатлар- йил шу лойиҳа устида
хоҳловчи ҳар бир одам PSL (Paris дан. Бу натижага мамлакат ҳукумати ишладим. Шу муддатда IT инфратузилмасини яхшилаш,
Sciences & Lettres) университети, ва IT ҳамжамиятининг узоқ муддатли 500 нафардан ортиқ болага аҳоли, айниқса, ёшларнинг бу борада-
Париж политехника университети, ҳамкорлиги натижасида эришилган. дастурлашни ўргатдик. ги саводхонлигини ошириш борасида
Сорбонна университети, Лион уни- Мутахассислар фикрича, бу ривож- сезиларли ишлар қилинмоқда. Айниқ-
верситети каби машҳур француз олий ланишга нафақат интернет кўлами Бу олдин хаёлга келтириб бўлмай- са, онлайн таълимга катта эътибор қа-
таълим муассасалари ҳақида маъ- ва ундан фойдаланиш миқёси кен- диган иш эди. Чунки ёш болага қандай ратилаётганини алоҳида таъкидлашни
лумотга эга. Улар барча ўқишни орзу гайгани, балки Европанинг бошқа қилиб дастурлашни ўргатиш мумкин? истардим. Биз Codecraft стартапини
қиладиган университетлар сифатида Катта одамлар дастурлашни ўрганиши яратганимизда бу онлайн ўқитиш тизи-
мумкин, бироқ болаларга бу юмуш қи- ми Ўзбекистонда ўзини оқламайди, деб
ИНСОН ҚАДРИ УЧУН йинлик қилади, деган тушунча мавжуд ўйлардик. Чунки ҳар бир бола билан
эди. Бу стереотипдан чиқиб, болалар- ишлаш, йўл­йўриқ кўрсатиш керак — бу
БАРЧАГА БАРОБАР СИФАТЛИ БИЛИМ га дастурлашни ўргатиш мумкинлиги- осон иш эмас. Ҳозир кўп компаниялар-
ни исботладик. да онлайн дарслар йўлга қўйилаётгани
ИНКЛЮЗИВ ЖАМИЯТ ҚУРИШ ЙЎЛИДАГИ ЧАҚИРИҚҚА ва бу тизим ўзини оқлаётганининг гуво-
Халқаро ҳи бўлиб турибмиз.
МУНОСИБ ЖАВОБ давлат педагогика университетида компанияларга йўл
ўзига хос бой тажриба тўпланган. Ўзбекистонга жуда кўп
Дилобар ЁҚУБЖОНОВА, Хусусан, университетнинг махсус Шундан кейин Ўзбекистонда маш- халқаро компаниялар
Тошкент давлат педагогика университети педагогика ва инклюзив таълим фа- ҳур “Super Dispatch” компаниясига кириб келди. Аксарият
доценти, педагогика фанлари доктори культетида сурдопедагогика (қўшим- ишга ўтдим. Янги ишхонам автома- юртдошларимиз
ча сурдотаржимон), логопедия ва шиналарни етказиб бериш бўйича халқаро лойиҳаларга
Президентимизнинг 3 декабрь — Халқаро ногиронлар куни олигофренопедагогика бакалавриат дастурий таъминот яратиш билан қизиқиш билдирмоқда.
муносабати билан халқимизга мурожаати мамлакатимиз таълим йўналишлари ва махсус педа- шуғулланарди. Аввалига компания- Бу қувонарли. Лекин бу
тарихидаги камёб ҳолатлардан бири сифатида эсда қоладиган гогика (сурдопедагогика, логопедия, да кичик дастурчи бўлиб ишладим. мамлакатимизда соҳа
бўлди. Воқеликнинг ижтимоий аҳамияти шундаки, давлат олигофренопедагогика), магистратура Кейин EPAМ глобал консалтинг ком- шиддат билан ривожланиб
раҳбари даражасида бундай мурожаатнинг йўлланиши Янги мутахассисликлари бўйича юқори ма- паниясида ишладим. У АҚШнинг кетганини билдирмайди.
Ўзбекистонда инклюзив жамият қуришга муносиб чақириқ лакали кадрлар тайёрланмоқда. Филадельфия шаҳрида жойлашган. Дастурчиларнинг
сифатида янгради. Шу пайтгача “Инсон қадри учун” тамойили Компаниядаги бир ярим йиллик фао- билими ва малакаси
остида қилинган эзгу ишлар тамалини янада мустаҳкамлаб, Ногиронлиги бор болалар билан лиятим давомида жуда кўп янгилик етарли эмас. Тажрибаси
навбатдаги босқичга йўл очди. ишлашнинг ўзига яраша масъулияти ўргандим. Ҳар хил миллат вакиллари кам. Катта лойиҳаларда
ва мураккабликлари мавжуд. Шу боис, билан ишладим. АҚШнинг корпора- ишлаб кўрмаган
Мурожаатда таъкидланганидек, сенсор (сезги) ёки руҳий нуқсонла- Айни пайтда мамлакатимизда жис- мутахассисларни тайёрлаш жараёни- тив, муҳандислик маданияти билан мутахассис соҳани пухта
“жамиятимизнинг ажралмас бир қисми ри бўлган болалар, шунингдек, узоқ моний ёки психик ривожланишида нуқ- да танланган соҳанинг мана шундай яқиндан танишдим. Шундан сўнг кўп ўрганолмайди.
бўлган ногиронлиги бор фуқароларнинг вақт даволанишга муҳтож болалар сони бўлган болалар учун 86 та махсус нозик жиҳатларига ҳам алоҳида эъти- компанияларга, жумладан, “Google”,
ҳуқуқ ва манфаатларини таъминлаш, давлат ихтисослаштирилган таълим мактаб ва мактаб­интернат фаолият бор қаратилади. Соғлом рақобат му- “Apple”, “Amazon”, “Facebook” син- Ўзбекистонда IT соҳага қизиқув-
меҳнат ва турмуш шароитларини яхши- муассасаларида, умумий ўрта ва юритиб, уларда 20 мингдан зиёд бола ҳитини шакллантириш, илмий­педаго- гариларга ишга кириш учун шахсий чилар кўп. Яқинда “Янги Ўзбекистон”
лаш мақсадида кейинги йилларда мам- ўрта махсус таълим ташкилотларида таълим олмоқда. Алоҳида таълим эҳ- гик фаолияти даражаси ва сифатини маълумотномамни юбордим. Баъзи университетида ахборот технология-
лакатимизда бир қатор қонунлар ҳамда инклюзив шаклда ёки уй шароитида тиёжлари бўлган ўғил­қизларни соғ- оширишни муносиб рағбатлантириш компаниялар синовидан муваффа- лари ҳафталиги бўлиб ўтди. Анъана-
25 дан ортиқ бошқа меъёрий­ҳуқуқий якка тартибда таълим олиши кўзда лом тенгдошлари қатори умумтаълим орқали профессор­ўқитувчилар илмий қиятли ўтдим, баъзан рад жавобини вий ўтказилаётган бу тадбир шундай
ҳужжатлар қабул қилиниб, мустаҳкам тутилди. Қонун билан таълим шакл- мактабларида ўқитиш амалиётини ри- салоҳиятидан самарали фойдаланил- олган пайтларим бўлди. Катта тажри- истеъдодли дастурчилар шакллани-
қонуний база яратилди. Бу эса мазкур лари қаторига инклюзив таълим шак- вожлантириш мақсадида махсус таъ- моқда. Магистрант, докторант ҳамда ба орттирдим. Бир неча нуфузли ком- шига хизмат қилади. Ўзбекистонлик
тоифа вакилларига тиббий­ижтимоий ли ҳам киритилган бўлиб, у алоҳида лим муассасаларида таълим олаётган ёш ўқитувчиларнинг илмий фаолияти- паниядан ишга таклиф этишди. Мен ёшлар дунёнинг машҳур дастурчи му-
хизматлар кўрсатиш, уларнинг билим таълим эҳтиёжлари ва индивидуал ўқувчиларнинг умумтаълим мактаб- ни ривожлантириш мақсадида кафед- UBER компаниясида тўхтадим. ҳандислари билан танишиш имкония-
олиши, меҳнат қилиши, малакали тиб- имкониятларнинг хилма­хиллигини ларига интеграциялашуви тажрибаси раларда ҳар ойда илмий­назарий ва тига эга бўлди. Дунёнинг етакчи ком-
бий хизматлардан фойдаланиши, ўз ҳисобга олган ҳолда барча таълим қўлланяпти. Натижада сўнгги йиллар- илмий­методик семинарлар ташкил 2020 йилда UBER жамоасига қў- панияларида ишлаётган дастурчилар
истеъдод ва салоҳиятини рўёбга чи- олувчилар учун таълим ташкилотла- да алоҳида таълим эҳтиёжи бўлган этилади. Ушбу йиғинларда махсус педа- шилган эдим. Ўшанда пандемия айни тажрибасини ўрганди. Бу ёшларнинг
қариши, мухтасар айтганда, ўзларини рида таълим олишга бўлган тенг им- 500 нафарга яқин ўқувчи умумий ўрта гогика соҳасининг долзарб масалалари авж олган, етказиб бериш, хизмат кўр- дастурчиликка интилиши қизиқиш че-
жамиятимизнинг тўлақонли аъзоси деб кониятларни таъминлашни назарда таълим мактабларига қайтарилди. Ҳо- муҳокама этилади. Мавзу юзасидан ху- сатиш тизими буткул онлайн формат- гарасидан ўтиб, бир умрлик касбга ай-
ҳис этиши учун янада қулай шароитлар тутади. зирги кунда 3,2 мингдан ортиқ умумий лоса ҳамда тавсиялар шакллантирила- га ўтиб кетганди. Илгари дўконлардан ланишига замин яратади.
яратиш имконини бермоқда”. ўрта таълим мактабида 13 мингга яқин ди. Талабаларнинг махсус педагогика харид қилинадиган барча маҳсулотлар
Янги Ўзбекистоннинг 2022–2026 ўқувчи инклюзив таълим билан қам- ихтисослиги бўйича билим, кўникма ва энди онлайн сотиб олина бошлади.
Шу ўринда алоҳида ўқиш эҳтиёжи йилларга мўлжалланган тараққиёт раб олинган. Жорий йилда алоҳида малакасини ошириш билан бирга янги Кафе ва емакхоналар ёпиқ, хуллас,
бўлган болаларнинг сифатли билим стратегиясида ҳам ногиронлиги бўл- таълим эҳтиёжи бўлган болаларнинг инновацион ғоя, лойиҳаларни ишлаб етказиб бериш хизмати шиддат билан
олиш ҳуқуқи халқаро ҳуқуқий­меъ- ган шахсларни қўллаб­қувватлашнинг 24 фоизи, 2025 йилгача эса 40 фоизи чиқишга йўналтирилади. ривожланган палла эди.
ёрий ҳужжатларга мувофиқ тарз- самарали тизимини шакллантириш, умумий ўрта таълим муассасаларига
да тегишли қонун ва қарорларда ўз уларнинг ҳаёт сифати ва даражасини жалб қилиниши белгиланган. Таълим олишдаги имкониятлар Мендан тез­тез Ватан соғинчи ҳа-
ифодасини топаётганини қайд этиш ошириш мақсадида ногиронлиги бўл- тенглиги инклюзив жамият қуриш йў- қида сўрашади. Бунга жавобан айти-
жоиз. Жумладан, янги таҳрирдаги ган шахсларнинг жамият ижтимоий­ Мана шундай мактаблар учун пе- лидаги муҳим қадамлардан. Шу орқа- шим керак: ҳар олти ойда Ўзбекис-
“Таълим тўғрисида”ги қонунга бирин- иқтисодий ҳаётига жалб қилиниши ва дагогларни тайёрлаш бўйича Тошкент ли ногиронлиги бор ўғил­қиз жамият- тонга келаман. Кўпроқ тадбирларга
чи марта “инклюзив таълим” тушун- фаол иштирокини таъминловчи инк- га ўзини керакли ҳис этади. Халқнинг
часи киритилди. Унинг “Умумий ўрта люзив таълим ва ишга жойлаштириш бир бўлаги эканини англаб, мамлакат
ва ўрта махсус таълим” деб ном- тизимини такомиллаштириш вазифа- ривожига дахлдорлик туйғуси билан
ланган моддасида жисмоний, ақлий, лари белгиланди. яшайди.

6 2022 йил 6 декабрь, 248-сон Маънавият

АДАБИЙ ДЎСТЛИК — АБАДИЙ ДЎСТЛИК

АБАЙ ИЖОДИГА ҚИЗИҚИШ
ЎЗБЕКИСТОНДА ҲАМ ОРТИБ
БОРМОҚДА. АЙНИҚСА, ПРЕЗИДЕНТ
ШАВКАТ МИРЗИЁЕВНИНГ 2018 ЙИЛ
13 МАРТДАГИ “БУЮК ҚОЗОҚ ШОИРИ
ВА МУТАФАККИРИ АБАЙ ҚЎНОНБОЕВ
ИЖОДИЙ МЕРОСИНИ КЕНГ ЎРГАНИШ ВА
ТАРҒИБ ҚИЛИШ ТЎҒРИСИДА”ГИ ҚАРОРИ
УЛУҒ ШОИРГА ЮКСАК ЭҲТИРОМ
БЎЛИШ БИЛАН БИРГА, ҚАРДОШ ҚОЗОҚ
ХАЛҚИГА, УНИНГ БЕТАКРОР АДАБИЁТИ
ВА МАДАНИЯТИГА, ЁРУҒ КЕЛАЖАГИГА
КАТТА ҲУРМАТ ВА ИШОНЧНИНГ ЁРҚИН
ИФОДАСИДИР.

ТИЛГА ЕНГИЛ, Шоирнинг ўзбек тилидаги “Сайлан-
ма” асарлар тўплами ҳамда “Ўзбек ва
ЮРАККА ИЛИ¯ ªЛАНЛАР қозоқ адабий алоқалари” номли ада-
бий­таҳлилий мақолалар тўплами нашр
Серик УСЕНОВ, этилди. “Ўзбекфильм” киностудияси-
Ўзбекистон қозоқ миллий маданий маркази раиси да Абай ҳақида “Абай сўзи” ҳужжатли
фильми суратга олинди. “Абай абадия-
Ўзбекистон ва Қозоғистон ўртасидаги ўзаро дўстлик ва тафаккур қилишга, миллат сифатида ти” монографик асари китоб ҳолида
ҳамкорлик муносабатлари янги босқичга кўтарилган бугунги ўзини танишга йўналтирди. Эл тинч, нашр этилиб, коллеж ва мактабларга
кунда қардош ўзбек ва қозоқ халқлари орасидан етишиб осойишта ҳаёт кечиришини, илмли­ тарқатилди. Бу китоб асосида улуғ қо-
чиққан улуғ сиймоларни ҳар икки элда бирдай қадрлаш, билимли бўлишини, маданияти юкса- зоқ шоири таваллуди муносабати би-
халқларимизга қолдириб кетган ўлмас меросларини ўрганиш лишини орзу қилган улуғ шоир халқи- лан билим даргоҳларида унинг ҳаёти ва
ва тарғиб қилишга катта аҳамият қаратилмоқда. Чунки га теран ҳикматлар ва гўзал туйғулар ижоди мавзусида “Абай асарларининг
халқларимизнинг келиб чиқиши бир, тарихи муштарак ва асл билан тўлиб­тошган ажойиб шеърлар билимдони” иншолар кўрик­танлови ўт-
қадриятлари бир-бирига монанддир. хазинасини мерос сифатида қолдирди. казилди.

Эл ардоғидаги шундай сиймолар- юксак маънавий дунёси халқининг қалб Юртимизда айни кунларда атоқли деб аталган таълим­тарбиявий, фалса- Юртимизда Абай Қўнонбоевнинг ада- Ҳозир ҳам, айниқса, 10 август —
дан бири ХIХ асрнинг иккинчи ярми ва тўридан мангу жой олган. шоир ижодий меросини кенг тарғиб қи- фий асар ёзган. Шунингдек, у рус адиб- бий мероси юксак баҳоланиб, асарлари Абай Қўнонбоев таваллуд топган сана
ХХ аср бошида яшаб ижод этган қозоқ лиш мақсадида “Абай Қўнонбоев мероси ларидан Пушкин, Лермонтов, Толстой, ўзбек тилида бир неча бор нашр этилган. арафасида унинг бой ижодий мероси-
халқининг улуғ мутафаккир шоири ва Шу боис, Абай ижодига қизиқиш Ўзбе- ҳафталиги” ўтказилиши ҳам ўзбек­қозоқ Салтиков­Щедрин, Некрасов, Крилов Тошкент шаҳрида 1945 ва 1961 йиллар- ни кенг ўрганиш ва тарғиб этиш мақ-
маърифатпарвари Абай Қўнонбоевдир. кистонда ҳам ортиб бормоқда. Айниқса, адабий ҳамкорлигини янада мустаҳ- кабиларнинг асарларини маҳорат би- да нашр этилган “Танланган асарлар”и, садида таълим муассасалари ҳамда
У, мана 177 йилдирки, барҳаёт номи ва Президент Шавкат Мирзиёевнинг 2018 камлайди. лан таржима қилган. 1970 йилда чиққан “Шеърлар ва поэма- жамоатчилик уюшмаларида — овул-
бетакрор ўлмас ижоди билан қозоқ халқи йил 13 мартдаги “Буюк қозоқ шоири ва лар” тўплами, 1974 йилда босилган “На- лар, қишлоқлар, маҳаллаларда “Абай
шуҳратини оламга ёйиб келмоқда. Шоир- мутафаккири Абай Қўнонбоев ижодий Абайнинг ижодий мероси 180 га яқин Абай мусиқа соҳасида ҳам самарали сиҳатлар” китоби шулар жумласидандир. асарларининг билимдони” мавзусида
нинг нуфузи, қозоқ халқининг тарихи, меросини кенг ўрганиш ва тарғиб қилиш шеър, 3 та поэма, 60 дан ортиқ таржима ижод қилган. Абайнинг кўпгина куй­қў- Машҳур қозоқ ёзувчиси М.Авезовнинг адабий­бадиий тадбирлар, мушоира-
унинг ижтимоий­сиёсий, адабий­мада- тўғрисида”ги қарори улуғ шоирга юксак ва унчалик катта бўлмаган проза ҳамда шиқлари ҳалигача халқ орасида машҳур Абай ҳақида ёзган тўрт жилддан иборат лар, учрашувлар давом этмоқда.
ний ҳаётидаги ўрни абадийдир. Абай- эҳтиром бўлиш билан бирга, қардош қо- тарихий мавзудаги бир неча мақоладан бўлиб, ижро этиб келинмоқда. Ҳозирги “Абай йўли” роман­эпопеяси 1951­1960
нинг адабий мероси, илғор фалсафий зоқ халқига, унинг бетакрор адабиёти ва иборат. вақтда шоирнинг 27 қўшиғининг 36 нус- йилларда таржима қилиниб, ўзбек ўқув- Жорий йил 29 сентябрь куни буюк
фикрлари, буюк яратувчилик ғоялари, маданиятига, ёруғ келажагига катта ҳур- хаси нотага туширилган. Айниқса, ўзи чиларига тортиқ этилганини ҳам айтиб қозоқ шоири ва мутафаккири тавал-
ватанга, табиатга ва ҳаётга бағишланган мат ва ишончнинг ёрқин ифодасидир. Абай ўз шеърларида ватанпарвар- айтганидек, “тилга енгил, юракка илиқ” ўтиш жоиз. лудининг 177 йиллигига бағишлаб
лик, меҳнатсеварлик, халқчиллик, би- ўланлари халқ орасида ёд бўлиб кетган. Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги
Мазкур қарор халқларимиз дўстлиги лим олиш, ҳунар ўрганиш, муҳаббат, 2015 йили Абай Қўнонбоев таваллуди- Миллатлараро муносабатлар ва хо-
ва ҳамкорлиги тарихидаги муҳим ҳужжат дўстлик ва эзгулик ғояларини баралла Абай қозоқ адабий ҳаётида янги юк- нинг 170 йиллиги юртимизда кенг нишон- рижий мамлакатлар билан дўстлик
бўлиб, Абай Қўнонбоевнинг етук бадиий илгари сурди, кенг тарғиб қилди. У про- салиш даврини бошлаб берди. У шоир, ланди. Унинг ҳаёти ва ижоди ҳақида “Абай алоқалари қўмитаси ҳамда Респуб-
асарлари, ибратли ҳаёти ва ижтимоий зада ҳам ижод қилиб, халқини маъри- достончи, ёзувчи, таржимон, бастакор, олами” илмий тадқиқот асари, “Ёрқин лика қозоқ миллий маданият марка-
фаолияти билан кенгроқ танишиш, ўр- фатга, маданиятга, инсонпарварликка файласуф олим, маърифатчи сифатида юлдуз” танланган асарлар тўплами нашр зи ҳамкорликда “Қардош адибларни
ганиш ва тарғиб қилиш имкониятини ундовчи 45 та катта­кичик ҳикоядан ижод қилиб, қозоқ классик адабиётининг қилинди, оммавий ахборот воситаларида ёд этиб” мавзусида ижодий учрашув
янада оширади. Қарорда таъкидланга- иборат “Насиҳатлар” — “Нақл сўзлар” отаси, поэзиясининг асқар тоғи, улкан у ҳақда туркум мақолалар чоп этилди. Шу- ўтказди. Абай ижодий меросини ўрга-
нидек, “Буюк маърифатпарвар шоир ва бастакори ва маърифатга бошловчиси нингдек, “Абай — қозоқ ва ўзбек халқининг ниш ва тарғиб қилишга бағишланган
мутафаккир, эзгулик ва дўстлик куйчиси даражасига чиқди. ёруғ юлдузи” кинофильми суратга олинди. шундай адабий кечалар, учрашувлар
Абай Қўнонбоевнинг шарафли номи ва Жойларда эса Абай ижодига бағишланган ва китобхонлар конференциялари
бой ижодий мероси нафақат қозоқ халқи, Абай асарларида халқини, замон- фестиваллар, конференциялар, адабий Навоий, Сирдарё, Хоразм, Жиззах ва
айни пайтда бутун туркий халқлар, жум- дошларини адолатли жамиятнинг, учрашув ва мушоиралар ўтказилди. Тошкент вилоятлари, Чирчиқ шаҳри
ладан, ўзбек халқининг ҳам қалбида бе- бахтли турмушнинг асослари нимада- ҳамда кўплаб туманларда ўтказиб
завол яшаб келмоқда”. лигини англаб етишга, содир бўлган Низомий номидаги Тошкент давлат келинмоқда.
нарса­ҳодисаларнинг туб моҳиятини педагогика университетида “Абай ва
Абайнинг ижодий мероси 180 га яқин шеър, тушуниб олишга чақирди. Одамларни ўзбек адабиёти” номли доимий экспо- Бу эзгу ишлар қардош ўзбек ва қозоқ
3 та поэма, 60 дан ортиқ таржима ва унчалик зиция ташкил этилди. Юртимиз бўйлаб халқлари ўртасидаги азалий дўстлик ва
катта бўлмаган проза ҳамда тарихий мавзудаги шоир ва ёзувчилар, олимлар иштироки- яқин ҳамкорлик янада ривожланиб бо-
бир неча мақоладан иборат. да учрашувлар, адабий кечалар ўтка- раётгани, ён қўшнимиз Қозоғистон билан
зилди. адабий­маданий ҳамда ижтимоий­иқти-
содий алоқалар тобора ўсиб, тараққий
этаётганининг ёрқин намойиши, деб би-
ламиз.

Шундай экан, биз азиз ўзбек ва қозоқ
китобхонларини, порлоқ келажагимиз
бўлган ёшларимизни ҳар икки қардош
халқ адабиётини севишга, буюк сиймо-
ларни қадрлашга, уларнинг ўлмас ада-
бий меросини чуқур ўрганиш ва тарғиб
қилишга чақирамиз.

НУҚТАИ НАЗАР бўламиз. Aммо баъзи рекламалар
дилни хира қилади. Аввало, номлар-
РЕКЛАМАГА ¯ªЙИЛГАН ТАЛАБЛАР КУЧАЙТИРИЛДИ га қўйиладиган лингвистик талаблар-
дан бири уларнинг тилга қўйиладиган
ЁХУД СОФЛИК МЕЗОНИГА ПУТУР ЕТМАСИН софлик мезонига мувофиқлиги, яъни
ўзбекча бўлиши масаласидир. Кейин-
Оқила ТЎРАҚУЛОВА, асл тилда кўрсатилиши мумкин. Рек- РЕКЛАМА ги йилларда юртимизда тадбиркор-
ТошДЎТAУ ўзбек тили таълими факультети доценти ламанинг ўзи давлат тилида тарқати- лик фаолияти объектлари, корхона,
лиши шарт. Янги таҳрирда қабул қи- Ҳозир қаерга бормайлик, реклама фирма, истеъмол товарларига ном-
Президентимиз 2022 йил 7 июнь куни “Реклама тўғрисида”ги линган қонун нормаларини қўллашда баннерларига дуч келамиз. Яхши рек- лар кўп ҳолларда хориж сўзларидан
янги қонунни имзолади. Қонунга маҳсулотларнинг харид ноаниқликларга олиб келган айрим лама, албатта, маъқул. Маҳсулот ўзи- фойдаланиб танланмоқда. Ёки хориж
қилинишини рағбатлантирувчи тадбирлар рекламаси ҳамда тушунчаларга аниқлик киритилди ва миздан чиқаётганини кўриб, хурсанд сўзлари ёрдамида ясалмоқда. Бу ҳо-
электрон тижоратда товарларни реклама қилишга нисбатан янги тушунчалар билан тўлдирилди. лат номга қўйиладиган софлик мезо-
талабларни белгиловчи янги қоидалар, “реклама акцияси”, Яна бир эътиборли жиҳати, қонунчи- ни бузилишига олиб келмоқда. Бунинг
“ахлоққа зид реклама”, “реклама фаолияти субъектлари”, лик ва ҳуқуқни қўллаш амалиёти ҳам- сабаби, бизнинг назаримизда, хори-
“реклама агенти” ва бошқа моддалар киритилди. да хорижий тажрибадан келиб чиққан жий тилда ёзилган реклама машҳур,
ҳолда, рекламага қўйилган талаблар яроқли, ишончли ва қиммат, бозори
Мазкур қонунда рекламада қўлла- “Реклама тўғрисида”ги қонунда мам- кучайтирилди ва янги нормалар ки- ёшга оид таснифини кўрсатмасдан чаққон савдо белгисиники, дея ўйла-
ниладиган тилга, шунингдек, рекла- лакатимиз ҳудудида реклама давлат ритилди. Aйниқса, мактаб дарслиги реклама қилиш кабилар тақиқланмоқ- шимизда.
ма мазмунини давлат тилидан бошқа тилида тарқатилиши, реклама мазму- ва дафтарларга реклама жойлашти- да. Хўш, бугунги кунда шу янги қонунга
тилларга таржима қилишга нисбатан нининг бошқа тиллардаги таржимаси риш, рекламада нархларни хорижий амал қилиняптими? Тил миллат ғурури бўлиши билан
янги талаблар белгиланди. Ушбу қо- матни унинг давлат тилидаги асосий валютада кўрсатиш, ахлоқ ва маъна- бирга, муҳим тарбия воситаси ҳамдир.
нуннинг мақсади рекламани тайёрлаш, маъносини бузиб кўрсатмаслиги керак- виятнинг умумэътироф этилган нор- Тилнинг юксаклигини оширувчи қудрат
жойлаштириш ва тарқатиш соҳасидаги лиги қайд этилган. маларига зид келувчи шакл, ибора ва қонун эмас, балки халқнинг ўзидир.
муносабатларни тартибга солишдан образлардан фойдаланиш, товар (иш,
иборат. Рўйхатдан ўтган товар ва хизмат хизмат)нинг асосий хусусиятлари тўғ- Шундай экан, реклама яратишда
кўрсатиш белгилари ҳамда логотиплар рисидаги маълумотларни истеъмолчи- давлат тилидан фойдаланиш, миллий-
дан яшириш, ахборот маҳсулотининг лик ва анъанавийлик, тил эгаларининг
умуммиллий маданий қарашлари, анъ-
аналари, менталитети, дунёқараши,
психологиясига зид келмаслиги, ўзга
тил аралашмаслиги қонунчиликнинг
тўлиқ ижроси таъминланишига хизмат
қилади.

“Янги Ўзбекистон” ва “Правда Востока” Бош муҳаррир: Таҳририятга келган қўлёзмалар тақриз қилинмайди ва Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси ҳузуридаги Навбатчи муҳаррир: Башорат Юнусова
газеталари таҳририяти” ДУК Салим ДОНИЁРОВ муаллифга қайтарилмайди. Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги Мусаҳҳиҳ: Насиба Абдуллаева
Дизайнер: Хуршид Абдуллаев
МУАССИС: Газетанинг етказиб берилиши учун обунани расмийлаштирган томонидан 2020 йил 13 январда 1047­рақам билан рўйхатга олинган.
Ўзбекистон Республикаси ташкилот жавобгар. Нашр индекси — 236. Буюртма Г­1264. Манзилимиз:
80849 нусхада босилди. 100029, Тошкент шаҳри,
Вазирлар Маҳкамаси Газета таҳририят компьютер марказида саҳифаланди. Матбуотчилар кўчаси, 32­уй
Газетанинг полиграфик жиҳатдан сифатли чоп этилишига Ҳажми — 3 табоқ. Офсет усулида босилган. Қоғоз бичими А2.
Баҳоси келишилган нархда. ЎзА якуни — 21:05 Топширилди — 22:50
“ШАРҚ” НМАК масъул.
Босмахона телефони: (71) 233­11­07 “ШАРҚ” нашриёт­матбаа акциядорлик компанияси
босмахонасида чоп этилди.
Девонхона: (0­371) 233­70­98 Котибият: (0­371) 233­56­60 Эълонлар: (0­371) 233­57­15 E­mail: [email protected]
Босмахона манзили: Тошкент шаҳри, Буюк Турон кўчаси, 41­уй.