Янги Ўзбекистон 19.03.2022

2020 йил 25 январдан чиқа бошлаган

Ижтимоий-сиёсий газета № 57 (579), 2022 йил 19 март, шанба

КУЧЛИ ВА САМАРАЛИ ТИББИЁТ ТИЗИМИНИ ШАКЛЛАНТИРИШ –
ХАЛ¯ПАРВАР ДАВЛАТНИНГ ЭНГ АСОСИЙ ВАЗИФАСИ

ХАЛ¯ИМИЗ САЛОМАТЛИГИ ²АММА
НАРСАДАН УСТУН ВА ¯АДРЛИ

Ўзбекистон Республикаси Президенти
Шавкат Мирзиёев 18 март куни тиббиёт ходимлари

билан очиқ мулоқот ўтказди.

Саломатлик — инсоннинг бирламчи эҳтиёжи, ёрдамни ривожлантириш, учинчиси — тиббиёт му­
истаги. Шу боис, давлатимиз раҳбари бу масалага ассасаларининг шароитини яхшилаш, тўртинчи­
алоҳида эътибор қаратиб, соҳани изчил ривож­ си — соҳа ходимларини моддий рағбатлантириш,
лантириб келмоқда. Президентимиз ҳудудларга бешинчиси — шифохоналарни малакали кадрлар
сафари чоғида ҳам ҳар доим тиббиёт масканла­ билан таъминлаш, олтинчиси — жамиятда соғлом
рига боради, шифокорлар билан суҳбатлашиб, турмуш маданиятини ошириш, еттинчиси — касал­
аҳоли саломатлигини сўрайди. ликларнинг олдини олишга қаратилган.

Лекин бундай шаклдаги катта учрашув илк бор Президент бу йўналишларнинг ҳар бирига
ўтказилмоқда. “Тиббиётдаги ислоҳотлар — инсон атрофлича тўхталиб, янги ташаббусларни илгари
қадри учун” мавзусидаги очиқ мулоқотда анжу­ сурди.
манлар саройида мингдан ортиқ, ҳудудлардаги
студияларда 20 мингга яқин тиббиёт ходимлари, Масалан, мурожаатларнинг 55 фоизи бирлам­
аҳоли вакиллари иштирок этди. чи тиббиёт муассасалари ҳақида бўлган. Шу боис,
жойларда поликлиникалар тармоғи янада кенгай­
Давлатимиз раҳбари сўзининг бошида тибби­ тирилиши таъкидланди.
ёт соҳасининг жонкуяр вакиллари билан Наврўз
байрами арафасида кўришганидан мамнунлигини Хусусан, 2 мингдан зиёд олис маҳаллалар­
билдирди. да тиббиёт пунктлари ташкил этилади. “Қишлоқ
шифокори” дастури янада такомиллаштирилиб,
Бу тадбирга узоқ тайёргарлик кўрилиб, ҳам ши­ чекка ҳудудларда фаолият олиб бораётган ши­
фокорлар, ҳам беморларнинг фикрлари сўралган фокорларнинг ойлик иш ҳақига 2 миллион сўмдан
эди. Жами 25 мингдан зиёд мурожаатлар қабул қўшимча устама тўланади, уй­жой сотиб олишига
қилинди. Уларнинг 8 мингдан кўпи шахсий бўлиб, кўмаклашилади. Бундай жойларда узлуксиз уч йил
жойида ҳал этилмоқда. 17 мингтаси эса тизимга ишлаган шифокор клиник ординатурага имтиҳон­
оид масалалардир. сиз қабул қилинади. Нафақага чиққан тажрибали
шифокорларга ўз уйида ёки ижара бинода даво­
Давлатимиз раҳбари ўз нутқида уларни умум­ лашига рухсат берилади.
лаштириб, 7 та муҳим йўналишни кўрсатиб ўтди.
Биринчи йўналиш — бирламчи тиббий хизматлар­ Давоми 3-бетда
ни аҳолига яқинлаштириш, иккинчиси — тез тиббий

Ўзбекистон Республикаси пРезиденти Шавкат МиРзиёевнинг соғлиқни сақлаШ
соҳаси вакиллаРи билан очиқ Мулоқот Шаклидаги учРаШувда сЎзлаган нутқи

Ассалому алайкум, азиз дўстлар! Бу ўз навбатида, халқимизга муносиб турмуш жигар трансплантацияси республикамиз шифо­ хусусий сектор ихтиёрида 1,3 триллион сўм маб­ Бугун замон биздан тиббиёт тизимимизнинг
Ҳурматли тиббиёт соҳаси вакиллари, йиғилиш шароити яратишни, аввало, тиббиёт соҳаси­ хоналарида йўлга қўйилгани айниқса эътибор­ лағ қолди. конституциявий асосларини янада мустаҳкам­
қатнашчилари! да олиб бораётган ишларимизни мутлақо янги лидир. Мисол учун, пойтахтимиз ва ҳудудларда лашни талаб этмоқда. Шунинг учун Асосий қону­
Юртимизда гўзал баҳор нафаси кезиб юрган босқичга кўтаришни тақозо этади. ўтказилган буйрак трансплантацияси орқали шу Ҳамма соҳаларда бўлгани каби тиббиётда нимизда миллий соғлиқни сақлаш тизимини аҳо­
мана шу ёруғ кунларда — Наврўзи олам ара­ кунгача 700 га яқин фуқароларимизнинг ҳаёти ҳам барча масалаларни малакали кадрлар ҳал ли саломатлигини сифат жиҳатидан яхшилашга
фасида тиббиёт соҳасининг жонкуяр вакиллари Бу борада ўтган даврда кўп ишларни амалга сақлаб қолинди. қилади. Бу борада буюк олим Гиппократнинг: хизмат қиладиган юксак малакали замонавий
бўлган сиз, муҳтарам юртдошларимиз билан ошириб, салмоқли натижаларга эришдик. Лекин “Табобат — барча илм ва ҳунарлар ичида соҳага айлантириш масаласи ҳам, ҳеч шубҳасиз,
дийдор кўришиб турганимдан беҳад мамнунман. ҳали қатор муаммолар, камчилик ва нуқсонлар Ҳаммангиз яхши биласиз, авваллари ҳар йили энг қийини ва шарафлиси”, деган сўзлари тўғридан­тўғри амал қиладиган конституциявий
Ҳаёт ҳақиқати шуни кўрсатадики, фақат- ўз ечимини кутиб турибди. Шу сабабли соҳадаги минглаб юртдошларимиз даво истаб чет элга бо­ айни ҳақиқатдир. Шу боис, бугун тиббий таълим қоида сифатида ўз ифодасини топиши зарур.
гина соғлом халқ, баркамол миллат буюк вазиятни танқидий таҳлил қилиб, мавжуд муам­ ришга мажбур эди. Тасаввур қилинг, одам ўзи муассасалари сонини кўпайтириш, уларда чуқур
ишларга қодир бўлади. моларни тизимли ҳал қилиш вақти­соати келди, оғир касал бўлса, қанча вақт, қанча маблағ сарф­ билим ва малакага, юксак ахлоқий сифатларга Ўзбекистон фуқаролари қонунда, энг аввало,
Эл­юртимиз азалдан шифокорларни инсон деб ўйлайман. лаганидан ташқари, жонини ҳам хатарга қўйиб, эга бўлган кадрлар тайёрлашга алоҳида эътибор Конституциямизда белгилаб қўйилган кафолат­
саломатлигини асрашдек эзгу ва савобли ишга бегона юртларда сарсон бўлиб юрарди. беряпмиз. Мисол учун, сўнгги беш йилда 6 та ли тиббий ёрдам турларидан бепул фойдала­
бутун борлиғини бағишлаган фидойи зотлар, деб Ҳурматли соғлиқни сақлаш ходимлари! янги тиббиёт олийгоҳи ташкил этилиб, уларнинг ниш ҳуқуқига эга. Шу мақсадда биз турли тиббий
билади ва ҳамиша қадрлайди. Чунки одамлар Сизларга маълумки, охирги йилларда тиббиёт Эндиликда яратилган янги шароит ва имко­ умумий сони 14 тага етказилди, қабул квотаси эса суғурта шаклларини ривожлантириш учун конс­
сизларга ўзларининг энг бебаҳо бойликларини — соҳасига ажратилаётган маблағлар ҳажми кескин ниятлар ҳисобидан илгари хорижда бажарилган титуциявий асос яратишимиз керак.
ҳаётларини ишониб топширади. Буюк бобомиз оширилди. Жумладан, 2022 йилнинг ўзида соҳа­ қиммат операциялар ўзимизнинг шифокорлар 4 баробар ошди.
Абу Али ибн Синонинг: “Инсон дардига дармон га бюджетдан 24 триллион сўм ёки 2016 йилга томонидан амалга оширилаётгани албатта катта Ҳудудларни малакали мутахассислар билан Давлат ҳозирги ва келажак авлодлар олдида­
бўлмоқ — олижанобликнинг энг юксак наму- нисбатан 4 баробар кўп маблағ йўналтирилмоқда. ютуқдир. ги масъулиятни англаган ҳолда, атроф­муҳитни
насидир”, деган сўзлари ҳам бу фикрни тас­ Ўтган беш йилда шифохоналар ва тез тиб­ кафолатли таъминлаш мақсадида вилоятлар бу­ асрашга қаратилган самарали чора­тадбирларни
диқлайди. бий ёрдам пунктларини дори­дармон, тиббиёт Ахир, бир одамни дарддан халос қилиб, соғ­ юртмасига асосан манзилли ўқишга қабул қилиш амалга ошириши шарт. Чунки соф ва тоза эколо­
Туб ислоҳотларимизнинг дастлабки кунлари­ буюмлари билан таъминлашга ажратилаётган лиғини тикласак, ҳаётга қайтарсак, бу — бутун йўлга қўйилди, олис ва чекка қишлоқларга ишга гик муҳитсиз аҳоли соғлиғи ва миллат генофон­
дан бошлаб биз халқимиз соғлиғини мустаҳкам­ маблағлар 12 баробар кўпайтирилди. Шу даврда оиланинг бахтини, келажагини таъминлаш дега­ борадиган битирувчилар учун “Қишлоқ шифоко­ дини сақлаш ҳақида сўз юритишдан маъно йўқ.
лашга энг устувор вазифа деб қараб келмоқда­ соғлиқни сақлаш тизимини яхшилаш учун хал­ ни эмасми? ри” дастурини амалга ошириш бошланди. Шу­ Бу ҳақда гапирганда, мен аввало, бугунги кунда
миз. Ўтган беш йилда бу борада катта ишларни қаро молия ташкилотларидан 700 миллион дол­ нингдек, 1,5 минг нафар шифокорлар нуфузли экологик офатдан зарар кўраётган Оролбўйи
амалга оширдик, илғор хорижий ютуқларни ўр­ лардан зиёд маблағлар жалб қилинди. Хабарингиз бор, яқин­яқингача эҳтиёжманд хорижий клиника ва университетларда малака­ минтақаси ҳақида ўйлайман.
ганиб, етарли тажриба тўпладик. Келгуси беш Буларнинг ҳисобидан тизимда нима ўзгарди? аҳолининг республика тиббиёт марказларида да­ сини оширди.
йилда ҳам аҳолимизни сифатли ва малакали Энг аввало, бирламчи тиббиёт бўғинини воланиши учун “ордер” деган бир эски тизим бор Айни вақтда экология соҳасидаги ҳуқуқ бу­
тиббий хизмат билан таъминлаш, соғлом турмуш мутлақо янги ёндашувлар асосида тубдан ўз­ эди. Ушбу “ордер”лар қоғоз шаклида юритилиб, Шу ўринда соғлиқни сақлаш соҳасидаги ис­ зилишлари оқибатида фуқаролар соғлиғига ет­
тарзини кенг қарор топтиришни Янги Ўзбекистон гартиришга киришдик. Бу борада ўтган йил­ аксарият ҳолларда таниш­билишчилик асосида лоҳотларимизни қўллаб­қувватлаб, бизга ама­ казилган зарарни қоплаб бериш мажбуриятини
тараққиёт стратегиясининг энг муҳим йўналиши дан бошлаб ҳар бир маҳаллада “хонадонбай” бериб келингани ҳеч кимга сир эмас. лий ёрдам бериб келаётган ва бугунги анжумани­ давлат ўз зиммасига олиши керак. Бу ҳам Бош
сифатида белгилаб олдик. ишлайдиган тиббий бригадалар ташкил этилди. мизда иштирок этаётган Жаҳон соғлиқни сақлаш қомусимизда аниқ­равшан белгиланиши зарур.
Бугун сизлар билан соғлиқни сақлаш соҳа­ 2021 йилдан бошлаб бирламчи бўғинда аҳолини Шу билан бирга, “ордер” учун маблағлар ташкилоти, Германия тараққиёт банки, ЮНИСЕФ,
сининг умумий аҳволи, уни ривожлантириш ма­ 66 турдаги дори воситалари билан бепул таъмин­ республика тиббиёт марказларига бемор кел­ ЮСАИД, КОВАКС, ЖАЙКА, ТИКА, КОЙКА, Жаҳон Шу билан бирга, Конституциямизда тиббиёт
салалари, тизимдаги долзарб муаммоларни лаш йўлга қўйилди. Ҳозирги вақтда шамоллаш, са­келмаса, унинг миқдори етарлими ёки йўқми, банки, Осиё тараққиёт банки, Ислом тараққиёт ходимларининг юксак мақомини таъминлайдиган
очиқ­ойдин муҳокама қилиб, навбатдаги вазифа­ қон босими, юрак хуружи, қандли диабет, ошқо­ бундан қатъи назар, ҳар йили ўтказиб келинган. банки, Саудия ривожлантириш жамғармаси ва қоидани ҳам муҳрлаб қўйишимиз лозим.
ларни аниқлаб оламиз. зон ва нафас йўллари касалликларини даволаш Оқибатда ҳақиқий эҳтиёжи бор аҳоли даволаниш кўплаб бошқа ҳамкор ташкилотлар вакилларига
Мен ҳар сафар ҳудудларга борганимда, ал­ учун энг зарур дориларни одамларимиз ортиқча учун йиллаб навбатда турган бир вақтда айрим самимий миннатдорлигимни билдирмоқчиман. Мурожаатларни таҳлил қиладиган бўлсак,
батта тиббиёт масканларига киришга, шифокор­ сарсон бўлмасдан, оилавий шифокор пунктлари марказлар самарасиз молиялаштириб келинган. уларнинг 8 минг 400 таси ёки 32 фоизи шахсий
лар билан учрашишга ҳаракат қиламан. Лекин ва поликлиникалардан олишмоқда. Биз бундай амалиётдан тўлиқ воз кечиб, эҳтиёж­ Қадрли дўстлар! масалаларга оид бўлиб, бугунга қадар уларнинг
сизлар билан мана шундай кенг даврада, очиқ Аҳолига сифатли тиббий ёрдамни кенгай­ манд аҳоли учун республика тиббиёт марказ­ Биз бугунги мулоқотни ўтказишга жиддий тай­ 90 фоизи ҳал қилинди. Қолганлари ҳам қисқа
мулоқот шаклида биринчи марта кўришиб туриб­ тириш мақсадида бирламчи тизимга 20 мингта ларида хизмат кўрсатишнинг очиқ ва шаффоф, ёргарлик кўрдик, ҳам шифокор, ҳам беморлар­ муддатларда ўз ечимини топади.
миз. ўрта тиббиёт ходимлари қўшилди. Шунингдек, янги тизимига ўтдик. нинг фикрларини эшитдик.
Бугун соҳадаги ютуқни — ютуқ, камчиликни — қишлоқларда жойлашган 801 та оилавий поли­ Кенг жамоатчиликдан, халқаро экспертлардан Шу билан бирга, тиббиёт ходимлари ва аҳоли­
камчилик деб айтиб, тизимдаги “касалликлар”га клиника янги замонавий “УЗИ” ва “ЭКГ” аппарат­ Энди ихтисослашган марказларда бепул да­ кўплаб таклиф ва мулоҳазалар олдик. Ташкил миз томонидан келиб тушган мурожаатларнинг
тўғри диагноз қўйиб, уларнинг давосини топишга лари билан таъминланди. Шу орқали қишлоқ ва воланадиган касалликлар рўйхати шаклланти­ этилган “Cаll­марказ”га 25 мингдан зиёд мурожа­ 68 фоизи ёки 17 мингтаси тизимли масалалар
ҳаракат қилишимиз зарур. маҳаллаларда 8 турдаги янги тиббий хизматлар рилиб, тиббий ёрдам учун йўлланма ҳақиқий атлар келиб тушди. Уларнинг орасида алоҳида ҳисобланади. Мисол учун, айрим тиббиёт муас­
Тиббиёт шундай соҳаки, унга дахлдор бўл­ йўлга қўйилди. Жумладан, саломатлик кўрсат­ эҳтиёжи бор аҳолига “электрон навбат” асосида аҳамиятга молик бўлган яна бир муҳим масала сасалари аҳоли учун узоқ ва ноқулай жойлашган.
маган инсоннинг ўзи йўқ. Ҳаммамиз ҳам иссиқ кичлари бўйича хавф гуруҳига кирган 12 миллион берилмоқда. Энг муҳими, бу тизимга асосан маб­ кўтарилган бўлиб, ижозатингиз билан аввало шу 3 мингдан ортиқ маҳалла аҳолиси оилавий ши­
жонмиз, тиббиёт муассасаларига кунда­кунора аҳолини мақсадли скринингдан ўтказиш бошлан­ лағлар марказга эмас, балки даволаниши зарур ҳақда тўхталиб ўтмоқчиман. Бу масала соғлиқни фокорлик пунктига бориш учун 10 километрдан
мурожаат қилмаган кишини топиш қийин. ди. Буларнинг барчаси, ўз навбатида, сифатли бўлган аниқ беморга ажратилмоқда. сақлаш тизимининг ҳуқуқий асосларини ривож­ 75 километргача йўл босишга мажбур бўлмоқда.
Барчамизга аёнки, одам соғлом бўлмаса, унга тиббий хизматларни “маҳаллагача тушириш” лантириш, аҳоли, айниқса, миллатимиз, халқи­ Тиббий хизматлар аҳоли эҳтиёжига, ҳудудлар­
иш ҳам, моддий неъматлар ҳам, ҳаёт қувончлари бўйича муҳим қадамлар бўлди. Мисол учун, илгари туғма юрак нуқсони бор мизнинг генофондини сақлашни конституциявий даги одамларнинг турмуш тарзига, маълум бир
ҳам татимайди. Шу боис, ўз фуқароларининг соғ­ Бундан ташқари, юқори малака ва технология­ болага операция учун республика марказига асосда алоҳида ҳимоя қилинадиган соҳага ай­ касалликларнинг кўпайишига қараб белгиланма­
лиғини ҳимоя қилиш, кучли ва самарали тиббиёт ларни талаб қиладиган тиббий хизматлар кўлами лантириш билан боғлиқ. ган.
тизимини шакллантириш — халқпарвар давлат­ ҳам кенгаймоқда. Авваламбор, ҳудудларда 23 та 3 миллион сўм маблағ ажратилган. Қолган Ҳаммамизга маълумки, бугунги кунда инсон
нинг энг асосий вазифаларидан ҳисобланади. республика ихтисослашган тиббиёт марказининг 20­30 миллион сўмлик харажатни эса ота­онаси ва унинг қонуний манфаатлари ҳамда конститу­ Масалан, Қашқадарёда юрак­қон томир касал­
Албатта, касалликни кечикиб даволагандан юздан ортиқ филиаллари ўз фаолиятини бошла­ кўтаришга мажбур бўлган. Эндиликда эса, ушбу циявий ҳуқуқлари Ўзбекистонда амалга ошири­ ликлари биринчи ўринда бўлиб, ҳар йили камида
кўра, унинг олдини олган ҳар томонлама афзал­ ди. Натижада илгари пойтахтда амалга оширил­ операция учун зарур маблағ давлат томонидан лаётган кенг кўламли ва изчил ислоҳотларнинг 10 фоизга ошмоқда. Лекин кардиологлар штати
дир. Имом Мотуридий ҳазратларининг: “Тирик- ган 210 турдаги операция ва диагностика жара­ тўлиқ қопланмоқда ва ҳар бир бемор учун ман­ марказига қўйилмоқда. Инсон, унинг ҳаёти, эр­ ва шифохона ўринлари сони сўнгги 20 йилда ўз­
лик қадрига соғлиқ пайтингда етгил”, деган ёнларини маҳаллий шифохоналарда ўтказиш зилли ажратилмоқда. кинлиги, шаъни, қадр­қиммати ва бошқа дахлсиз гармасдан келмоқда.
сўзларида чуқур маъно бор. имконияти яратилди. ҳуқуқлари жамиятимизда олий қадрият ҳисобла­
Юртимизда ҳар куни янги фарзандлар туғил­ Шу билан бирга, 130 турдаги жарроҳлик ама­ Тиббиёт тизимидаги энг катта ўзгаришлар­ нади. Бирламчи бўғинда 70 фоиз тиббий асбоб­
моқда. Аҳолимиз сони ҳозирги вақтда 35 мил­ лиётлари вилоят шифохоналарида, 60 тури дан яна бири — давлат шифохоналари билан Амалдаги Конституциямизнинг 40­моддаси­ ускуналар эскиргани туфайли кўрсатилаётган
лиондан ошди. эса туманларда биринчи марта йўлга қўйилди. бирга хусусий медицина ҳам ривожланмоқда. да: “Ҳар бир киши малакали тиббий хизмат- тиббий хизматлар сифати пастлигича қолмоқда.
Сўнгги беш йилда 200 турдаги янги жарроҳлик Масалан, аввал бундай хизматлар фақат сто­ дан фойдаланиш ҳуқуқига эга”, деб белгилаб Шифокорларнинг ойлик маоши иш натижаси­
амалиёти жорий этилгани, жумладан, буйрак ва матология бўйича кўрсатилган бўлса, ҳозир қўйилган. Биз халқимиз соғлиғини сақлаш соҳа­ га қараб эмас, лавозим тариф сеткасига кўра
хусусий клиникалар деярли барча йўналиш­ сида улкан мақсад ва вазифаларни олдимизга белгиланган. Таълим ва амалиёт бир­биридан
ларда фаолият юритмоқда ва уларнинг сони 8 қўяётган ҳозирги шароитда ушбу конституциявий узилиб қолган, тиббиёт олийгоҳларида битирув­
мингтага етди. модданинг ўзи етарли эмас. чиларнинг аксариятида иш фаолияти учун зарур
амалий кўникма етишмайди.
Хусусий тиббиёт учун солиқ ва божхона имти­
ёзлари, субсидияларни қамраб олган қўллаб­қув­ Давоми 2-бетда
ватлаш тизими жорий этилди. Натижада биргина
солиқ имтиёзлари ҳисобидан сўнгги беш йилда

2 2022 йил 19 март, 57-сон Сиёсат

КУЧЛИ ВА САМАРАЛИ ТИББИЁТ ТИЗИМИНИ ШАКЛЛАНТИРИШ –
ХАЛ¯ПАРВАР ДАВЛАТНИНГ ЭНГ АСОСИЙ ВАЗИФАСИ

Ўзбекистон Республикаси пРезиденти Шавкат МиРзиёевнинг соғлиқни сақлаШ
соҳаси вакиллаРи билан очиқ Мулоқот Шаклидаги учРаШувда сЎзлаган нутқи

Бошланиши 1-бетда 500 дан ортиқ мурожаат келиб тушган. Шу боис, ўз ҳудудида янги тиббиёт муассасаси қуриш ёки ҳам, бошқа ҳудуд аҳолисига хизмат кўрсатиши Соғлиқни сақлаш ходимлари IT технологияла­
оилавий шифокор пунктлари, оилавий ва кўп янги бир тиббий жиҳоз олишдан аввал ўша ер­ мумкин эмас. Мисол учун, Бухоро тумани “Соҳиб­ ри ва замонавий тиббиёт ускуналарида ишлашга
Мана шундай камчилик ва нуқсонлар сабабли тармоқли поликлиникаларда кундузги стационар даги мавжуд хусусий клиникалар имкониятини кор” маҳалласига хизмат кўрсатувчи тез тиббий тизимли ўргатилади. Бунинг учун 2022 йилда —
аҳоли тиббиёт тизимидан ҳали тўлиқ рози эмас. иш вақти соат 20.00 гача узайтирилади. Уларда ўрганиб кўрган? ёрдам пункти 19 километр узоқликда жойлашган 20 минг нафар, келгуси йилларда яна 100 минг
Шунинг учун мурожаатларда келтирилган маса­ ишлайдиган шифокор ва ҳамшираларнинг иш ва етиб бориш вақти камида 25 дақиқани ташкил нафар шифокор ва ҳамширалар IT парк ва мар­
лаларни чуқур ўрганиб, уларни тизимлаштириб, ҳақига қўшимча устама тўланади. Афсуски, бирон­бир ҳудуд ёки соҳада бундай этади. Ваҳоланки, 8 километрда жойлашган Воб­ казларда манзилли ўқитилади.
7 та муҳим йўналиш бўйича чора­тадбирлар дас­ таҳлил ҳам, ёндашув ҳам йўқ. Шунинг учун дав­ кент тумани тез тиббий ёрдам пунктидан ушбу
турини ишлаб чиқдик. Ҳар бир банд бўйича аниқ Тўртинчидан, аҳолимизнинг 11 миллион на­ лат ва хусусий тиббий хизматларни ягона тизим маҳаллага 10 дақиқада етиб борса бўлади. Шунингдек, республикадаги мавжуд 11 та тиб­
молиявий манбалар, техник ечимлар ва амалий фарини 18 ёшгача болалар ташкил этади. Лекин, асосида ривожлантириш бўйича ўзаро ҳамкор­ биёт олийгоҳи, 27 та коллеж ва 47 та техникумда
механизмлар белгиланди. афсуски, аксарият туман ва шаҳарларда бола­ лик механизмлари ишлаб чиқилади. Тез тиббий ёрдам бригадасининг кечикиб ке­ “рақамли тиббиёт” бўйича мутахассислар тайёр­
лар поликлиникаси мавжуд эмас. Оқибатда бир­ лиши бўйича Халқ қабулхоналарига 2021 йилнинг лаш йўлга қўйилади.
Биринчи йўналиш — мурожаатларнинг ламчи бўғинда болаларга манзилли ва малакали Очиқ айтиш керак, кўплаб хусусий клиникалар­ ўзида 50 мингдан зиёд шикоят келиб тушган. Шу
55 фоизи бирламчи тиббий хизматларни аҳолига тиббий хизматлар кўрсатилмагани учун уларни даги шароит, кўрсатилаётган хизматлар сифати боис, тез тиббий ёрдам сифатини яхшилаш, улар­ Ҳурматли шифокорлар!
яқинлаштириш ва уларнинг тармоғини кенгайти­ даволаш ихтисослашган шифохоналар зиммаси­ давлат шифохоналаридан анча олдинга ўтиб кет­ ни аҳолига янада яқинлаштириш учун алоҳида Юқоридаги янги режа ва ташаббусларнинг
риш билан боғлиқ. га тушмоқда. ган. Бундан фақат хурсанд бўлишимиз керак. дастур қабул қилинади. барчаси тиббиёт сифатини ошириш, аҳолига қу­
лай шароит яратишга қаратилган. Бунинг учун
Мисол учун, Каттақўрғон туманидаги “Жизмон” Аҳолининг кўплаб эътирозлари ҳам поликли­ Бугунги кунда минглаб ижтимоий ҳимояга Энг аввало, “103” тез тиббий ёрдам хизмати биз барча зарур чораларни амалга оширамиз.
маҳалласи аҳолиси тиббий хизматлар учун 48 никаларда болалар учун шароит йўқлиги билан муҳтож фуқароларимиз давлат шифохоналари­ республика, вилоят, шаҳар ва туман даражасида Лекин ушбу имкониятлардан самарали фойда­
километр масофани босиб, туман марказига бо­ боғлиқ. Энди бу тизимни ўзгартириш вақти келди. да бепул ихтисослашган тиббий хизмат олиш ягона бошқарув тизимига бирлаштирилади. Энди ланиб, малакали тиббий хизматларни ҳар бир
ришга мажбур бўлмоқда. Вобкентдаги 3 мингдан 2022 йил 1 майдан бошлаб барча кўп тармоқли учун навбат кутмоқда. Тошкент шаҳри тажрибаси асосида ҳар бир ви­ хонадонгача олиб кириш бевосита сизларга —
зиёд аҳоли яшайдиган “Бозор жойи” маҳалласи­ марказий поликлиникаларда болалар бўлими лоятда тез тиббий ёрдам бўйича электрон авто­ тиббиёт ходимларига боғлиқ.
да оилавий поликлиника мавжуд эмас. Олис ва ташкил этилади. 17 мингдан зиёд тиббиёт бри­ Бундан буён аҳоли имтиёзли йўлланма билан матлашган бошқарув тизими жорий этилади. Агар биз тиббиёт ходимларининг машаққатли
чекка ҳудудлар аҳолиси оилавий шифокор пункт­ гадаларига яна қўшимча 8,5 мингта болалар нафақат давлат шифохоналарига, балки ўзи тан­ меҳнатига яраша муносиб шароит яратиб бер­
ларида врачлар етишмаслиги сабабли зарур тиб­ ҳамшираси ва доя (акушер) штатлари берилади. лаган хусусий клиникаларга ҳам бемалол бори­ Янги ташкил этиладиган диспетчерлик мар­ масак, уларнинг жамиятдаги обрў­эътибори ва
бий хизматлар олиш имконияти йўқлиги ҳақида Улар оналарга болаларнинг соғлом бўлиб дунёга ши мумкин бўлади. Даволаниш учун ажратилган казлари чақирувларни беморнинг аҳволи, касал­ нуфузини оширмасак, шифокорлар, ҳамширалар
шикоят қилган. Ҳақиқатан ҳам, 56 та тумандаги келишидан тортиб, вояга етгунига қадар тўғри маблағ эса беморнинг ортидан боради. лик тури ва даражасига қараб саралайди ҳамда ўз ишидан манфаатдор бўлмаса, ислоҳотлари­
243 та олис ва чекка маҳаллада 562 та шифокор парвариш қилишни ўргатади. шунга асосан тегишли тиббий бригадаларни миз кутилган натижани бермайди. Шу боис, тўр-
лавозими вакант бўлиб турибди. Такрор айтаман — биз учун тиббиёт маска­ йўналтиради. тинчи йўналишдаги чора­тадбирлар бевосита
Болалар учун профилактик кўриклар дастури нининг мулк шакли муҳим эмас. Энг асосий мақ­ тиббиёт ходимларини қўллаб­қувватлаш билан
Ёки Мингбулоқ туманидаги 4 та оилавий ши­ қайта кўриб чиқилиб, 18 ёшгача бўлган болалар­ садимиз — одамларимизнинг соғлиғини асраш, Бундан буён тез тиббий ёрдам туман ёки ви­ боғлиқ.
фокор пункти ходимлари ҳар ҳафтада 10 кило­ ни педиатр, стоматолог, эндокринолог, ортопед уларнинг дардига дармон бўлишдан иборат. лоят чегарасига қараб эмас, балки беморгача Бу борада, энг аввало, соғлиқни сақлаш хо­
метрдан узоқ масофада жойлашган 15 та маҳал­ каби энг зарур мутахассислар томонидан ман­ масофанинг яқинлигига қараб хизмат кўрсата­ димларини моддий рағбатлантириш янада кучай­
ладаги 750 нафар беморнинг уйига бориб, уларни зилли кўрикдан ўтказиш тизими жорий қилинади. Олтинчидан, аҳолини арзон, сифатли до­ ди. Шунингдек, туман марказидан 50­80 кило­ тирилади. Ушбу масала юзасидан сиз, ҳурматли
кўрикдан ўтказишга мажбур бўлмоқда. Ҳолбуки, ри­дармон ва тиббиёт воситалари билан узлук­ метр узоқликда жойлашган 24 та аҳоли пунктида тиббиёт соҳаси вакиллари томонидан 3 мингдан
Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилотининг тавсияси­ Маълумки, 2021 йилдан бошлаб болалар учун сиз таъминлашимиз керак. Бу борада фуқарола­ алоҳида тиббий ёрдам бригадалари ташкил эти­ ортиқ мурожаат келиб тушган. Лекин аслида улар
га кўра, бирламчи тиббий хизмат пункти 3 кило­ овқатни бойитадиган қўшимчалар, витамин А ва римиздан 550 та мурожаат келиб тушган. лади. Улар барча зарур тиббий асбоб­ускуналар 500 мингдан зиёд барча тиббиёт ходимларининг
метр узоқликда ёки пиёда борилса, 20 дақиқалик гижжага қарши антигельминт препаратларни бе­ ва тез тиббий ёрдам машиналари билан таъмин­ таклиф ва истакларини ифода этади, десак,
масофада жойлашган бўлиши керак. пул бериш йўлга қўйилди. Ушбу ишларни давом Умуман, мамлакатимизда энг зарур бўлган до­ ланади. ҳақиқатни айтган бўламиз.
эттирган ҳолда, 2022 йил 1 июлдан бошлаб 3­15 ри­дармон воситалари нархини камида 30 фоизга Барчангизга маълум, бюджет ходимларининг
Шу боис, жойларда фуқароларимизга тез, қу­ ёшли болаларга йод препаратлари давлат то­ арзонлаштириш бўйича барча чораларни кўрамиз. 2022­2025 йилларда тез тиббий ёрдам тизи­ маошини ҳар йили ошириб боряпмиз. Бу йил ҳам
лай ва сифатли тиббий хизматларни кўрсатиш монидан бепул тарқатилади. Бу орқали келгуси Бунинг учун келгуси беш йилда дори­дармон ва мидаги барча “Дамас” ва бошқа эскирган маши­ бюджет ташкилотлари қаторида тиббиёт ходим­
бўйича манзилли чора­тадбирларни амалга оши­ беш йилда болаларда буқоқ, камқонлик касалли­ тиббиёт воситалари ишлаб чиқариш ҳажми 3 баро­ налар замонавий автомобилларга алмаштирила­ ларининг ойлик иш ҳақини камида 10 фоизга
рамиз. Бунинг натижасида 85 фоиз муаммолар­ кларини 30 фоизга камайтириш, уларнинг ақлий бар оширилиб, маҳаллий дори воситалари билан ди. Хусусан, 2022 йилда — 890 та, 2023 йилдан оширишни режа қилганмиз. Бунга қўшимча ра­
ни бирламчи тиббиёт муассасаларида ҳал қила­ ва жисмоний соғлом ривожланиши учун катта таъминлаш даражаси 80 фоизга етказилади. бошлаб эса, ҳар йили 450 тадан янги автомо­ вишда соҳа вакилларининг машаққатли меҳнати­
диган тизим яратилади. асос яратилади. Бу мақсадлар учун жорий йилда биль, жумладан, реанимация машиналари олиб ни янада рағбатлантириш мақсадида жорий йил
60 миллиард сўм йўналтирамиз. Бу мақсадларга эришиш учун миллий фар­ берилади. Натижада келгуси уч йилда тез тиббий 1 июндан тиббиёт ходимларининг ойлик маоши
Авваламбор, жойларда поликлиникалар мацевтика тармоғи ҳар томонлама қўллаб­қув­ ёрдам автопарки тўлиқ янгиланади. Бу мақсад­ малака тоифасига қараб, яна 15 фоизгача оши­
тармоғи янада кенгайтирилади. Жумладан, Яна бир масала — болаларга бирламчи бўғин­ ватланади. Жумладан, маҳаллий корхоналар лар учун 65 миллион доллар жалб қилинади. рилади. Юқори технологик мураккаб операция­
2022 йилда 136 та ва 2023 йилда яна 140 та да кўрсатилаётган тиббий хизматларни юқори учун янги дори воситаларини қайта­қайта давлат ларни бажарган шифокорларга эса яна 25 фоиз
янги поликлиника фаолияти йўлга қўйилади. технологик амалиётлар билан боғлаш зарур. Бу рўйхатидан ўтказишга бўлган талаб бекор қили­ Ушбу чоралар эвазига тез тиббий ёрдамда миқдорида устама тўланади.
2023 йилдан бошлаб жойлардаги поликлиника борада Республика ихтисослашган педиатрия нади. Энди халқаро стандартга эга корхоналарга чақирувларга етиб бориш вақти 3 баробар қисқа­ Бундан ташқари, Тиббиёт ходимларини рағ­
филиаллари негизида 1 минг 100 та оилавий марказида генетик лаборатория ҳамда унинг 13 та маҳсулотларнинг ҳар бир сериясини мажбурий ради. батлантириш жамғармасига йилига 1,5 трилли­
шифокор пунктлари ташкил этилади. Шу тариқа сертификатлаш талаб этилмайди. он сўм ажратилади. Ушбу маблағлар ҳисобидан
қарийб 1 миллион нафар аҳоли тиббий хизмат ҳудудий бўлимлари ташкил этилади. Ушбу ла­ Учинчи йўналиш — сўнгги беш йилда 9 трил­ алоҳида натижага эришган, ҳалол ва виждонан
билан қамраб олинади. боратория болалар орасида ногиронликка олиб Ўзимизда ишлаб чиқарилаётган янги турда­ лион сўм ҳисобидан 2 мингга яқин тиббиёт му­ ишлаётган шифокор ва ҳамшираларга 100 фо­
келувчи, жумладан, кам учрайдиган (орфан) ги ижтимоий муҳим дориларни 3 йил давомида ассасаси қурилиб, таъмирланди. Шунингдек, изгача ойлик устамалар ҳам белгиланади. Янги
Шунингдек, 2 мингдан зиёд олис ва чекка касалликларни эрта аниқлаш бўйича генетик кафолатли харид қилиш тизими йўлга қўйилади. 500 миллион доллар сарфланиб, 2 минг 500 та иш бошлаган жонкуяр шифокорларга 1 миллион
маҳаллаларда тиббиёт пунктлари ташкил этила­ текширувлар ўтказадиган замонавий асбоб­ Фармацевтика корхоналари учун технологик ва муассаса замонавий тиббий техника ва асбоб­ сўмгача махсус ойлик устама тўлаш тартиби жо­
ди. Улар орқали ушбу маҳаллаларда 4 миллион ускуналар билан таъминланади. Бунинг учун лаборатория ускуналари, бутловчи қисмлар им­ ускуналар билан жиҳозланди. Лекин ичимлик рий этилади.
аҳолига бирламчи тиббий хизмат кўрсатиш йўлга портига божхона божлари бўйича имтиёзлар яна сув, иситиш тизими бўлмаган, электр таъмино­ Содда қилиб тушунтирадиган бўлсам, мисол
қўйилади. 15 миллион доллар жалб қилинади. уч йилга узайтирилади. ти яроқсиз мингдан зиёд тиббиёт муассасалари учун, ҳозирги кунда олий тоифали шифокор
Шунингдек, республикамизда спинал мушак мавжуд. Соғлиқни сақлаш масканларининг ша­ 4 миллион сўм маош олса, энди иш ҳақи­
Хабарингиз бор, 2021 йилдан бошлаб бошқа Яна бир масала — анъанавий тиббиёт билан роитидан норози бўлиб, 700 дан зиёд мурожаат нинг ошиши ва янги устамалар ҳисобидан у
жойдан олис ва чекка ҳудудларга камида уч йил атрофияси диагнози қўйилган бемор болаларга бирга, халқ табобатини ривожлантиришга ҳам келиб тушгани ҳам буни тасдиқлайди. 8­9 миллион сўмгача маош олиши мумкин бўла­
ишлаб бериш учун келган шифокорларга 30 мил­ зарур дори воситаларини бепул етказиб бериш жиддий эътибор қаратамиз. ди. Ҳамширалар эса ҳозирги 1,5 миллион сўм ўр­
лион сўм миқдорида бир марталик рағбат пули тизими жорий этилади. Бунга ҳар йили 110 мил­ Шу боис, тиббиёт муассасаларининг мод­ нига, тоифаси ва эришган натижаларига қараб,
тўлаш, уларни хизмат уйи билан таъминлаш ёки лиард сўм ажратилади. Бир нарсани яхши тушунишимиз лозим. дий­техник базасини яхшилаш бўйича 2022­2025 3­4 миллион сўмгача ойлик олиши мумкин.
ижара тўловини бюджетдан қоплаб бериш тизи­ Халқ табобатининг устунлиги — касалликлар­ йилларга мўлжалланган алоҳида дастур амалга Яна бир масала — даволаш ва лаборатория
мини жорий этган эдик. Шу билан бирга, республикамиз бўйича 46 та ни даволашда кимёвий қўшимчалари бўлмаган оширилади. Бунда, энг аввало, 182 та оилавий ҳамширалари, санитар ходимлар, рентгенолог,
туманлараро перинатал марказлар ташкил эти­ табиий доривор гиёҳларни кенг қўллашдир. Мам­ шифокор пунктида ичимлик сув тармоғи, 450 дан фтизиатр, инфекционист, вирусолог, стоматолог
Энди “Қишлоқ шифокори” дастури янада тако­ либ, уларда чақалоқлар реанимацияси бўлимла­ лакатимизда бундай доривор ўсимликларнинг ортиқ муассасада иситиш, 650 тасида электр ти­ каби алоҳида меҳнат шароитида ишлайдиган
миллаштирилади ва 2022 йил 1 майдан бошлаб ри фаолияти йўлга қўйилади. 577 та тури аниқланган бўлиб, уларни табибла­ зими тўлиқ таъмирланади. 100 мингдан зиёд тиббиёт ходимлари бир йилда
олис ва чекка ҳудудларда фаолият олиб бора­ римиз асрлар давомида қўллаб келган ва сама­ икки марта ўз ёнидан пул тўлаб, мажбурий тиб­
ётган шифокорларнинг ойлик иш ҳақига 2 мил­ Ҳаммамизга аёнки, фарзанд — бу ҳаёт қу- расини амалда исботлаб берган. Шулар қаторида 1 минг 100 та тиббиёт муас­ бий кўрикдан ўтади. Бу қанчалик адолатли?
лион сўмдан қўшимча устама тўланади. Ушбу вончи, авлод давомчиси. Дунёга келаётган сасаси қайта қурилиб, жиҳозланади. 227 та туғу­ Ушбу масалада ҳам 720 та мурожаат келиб
шифокорларга ипотека асосида уй­жой сотиб ҳар бир гўдакнинг соғлом ва баркамол бўлиб Халқ табобатининг синалган усулларини за­ руқ комплекси таъмирланиб, уларга замонавий тушган.
олиш харажатининг 50 фоизгача қисми маҳаллий вояга етиши, оналик ва болаликни ҳимоя қи- монавий тиббиётга интеграция қилиш орқали да­ тиббий асбоб­ускуналар етказиб берилади. Ўз соғлиғини гаровга қўйиб, беморлар дарди
бюджетлардан қоплаб берилади. Бундан буён лиш учун биз бундан буён ҳам барча куч ва волаш тизими натижадорлигини янада ошириш билан яшаётган тиббиёт ходимларининг сало­
олис ва чекка ҳудудда узлуксиз уч йил ишлаган имкониятларимизни сафарбар этамиз. мумкин. Шу боис, 2022 йилда самараси исбот­ Бундан ташқари, 39 та болалар шифохонаси­ матлиги ҳақида авваламбор давлат ўйлаши ке­
шифокор клиник ординатурага имтиҳонсиз қабул ланган доривор ўсимликлар тиббий ёрдам кўр­ нинг ҳолати ва улардаги шарт­шароитлар тубдан рак эмасми?
қилинади. Бешинчидан, маълумки, хусусий тиббиёт сатиш стандартлари ва протоколларига босқич­ яхшиланади. Бу ишларга 6 триллион сўм маблағ Шунинг учун 2022 йил 1 майдан бошлаб бар­
учун солиқ имтиёзлари ва субсидияларни қамраб ма­босқич киритилади. жалб қилинади. ча тиббиёт ходимлари учун дастлабки ва дав­
Яна бир масала — хабарингиз бор, иқлим ва олган қўшимча қўллаб­қувватлаш тизими жорий рий касбий тиббий кўрик бепул ўтказилади. Қон
аҳолининг турмуш тарзи ўзгариши (кам ҳаракат­ этилган. Барча тиббиёт олийгоҳлари ва техникумлар­ Шунингдек, туман ва вилоят тиббиёт муасса­ билан бевосита ишлаётган тиббиёт ходимлари
лилик, нотўғри овқатланиш) оқибатида дунёда да, ҳудудий Халқ табобати марказларида соҳа саларининг моддий­техник базасини яхшилаш гепатит “B” касаллигига қарши бепул эмланади.
асаб тизими, юрак­қон томир, диабет касаллик­ Хусусий клиникалардан тушган кўплаб муро­ учун мутахассислар тайёрлаш, қайта тайёрлаш учун молиялаштириш манбалари ҳам кенгайти­ Бундан буён тиббиёт ходимлари учун мазкур
лари тобора кўпайиб бормоқда. Мамлакатимиз­ жаатларда хориждан олиб келинадиган тиббиёт ва малакасини ошириш тизими жорий қилинади. рилади. Жумладан, туман кўп тармоқли марка­ харажатлар тўлиқ бюджетдан қопланади ва бунга
да ҳам, афсуски, ҳар йили шундай касалликлар­ ускуналари ва буюмлари, эҳтиёт ва бутловчи Барча ҳудудларда Ибн Сино марказлари ташкил зий поликлиникаларида кафолатланган тиббий ҳар йили камида 100 миллиард сўм ажратилади.
га учраган юз минглаб беморлар қайд этилмоқда. қисмлар, сарфлов материалларига қўшилган этилиб, улар томонидан мактаб, лицей, коллеж, хизмат турларига кирмайдиган бошқа янги хиз­ “Инсон қадрини улуғлаш ва шифокор меҳна-
Лекин туман касалхоналарида бундай касаллик­ қиймат солиғи бўйича имтиёзлар бериш сўрал­ техникум ва олийгоҳларда халқ табобати ва мат турларини пуллик асосда ташкил қилишга тини қадрлаш” тамойили асосида ҳар йили минг
лар бўйича ётиб даволанадиган бўлимлар йўқли­ ган. Бу масаланинг муҳимлигини эътиборга олиб, соғлом турмуш тарзини ўқитиш йўлга қўйилади. рухсат берилади. Бунда пуллик хизматлардан нафар бемор шифокорлар, айниқса, соҳада бир
ги сабабли беморлар вилоят ва республика ши­ жорий йил 1 апрелдан бошлаб тиббиёт ташки­ Ҳар бир поликлиникада халқ табобати хоналари, келиб тушган маблағларнинг 75 фоизгача бўлган умр меҳнат қилган фахрийларга юқори технологик
фохоналарига боришга мажбур бўлмоқда. лотлари томонидан чет элдан олиб кириладиган фитобарлар ташкил этилади. Дорихоналарда қисми малакали тиббиёт ходимларини рағбат­ операциялар давлат ҳисобидан бепул ўтказилади.
тиббий жиҳозлар, буюмлар, асбоб­ускуна ва ма­ доривор воситалар бурчаги бўлиши лицензия лантиришга йўналтирилади. Таъкидлаш жоизки, жойларда тиббиёт соҳаси
Энди ана шу касалликлар бўйича аҳолининг териаллар 2025 йил 1 январгача қўшилган қий­ талаби сифатида киритилади. Тиббиёт акаде­ вакилларига, айниқса, шошилинч ва тез тиббий
ўзи яшаётган жойда ихтисослашган тиббий ёр­ мат солиғи ва божхона божидан озод қилинади. миясининг клиникаси қошида Республика халқ Тиббиёт муассасаларига беғараз ёрдам дои­ ёрдам ходимларига нисбатан куч ишлатиш (та­
дам олиш имкониятлари кенгайтирилади. Жум­ табобати илмий­амалий марказининг 40 ўринли расида берилган тиббий техника ва асбоб­уску­ жовуз) ҳолатлари ҳам учраб турибди. Шифокорга
ладан, 2022 йилда туман марказий шифохона­ Мурожаатларда, шунингдек, хусусий клиника­ даволаш бўлими ва ҳудудларда филиаллари иш налардан пуллик хизматлар кўрсатишда фой­ қўл кўтариш, уни сўкиб, ҳақорат қилиш бизнинг
ларидаги ўринларнинг 10 фоизи неврология, ларга малакали мутахассисларни жалб этишда бошлайди. даланиш бўйича мавжуд тақиқ бекор қилинади. инсоф­диёнатли, оқкўнгил, меҳр­оқибатли халқи­
эндокринология, кардиология касалликлари учун Ўзбекистонда ишлаш рухсатномаси учун 700 1 июлдан бошлаб вилоят кардиология, офталь­ мизга муносибми? Бу бизга мутлақо ярашмайди­
ажратилиб, бюджетдан молиялаштирилади. Бу мингдан 40 миллион сўмгача тўлов мавжудлиги Шу ўринда яна бир фикрни айтиб ўтиш жоиз. мология, урология, травматология, тери­таносил ган ҳолатдир.
кўрсаткич 2023 йилда 20 фоизга етказилади. кўрсатилган. Ушбу талаб ҳатто қисқа муддатда Биз жамиятимизда замонавий медицина ва халқ касалхоналарида койка ўрнига қараб эмас, балки Энди тиббиёт ходимлари фаолиятига қонун­
юқори технологик операциялар ҳамда шифокор­ табобати бир­бирига рақобатчи ёки душман беморнинг “даволанган ҳолатидан келиб чиқиб” га хилоф равишда аралашган, уларнинг ишига
Иккинчидан, ҳар йили 2 мингдан зиёд ма­ ларга “мастер­класс” ўтказишга таклиф этилган эмас, балки яқин ҳамкор деган муҳим тушунчани молиялаштириш тартиби жорий қилинади ва тўсқинлик қилган ҳамда тажовуз кўрсатган кимса­
лакали шифокорлар пенсияга чиқади. Келиб мутахассисларга ҳам қўлланган. шакллантиришимиз керак. ушбу шифохоналарга тўлиқ молиявий мустақил­ ларга нисбатан қонунчиликда алоҳида маъмурий
тушган мурожаатларда уларнинг 60 фоизи ўз лик берилади. ва жиноий жавобгарлик белгиланади.
фаолиятини давом эттириш истагини билдирган. Бундан ташқари, хусусий клиникалар мамла­ Қанчадан­қанча машҳур табиблар дунёдан Ўзбекистонда “қонун — устувор, жазо —
катимизга тиббий туризм орқали даволанишга ўтиб кетяпти. Афсуски, улар билан бирга улар­ Бошимиздан кечирган оғир пандемия синови муқаррар” эканини ҳеч ким эсидан чиқармасли­
Бирламчи тизим қамровини кенгайтириш ва келган хорижий фуқаролар учун “туризм йиғими” нинг илми ва тажрибаси ҳам йўқолиб кетяпти. Шу санитария­эпидемиологик осойишталик хизма­ ги керак.
юкламани камайтириш мақсадида биз энди­ тўлашга мажбур. боис, халқ табобатини кенг тарғиб этиш, жумла­ тига бўлган муносабатни тубдан ўзгартириш за­ Бугунги анжуманда яна бир муҳим масала­
ликда бундай тажрибали шифокорларнинг якка дан, “Ибн Сино мероси билимдонлари” танлов­ рурлигини кўрсатди. Шунинг учун ушбу тизимнинг ни алоҳида айтмоқчиман. Таниқли олимлар ва
тартибдаги оилавий шифокорлик фаолиятини Ушбу муаммоларга тўғри ечим топиш учун ларини ўтказиш мақсадга мувофиқ. моддий­техник базасини мустаҳкамлаш мақсади­ халқаро экспертларни жалб қилиб, Соғлиқни
юритишига рухсат берамиз. Бунинг учун алоҳида 2022 йил 1 апрелдан бошлаб хорижий шифо­ да 165 миллион долларлик дастур амалга оши­ сақлаш кодексини ишлаб чиқишнинг вақти­соати
клиника очиш талаб этилмайди, балки бу тоифа­ корларга Ўзбекистонда ишлаш рухсатномасини Иккинчи йўналиш — инсон ҳаётини сақлаб рилади. Бунда 2022 йил 1 майдан бошлаб сани­ келди. Бу муҳим ҳужжатда тиббиёт ходимлари
даги шифокорлар ўз уйида ёки ижарага олинган бериш бўйича тўловлар миқдори кескин камай­ қолишда тезкор, аниқ ва ўта малакали ҳаракат­ тария­эпидемиологик осойишталик хизмати учун ҳамда беморларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари
бинода тиббий хизматлар кўрсатиши мумкин тирилади, хусусий клиникалардан “туризм йиғи­ лар талаб қилинадиган соҳа, бу — албатта тез туманларда 11 та янги бино барпо этилади, 190 та илғор хорижий тажриба асосида қайта кўриб
бўлади. Якка тартибдаги оилавий шифокорларга ми” ундириш бекор қилинади. Хусусий тиббиёт тиббий ёрдам тизимидир. бино реконструкция қилиниб, мукаммал таъмир­ чиқилади, тиббиёт ходимларининг ҳуқуқий
аҳолига бепул кўрсатилаётган хизматлари учун муассасалари учун лицензия олишда санитария ланади. Ҳудудий лабораториялардаги эскирган ҳимояси кучайтирилади, фуқароларнинг ўз соғ­
тўлов босқичма­босқич Давлат тиббий суғурта ва қурилиш талаблари тубдан қайта кўриб чиқи­ Мисол учун, ўткир юрак инфаркти ёки ин­ 9 мингта асбоб­ускуна тўлиқ янгиланади. лиғига эътибори ва масъулиятини ошириш меха­
жамғармаси орқали берилади. Ушбу тажриба­ лади. сультда дастлабки 1 соатда кўрсатилган мала­ низмлари жорий этилади.
ни дастлаб Сирдарё вилоятида бошлаймиз. кали тиббий ёрдам ҳам инсон ҳаётини сақлаб Яна бир муҳим масалага эътиборингизни қа­
Кейинчалик, зарур тайёргарликдан сўнг, бу Бир нарсани аниқ тушуниш зарур. Тиббиёт­ қолишга, ҳам келгусидаги оғир асоратларни ка­ ратмоқчиман. Замонавий тиббиётда касалликни Давоми 3-бетда
тажриба босқичма­босқич барча ҳудудларда да соғлом рақобат бўлсагина, аҳолига хизмат майтиришга хизмат қилади. Лекин бу соҳада ҳам аниқлаш, диагноз қўйиш, даволаш билан боғлиқ
жорий этилади. кўрсатиш сифати ошади, энг асосийси, одамла­ кўплаб муаммолар борлигини 1 мингдан зиёд му­ барча жараёнларни рақамли технологияларсиз
римиз рози бўлади. Шунинг учун соҳага хусусий рожаатлар кўрсатмоқда. тасаввур қилиб бўлмайди. Шу боис, бирламчи
Учинчидан, оилавий шифокор пунктлари, секторни фаол жалб этиш, уларга тизимнинг бўғиндан бошлаб тиббиётнинг барча соҳаларини
оилавий ва кўп тармоқли поликлиникаларда ста­ ажралмас қисми сифатида ўнг кўз билан қараш Биргина мисол. Касби тумани тез тиббий ёр­ рақамлаштириш ва IT инфратузилмасини ривож­
ционар тиббий хизматлар кундузи соат 13.00 га керак. Бунда хусусий тиббиётни ривожлантириш дам бўлими ҳайдовчиси Юсупов, Ғозғон бўлими лантириш бўйича дастур қабул қилинади.
қадар ишлайди. Шу сабабли аксарият аҳоли ши­ учун фақат солиқ ва божхона имтиёзлари, арзон фельдшери Набиев тез тиббий ёрдам машина­
фокор назорати талаб қилинмайдиган кечки даво кредитлар беришнинг ўзи етарли эмас. Уларга лари эскириб, хизмат сифатига салбий таъсир Мисол учун, ҳозирги вақтда шифокорлар иш
олиш учун ҳам шифохонага ётишга мажбур. давлат шифохоналари билан тенг шароитларда кўрсатаётганини, жойларда реанимация маши­ кунининг ярмини фақат қоғоз ҳужжатларни тўл­
ишлаш учун имконият яратиш керак. Бу муҳим налари етишмаслигини билдирган. Умуман, 200 дириш билан ўтказади. Дастур доирасида жорий
Бу борада, яъни бирламчи тизимда кундузги масалада соғлиқни сақлаш тизими ва ҳудуд раҳ­ дан ортиқ тез тиббий ёрдам станцияларидаги йилда 16 мингта ва 2023 йилда яна 13 мингта
стационарлар иш вақтини узайтиришни сўраб, барлари ўз ёндашувларини ўзгартириши зарур. 3 мингга яқин машинанинг 75 фоизи “Дамас” ав­ компьютер харид қилиниб, барча тиббиёт муас­
томобиллари бўлиб, уларнинг 670 таси эскирган сасалари тўлиқ жиҳозланади.
Айтингчи, қайси вилоят, туман ва шаҳар ёки таъмирталаб аҳволда.
ҳокимлари, соғлиқни сақлаш мутасаддилари
Ёки бугунги кунда бир туман ёки вилоятдаги
тез тиббий ёрдам хизмати, масофаси яқин бўлса

Сиёсат 32022 йил 19 март, 57-сон

КУЧЛИ ВА САМАРАЛИ ТИББИЁТ ТИЗИМИНИ ШАКЛЛАНТИРИШ –
ХАЛ¯ПАРВАР ДАВЛАТНИНГ ЭНГ АСОСИЙ ВАЗИФАСИ

Ўзбекистон Республикаси пРезиденти Шавкат МиРзиёевнинг соғлиқни сақлаШ
соҳаси вакиллаРи билан очиқ Мулоқот Шаклидаги учРаШувда сЎзлаган нутқи

Бошланиши 1-, 2-бетларда ва масъулияти врачлардан кам эмас. Бизда эса Наманган вилоятининг Уйчи туманидаги 12 та асарлари, сериалларни кўпайтириш зарур, деб бўлганимдан ғурурланаман. Шу сабабли барча
ҳамма масъулият шифокорлар зиммасида қолиб оилавий шифокор пункти ва поликлиникаларда ўйлайман. тиббиёт ходимлари жамиятимизнинг энг мада­
Бешинчи йўналиш — соғлиқни сақлаш му­ кетган. Шу боис, тизимда врачлар етишмайди. бошлаймиз. Ушбу тажриба якуни бўйича бу янги ниятли қатлами, зиёлиларимизнинг пешқадам
ассасаларини малакали кадрлар билан таъмин­ Ўрта тиббиёт ходимлари сони эса эҳтиёждан тизимни 2023 йилдан бошлаб барча ҳудудларда Муҳтарам дўстлар! вакиллари бўлишларини орзу қиламан.
лаш билан боғлиқ. ортиқ даражада, яъни сони кўп, хизмат сифати жорий этиш юзасидан тегишли қарор қабул қили­ Бугунги очиқ мулоқотга тайёргарлик жараё­
паст. нади. нида келиб тушган муаммоларнинг ечимлари ва Сизлар ана шундай юксак мақомга албатта
Бугунги кунда республикамиз тиббиёт муас­ сизларнинг бугунги таклифларингиз бўйича қисқа муносибсиз.
сасаларида 8 мингга яқин тор соҳадаги мута­ Мисол учун, 2022 йилда — 20 минг нафар, Ўз маҳалласида соғлом турмуш тарзини туну муддатда қарорлар қабул қилинади. Уларда бар­
хассислар ҳамда бирламчи тиббиёт муассаса­ 2023 йилда — 34 минг нафар ёшлар тиббиёт кол­ кун тарғиб қилган, бу борада шахсий намуна бўл­ ча муҳим таклиф ва ташаббуслар, шунингдек, Сизларни театр ва музейларда, концерт зал­
ларида 3 мингдан зиёд оилавий шифокорлар лежи ва техникумларини тугатади. Лекин соҳада ган тиббиёт ходимлари ва жамоатчилик вакилла­ бугун билдириладиган фикр­мулоҳазалар ҳам лари ва кутубхоналарда янада кўпроқ кўришни
етишмайди. Айниқса, Сурхондарё, Тошкент, ўрта тиббиёт ходимларига бўлган эҳтиёж йилига ри учун алоҳида “Халқ саломатлиги посбони” ўз аксини топади. Бу мақсадлар учун 2022 йил­ истайман. Шу мақсадда республикамиз тиббиёт
Қашқадарё, Фарғона вилоятлари ва Тошкент ўртача 10 минг нафарни ташкил этади, холос. кўкрак нишони таъсис этилади. да бюджетдан соҳага ажратилган 24 триллион ходимларини давлат ҳисобидан театр ва кон­
шаҳрида шифокорларга эҳтиёж анча юқори. Шу­ сўмга қўшимча 3,2 триллион сўм бериш бўйича цертларга бепул олиб бориш тизими ташкил эти­
нингдек, тизимдаги шифокорларнинг 45 фоизи, Бу масалани тўғри ҳал этиш учун ўтган йили Еттинчи йўналиш — соғлиқни сақлаш тизими ҳисоб­китоблар қилинган. лади.
ҳамшираларнинг эса 40 фоизи малака тоифаси­ оилавий шифокорларнинг 60 дан зиёд функция­ асосан касалликларни даволашга эмас, энг ав­ Барчангиз тушунасиз, ҳозир дунёда содир
га эга эмас. сидан 25 тасини ҳамшираларга ўтказиш, бунинг вало, уларнинг олдини олишга қаратилган бўли­ бўлаётган мураккаб вазиятда соғлиқни сақлаш Халқимиз саломатлигини мустаҳкамлаш,
учун уларни ўқитиш тизимини қайта кўриб чиқиш ши зарур. тизими учун бундай катта маблағларни излаб то­ миллий генофондимизни асрашда оналик ва
Шифокорларни малака ошириш курслари би­ бўйича қарор қабул қилган эдик. Лекин 11 та тиб­ пиш албатта осон бўлаётгани йўқ. Биз халқимиз болалик ҳамда оилани муҳофаза қилиш, ҳар
лан қамров даражаси бор­йўғи 25 фоизни таш­ биёт олийгоҳи ва 27 та тиббиёт коллежи ҳамда Аслида, жаҳон тиббиётида касалликлар про­ саломатлиги учун ҳар қанча маблағ ва куч­им­ томонлама баркамол авлодни вояга етказиш —
кил этади. 47 та техникум бир­биридан ажраган ҳолда фао­ филактикаси — энг устувор йўналиш ҳисобла­ коният сарфлашга тайёрмиз. Шахсан мен учун бизнинг устувор вазифамиздир.
лият юритиб келгани сабабли ўрта тиббиёт хо­ нади. Бу борада Сирдарёда бошланган тажриба халқимиз саломатлиги ҳамма нарсадан устун ва
Мавжуд аҳволни ўнглаш учун тиббиёт му­ димларини тайёрлашда сифат ўзгармаяпти. Шу тиббиёт соҳасидаги кўплаб камчиликларни очиб қадрли. Бу борада, аввало, эртага она бўладиган ёш
ассасаларини малакали кадрлар билан таъ­ боис, ўрта тиббиёт ходимларини тайёрлаш тизи­ берди. Вилоятдаги туман ва шаҳар шифохона­ Лекин тиббиёт соҳасига қаратилаётган эъти­ қизларимизга оилавий турмуш асосларини, бола
минлаш бўйича янги тизим жорий этилади. ми ҳам қайта кўриб чиқилиб, тиббиёт коллежла­ ларида турли асаб касалликлари, сурункали бордан тўғри ва самарали фойдалана олаяп­ парвариши ва тарбиясини ўргатиш бўйича ҳам
Бунинг учун 2022/2023 ўқув йилидан тиббиёт ри ва техникумлари трансформация қилинади. бронхит, остеохондроз каби дарди бор беморлар мизми? Мана шу савол мени кўп ўйлантиради. ҳали кўп иш қилишимиз керак.
олийгоҳларига давлат грантлари асосида қа­ Бунда хорижий ҳамкорлар билан халқаро илғор стационар шароитда даволанмоқда. Ваҳоланки, Бу савол сизларни ҳам қийнаши керак. Соҳа раҳ­
бул квоталари ҳудудларда шифокорларга бўл­ тажриба асосида ҳамшираларни тайёрлашнинг улар туну кун шифокор назоратига муҳтож эмас. барлари ажратилаётган ҳар бир сўмнинг қадрига Ҳар қандай соҳа, жумладан, тиббиёт тизи­
ган ҳақиқий эҳтиёждан келиб чиқиб мақсадли янги мактаби яратилади. етиши, уларнинг самарасини барча одамлари­ мининг эртанги ривожи ҳам ёшларга боғлиқ
ошириб борилади. Фтизиатрия, гематология, Сирдарёдаги шифохоналарда ётган бемор­ миз ўз ҳаётида ҳис этиши лозим. эканини ҳаммамиз яхши биламиз. Шу мақсад­
нефрология, пульмонология, психиатрия, Оддий қилиб айтганда, жарроҳлик амалиё­ ларнинг 30­40 фоизини амбулатор шароитда Бугунги кунда барча жабҳаларда, жумладан, да соғлиқни сақлаш соҳасига кириб келаётган
шошилинч тиббий ёрдам, лаборатория иши, тидан кейинги муҳим жараён, яъни беморнинг даволаш мумкин. Бу — касалхоналарнинг сама­ тиббиёт соҳасида ҳам ҳар куни беқиёс илмий ёш шифокор ва ҳамшираларга кенг йўл очиб
юқумли касалликлар каби 15 та тор соҳадаги “оёққа туриши” учун (интенсив терапия ва реаби­ расиз харажатларини 40 фоизга қисқартириш им­ янгиликлар кашф этилаётгани, даволаш иши бериш, амалда ўзини оқлаган устоз­шогирд
мутахассислик бўйича магистратурага давлат литация) барча даволаш ишларини бажара ола­ конини беради. бўйича қандай янги технологиялар ва методика­ анъаналарини давом эттиришни бугун ҳаёт­
грантлари 4 баробар оширилади. 11 та тиббиёт диган малакали ҳамшираларни тайёрлаш тизи­ лар пайдо бўлаётганини ҳаммангиз кўриб­билиб нинг ўзи талаб этмоқда.
олийгоҳида олти ойлик ихтисослашган курслар ми йўлга қўйилади. Шунингдек, бирламчи бўғинда маблағларнинг турибсиз. Бинобарин, жаҳон илм­фани ва та­
ташкил этилиб, ҳар йили 500 нафардан оила­ асосий қисми иш ҳақига сарфланиб, тиббий ёр­ раққиёти шиддат билан ривожланаётган ҳозирги Маълумки, нафақат қадимги тарихда, бал­
вий шифокорни ҳудудлардаги энг зарур тор Энди барча тиббиёт коллежлари ва техникум­ дам кўрсатишга атиги 10 фоизи қолмоқда. Шу мураккаб замонда кечаги билим ва тажриба би­ ки яқин ўтмишда ҳам мамлакатимизда Восит
соҳа мутахассислиги бўйича мақсадли ўқитиш лари олий таълим муассасаларига бириктирила­ боис, Гулистон шаҳридаги Республика шоши­ лан узоққа бориб бўлмайди. Мана шундай кескин Воҳидов, Ўктам Орипов, Ёлқин Тўрақулов каби
дастури амалга оширилади. ди. Олийгоҳлар таълим ва амалиёт сифати учун линч ёрдам илмий маркази филиали ва вилоят рақобат шароитида доимий ўқиш, изланиш, янги­ машҳур шифокорлар ўз мактабларини яратгани­
бевосита масъул бўлади. Тиббиёт олийгоҳлари­ кўп тармоқли шифохонасини, унга туташ ёки ликка интилиш — бу ҳар бир тиббиёт ходимининг ни ёши улуғ инсонлар яхши биладилар.
Шунингдек, бакалавриат, магистратура ва кли­ нинг клиникалари, республика тиббиёт марказ­ унинг атрофида жойлашган 10 га яқин тор соҳа­ масъулиятли бурчи, керак бўлса, ҳаёт мақсадига
ник ординатура таълим тизими такомиллашти­ лари, уларнинг филиаллари ва шифохоналар даги тиббиёт муассасаларини ягона кластерга айланиши шарт. Бугунги кунда шифокорларимиз орасида
рилади. Хусусан, битирувчиларга қўйиладиган тиббиёт коллежлари ва техникумлари учун кли­ бирлаштиришга қарор қилдик. Шу ўринда ўзимизга бир савол берайлик: Ибн Ўзбекистон Қаҳрамонлари, академиклар, кўплаб
малака талаблари эҳтиёж юқори бўлган муҳим ник база бўлиб хизмат қилади. Сино бобомиз қандай қилиб, ниманинг ҳисоби­ фан докторлари ва профессорлар бор. Улар ҳам
йўналишлар бўйича қайта кўриб чиқилади, ўқув Бошқа ҳудудларда ҳам соғлиқни сақлаш ин­ дан буюк шифокор бўлди? Албатта, ноёб истеъ­ ўзларининг илмий, тиббий­амалий мактабларига
режалари ва дастурлар, талабаларнинг били­ Олий таълим муассасаларининг барча кафед­ фратузилмасини пухта ўрганган ҳолда, бир йўна­ доди, беқиёс ақл­заковати билан. Лекин шунинг асос соладилар, деб ишонамиз. Бунинг учун қан­
мини баҳолаш тизими халқаро стандартларга ралари ўз йўналишида коллеж ва техникумларга лишдаги шифохоналардан воз кечиб, мавжуд ўзи етарлимиди? дай шароит ва имкониятлар керак бўлса, давла­
мослаштирилади, 11 та тиббиёт олийгоҳида замонавий ўқитиш методикаси ва технологияла­ шифохоналар негизида кўп тармоқли клиника­ Маълумки, улуғ табиб Бухоро ҳукмдорини тимиз барчасини яратиб беришга тайёр эканини
алоҳида ўқув марказлари ташкил этилиб, улар рини ўргатади, муаллимлар ва ўқувчиларнинг би­ лар ташкил этилади. оғир дарддан даволайди. Шунда амир унга кат­ яна бир бор таъкидлайман.
замонавий симуляторлар билан жиҳозланади. лимини ҳаққоний баҳолаб боради. Бунда коллеж та мол­дунё ва амал таклиф қилади. Ибн Сино
Бунинг учун 250 миллиард сўм йўналтирилади. ва техникумларнинг иқтидорли ўқувчиларини Бундан буён тиббиёт тизими “маблағни бе- бобомиз эса уларнинг барчасидан воз кечиб, Ҳурматли анжуман иштирокчилари!
саралаб, уларни келгусида олий таълим муас­ восита беморга сарфлаш” деган тамойил асо­ фақатгина сарой кутубхонасидаги китоблардан Бугунги очиқ мулоқот, унда билдирилган ач­
Бундан ташқари, тиббиёт олийгоҳларининг сасаларида ўқишини давом эттиришига шароит сида молиялаштиришга ўтказилади. фойдаланиш учун ижозат сўрайди. Ана шу ки­ чиқ, аммо ҳаққоний ва холис фикрлар барчамиз
магистратура босқичида ва бакалавриатнинг яратилади. тобларни ўқиб, ўз устида тинимсиз ишлаб, буюк учун ҳар томонлама фойдали бўлди, десак, тўғри
5­6­курсларида ўқиётган талабаларга йўлланма Шунингдек, йил якунига қадар Сирдарёда тиб­ аждодимиз оламшумул шуҳрат қозонади. бўлади.
асосида бирламчи ва тез ёрдам тизимида шифо­ Олтинчи йўналиш — шифокорларнинг энг бий суғурта тизимини тўлиқ йўлга қўйиб, келгуси Такрор айтаман, тараққиёт ва юксалишга Сизлар билан мана шундай янгича шаклда
кор бўлиб ишлашга рухсат берилади. Бу орқали муҳим ва олижаноб вазифаси — бу албатта ка­ йилларда барча ҳудудларда жорий этамиз. Шу фақат илм, фақат таълим ва тарбия, фақат тиббиёт соҳасидаги муаммо ва камчиликлар,
ҳар йили 7 мингга яқин талаба иш ҳақи олиб, таъ­ салликни даволаш, шу тариқа инсонларнинг дар­ билан бирга, бутун мамлакатимизда амал қи­ китоб орқали эришиш мумкин. устувор вазифалар ҳақида батафсил фикрлашиб
лимни амалиёт билан бирга олиб бориш имкони­ дига малҳам бўлиш ҳисобланади. ладиган ягона клиник протоколлар, кўрсатма ва Мана шундай мисоллар барча тиббиёт ходим­ олдик. Кўпгина масалаларни ҳал этиш бўйича
га эга бўлади. стандартлар ишлаб чиқилади. лари, айниқса, ёш врач ва ҳамширалар учун юк­ амалий ечимларни топдик. Уларни бажариш
Шу билан бирга, мен сизлардан соғлом тур­ сак ибрат намунаси бўлиб хизмат қилиши лозим. учун, ҳеч шубҳасиз, шифокорларнинг ўз устида
Амалиёт даврида йўналишини ўзгартиришга муш тарзи орқали касалликнинг олдини олишга Тиббиёт соҳасида ягона тиббий маълумотлар Тиббиёт аҳли орасида касбий ҳалоллик ва ишлаши, иш услуби ва дунёқарашини ўзгартири­
қарор қилган талабаларга ўқишни бошқа турдош кўпроқ эътибор беришингизни сўрайман. Чунки базаси — “электрон соғлиқни сақлаш” ахборот поклик муҳитини мустаҳкамлаш, коррупция ба­ ши, замонавий билим ва кўникмаларни ўзлашти­
мутахассисликлар бўйича давом эттиришга рух­ жисмоний машқлар билан мунтазам шуғуллана­ тизими яратилади. лосидан бутунлай қутулиш учун барчамиз — риб бориши, масъулияти ва жавобгарлиги ҳал
сат берилади. диган одам ҳеч қандай давога муҳтож бўлмайди. врач ва ҳамширалар ҳам, беморлар ҳам, раҳбар қилувчи аҳамиятга эга.
Тиббий­иқтисодий, статистик ва аналитик таҳ­ ва мутасаддилар ҳам биргаликда ҳаракат қили­ Олдимизда турган бундай улкан ва дол-
Шу билан бирга, соҳа учун илғор медицинани Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилотининг маъ­ лилларни ўтказиш имконини берадиган Миллий шимиз керак. зарб вазифаларни амалга оширишда лоқайд-
чуқур тушунадиган, ахборот технологиялари ва лумотларига кўра, инсон саломатлиги 19 фоиз тизим жорий этилади. Шифокорнинг нафақат устидаги халати, энг лик, бепарволик ва сусткашликка йўл қў-
чет тилларини яхши биладиган, бошқарув қоби­ — ташқи муҳитга, 20 фоиз — генетик омилларга, аввало, кўнгли ҳам, қўли ҳам пок бўлиши лозим. йишга ҳеч кимнинг ҳаққи йўқ. Чунки гап инсон
лиятига эга бўлган замонавий тиббиёт менежер­ 9 фоиз — соғлиқни сақлашни ташкил этиш ва Шу билан бирга, илғор хорижий тажриба асо­ Унутманг, давлат тиббиёт тизимини ривожлан­ ҳаёти, инсон саломатлигини асрашдек ҳал
ларини тайёрлашга алоҳида эътибор қаратамиз. 52 фоиз турмуш тарзига боғлиқ. сида клиникаларни эмас, шифокорларни лицен­ тириш, соҳа ходимларини қўллаб­қувватлаш учун қилувчи масала устида бормоқда. Ишона-
зиялаш тизимига босқичма­босқич ўтишимиз шунча катта маблағ ва ресурсларни сафарбар манки, Ўзбекистон тиббиёт ходимлари бунга
Яна бир муҳим масала — хориждан нуфузли Саломатлигимиз асосан ўз қўлимизда керак. Бу тизим йўлга қўйилса, тиббиёт ходимла­ этаётган экан, энди бу борада ҳар қандай қонун албатта қодир. Сизлар пандемия давридаги
мутахассислар жалб қилиниб, тиббиёт соҳасида экан, жамиятда соғлом турмуш маданиятини рини малака оширишга мажбурий юбориш талаб бузилишларига, тамагирлик ва порахўрлик кўри­ оғир шароитда халқимиз соғлиғини асраб қо-
малака ошириш тизими мутлақо янги ёндашув­ янада оширишимиз зарур. этилмайди. Балки улар ўз устида доимий ишлаб, нишларига қарши қатъий кураш олиб боради. лиш учун чинакам қаҳрамонлик ва жасорат
лар асосида тўлиқ ўзгаради. Бунда 11 та тиббиёт тажрибасини оширишдан ўзлари бевосита ман­ Беморларни фақат дори билан эмас, бал- кўрсатганингиз бунинг яққол исботидир. Буни
олийгоҳида малака ошириш ва қайта тайёрлаш Ушбу масала бўйича алоҳида дастурни амал­ фаатдор бўлади. ки меҳр билан, ақл билан даволаш ҳам муҳим нафақат халқимиз, балки жаҳон ҳамжамияти
факультетлари, 23 та ихтисослашган марказлар­ га оширишни бошлаганимиздан хабардорсиз. аҳамиятга эга. ҳам эътироф этмоқда.
да махсус ўқув курслари ташкил этилади. Умуман, соҳадаги ислоҳотларни режали ва Минг афсуски, соғлиқни сақлаш муассасала­ Ўйлайманки, бугунги анжуман мамлакатимиз­
Афсуски, тўғри овқатланмаслик ва ҳаракат­ изчил давом эттириш мақсадида Жаҳон банки рида айрим шифокорларнинг аҳоли билан қўпол нинг тиббиёт соҳасини ривожлантириш йўлида
Шунингдек, йирик ва нуфузли хусусий шифо­ сизлик оқибатида бугунги кунда аҳолимизнинг экспертлари билан бирга 1 октябрга қадар 7 та муомалада бўлиши, одамларни менсимаслик, ўз туб бурилиш бўлиб хизмат қилади.
хоналарда тиббиёт олийгоҳларининг клиник ба­ 75 фоизида ортиқча вазн борлиги, 30 фоизи­ асосий йўналишни ҳам ўз ичига олган Соғлиқни вазифасини суиистеъмол қилиши каби салбий Айни вақтда аҳолимизнинг соғлиғини сақлашдек
залари ташкил этилиб, уларга ҳам шифокор ва да эса холестерин ва қон босими юқори экани сақлаш стратегияси ишлаб чиқилади. ҳолатлар ҳамон учраб турибди. Бундай вазиятни ғоят муҳим, таъбир жоиз бўлса, ҳаёт­мамот маса­
ҳамширалар малакасини ошириш ҳамда қайта барчамизни ўйлантириши керак. Шунинг учун ўзгартириш учун, аввало, тиббиёт ходимлари­ ласини фақат биргина вазирликнинг зиммасига
тайёрлашга рухсат берилади. жорий йилдан бошлаб 17 мингдан зиёд тиббий Ҳурматли анжуман қатнашчилари! нинг маънавий дунёсини, беморлар билан му­ юклаб, қолганлар томошабин бўлиб четда турмас­
бригада, 2 мингдан ортиқ оилавий шифокор Ўрни келганда, тиббиёт ходимларининг маъ­ лоқот маданиятини юксалтириш зарур. лигимиз керак. Бу барча соҳа раҳбарлари, ҳоким­
Шу муносабат билан Республика тиббий хо­ пунктлари ва поликлиникаларнинг иш самара­ навияти, ахлоқ­одоби масаласига ҳам тўхталиб Донишманд адиблардан бирининг чуқур маъ­ лар ва вазирлар, депутат ва сенаторларнинг, кенг
димлар касбий малакасини ривожлантириш дорлигини баҳолаш бўйича рейтинг тизими жо­ ўтмоқчиман. ноли гапи бор: “Инсоннинг ҳамма нарсаси — жамоатчилик, бир сўз билан айтганда, ўзини шу
ҳамда Ўрта тиббиёт ходимлари малакасини рий қилинади. Албатта, соҳа мутахассислари ўз касбини қиёфаси ҳам, либоси ҳам, қалби ва фикри юрт тақдирига дахлдор деб билган ҳар бир инсон­
ошириш марказлари фаолияти тўлиқ қайта кўриб чуқур билиши шарт. Лекин ҳар томонлама етук ҳам гўзал бўлиши керак”. Ўйлайманки, бу сўз­ нинг вазифаси ва бурчига айланиши шарт.
чиқилади. Бу ташкилотлар энди фақат замона­ Рейтинг дегани шуки, энди тиббиёт ходим­ шифокор бўлиш учун бунинг ўзи етарли эмас. лар авваламбор сизларга — тиббиёт аҳлига қа­ Азиз шифокорлар!
вий методикаларни ишлаб чиқиш ва жорий этиш лари ўз ҳудудида аҳоли соғлиғини сақлаш ва Шунинг учун тиббий таълим тизимига “Тиббиёт рата айтилган. Ишончим комилки, бутун дунёда “тиб илми­
билан шуғулланади. касалликларнинг олдини олиш бўйича ўзига ходимларининг маънавий-ахлоқий қиёфаси” Шахсан мен Президент сифатида сизлар­ нинг султони” деб шуҳрат қозонган буюк Ибн
мажбурият олади. Бунда ортиқча вазнга йўл қўй­ номли махсус курсни жорий этиш лозим. нинг машаққатли меҳнатингизни юксак қадр­ Синонинг ворислари бўлган сиз, азизлар билан
Шу билан бирга, шифокорларнинг малака тои­ маслик, тўғри овқатланишга амал қилиш, жисмо­ Фурсатдан фойдаланиб, ижодкор зиёлила­ лайман. Қолаверса, шифокорнинг фарзанди бирга Янги Ўзбекистоннинг кучли ва самарали
фасини олиш муддатлари қайта кўриб чиқилади. ний фаолликни ошириш, зарарли одатлардан воз римиз эътиборини бир масалага қаратишни тиббиёт тизимини шакллантиришдек олдимизда
Бунда тоифасиз ходимлардан талаб этиладиган кечиш ва уларнинг натижасида келиб чиқадиган истардим. Биз пандемия шароитида шифокор­ турган улуғвор вазифани албатта муваффақият
иш стажи 5 йилдан 3 йилга, биринчи тоифага — инфаркт, инсульт, қандли диабет, онкология каби ларимизнинг ўз касбига, муқаддас қасамёдига билан адо этамиз.
7 йилдан 5 йилга, олий тоифага — 10 йилдан касалликларнинг олдини олиш кўрсаткичлари садоқати ва фидойилигига такрор ва такрор гу­ Барчангизни кириб келаётган Наврўз айёми
7 йилга қисқаради. асосий мезон сифатида белгиланади. воҳ бўлмоқдамиз. Бунинг учун уларга барчамиз билан чин дилдан табриклаб, эзгу ва хайрли
ва халқимиз номидан яна бир бор раҳмат ай­ ишларингизда ҳамиша ютуқ ва зафарлар ёр
Айтиш жоизки, бизда ҳамшира деганда кўз Ижобий кўрсаткичларга эришган тиббиёт тамиз. Аммо эл­юрт орасида ҳурмат қозонган, бўлишини тилайман.
олдимизга фақат “укол” қилишни биладиган тиб­ ходимлари ҳар чоракда мукофотланади, йил чинакам матонат ва жасорат соҳиби бўлган
биёт ходимлари келади. Лекин соғлиқни сақлаш якунида эса ҳар бир вилоятда энг яхши натижа шифокорлар образи тараннум этилган бадиий
тизими ривожланган мамлакатларда ўрта тиб­ кўрсатган поликлиникага мукофот ва совғалар асарлар етарлича яратилмаяпти. Жонкуяр тиб­
биёт ходимларининг билим даражаси, малакаси берилади. Бу тажрибани жорий йилда пойтах­ биёт ходимларининг машаққатли ва шарафли
тимизнинг Олмазор туманидаги 11 та ҳамда фаолияти тасвирланган бадиий, саҳна ва кино

ХАЛ¯ИМИЗ САЛОМАТЛИГИ ²АММА НАРСАДАН УСТУН ВА ¯АДРЛИ

Бошланиши 1-бетда шифо масканидаги шароитлар яхшила­ Соҳани малакали кадрлар билан таъ­ Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкило­ “маблағни бевосита беморга сарфлаш” маблағлардан тўғри фойдаланилаяпти­
нади. Бирламчи бўғиндан бошлаб, тиб­ минлаш ҳам долзарб масалалардан. тининг маълумотларига кўра, инсон тамойили асосида молиялаштирилиши ми? Мени шу савол кўп ўйлантиради.
Иккинчи йўналишга асосан, тез тиббий биётнинг барча соҳаларини рақамлашти­ Тизимдаги шифокорларнинг 45 фоизи, саломатлиги 19 фоиз ташқи муҳитга, белгиланди. Тиббий суғурта тизими йил Соҳа раҳбарлари ҳар бир сўмнинг қадри­
ёрдам сифатини яхшилаш, уларни аҳо­ риш бўйича дастур қабул қилинади. Икки ҳамшираларнинг эса 40 фоизи малака 20 фоиз генетик омилларга, 9 фоиз соғ­ якунига қадар Сирдарё вилоятида, кел­ га етиши, уларнинг самарасини одамла­
лига янада яқинлаштириш учун алоҳида йил ичида барча тиббиёт муассасалари тоифасига эга эмас. Кўп муассасаларда лиқни сақлашни ташкил этиш ва 52 фоиз гуси йилларда барча ҳудудларда йўлга римиз ўз ҳаётида ҳис этиши лозим, —
дастур қабул қилинади. Энг аввало, “103” янги компьютерлар билан жиҳозланади. мутахассис етишмайди. турмуш тарзига боғлиқ. Шу боис, олтин­ қўйилади. Тиббиёт соҳасида ягона тиб­ деди Президент.
тез тиббий ёрдам хизмати республика, Қоғозбозлик қисқартирилиб, замонавий ус­ чи йўналиш жамиятда соғлом турмуш бий маълумотлар базаси яратилиб, тиб­
вилоят, шаҳар ва туман даражасида яго­ луб ва ускуналарда ишлашга ўтилади. Шу боис, 2022/2023 ўқув йилидан маданиятини оширишга қаратилган. бий­иқтисодий, статистик ва аналитик Тизимда коррупцияга бутунлай чек
на бошқарув тизимига бирлаштирилади. тиббиёт олийгоҳларига давлат грантла­ таҳлилларни ўтказиш имконини беради­ қўйиш зарурлиги таъкидланди.
Тез ёрдам туман ёки вилоят чегарасига Тўртинчи йўналишда тиббиёт хо­ ри асосида қабул квоталари ҳудудларда Жорий йилдан бошлаб, тиббий брига­ ган миллий тизим жорий этилади.
қараб эмас, балки беморгача масофанинг димларини қўллаб­қувватлаш чорала­ шифокорларга бўлган ҳақиқий эҳтиёж­ да, оилавий шифокор пункти ва поликли­ — Шифокорнинг нафақат устидаги
яқинлигига қараб хизмат кўрсатади. 2022­ ри белгиланди. Жорий йил 1 июндан дан келиб чиқиб, мақсадли ошириб бо­ никалар иш самарадорлигини баҳолаш Президентимиз маърузасида айтил­ халати, энг аввало, кўнгли ҳам, қўли ҳам
2025 йилларда тез тиббий ёрдам тизими­ тиббиёт ходимларининг ойлик маоши рилади. Тиббиёт олийгоҳларида олти бўйича рейтинг тизими жорий қилиниши ган ҳар бир вазифа бўйича аниқ молия­ пок бўлиши керак, — деди давлатимиз
даги барча эскирган машиналар замона­ малака тоифасига қараб 15 фоизгача ойлик ихтисослашган курслар ташкил айтилди. Ижобий кўрсаткичларга эриш­ вий манбалар, техник ечимлар ва ама­ раҳбари.
вий автомобилларга алмаштирилади. оширилади. Юқори технологик мураккаб этилиб, оилавий шифокорларни ҳудуд­ ган тиббиёт ходимлари мукофотланади. лий механизмлар белгиланди.
операцияларни бажарган шифокорлар­ ларда зарур мутахассислик бўйича мақ­ “Халқ саломатлиги посбони” кўкрак ни­ Очиқ мулоқотда шифокорлар сўзга
Сўнгги беш йилда 2 мингга яқин тиб­ га эса яна 25 фоиз миқдорида устама садли ўқитиш йўлга қўйилади. Барча шони таъсис этилади. — Биз халқимиз саломатлиги учун ҳар чиқиб, фаолиятида дуч келаётган му­
биёт муассасаси қурилиб, таъмирланди. тўланади. Барча тиббиёт ходимлари тиббиёт коллежлари ва техникумлари қанча маблағ ва куч­имконият сарфлаш­ аммолар, таклиф ва мулоҳазаларини
Бу ишлар давом эттирилиб, 1 минг 100 та учун дастлабки ва даврий касбий тиббий олий таълим муассасаларига бирикти­ Еттинчи йўналишда касалликлар­ га тайёрмиз. Шахсан мен учун халқимиз айтди. Президентимиз уларни мутахас­
кўрик бепул ўтказилади. рилади. нинг олдини олиш вазифалари кўрсатиб саломатлиги ҳамма нарсадан устун ва сислар иштирокида муҳокама қилиб,
ўтилди. Шу мақсадда тиббиёт тизими қадрли. Лекин соҳага ажратилаётган мутасаддиларга кўрсатмалар берди.

ЎзА

4 2022 йил 19 март, 57-сон Муносабат

Ҳаёт ҳақиқати шуни кўрсатадики, фақатгина соғлом
халқ, баркамол миллат буюк ишларга қодир бўлади.

Шавкат МИРЗИЁЕВ,
Ўзбекистон Республикаси Президенти

ТИББИЁТДАГИ ИСЛО¥ОТЛАР —
ИНСОН £АДРИ УЧУН!

Элмира БОСИТХОНОВА, ди. Биринчи йўналиш — тиббий ши тўғрисида ҳам вазифалар юклатилди. Буларнинг Президентимизнинг соғлиқни сақлаш соҳаси
соғлиқни сақлаш вазири ўрин- хизматни аҳолига яқинлаштириш, барчаси бирламчи тизимни ривожлантириш бўйича вакиллари билан очиқ мулоқотида Жаҳон соғлиқни
босари: бирламчи тизимнинг бу борада­ катта дастурнинг кичик бир бўлаги. сақлаш ташкилотининг Ўзбекистондаги вакили Лиан
— Кечаги мулоқот — тарихий ги мутлақ янги механизмларини Куппенс хоним ҳам иштирок этди ва мамлакатимизда
учрашув бўлди. Чунки давлатимиз шакллантириш тўғрисида алоҳида Бу ислоҳотлар натижасида аҳолига кўрсатиладиган олиб борилаётган тиббиёт тизими ислоҳотларига ўз
раҳбари мамлакатимизда соҳа сўз юритилди. Энг муҳими, таҳлил тиббий хизмат сифати ошади. Энг асосийси, халқнинг муносабатини билдирди.
бўйича 2017­2022 йилларда бажа­ бўлди. Таҳлилда муаммолар кўрса­ розилигига эришилади. Бирламчи тизимда профилак­
рилган ишлар асосида Ўзбекис­ тилди. Уларнинг ечими бўйича топ­ тика устувор бўлгани учун касалликларнинг олди оли­ Лиан КУППЕНС:
тон соғлиқни сақлаш тизимининг шириқлар берилди. Керак бўлса, нади. Соғлом турмуш тарзи, тиббий маданият орқали — Ўзбекистондаги фаолиятим­
кейинги босқичдаги ривожланиш ҳар бир вазифа ижроси учун молия­ юртдошларимизнинг турли касалликларга чалиниш ни беш йил олдин бошлаганман.
стратегиясини белгилаб берди. Бу вий манба ҳам белгиланди. Бу жуда хавфи камаяди. Скрининг, тиббий кўрикларга катта Сиз сайланганингиздан бир оз
учрашувнинг беш йил олдин ўтка­ ҳам муҳим, таҳлилий ва иқтисодий эътибор берилади. Бу иқтисодий нуқтаи назардан ка­ фурсатдан сўнг бу ердаги вако­
зилиши нотўғри бўлар эди. Боиси, манбалар белгилаб берилган му­ салликни даволашдан кўра арзон тушади. Чунки бугун латимни бошладим. Шунинг учун
ўтган беш йил давомидаги саъй­ лоқот бўлди. Учрашувнинг тарихий­ юқори технологияга асосланган жарроҳлик амалиёти беш йиллик кузатувларим билан
ҳаракатлар билан бугунги ўзгариш­ лиги ҳам шунда. ўтказиш жуда қиммат туради. ўртоқлаша оламан.
ларга пойдевор қўя олдик. Мамлакатингизда жуда катта
Ўтган вақтда салмоқли ютуқлар­ Бундан 10­15 йил илгари опти­ Давлатимиз раҳбари ҳудудларнинг ўзига хос хусу­ ўзгаришлар ва ислоҳотлар гувоҳи
га эришдик. Аввало, хорижда юр­ маллаштириш, деб номланган жа­ сиятидан келиб чиқиб туман тиббиёт бирлашмасидаги бўлдим. Айниқса, даволашдан
ган шифокор ватандошларимиз юртимизга қайтиб раён туфайли чекка қишлоқлардаги кардиология, эндокринология ва неврология ўринла­ кўра, кўпроқ касалликнинг олдини
келди. Авваллари юқори технологияга асосланган тиббий хизмат, аслида йўқ қилинган эди. Тиббий хиз­ рига алоҳида эътибор бериш кераклиги тўғрисида тўх­ олишга урғу берилаётганига, вер­
жарроҳлик амалиёти битта­иккита клиникада қилинган мат кўрсатадиган муассасалар аҳоли яшаш пункти­ талди. Аҳоли ўртасида энг кенг тарқалган касалликлар тикал бошқарувдан бевосита гори­
бўлса, бугун 8­10 та клиникада, ҳатто ҳар бир ҳудудда дан 60­70 километр узоқликда жойлашганди. Бугун айнан шу учта йўналиш бўйича кузатиляпти. зонтал кенг қамровли ёндашувга
бажарилмоқда. эса, энг яқин тиббиёт муассасаси 3 километрдан узоқ асос солингани эътиборга молик.
Мулоқотда ихтисослашган тиббий хизматнинг бўлмаслиги, яёв юрганда 20 дақиқалик масофада Соғлом турмуш тарзи бўйича ҳокимларга ҳам топ­ Ваколатим бўйича йигирма беш
аҳолига яқинлаштирилгани, маҳаллий дори­дармон жойлашиши зарурлиги қайд этилди. Амбулатор тиб­ шириқ берилди. Энди “хонадонбай” ишлаб, оилалар­ йил давомида турли мамлакатларда иш олиб бордим. Шуни очиқ-
ишлаб чиқаришда эришилган ютуқлар, ишга туширил­ бий хизматни аҳолига яқинлаштиришнинг энг биринчи да тўғри овқатланиш, зарарли одатлардан воз кечиш, ойдин айтишим мумкинки, сиздек шижоатли, юксак мақсадларни
ган корхоналар, тиббий таълим бўйича рўёбга чиққан босқичи — оилавий шифокорлик пунктлари ва поли­ жисмоний фаоллик тўғрисида дастурларни давом эт­ кўзлаган серғайрат Президентни кўрмадим.
ислоҳотлар, шу билан бирга, камчиликлар ҳақида ҳам клиникаларни янгидан ташкил қилиш ва бунинг учун тириш зарурлиги таъкидланди. COVID пандемияси бошланганидан кейин сизнинг бевосита етакчи­
рўй­рост айтилди. “Аҳолининг тиббиётга эътирози дастурлар шакллантириш тўғрисида топшириқ берил­ лигингиз остида қисқа фурсатда вирусни назорат остига олишга, унинг
янги босқичда, янги шаклда ишлашимиз кераклигини ди. Бундан ташқари, учрашув вақтида айнан бирламчи Сирдарё вилоятининг Сардоба туманидан тиббиёт салбий таъсирини минимал даражага туширишга муваффақ бўлинди.
кўрсатяпти”, деди Президентимиз. тизимга тааллуқли мурожаатлар ҳам тингланди. ходими ташаббус билан чиқди. У энди ҳар бир хонадонга Ўзбекистон буни қандай бошқаргани, назоратга олгани намуна қилса
Учрашувда еттита йўналиш бўйича келгуси беш Барча кўп тармоқли марказий поликлиникада бола­ бориб, оила аъзоларининг кундалик таомномасини тузиб арзийдиган аъло даражадаги ечимлардир.
йилликка мўлжалланган муҳим топшириқлар берил­ лар бўлимини ташкил қилиш, ҳар бир тиббий бригада берамиз ва бу жараёнда энг яхши патронаж ҳамшира, энг
таркибига доялар, педиатрия ҳамширалари киритили­ соғлом хонадон номинацияларини белгилаймиз, деди.
Президентимиз бу ташаббусни нафақат Сардобада,
балки бутун мамлакатимиз бўйича оммалаштириш
зарурлигини таъкидлади.

Наврўз РИЗАЕВ, ларни ортиқча сарсон бўлмасдан, Бу очиқ мулоқотда соҳани Осиё МИРЗАЕВА, ликни ошириш, касалликларнинг олдини ришга ҳисса қўшган тиббиёт ходимлари
Олий Мажлис Қонунчилик оилавий шифокор пунктлари ва янада ривожлантириш, тизимли Бухоро вилояти соғлиқни сақлаш олиш каби кўрсаткичлар бўйича рейтинги ҳар уч ойда рағбатлантириб борилади.
палатаси Фуқароларнинг поликлиникалардан оляпти. муаммоларни бартараф этиш бошқармаси бўлим бошлиғи: жорий қилинади. Ўзининг фидойилиги би­ Бу чора­тадбирлар аҳоли саломатлигини
соғлиғини сақлаш масалала- чора­тадбирлари муҳокама қи­ лан намуна бўлган, соҳани ривожланти­ мустаҳкамлашга қаратилган ишларни яна­
ри қўмитаси аъзоси: Аҳолига сифатли тиббий ёр­ линди, тиббиёт ходимларининг — 2022 йил 18 март санаси нафақат да ривожлантиришга хизмат қилади.
дамни кенгайтириш мақсади­ таклифлари эшитилди. тиббиёт ходимлари, балки бутун мамла­
— Президентимиз янги Ўзбе­ да бирламчи тизимга 20 мингта катимиз аҳолиси хотирасида ҳам тарихий Соғлом турмуш тарзини шаклланти­
кистон ислоҳотларини аҳолини ўрта тиббиёт ходими қўшилгани, Президентимиз жойларда воқеа сифатида умрбод муҳрланиб қо­ риш, касалликларнинг олдини олишда
сифатли ва малакали тиббий хиз­ қишлоқларда жойлашган 801 та фуқароларимизга тез, қулай ва лади. Бу учрашувни биз, тиббиёт ходим­ намуна кўрсатган тиббиёт ходимлари ва
мат билан таъминлаш, тиббиётни оилавий поликлиника янги замо­ сифатли тиббий хизматлар кўрса­ лари жуда интизорлик билан кутгандик. жамоатчилик вакиллари учун “Халқ сало­
халқимиз рози бўладиган тизимга навий “УЗИ” ва “ЭКГ” аппаратлари тиш, алоҳида манзилли чора­тад­ Президентимизнинг тиббиёт соҳасига оид матлиги посбони” кўкрак нишони таъсис
айлантиришдан бошлагани бежиз билан таъминлангани, шу орқали бирлар амалга оширилиши ҳақида айтган ҳар бир гапи аҳоли саломатлигини этиляпти. Йилда бир марта аъло даража­
эмас. Зеро, буюк давлат, фаро­ қишлоқ ва маҳаллаларда 8 турда­ гапирди. Хусусан, 85 фоиз муам­ асраш ва касалликларнинг олдини олишга да натижа кўрсатган тиббиёт муассасала­
вон келажак пойдеворини мус­ ги янги тиббий хизматлар йўлга мони бирламчи тиббиёт муассаса­ қаратилгани юксак эътиборнинг яна бир рига мукофот ва совғалар берилади.
таҳкам барпо этишда соғлом ва қўйилгани сўнгги йилларда юрти­ ларида ҳал қиладиган тизим яра­ далилидир.
баркамол авлодни вояга етказиш мизда бошланган халқни рози қи­ тилиши айтилдики, уларнинг бари Айни пайтда Бухоро вилоятидаги эндо­
муҳим аҳамиятга эга. лиш, одамлар бахтли ва фаровон инсон қадрини улуғлаш, аҳоли Давлатимиз раҳбари тиббиётни ри­ кринология маркази учун замонавий бино
яшаши учун барча шароитларни саломатлигини мустаҳкамлашга вожлантиришнинг асосий еттита йўна­ барпо этиляпти. Замонавий тиббий ускуна
Бу борада тиббий­ижтимоий яратиш тамойили маҳсулидир. қаратилган муҳим қадамдир. лишини белгилаб берди. Юртимиздаги ва жиҳозлар келтирилмоқда. Шунингдек,
соҳадаги сўнгги йиллардаги ўз­ 17 мингта тиббиёт бригадаси, 2 мингдан кардиология соҳаси ҳам ислоҳ этилмоқда.
гаришлар муҳим омил бўлаётир. Булар ҳали ҳаммаси эмас. Очиқ мулоқотда 2022 йилда ортиқ оилавий шифокорлик пункти ва по­ Яқинда вилоятда илк бор юракда очиқ
Хусусан, ўтган беш йилда ши­ Яқин­яқингача аксар фуқаролари­ 136 та ва 2023 йилда яна 140 та ликлиникалардаги ҳар бир тиббиёт хо­ жарроҳлик амалиёти ўтказилди. Олдин
фохоналар ва тез тиббий ёрдам миз имтиёзли йўлланма “ордер” янги поликлиника фаолияти йўлга димининг аҳоли орасида соғлом турмуш бундай операциялар пойтахтимизда ёки
пунктларини дори­дармон, тибби­ асосида даволаниш учун не­не қўйилиши, 2023 йилдан бошлаб тарзини қарор топтириш, жисмоний фаол­ чет элда ўтказиларди. Шу йилнинг боши­
ёт буюмлари билан таъминлашга қийинчиликларга дуч келарди. жойлардаги поликлиника филиал­ дан бундай жарроҳлик амалиёти Бухоро
ажратилаётган маблағ 12 баро­ Юртдошларимиз “ордер” олиш лари негизида 1 минг 100 та оила­ вилоятида ҳам амалга оширилмоқда. Бу
бар ошди. Шу даврда соғлиқни учун мутасадди вазирликлар вий шифокор пункти ташкил эти­ билан аҳолига катта қулайлик яратиляпти.
сақлаш тизимини яхшилаш учун эшиги олдида кунлаб, ойлаб нав­ лиши қайд этилди. Бу орқали яна Энди беморлар сарсон бўлиб, пойтахтда
халқаро молия ташкилотларидан батда турарди. қарийб 1 миллион киши тиббий ёки чет элда эмас, ўз вилоятида даво­
700 миллион доллардан зиёд хизмат билан қамраб олинади. ланиб, шифо топиши мумкин. Соғлиқни
маблағ жалб қилинди. Дастлаб­ Президентимиз ташаббуси ва сақлаш ходимлари билан учрашувда ил­
ки қадамлар катта мақсадларга тегишли қарорлари билан булар­ Айниқса, 2 мингдан зиёд олис гари сурилган таклиф ва мулоҳазаларнинг
уланди. га чек қўйилди. Бундай амалиёт­ ва чекка маҳаллада тиббиёт амалга ошиши ана шундай эзгу ишларни
дан тўлиқ воз кечилиб, тиббиёт пунктлари ташкил этилиши, улар янги босқичга кўтаради.
Натижада илгари пойтахтда марказларида хизмат кўрсатиш­ орқали олис ва чекка ҳудудлар­
амалга оширилган 210 турда­ нинг очиқ ва шаффоф, янги тизи­ даги 4 миллион аҳолига бирлам­ Ўйлайманки, очиқ мулоқотда бевосита
ги операциялар ва диагностика мига ўтилди. Энди ихтисослашган чи тиббий хизмат кўрсатиш йўлга қатнашган ва кузатиб борган ҳар бир тиб­
жараёнларини маҳаллий шифо­ марказларда бепул даволанади­ қўйилиши, шубҳасиз, ҳар бир ин­ биёт ходими учун бу кун унутилмас сана
хоналарда ўтказиш имконияти ган касалликлар рўйхати шакл­ соннинг бахтли­саодатли яшаши, бўлди. Бизга кўрсатилган бундай рағбат
яратилди. 130 турдаги жарроҳлик лантирилиб, тиббий ёрдам учун сифатли тиббий хизматдан фой­ ва эътибор зиммамизга жуда катта масъ­
амалиёти вилоят шифохоналари­ йўлланма ҳақиқий эҳтиёжи бор даланиши, ҳаётий манфаатлари, улият ҳам юклайди. Президентимиз тиб­
да, 60 тури эса туманларда би­ аҳолига электрон навбат асосида орзу­умидлари рўёбга чиқиб, тур­ биёт ходимларига ишда тўхтаб қолмаслик,
ринчи марта йўлга қўйилди. берилмоқда. муш фаровонлиги янада яхшила­ мунтазам изланиш, ўқиш зарурлигини таъ­
нишига хизмат қилиши муқаррар. кидлади. Бу сўзларни фаолиятимизнинг
Яқин йилларга қадар кўплаб Булар ҳали кўзланган асосий мезонига айлантирамиз. Чунки
юртдошларимиз даво истаб хо­ чўққининг бир қисми, холос. Шунингдек, мамлакатимизда олдимизда касбий ривожланиб, тиббий
рижга боришга мажбур эди. Сўнг­ Президентимизнинг жорий йил энг зарур бўлган дори­дармон хизмат сифатини оширишдек шарафли
ги беш йилда 200 турдаги янги 18 март куни мамлакатимиз соғ­ воситалари нархини камида 30 вазифа турибди.
жарроҳлик амалиёти, жумладан, лиқни сақлаш соҳаси вакиллари фоиз арзонлаштириш бўйича
буйрак ва жигар трансплантация­ билан очиқ мулоқоти мамлакати­ барча чоралар кўрилади ва кел­ Мадамин МАДАЗИМОВ, чиқиб, янги­янги мутахассисликлар
си жорий этилгани фуқаролари­ миз тиббиёти тараққиётида янги гуси беш йилда дори­дармон ва Андижон давлат тиббиёт институти ректори: очиш, айниқса, эҳтиёж юқори бўлган
мизни чет элда сарсон­саргар­ даврни бошлаб беради, десак тиббиёт воситалари ишлаб чиқа­ йўналишларда кадрлар тайёрлаш
дон юришдан қутқаряпти. Чунки муболаға бўлмайди. риш ҳажми 3 баробар оширилган — Очиғини айтиш керак, бугун биз кутаёт­ муҳим аҳамиятга эга. Бу жараёнда,
бугун юртимизда яратилган янги ҳолда маҳаллий дорилар билан ган масалалардан ташқари бутунлай янги ма­ албатта, хориж тажрибасини ҳисобга
шароит ва имкониятлар ҳисоби­ таъминлаш даражаси 80 фоизга салалар, вазифалар ҳам олдимизга қўйилди. олган ва пухта ўрганган ҳолда ўқув
га илгари хорижда бажарилган етказилади. Жумладан, 7 та йўналишдаги асосий масала ва режаси ва дастурларни кўриб чиқи­
қиммат операциялар ўзимизнинг муаммолар ечими белгилаб берилди. Шундан шимиз, такомиллаштиришимиз, давр
шифокорлар томонидан амалга Бир сўз билан айтганда, инсон олтинчиси тиббиёт соҳаси учун юқори малака­ талабига мослаштиришимиз керак.
оширилаётир. саломатлиги — энг буюк неъмат. ли кадрлар тайёрлаш масаласи бўлиб, бунга Президентимизнинг тиббиёт ходим­
У шунчалик бебаҳоки, ҳеч қандай бевосита тиббий олий таълим муассасалари ларини тайёрлашда ўқиш, изланиш ва
Ўтган йилдан бошлаб ҳар бир мезонга тенглаштириб бўлмайди. масъул. Шундан келиб чиқиб, олис қишлоқларга янгиликка интилиш зарурлиги ҳақида­
маҳаллада “хонадонбай” ишлай­ Шу боис, юртимизда тиббиётни бориб, уч йил ишлаган битирувчиларга клиник ги фикри алоҳида эътиборга молик.
диган тиббий бригадалар таш­ халқимизни рози қиладиган ти­ ординатурага имтиёзли кириш имконияти бе­ Мана шу тавсиядан келиб чиқиб, биз
кил этилгани, бирламчи бўғинда зимга айлантириш бўйича кат­ рилгани катта воқеа бўлди. Бу талабаларимиз­ илм­фан, таълим билан шуғулланади­
аҳолини 66 турдаги дори­дармон та марралар белгилаб олинган. ни руҳлантиргани шубҳасиз. Олис қишлоқларда ган ёшларга яхши шароит яратиб бе­
билан бепул таъминлаш йўлга Ушбу мақсадлар учун 2022 йил­ тор соҳа мутахассисларига эҳтиёж катта. Мана ришимиз, илмий­тадқиқоти натижаси­
қўйилгани туфайли фуқаролари­ нинг ўзида соҳага бюджетдан рағбат туфайли битирувчиларимизнинг бориши ни, янги ғояларини амалиётга татбиқ
миз шамоллаш, қон босими, юрак 24 триллион сўм ёки 2016 йилда­ бўш ўринларни тўлдиришга жуда катта ёрдам беради. этиш муддатини қисқартиришимиз зарур. Шундагина саъй­
хуружи, қандли диабет, ошқозон гига нисбатан 4 баробар кўп маб­ ҳаракатларимизнинг самараси амалиётда яққол кўринади.
ва нафас йўллари касалликлари­ лағ йўналтирилади. Зотан, сало­ Тиббий таълимга эътибор қаратиш, бугунги эҳтиёждан келиб
ни даволаш учун энг зарур дори­ матлик бўлмаса, на фароғат ва на
ҳашамат татийди.

Жараён 52022 йил 19 март, 57-сон

Шарҳ

ИХЧАМ ВА ЗАМОНАВИЙ Жорий йил 16 март санасини ҳам халқимиз манфаатлари кўзланган катта
ИШ УСЛУБИ ислоҳот сифатида миллий тарихимиз саҳифасига ёзиб қўямиз. Бу кун
солиқ ислоҳотида фуқароларимиз ва ишбилармон доира вакилларига
а³олининг ³у¿у¿ий муаммоларини ³ал берилган имтиёз, имкониятлар билан ҳам ёдда қолади.
этишда адлия органларининг масъулиятини
СОЛИ£ ЮКИ КАМАЙИБ,
янада кучайтиради ТУШУМЛАР ¥АЖМИ ОРТМО£ ДА
Ушбу тескари пропорция, аввало,
Кейинги йилларда адлия соҳасидаги кенг кўламли янгиланиш ва ўзгаришлар инсон ¿адрини улу¢лашга хизмат ¿илади Ўзбекис-
ихчамлашган давлат бошқарув аппарати ва замонавий иш услубларини тондаги ҳар бир
янада такомиллаштиришни тақозо қилмоқда. Давлатимиз раҳбари марказий Фарҳод ЗаЙНИЕВ, касса энди QR коди
идораларни трансформация қилиш орқали фуқароларга хизмат кўрсатадиган Олий Мажлис Қонунчилик бўлган чек бериши
ихчам ва самарали бошқарув тизимини яратиш ғоясини илгари сурган, бу палатаси саноат, қурилиш ва
бўйича алоҳида фармойиш ҳам қабул қилинган эди. савдо масалалари қўмитаси керак.
раиси ўринбосари
Худоёр МЕЛИЕВ,
адлия вазири ўринбосари

Мазкур ҳужжат ижросини таъминлаш, адлия “Smart justice — ақлли адлия” веб портали ва Гап шундаки, Президентимиз Шавкат ривожлантириш ҳамда доимий рағбатланти­ олган чекини мобиль илова орқали QR коди­
тизимида “мобиль бошқарув аппарати”ни яра­ мобиль иловаси яратиш орқали Адлия вазирли­ Мирзиёев раислигида Давлат солиқ қўмитаси­ риб бориш мақсадида божхона тўловларидан ни сканерлаганидан сўнг, чек тизимга муваф­
тиш мақсадида Президентимиз 17 март куни яна ги, тизим органлари ва муассасалари томонидан да солиқ маъмуриятчилигини ислоҳ қилиш ва озод этиш, солиқ амнистияси, бўлиб тўлаш ва фақиятли қабул қилинади. Чекдаги сумманинг
бир муҳим ҳужжат — “Фуқароларнинг ҳуқуқ ва ҳозирги кунда кўрсатилаётган 50 турдан ортиқ соҳага ахборот технологияларини кенг жорий яна бир қанча имтиёзлар тақдим этилди. Шу­ 1 фоизи маҳсулот олувчининг ҳамёнига туша­
эркинликларини таъминлаш ҳамда ҳуқуқий хиз­ электрон давлат хизматлари ягона порталга жам­ этиш масалалари юзасидан ўтказилган йиғи­ нингдек, қўшилган қиймат солиғидан озод эти­ ди. Одамлар энди чекни сотувчилардан ўзи
мат кўрсатишда адлия органлари ва муассаса­ ланади. Унинг мобиль иловаси ишлаб чиқилиб, лишда айни жиҳатларга эътибор қаратилди. ладиган товар ва хизматлар рўйхати шакллан­ талаб қилиб оляпти. Буни биргина январь ойи
лари фаолияти самарадорлигини янада ошириш ягона нуқтадан юридик ва жисмоний шахсларга тирилгани тадбиркорлик субъектларига кўпроқ учун 25 миллиард сўмдан зиёд кешбек урилга­
чора­тадбирлари тўғрисида”ги фармонни имзо­ хизмат кўрсатилади. Бу, ўз навбатида, давлат Давлатимиз раҳбари йиғилишдан аввал қў­ даромад олиш имконини тақдим этди. ни мисолида ҳам кўриш мумкин.
лади. хизматларини электрон шаклда олиш жараёни­ митанинг Маълумотларни қайта ишлаш марка­
нинг сифат ва тезкорлик даражасини оширишга зи фаолияти билан танишди. Албатта, мазкур солиқ имтиёзлари, энг авва­ Агар чекларда маҳсулотнинг идентифика­
Ушбу фармон аҳолига профессионал хизмат хизмат қилади. ло, тадбиркорлик фаолиятини қўллаб­қувватлаш ция номери нотўғри киритилган бўлса, тизим
қиладиган ихчам ва самарали бошқарув тизи­ Ўрни келганда айтиш керакки, Ўзбекис­ ва уларни янада рағбатлантириш, аҳолини тад­ қабул қилмайди. Бу орқали харидор кейин ўша
мини яратиш, аҳолининг ҳуқуқий муаммоларини Навбатдаги белгиланган чора­тадбирлардан тон Республикаси Президентининг 2020 йил биркорлик фаолияти билан шуғулланишга кенг дўконга кирмайди. Пировардида, сотувчи хари­
ҳал этишда адлия органларининг роли ва масъ­ бири “Лицензия” ахборот тизимини такомил­ 30 октябрдаги фармонига мувофиқ, ушбу марказ жалб қилиш ҳамда дунёда ҳали­ҳануз давом эта­ дорга чек беришга мажбур бўлади.
улиятини янада кучайтиришни кўзда тутади. лаштиришга қаратилган бўлиб, бу йўналишда давлат бюджетидан ажратилган 100 миллиард ётган мураккаб пандемик ва геосиёсий шароит­
кўрсатилаётган давлат хизматлари сони 100 тага сўм эвазига тўлиқ янгиланди. Бундан ташқари, ларни инобатга олган ҳолда қабул қилинган. Ўзбекистондаги ҳар бир касса энди QR коди
Унга кўра, Давлат хизматлари агентлиги ва етказилади. Бунинг натижасида ундан фойдала­ марказ биноси узлуксиз электр таъминоти қу­ бўлган чек бериши керак. Агар улар бундай чек
Интеллектуал мулк агентлиги бевосита Адлия нувчиларга қулай шароитлар яратилади, ортиқча рилмалари, прецизион кондиционерлар, катта Давлат солиқ қўмитаси маълумотига кўра, ўт­ бермаса ёки пластикка савдо қилишни истама­
вазирлигига, уларнинг ҳудудий тузилмалари тартибот ва муддатлар янада қисқаради. ҳажмли сервер ва компьютерлар билан жиҳоз­ ган йил давомида 53 минг 561 та хўжалик юри­ са, дўконда олишиб­талашиб ўтирмай, харидор
эса ҳудудий адлия органларига қўшилди. Бу лангани мамлакатимизда аҳоли ва бизнес учун тувчи субъектга 7 та солиқ тури бўйича жами “Солиқ ҳамкор” тизими орқали ушбу тадбиркор­
давлат хизматларини кўрсатиш ва интеллекту­ Шунингдек, дастурда мобиль идентификация қулайликларни ошириш, инсон омилини камай­ 34,9 триллион сўмлик имтиёз қўлланилган. лик субъекти ҳақида хабар бера олади.
ал мулкнинг ҳуқуқий ҳимояси соҳасида ягона тизимини (Мobil eri, Face id, digital id, Smart id) тириш мақсадида солиқ органлари фаолиятини
давлат сиёсатини юритишда тизим имконият­ ишлаб чиқиш ва уларни ривожлантириш белги­ изчил рақамлаштиришга хизмат қиляпти. Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни
ларидан оқилона фойдаланиш, мувофиқлашган ланган. Бу орқали давлат хизматларидан фойда­ қисқартириш вазирлиги маълумотига кўра,
фаолиятни таъминлаш имконини беради. На­ ланишда қулай ва ортиқча бюрократиядан холи Мамлакатимиз солиқ тизимининг “мияси” дея юртимизда яширин иқтисодиёт кўлами ЯИМга
тижада бошқарув ходимлари сони 110 тага — бўлган механизм татбиқ этилади, ундан фойда­ аталаётган мазкур марказда барча солиқ тўлов­ нисбатан 40­50 фоиз орасида ўзгариб туради.
2,2 фоиз, марказий аппарат 10 фоиз, яъни 356 дан ланувчиларнинг вақти тежалади. чиларнинг маълумотлари интеграция қилинган.
320 тага қисқартирилди. 50 га яқин малакали мутахассис солиқ айлан­ Фармонда белгиланган энг муҳим вази­
Адлия органлари ва муассасаларининг масини онлайн режимда кузатиб, масофадан фалардан яна бири, яширин иқтисодиёт­
Қисқартирилаётган штатларнинг асосий қисми­ веб­сайтлари ёки хизмат кўрсатиш учун ташкил тезкор хизмат кўрсатади. “e­ijara”, “e­imtiyoz”, нинг шаклланишига олиб келадиган сабаб ва
ни раҳбарлик лавозимлари ташкил қилади. Маса­ қилинган махсус сайт (портал)да кўрсатилаёт­ “Қўшилган қиймат солиғи тўловчилари”, “Солиқ омилларни аниқлаш, уларни бартараф этиш
лан, адлия тизимидаги давлат бошқаруви органи ган хизматларни истеъмолчилар томонидан ис­ текширувлари”, “Автоматлаштирилган камерал чораларини кўриш ҳамда ноқонуний ишлаб
раҳбари ва унинг ўринбосарлари даражасидаги талган вақтда доимий ва тизимли баҳолаш, изоҳ назорат тизими”, “Солиқ узилиши коэффици­ чиқариш, сотиш ҳамда сақлаш ҳолатлари­
раҳбарлар сони 12 та бўлса, ҳозир улар 6 тани ва таклифлар тақдим қилиб бориш имкониятини енти” каби янги дастурий маҳсулотлар ишлаб ни аниқлаш орқали давлат рўйхатидан ўт­
ташкил қилмоқда, яъни тенг ярмига қисқарди. берувчи платформа яратиш режалаштириляпти. чиқилиши натижасида солиқ тўловчиларнинг масдан тадбиркорлик фаолиятини юритиш ва
вақти тежалмоқда, яширин иқтисодиёт улуши даромадларни яширишнинг олдини олишга
Тумандаги давлат хизматлари марказлари, Бу платформа нима беради? Аввало, адлия сезиларли даражада қисқармоқда.
ФҲДЁ органлари ва юридик хизмат кўрсатиш органлари ва муассасалари томонидан кўрса­ даРҳақиқат, сЎнгги беШ йилда МаМлакатиМизда
марказлари туман адлия бўлимлари билан бир­ тилаётган хизматлар сифати ошади. Қолаверса, Давлатимиз раҳбари бу борадаги ўзгариш­ солиқ солиШ базасини кенгайтиРиШ оРқали
лаштирилиб, ягона адлия бўлимларига айлан­ доимий баҳоланиш натижасида қонунбузилиш лар, тарихий ислоҳотларнинг аҳамиятига тўхта­ солиқ МаъМуРиятчилигини соддалаШтиРиШ
тирилди. Улар интеллектуал мулк объектлари­ ҳолатлари камаяди. лар экан, кейинги йилларда шаффоф ва рақам­ ва солиқ юкини каМайтиРиШ ҳисобига
ни муҳофаза қилиш бўйича ҳам зарур ишларни ли дастурий таъминотлар ишга туширилиши, Мутлақо янги тизиМ яРатилди. қизғин ва кенг
олиб боради. Бу туман адлия бўлимларининг меъёрий­ҳуқуқий ҳужжатлар такомиллаштири­ МуҳокаМалаРдан сЎнг янги таҳРиРдаги солиқ
мамлакатда ягона ҳуқуқий сиёсат юритишдаги лиши ва солиқ турлари камайтирилиши ҳисо­ кодекси қабул қилинди.
масъулияти ва ваколатлари ошишини англатади. бига солиқ тўловчилар аввалгиларидан фарқ
қилиши, яқин истиқболда солиқ тўловчилар учун
Вазирлик тизимидаги бир­бирини такрорлов­ манфаатли янгиликлар жорий қилиш жараёни
чи, мазмунан эскирган вазифа ва функциялар давом эттирилишини алоҳида қайд этди.
қайта кўриб чиқилди. Бунинг учун вертикал ва
горизонтал функционал таҳлил ўтказилди. Улар Дарҳақиқат, сўнгги беш йилда мамлака­
асосида мавжуд вазифалар 35 тадан 23 тага тимизда солиқ солиш базасини кенгайтириш
(34 фоиз) ва функциялар 388 тадан 215 тага орқали солиқ маъмуриятчилигини соддалашти­
(46 фоиз) қисқармоқда. Такрорловчи вазифа ва риш ва солиқ юкини камайтириш ҳисобига
функциялар қисқартирилиши бевосита ходимлар мутлақо янги тизим яратилди. Қизғин ва кенг
иш унумдорлиги ошишига, фуқароларнинг муро­ муҳокамалардан сўнг янги таҳрирдаги Солиқ
жаатлари янада тез ва самарали ҳал этилишига кодекси қабул қилинди.
ёрдам беради.
Янги таҳрирдаги кодекс билан
Фармон билан қонунчилик ҳужжатларини қа­
бул қилишда адлия органлари масъулияти яна­ тўғридан-тўғри қўлланувчи
да ошириляпти. Хусусан, 2022 йил 1 майдан
нормалар жорий этилиб,
2023 йилдан Муаллифлик ҳуқуқи объектлаРининг Солиқ тизимида сўнгги йилларда амалга қаратилган комплекс­назорат тизимининг жо­
электРон назоРат нусхалаРини ягона базада солиқлар сони 13 тадан оширилган янгиланишлар, жумладан, тадбир­ рий қилинишидир. Мазкур тизим жорий эти­
жаМлаШ таРтиби жоРий қилинади. бугунги кунда корлик субъектларига солиқ имтиёзларининг лиши яширин иқтисодиётни қисқартиришда
Муаллифлик ҳуқуқи объектлаРи туРли таШкилотлаР 9 тага камайтирилди. Мулк жорий қилиниши натижасида кўплаб соҳаларда муҳим аҳамият касб этади.
тоМонидан сақланМоқда ва кЎп ҳолатлаРда улаРнинг эркин рақобат муҳити пайдо бўла бошлади. Бу
аРхив фондлаРи сақланМайди. ягона база оРқали солиғи ставкаси 5 фоиздан айниқса, чакана савдо ва хизмат кўрсатиш шо­ Шу билан бирга, Жаҳон банки мутахассис­
Муаллифлик ҳуқуқи объектлаРини кафолатли хобчалари ўртасидаги эркин рақобатда яққол лари иштирокида яширин иқтисодиётнинг ста­
электРон сақлаШ МеханизМи яРатилади. 1,5 фоизга, қўшилган қиймат намоён бўлди. тистик баҳолаш методикаси ишлаб чиқилиши
ҳамда унинг натижалари эълон қилиб борили­
бошлаб маҳаллий ижро ҳокимияти идоралари Шунингдек, портал орқали тадбиркорлар он­ солиғи эса 20 фоиздан Президентимизнинг 2020 йил 30 октябрдаги ши, давлат ташқи қарзидан молиялаштирилиб,
қарорларини қабул қилишда ҳудудий адлия ор­ лайн равишда турли шартнома намуналарини “Яширин иқтисодиётни қисқартириш ва солиқ якунланган лойиҳалар самарадорлигини аудит­
ганларининг ижобий хулосаси олиниши белги­ бепул олиши ҳамда шартномавий­ҳуқуқий муно­ 15 фоизга туширилди. Иш органлари фаолияти самарадорлигини оши­ дан ўтказиш стандартларининг ўрнатилиши каби
лангани ҳолда, бундай хулоса олинмасдан те­ сабатларда ҳуқуқни қўллаш амалиётини татбиқ риш бўйича ташкилий чора­тадбирлар тўғри­ чора­тадбирлар истиқболда яширин иқтисодиёт
гишли қарорлар қабул қилиш (чиқариш)га йўл этиш мақсадида “е­shartnoma” ягона электрон ҳақига нисбатан солиқ сида”ги фармони яширин иқтисодиётни камай­ борасидаги маълумотлар очиқлигини таъмин­
қўйилмайди. Вазирлик томонидан вазирлик, идо­ тизими ишга туширилиши кўзда тутиляпти. тириш ҳамда коррупция илдизини қирқишга лаш, уни тўғри ва аниқ мезонлар асосида баҳо­
ра ва маҳаллий ижро ҳокимияти органларининг юки қарийб 2 баравар қаратилгани ҳамда шу асосда тадбиркорлик лаш, стратегик инвестиция лойиҳаларини танлаб
норма ижодкорлиги фаолияти мониторинг қили­ 2023 йилдан муаллифлик ҳуқуқи объектлари­ фаолиятини юритишда рақобат шароити шаф­ олиш ҳамда давлат ташқи қарзи маблағлари са­
нади ҳамда унинг натижаси бўйича ҳар чоракда нинг электрон назорат нусхаларини ягона базада камайтирилди. Натижада фофлигини таъминлашда муҳим қадамлардан марадорлигини ошириш, улардан яширин иқти­
Ўзбекистон Президенти Администрациясига ах­ жамлаш тартиби жорий қилинади. Бугунги кунда бири бўлди. содиётни ривожлантириш мақсадида фойдала­
борот киритиб борилади. муаллифлик ҳуқуқи объектлари турли ташкилот­ тадбиркорларнинг ислоҳотларга нишнинг олдини олишга хизмат қилади.
лар томонидан сақланмоқда ва кўп ҳолатларда Мамлакатимизда яширин иқтисодиёт ҳажми
Адлия вазирлиги фаолияти самарадорлигини уларнинг архив фондлари сақланмайди. Ягона ишончи ортиб, солиқ 245 триллион сўмга баҳоланди. Бу эса мамла­ Ҳозирги вақтда чакана савдо ва хизмат кўр­
янада ошириш ҳамда рақамлаштириш бўйича база орқали муаллифлик ҳуқуқи объектларини кат ЯИМга нисбатан яширин иқтисодиёт улуши сатиш тармоқларида солиқ тўлашдан бўйин
чора­тадбирлар дастури тасдиқланди. Унга кўра, кафолатли электрон сақлаш механизми ярати­ тушумлари 4 баравар кўпайди. тахминан 48 фоизга тўғри келишини англата­ товлаш ҳолатлари учраб туради. Бу ахлоқий,
ҳукуматнинг 1990­2016 йиллар оралиғида қабул лади. ди. Давлат солиқ қўмитаси маълумотига кўра, сиёсий, иқтисодий, техник каби бир қанча са­
қилинган қарорлари хатловдан ўтказилади ва Қўшилган қиймат солиғи яширин иқтисодиётга сабаб бўлаётган омил­ бабларга боғлиқ бўлмоқда. Шу билан бирга,
уларнинг бугунги кундаги аҳамияти таҳлил қили­ Эндиликда Адлия вазирлиги ҳузуридаги лардан бири — бу аҳолида солиқ маданияти бешинчи сабабни ҳам алоҳида таъкидлаб ўтиш
ниб, фуқароларга ва тадбиркорларга енгиллик Ҳуқуқий сиёсат тадқиқот институти давлат орган­ тўловчилар сони ҳам шунга мос шаклланмагани натижасида харид чекини жоизки, у аҳоли ўртасида солиқ маданиятининг
яратиш нуқтаи назаридан қайта кўриб чиқилади. лари ва ташкилотлари фаолиятини илмий қўл­ талаб қилмаслик бўлиб, ушбу ҳолат яширин пастлиги бўлиб, давлат ғазнасининг даромад
лаб­қувватлаш учун қонунчилик ҳужжатларини равишда кўпайиб, иқтисодиётнинг илдиз отишига, тадбиркорлик қисми ўз вақтида тўлдирилмай қолинишига
Дастур доирасида бир­бирига боғлиқ бўл­ қўллаш амалиётини жойига чиққан ҳолда ўрга­ субъектлари орасида носоғлом рақобат муҳи­ олиб келмоқда. Солиқ маданияти, деганда қо­
ган давлат хизматлари, жумладан, кўчмас мулк нади. 6 мингдан 152 мингтага етди. ти шаклланишига олиб келмоқда. Агар ҳар бир нун ҳужжатларида белгиланган муддатларда
ҳамда манзилга рўйхатга қўйиш, ногиронлик ва истеъмолчи чек талаб қилса, яширин иқтисоди­ солиқлар ва бюджетга мажбурий бадалларни
турли касалликларга оид нафақалар тайинлаш­ Мазкур ислоҳотлар натижасида адлия орган­ Президентимиз халқимизни рози қилиш ёт улуши қисқариши баробарида, солиқлардан ўз вақтида тўлаш, шунингдек, солиқларнинг
ни композит тарзда, яъни бир вақтда кўрсатиш ларини бошқариш жараёнини режалаштириш ва йўлида солиқларни камайтириш орқали даро­ бўйин товлаш ҳолатлари ҳам камайиб, бюджет мамлакатни ижтимоий­иқтисодий ривожланти­
тизимини жорий этиш орқали аҳоли сарсонгарчи­ ташкил этишга замонавий инновацион услублар, мадини ошириш лозимлигини таъкидлади. Бу тушумлари ошиб боради. ришга йўналгани тушунилиши керак.
лигининг олди олинади. илғор ахборот­коммуникация технологияларини борада 2026 йилга бориб иқтисодиётга солиқ
жорий этиш даражаси янада кенгаяди. Тизим юкини 25 фоизгача камайтириш мақсад қилин­ Бу борада юқорида қайд этилган фармонда Иқтисодий механизмларнинг ишлаш прин­
Бундан ташқари, дастурда рақамлаштириш бошқарувида мақбуллаштириш натижасида 84,5 гани, шунингдек, 2023 йилдан қўшилган қиймат Давлат солиқ қўмитаси ва Молия вазирлиги­ ципидан келиб чиқадиган бўлсак, тадбиркор
билан боғлиқ бир қатор чора­тадбирлар бел­ миллиард сўм маблағ тежалишига эришилади. солиғини 12 фоизгача тушириш, кейинчалик нинг онлайн касса машиналари чекларида акс касса ва пластик карта аппаратларидан фой­
гиланган. Жумладан, “Legal­Теch” ҳуқуқий тар­ ер ва мулк солиқларини бирлаштириш мўл­ эттирилган QR­код ёки фискал белги асосида даланган ҳолда хизмат кўрсатиб, солиқларни
моғини жорий этиш тизимини “сунъий интеллект” Умуман олганда, адлия тизимидаги ушбу ис­ жаллангани солиқ соҳасидаги ҳаётбахш, инсон совринли ўйинларни ўтказиш бўйича берилган ўз вақтида тўлаб бориши нафақат ўша тад­
механизмларидан фойдаланган ҳолда такомил­ лоҳотларнинг асосий мақсади адолат ва ҳуқуқ қадрини юксалтиришга қаратилган ислоҳотлар таклифларга розилик берилгани истеъмолчи­ биркорнинг ўзини, балки бутун мамлакат аҳо­
лаштириш назарда тутилган. Бунда ҳужжатлар устуворлигини мустаҳкамлаш, қабул қилинаёт­ тизимли давом этишидан далолатдир. ларни бу тадбирларга кенгроқ жалб этишга им­ лисининг эҳтиёжларини қондиришини англаб
лойиҳаларини тайёрлаш учун сарфланадиган ган қарорларнинг самарадорлигини таъминлаш кон яратмоқда. етиши зарур. Ҳар қандай тўланган солиқлар
ресурс ва вақт тежалиб, сифати оширилади ва халққа хизмат қилиш сифатини оширишга қа­ Миллий иқтисодиётимиз жадал ўзгариб бо­ охир­оқибатда аҳолини ижтимоий таъминлаш,
ҳамда бу жараён автоматлаштирилади. ратилган ихчам, замонавий бошқарув тизимини рар экан, у билан бирга солиқ тизими ва қо­ Таъкидлаш жоизки, шу пайтгача фақат со­ мамлакатни иқтисодий­ижтимоий ривожланти­
шакллантиришда муҳим аҳамият касб этади. нунчилиги ҳам йилдан­йилга такомиллашиб, лиқчи солиқ йиққан. Шу йил январь ойидан риш каби зарур масалаларга йўналтирилиши
тадбиркорларнинг имконият ва имтиёзларини бошлаб эса, харидорларга кешбек қилиб қай­ ҳар доим ёдимизда туриши зарур.
оширишга эътибор қаратилмоқда. Хусусан, тариб бериляпти. Яъни харидорлар дўкондан
2021 йил 29 декабрда қабул қилинган “Ўзбе­
кистон Республикасининг Солиқ кодексига ўз­
гартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида”ги
қонун билан солиқ қонунчилигига бир қатор
ўзгартиришлар киритилди. Унга кўра, юридик
шахсларнинг мол­мулкига солинадиган солиқ
2 фоиздан 1,5 фоизга, қурилиши норматив
муддатда тугалланмаган объектларга нисбатан
4 фоиздан 3 фоизга камайтирилди.

Қолаверса, туманларда (Тошкент шаҳри
бундан мустасно) фаолият юритувчи якка
тартибдаги тадбиркорлар учун белгиланган
ижтимоий солиқ ставкаси 2022 йил 1 январдан
2023 йил 1 январга қадар БҲМнинг 50 фоизи
миқдорида қўлланилади. Бундан ташқари,
давлат томонидан тадбиркорлик фаолиятини

6 2022 йил 19 март, 57-сон

НаВрўЗ ШукуҳИ ЭкОЛОгИя

УЙ¢ОНИШ Дарахтларнинг карбонат ангидрид газини кислородга айлантириб, иссиқ
ЛА¥ЗАЛАРИ кунларда соя-салқин бериши ҳақида кўп гапирамиз. Аммо уларнинг инсон ва
табиатга фойдаси биз ўйлаганимиздан ҳам муҳимроқ.
Севара аЛИЖОНОВа, “Илҳом парилари” фасли Тупроқ эрозиясининг олдини олишдаги аҳамияти шулардан бири. Иқлим
журналист ўзгариши туфайли тез-тез содир бўлаётган бўрон ва тошқинлар озуқавий
Баҳорда яратувчанлик, илҳом, ижодкорлик моддаларга бой тупроқ қатламини ювиб кетаётган бир вақтда дарахтлар уни
Қатқалоқни ёриб чиққан бор. Бу хислат нафақат табиатда, инсон фитра­ ушлаб қолиб, тупроқни қўшимча озуқавий моддалар билан бойитади.
бойчечак тида ҳам айни кўклам пайти жадаллаб кетади.
Ҳар ким ўз касби аъмолидан келиб чиқиб қўлига “ЯШИЛ МАКОН”
Ёмғир мавсуми бошланди. Гулхумор опанинг иш қуролини олади. Шоиру мусаввир қўлида қа­ УМУММИЛЛИЙ ЛОЙИ¥АСИ:
муножоти, Яратганнинг бу мушфиқ аёлга саноси лам, ҳофизлар қўлида тор, бободеҳқон ер, олим
ёмғир бўлиб тўкилмоқда. Бир мўминага ёғилаёт­ илм этагин тутган. МА¯САД ФА¯АТ
ган раҳмат сувидан табиат — энди бўй чўзаётган ЯШИЛЛИК ЯРАТИШ ЭМАС
бинафшаю гўзалликдан, омонликдан хушхабар Бу гал сўз заргарларидан оша ёш иннова­
элтаётган турналаргача баҳраманд бўлмоқда. Баҳор, бинафша ва ўзбек аёли торлар, янги ғоя, ихтиролар эгалари билан уч­ Моҳира ХўЖаЕВа, чиликларнинг олдини олиш мақсадида барча
Табиат покланаётган чоғда ҳеч ким Гулхумор рашишни лозим топдик. Фарғона политехника Олий Мажлис Қонунчилик ҳудудларда кўчат ярмаркалари ташкил этилган.
опачалик севинмаса керак. Деразага урилаётган Бинафша — гуллар ичида энг нафиси, энг институти ана шундай ихтирочилар маскани. палатаси депутати Республика бўйича 197 та маҳаллада “каштан кў­
ҳаётбахш томчилардан кўнгил ойнаси ювилаёт­ хокисори. Умид гули. Унга атаб сўз ихлосманд­ Кўкламга хос қуёш нури ҳамда ёмғир сувидан часи”, “эман кўчаси”, “чинор кўчаси” каби намуна­
гандек қувонади. Бу ёмғирлар қишнинг изғирини ларининг нечаси қўлига қалам тутмаган. Ўзбек неча­неча кашфиётлар қилишмаган дейсиз. Мамлакатимизда экология ва атроф­муҳитни вий кўчаларни ташкил этиш бўйича “Йўл харитаси”
тугаб, кўклам келганидан дарак беради унга. адабиётида, асосан, йигирманчи асрда, би­ Энергетика факультети декани Мирсоли Ўзбе­ муҳофаза қилиш, яшил майдонларни кенгайти­ ишлаб чиқилиб, жараёнлар бошлаб юборилган.
Энди ҳаммаси яхши бўлишига, қийинчилигу си­ нафша ҳақида ўнлаб шеърлар ёзилган. Лекин ковнинг ўзи ҳам бош инноватор, ҳам ижодкор. ришга давлат сиёсати даражасида эътибор қа­
новлар ортда қолганига ишонади. Умр бўйи “Бир Абдулла Шер таъбири билан айтганда, фақат “Қуёш энергияси асосида совитиш тизимини ратилмоқда. Соҳада масъул ташкилотлар фао­ Бу борада Оролбўйи ҳудудида ҳам тизимли
куни қиш тугаб, баҳор келади”, деган калимани икки шоирнинг шу мавзудаги шеъри лириканинг ишлаб чиқиш лойиҳаси” билан республикада лиятини янада самарали ташкил этиш борасида ишлар олиб бориляпти. Бугунги кунгача 568 тон­
тилидан туширмаган, эътиқодида, иродасида мумтоз намунасига айланган. Булар Чўлпоннинг “Энг яхши 20 та стартап лойиҳа” танлови ғолиби. 20 га яқин Президент фармони ва қарорлари, на чўл ўсимликлари уруғи жамғарилган. 68,5 минг
собит аёл қисмати қатқалоқ ерни ёриб чиққан ва Шайхзоданинг “Бинафша”си. Чўлпоннинг “Би­ Раҳбар муваффақияти кўплаб ёшларни унинг давлат дастурлари қабул қилинди. Хусусан, гектар майдонда “яшил қопламалар” барпо эти­
бойчечакни эслатади. нафша”си фожиавийликнинг ёрқин намунаси ортидан эргаштирмоқда. Хусусан, биргина қуёш 2019­2028 йиллар давомида Ўзбекистон Респуб­ либ, 70 гектар майдонда дарахт ҳамда 110 гектар
бўлса, Шайхзоданики — гўзаллик тимсоли. энергиясидан қуёш қуритгичи, самарадор қуёш ликасида биологик хилма­хилликни сақлаш майдонда саксовул ниҳолхоналари ташкил этил­
Суқсурдек Гулхумор Сиддиқова 17 ёшида ҳаво иситгичи, кичик қуёш печи, реактив қувват стратегиясида муҳофаза қилинадиган таби­ ган. Кўчатхоналарга 11 миллион дона тез ўсувчи
Мирзоҳид акага турмушга чиққан. У пайтда Бу икки тимсолни ўзида кўтариб юрган жажжи компенсациялаш қурилмаси, куч мой трансфор­ ий ҳудудлар майдонларини бугунги 7 фоиздан дарахт қаламчаси экилган.
ёшлик ўйинқароқлиги сабаб бошига тушажак “бинафша”лар ҳамон ёнимизда, орамизда. маторларини совитишда қуёш энергиясидан 12 фоизга етказиш кўзда тутилган бўлса,
синову унинг миқдорича муҳаббат билан сийла­ фойдаланиш каби ғоялар лойиҳага, лойиҳалар Ўзбекистон Республикасида ўрмон хўжали­ Яшил масканлар, истироҳат боғлари қанча
ниши хаёлидан яшин каби­да ўтмаган. Бахтнинг Бинафша… Камтарлик ва сукут — ҳеч бири ҳаётга татбиқ этилмоқда. “Ақлли соябон”, “Climat ги тизимини 2030 йилгача ривожлантириш кўп бўлса, аҳоли уларда шунча мароқли ҳордиқ
суруридан сармаст, тизилиб учаётган турналар­ Кибрли кўзларда маънога бой эмас. control” (иқлим назорати) пардалари, автоном концепциясида ўрмон фонди ерлари майдонини чиқаради. Табиат билан уйғунлашган яшиллик ин­
га узоқ­узоқ, ҳавас билан боққан. Лекин бор уларнинг охир ўз томири: яшил энергия дарахти, ёмғир электр генерато­ бугунги 11,2 миллион гектардан 14 миллион гек­ соннинг баҳри дилини очиб, кайфиятини кўтара­
Қийқириқ — куй эмас, кўпиклар — сой эмас.. ри, вибрагенератор, энергия дарахти каби ихти­ тарга етказиш вазифаси белгиланган. ди. Асосийси, атрофдаги тоза ҳаво саломатликка
Кўклам эди. Тўнғич фарзандини дунёга кел­ Бинафша! Бинафша! Оҳ, умринг шунча оз! ролар ҳам айни Фарғона политехника институти ижобий таъсир кўрсатади.
тиргач, баданида ўзгаришлар бошланди. Қўл­ Аммо сен гул фаслин бошлайсан дилнавоз!.. ўқитувчи олимлари, талабалари, ёш инноватор­ Мазкур стратегия ва концепция доирасида ти­
лари япроқдек қовжираб қолди, бедаво дард се­ Мақсуд Шайхзода бинафша мисолида гўзал­ лари томонидан яратилган. зимли ишлар амалга оширилмоқда. Ўтган вақт Шу боис, Президентимизнинг 2021 йил 30 де­
кин­аста оёғини чирмовуқдек чирмадию, қўйиб ликнинг онийлиги, умрбоқий эмаслигига, бироқ давомида қўшимча 1,7 миллион гектар муҳофа­ кабрдаги “Республикада кўкаламзорлаштириш
юбормади. Етти­саккиз йил ташхис тополмай гўзаллик ундан бошланишига ишора қиларкан, Табиат неъматларидан оқилона фойдаланиш за этиладиган табиий ҳудудлар ташкил этилиб, ишларини жадаллаштириш, дарахтлар муҳофаза­
саргардон бўлишди. Полиартрит ташхиси қўйил­ кўз олдимда Зулфия мукофоти соҳибаси Дилна­ натижасида чекланган ер ости ва ер усти ресурс­ “яшил Орол денгизи” дастури доирасида 742 минг сини янада самарали ташкил этиш чора­тадбир­
ганида эса вақт ўтиб бўлганди. Чора қолмагач, воз Қўлдошева гавдаланади. У бинафша фасли лари ўрнини тўлдирувчи воситалар, хомашё­ гектар ерда яшил қопламали ўрмонзор, Нукус, лари тўғрисида”ги фармонига асосан 2022­2024
ўнг оёғини кесишди. — кўкламдан, ўтгувчи гўзалликдан ҳаёти моҳия­ лар кашф этилмоқда. Энергетик олим Мирсоли Урганч ва Хива шаҳарлари атрофида дарахтзор­ йилларда 186 та туман ва шаҳарда жами 1 минг
ти, мазмунини топган. Бинафшадек қор остидан Ўзбеков томонидан яратилган қуёш ҳаво иситги­ лардан иборат “яшил белбоғ”лар барпо этилди. 278 гектар яшил боғ, 306 та объектдаги 1 минг
Ҳар баҳорда баландлаб учаётган турналар мўралаб турган орзулари, ҳаётнинг гўзал туҳфа­ чи ҳам ташқи ҳаво ҳароратини қиздириб, объект­ Орол денгизининг қуриган тубидаги 1,5 миллион 82 гектар майдонда янгидан яшил жамоат парк­
унга “қорахат” ташлаб кетаётгандек эди. Севим­ лари, мўъжизалари митти гул исига бурканиб ларга бериш имкониятига эга қурилма ҳисобла­ гектарда экилган шўр ва қурғоқчиликка чидамли ларини барпо этиш белгиланган. Бугунги кунда
ли қушларини ортиқ кутмай, кузатмай қўйди. Бу­ кириб келган умрига. Бинафша, кўклам у учун нади. У оддий конструкцияга эга бўлиб, корпус кўчатлар униб­ўсмоқда. маҳаллий ҳокимият органлари томонидан маз­
тун борлиқ яшнайдиган фаслда у сўлиб бораёт­ гўзаллик рамзи. Ўзи­да бинафша тимсоли. (қути — ёғочдан ясалган), шаффоф қоплама кур боғ ва паркларга ер майдонлари ажратиш,
ган эди... Гулдек аёл аравачага михланиб қолди. — Ҳар бир қалб баҳорни ўзича кашф эта­ (ойна), иссиқлик изоляцияси материали, қуёш Аммо атроф­муҳит муҳофазаси борасида олиб лойиҳасини ишлаб чиқиш, молиявий масалалар­
Ёғаётган ёмғир кўз ёшларини беркитар, осмон ди, ўз ҳақиқатлари, ҳаётий мезонлари билан нурларини иссиқлик энергиясига айлантирувчи борилаётган кенг қамровли ишлар жараёнида ай­ ни ҳал этиш кўриб чиқилмоқда. Мазкур ишларга
унга елка тутаётгандек эди. баҳолайди, — дейди Дилнавоз. — Агар у қалб қиздирилувчи юза, кириш ва чиқиш каналлари, рим ҳудудларда мутасаддиларнинг эътиборсиз­ “Ўрмонлойиҳа” институти ходимлари кенг жалб
ижодкор бўлса, инчунун. Мен ҳам кўкламни иссиқлик алмашинувини жадаллаштирувчи эле­ лиги сабабли яшил майдонлар қаровсиз қолган этилган.
Умр йўлдошини қийин­қистовга олиб, “Шу аёл ҳаётсеварлик ва умид маёғини кўтарган йўлбош­ ментлардан иборат. ҳолатлар ҳам мавжуд.
билан ўтасанми? Ҳали ёшсан, уйлантириб қўя­ чи фасл деб биламан. Баҳорнинг илк куниданоқ “Яшил макон” умуммиллий лойиҳасида белги­
миз”, деган қариндошларига Мирзоҳид ака гапни байрамим бошланади. Аввало, бу дунёда яра­ — Иссиқлик ташувчи сифатида одатда инсон Шу йилнинг 2 февраль куни Президентимиз ланган яна бир асосий тадбирлардан бири — бу
қисқа қилиб, “Гулхумор менга турмушга чиққани­ лишимга сабабчим — отам кўкламда туғилган. ҳаёти ва саломатлиги учун хавфсиз ҳисобланган раислигида чиқиндилар билан ишлаш тизими ва барча экилган дарахт ва бута кўчатларини суғо­
да соппа­соғ эди. Мен билан яшаши давомида Менинг ва жуфти ҳалолимнинг таваллудига доя­ ҳаво ишлатилади, — дейди олим. — Тадқиқот­ экологик ҳолатни яхшилаш, “Яшил макон” умум­ риш тизими билан таъминлаш вазифаси. Боиси,
шу кўйга тушди. Аслида мен ундан қарздорман”, лик қилган ҳам вақти баҳордир. Не бахтки, айнан лар кўрсатдики, ташқи ҳарорат ­3 °С бўлганда, миллий лойиҳасини амалга ошириш борасидаги ҳар қандай ўсимлик сув билан тирик. Уларнинг
дедию, бошқа бу мавзуга қайтмади. Гулхумор опа унинг қучоғида биз ота­оналик саодатига эриш­ хона ҳароратини +65 °С гача кўтаришга эришиш долзарб вазифалар юзасидан ўтказилган видео­
розилик билдирганида ҳам анчагача араз­гина дик. Президентимизнинг Зулфия номидаги Дав­ мумкин. Ушбу қурилма 1 йилда (1 м2 га 500 минг селектор йиғилишида бу масалаларга тўхталиб униб­ўсиши учун мавсумий ёмғирларнинг ўзи кам­
қилиб юрди. 20 йилдан ўтибдики, бирор марта лат мукофоти билан тақдирланишим ҳақидаги сўм сарфланади) ўз­ўзини қоплагани боис, са­ ўтилгани бежиз эмас. “Яшил макон” умуммиллий лик қилади. Айниқса, ниҳол қаддини тутиб кетиши
ўкситмаган, юзига солиб мулзам қилмаган. Тур­ қарорида айнан унинг фарахбахш кунларида эъ­ марадор ҳисобланади. Унинг хизмат қилиш муд­ лойиҳасини амалга оширишнинг ҳуқуқий асосла­ учун ўз вақтида суғориш муҳим.
муш ўртоғининг садоқати, меҳри ва ғамхўрлиги лон қилингани кўкламнинг ҳаётимдаги қадрини дати 25 йил. ри 2022­2026 йилларга мўлжалланган Янги Ўзбе­
сабаб дунёни яна баҳор рангида кўра бошлади. янада баландлатгани рост. Мен — сўз ошиғиман. кистоннинг тараққиёт стратегияси мақсадларида Шу мақсадларда ҳудудлардаги ишчи гуруҳлар
Кўнгли турналардек парвоз қилди. Ўттиз бир баҳоримгача ёзилган шеърларимнинг Фарғона вилояти Олтиариқ ҳам ўз аксни топди. томонидан ободонлаштириш объектларининг
бари мана шу яратувчан фаслда китоб бўлиб, туманида кам таъминланган ариқ ва суғориш қувурлари, насос, ер усти ва ер
Ҳеч ёдидан чиқмайди. Жамиятдан, одамлардан дунёга келгани шунчаки тасодиф эмасдир. Бу оилаларнинг 15 тасига Айтиш жоизки, 2021 йил куз мавсумида бош­ ости сув чиқариш қудуқлари, махсус суғориш тех­
четга чиқиб қолмаслик оғриғи сабаб тикувчиликни кўкламий лаҳзаларга бўлган ихлос ва муҳабба­ томорқасида 3 сотихли ланган “Яшил макон” лойиҳаси ва “Долзарб никаларининг ҳолати хатловдан ўтказилди. Иш
ўрганган. Парда, аёллар либоси тикади, ўйин­ тимнинг ҳосиласидир балки. инновацион иссиқхоналар 40 кунлик” тадбирлари доирасида мамлакат миқё­ жараёнида ариқлар тозаланиб, лотоклар таъмир­
чоқлар ясайди. Махсус қайчиси унинг барча қи­ Жисмида бинафшанинг гўзаллиги, ожизли­ қуриб бериш кўзда тутилган. сида 85 миллион дона дарахт ва бута кўчатлари ланди, насослар ва сув қудуқлари қайта тиклан­
йинчиликлари, машаққатларига ягона гувоҳ. Ўзини гию, айни дамда эрк, бардош элчиси мақомини Мазкур ҳаво иситгичлар экилган. Жараёнда айрим камчиликларга йўл ди. Ҳудудларда янги ариқлар қазиш, суғориш
шу иш билан овутган Гулхумор опани бир гал мато кўтариб юрган ўзбек аёллари замонимизда ҳам доимий иссиқлик ҳароратини қўйилгани ҳам кўзга ташланди. Шуларни инобатга қувурлари ётқизиш, насослар сотиб олиш, ер ости
бозорига ўғли аравачада олиб борган. Ногоҳ нота­ талайгина. Эътибор берганмисиз? Бинафшада таъминлаш учун ана шу олган ҳолда, ҳудудлар кесимида “Яшил йиллик” қудуқларини бурғилаш ишлари ҳам олиб борил­
ниш кимса этагига уч­тўрт сўм чақа ташлаган. Бу ўзбек аёлининг сийрати мужассам. Маъсума, иссиқхоналарга ўрнатилган. умуммиллий тадбири доирасида 2022 йил баҳор моқда.
ҳолдан карахт бўлиб, музлаб қолган Гулхумор опа уятчан. Баҳор, бинафша ва ўзбек аёли... Бу уч мавсуми учун кўчат экиш бўйича “йўл харитала­
матони ҳам олмай, уйига кела солиб, ясама оёқни сўз бир маънони англатадигандек. Инноваторлик ҳам ижодкорлик. Баҳор қуёши ри” ишлаб чиқилди. Мутасаддилар олдига ишни Табиат, атроф­муҳитни асрашда, аввало, ўзи­
апил­тапил хўрлик ва жаҳл ичида кийиб дўққил­ 18 ёшида отасидан тирик етим қолган, ўз ёхуд ёмғирига қараб шоир ашъор битса, олим тизимли олиб бориш, сохта рақамлардан холи на­ миз, қолаверса, келажак авлод олдидаги масъ­
латиб юрган­юраверган. Сўнг ҳовуридан тушиб, кучи­ҳаракати билан кўплаб муваффақият­ халқ учун фойдали қурилма ясайди. Бири инсон тижаларга эришиш вазифаси қўйилмоқда. улиятни ҳис этишимиз лозим. Бугун экилаётган
чарчаб ухлаб қолган. Ясама оёқни ечмоқчи бўлган ларга эришган, онасига юпанч, тиргак бўлган қалбини обод этишга чоғланса, иккинчиси турму­ ҳар бир ниҳол эртага катта дарахтга айланади.
Мирзоҳид аканинг эса кўзи ёшга тўлиб қолди. Аё­ Дилноза Хўжаевани бинафша деймикин ёки шини фаровон этиш илинжида. Кўклам ҳайратла­ Тадбирни самарали ташкил этиш учун кўчат Ўнлаб, юзлаб, минглаб дарахтлар бир бўлиб, биз
лининг яримта оёғи зарбдан қонаб кетганди... ёлғиз қизининг келажаги учун умрини бағишла­ ри мўъжизаларга доялик қилишининг ўзи гўзал. захирасини яратиш ва етказиб бериш энг асосий нафас олаётган ҳавони тозалайди, озиқ­овқат
ган, контрактига аёл боши билан амал­тақал пул вазифа сифатида қаралган. Боиси, жорий йил манбаи бўлган тупроқни мустаҳкамлайди.
Ҳаёт синовлари тоблаган, донишманд қилган йиғиб, кўзининг оқу қорасини ўқитган Озодахон Баракот ёмғири баҳор мавсумида мамлакатда 125 миллион дона
бу аёлни ирода ва муҳаббат асраб қолди. Ёнида опаними?! Иккиси ҳам камтарлик, хокисорлик дарахт ва бута кўчатлари экилиши режалашти­ “Яшил йиллик” умумиллий тадбири бугун диё­
икки ўғли — икки тоғи, Иброҳимжон исмли наби­ ва бардош рамзи. Ибрат тимсоли. Чўлпоннинг Ям­яшил қир­адирлар. Осмон тўла варрак­ рилган. Олиб борилган мониторинг натижалари римизда амалга оширилаётган энг муҳим тад­
раси, ҳавас қилса арзигулик оиласи, ҳунари бор. “Бинафша”лари. Изтиробдан унган гуллар... лар, болаларнинг шодон кулгиси. Дошқозонда эса, бугунги кун ҳолатига республика бўйича жами бирга айлангани боиси ҳам шундан. Лойиҳани
“Йил аёли” кўрик­танлови вилоят босқичида “Энг сумалак биқирлайди. Аёллар тўп­тўп бўлиб ла­ 195 миллион донага яқин кўчат захираси мавжуд­ юртдошларимиз хайрихоҳлик билан кузатиш ба­
матонатли ҳунарманд” номинациясида ғолиб пару қўшиқлар куйламоқда. Бир ёнда ёш­яланг лигини кўрсатмоқда. робарида, ўзлари ҳам бевосита иштирок этмоқда.
бўлди. лолақизғалдоғу момоқаймоқлардан гулчамбар,
толпопуклар ясаш билан банд. Эркаклар кўпкари, Бугунги кунда иқлим шароитига мос кўчат 1 март кунидан бошлаб эса Давлат экология
Энди уни аввалгидек кўклам нафаси, ёмғир курашга бел боғлаган. Бутун борлиқ гўё қишнинг танлаш ва харид қилишда ортиқча сарсонгар­ қўмитаси томонидан республика ҳудудидаги эки­
ва турналар йиғлатмайди. Муножотлари Эгасига мудроқ уйқусидан уйғониб, ҳаракатга тушган. Кўн­ ладиган дарахт ва буталарнинг ҳисобини юритиш,
етиб борган. Баҳор ҳар сафар кўнглини яшнатиб гилларга бахт, завқ инган. Кўзлар яшиллик, гўзал­ уларни ноқонуний кесишнинг олдини олиш ва на­
келади, турналардан парвоз илмини ўрганади. ликдан қувончда. Баҳорнинг мўъжизаси, фалса­ зорат қилиш мақсадида “Яшил макон” ягона элек­
Ёмғирларда эса Биру Борнинг саноси, жамолини фаси оддий — уйғониш, бирликда. Шунинг учун трон платформаси яратилди ва синов тариқасида
кўради... ҳам ҳамма баҳорни интиқ кутар... ишга туширилди. Электрон тизим кунлик экилган
дарахт ва бута кўчатлари ҳақидаги маълумотлар­
Табиатдаги яшиллик одам сийратига гўзал­ ни олиш ҳамда кенг жамоатчилик томонидан куза­
лик, қувонч, қолаверса, таом кўринишида кири­ тиб бориш имкониятини яратади.
шида ҳам гап кўп. Воҳаю водийларни яёв ке­
заркансиз, халқимиз дастурхонининг бойлиги, Мамлакатимизда бошланган мазкур эзгу ло­
хилма­хиллигига тасанно дейсиз. Ҳар бирининг йиҳа доирасида ҳар йили камида 200 миллион туп
ўз тарихию усули борлигига эса қойил қолмай дарахт экишдек савобли ишларда барчамиздан
илож йўқ. Иликузди пайтда танга оро кирувчи фаоллик, якдиллик талаб этилади.
дармондориларнинг ҳар биридан татиб кўргин­
гиз келади: сумалак, ҳалим, кўк сомсаю чучвара­
лар, ғилминди, кўкбарак, шивит оши...

Хайрият, ёмғирлар мавсуми ҳам бошланди.
Баракот, ризқ­рўз, мўл­кўлчилик ёмғири. Шоир
айтганидек, ёмғир англаганга илоҳий сирлар­
ни­да фош этади, тафаккур, борлиқ эврилади.

Уйғониш фасли муборак, азизлар!

“Янги Ўзбекистон” ва “Правда Востока” Бош муҳаррир: Таҳририятга келган қўлёзмалар тақриз қилинмайди ва Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси ҳузуридаги Навбатчи муҳаррир: Улуғбек Асроров
газеталари таҳририяти” ДУК Салим ДОНИЁРОВ муаллифга қайтарилмайди. Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги Мусаҳҳиҳ: Шерзод Маҳмудов
Дизайнер: Зафар Рўзиев
МУАССИС: Газетанинг етказиб берилиши учун обунани расмийлаштирган томонидан 2020 йил 13 январда 1047­рақам билан рўйхатга олинган.
Ўзбекистон Республикаси ташкилот жавобгар. Нашр индекси — 236. Буюртма — 762. Манзилимиз:
88991 нусхада босилди. 100029, Тошкент шаҳри,
Вазирлар Маҳкамаси Газета таҳририят компьютер марказида саҳифаланди. Матбуотчилар кўчаси, 32­уй
Газетанинг полиграфик жиҳатдан сифатли Ҳажми — 3 табоқ. Офсет усулида босилган. Қоғоз бичими А2.
чоп этилишига “KOLORpaK” МЧЖ масъул. Баҳоси келишилган нархда. ЎзА якуни — 01:35 Топширилди — 03:15

Девонхона: (0­371) 233­70­98 Котибият: (0­371) 233­56­60 Эълонлар: (0­371) 233­57­15 E­mail: [email protected] “KOLORpaK” МЧЖ босмахонасида чоп этилди.
Босмахона манзили: Ўзбекистон, 100060.
Тошкент, Янги шаҳар кўчаси, 1­А уй.
Босмахона телефони: (78) 129­29­29