2020 йил 25 январдан чиқа бошлаган
Ижтимоий-сиёсий газета № 229 (751), 2022 йил 9 ноябрь, чоршанба
САНКТ-ПЕТЕРБУРГ БИЛАН ²АМКОРЛИК Ўзбекистон Республикаси Президентининг
САЛО²ИЯТИНИ САМАРАЛИ ИШГА ФАРМОНИ
СОЛИШ МУ²ИМЛИГИ ТАЪКИДЛАНДИ “ªЗБЕКИСТОН КОНСТИТУЦИЯСИНИНГ 30 ЙИЛЛИГИ”
ЭСДАЛИК НИШОНИНИ ТАЪСИС ЭТИШ Тª¡РИСИДА
Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев Ўзбекистон Республикаси Конституция- таъминлаш, тинчлик ва барқарорликни, миллат- бирлашмалари ва бошқа республика органла-
8 ноябрь куни Санкт-Петербург шаҳри губернатори си халқимиз сиёсий-ҳуқуқий тафаккурининг лараро дўстлик ва тотувликни асраш, Янги Ўзбе- ри раҳбарлари, Қорақалпоғистон Республикаси
ёрқин ифодаси сифатида демократик давлат кистонда демократик ислоҳотларни чуқурлашти- Жўқорғи Кенгеси раиси, вилоятлар ва Тошкент
Александр Беглов бошчилигидаги делегацияни қабул қилди. ва кучли фуқаролик жамиятини барпо этиш, риш, инсон ҳуқуқлари ва эркинликлари, қадр-қим- шаҳар ҳокимлари “Ўзбекистон Конституцияси-
аҳолининг эркин ва обод турмушини таъ- мати улуғланадиган адолатли фуқаролик жамия- нинг 30 йиллиги” эсдалик нишонлари Конститу-
Икки мамлакат ҳудудлари даражасидаги чуқурлаштириш масалаларига алоҳида минлаш, мамлакатнинг халқаро майдондаги тини барпо этиш, Асосий Қонунимизнинг ҳаёти- ция қабул қилинган кун муносабати билан жой-
амалий ҳамкорликни янада кенгайтириш ма- эътибор қаратилди. обрў-эътиборини юксалтириш ҳамда барча миздаги ўрни ва аҳамиятини кенг тарғиб қилиш, ларда ўтказиладиган тадбирларда тантанали
салалари кўриб чиқилди. соҳаларда ислоҳотларни муваффақиятли ёш авлодни қонунга ҳурмат, Ватанга меҳр ва вазиятда топширилишини ташкил этсин.
Фаол маданий-гуманитар алмашинувлар- амалга оширишда мустаҳкам пойдевор садоқат руҳида тарбиялаш ишларига муносиб
Ўзаро товар айирбошлашни кўпайтириш нинг давом эттирилиши қўллаб-қувватланди. бўлиб хизмат қилмоқда. ҳисса қўшиб келаётган барча соҳа вакиллари, 6. Белгилаб қўйилсинки, “Ўзбекистон Консти-
учун замонавий савдо-тижорат ва логис- меҳнат фахрийлари, ҳарбий хизматчилар ва туциясининг 30 йиллиги” эсдалик нишонлари
тика инфратузилмасини яратиш, етак- Ўзбекистон ҳудудларининг Санкт- Юртимиз тараққиётининг янги босқичида ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар ходим- ва уларнинг гувоҳномаларини тайёрлаш билан
чи корхоналарнинг саноат кооперацияси Петербург шаҳри билан ўзаро манфаатли халқимизнинг тинч ва фаровон ҳаёти учун лари ҳамда бошқа шахслар тақдирланади; боғлиқ харажатлар Вазирлар Маҳкамасининг
бўйича лойиҳаларини қўллаб-қувватлаш ҳамкорлиги бўйича “йўл харитаси”ни тайёр- ишончли кафолат бўлган Бош Қомусимизни бу- захира жамғармаси маблағлари ҳисобидан
ва илгари суриш, уй-жой коммунал хўжалик лаш ва қабул қилишга келишиб олинди. гунги давр талабларига мос ҳолда, энг муҳими, “Ўзбекистон Конституциясининг 30 йиллиги” қопланади.
ва шаҳарсозлик соҳаларида шерикликни фуқароларимиз хоҳиш-иродаси ва фикри эсдалик нишони билан Ўзбекистон Республика-
ЎзА ҳамда мамлакатимизда олиб борилаётган ис- си фуқароси бўлмаган шахслар ҳам тақдир- Молия вазирлиги (Т.Ишметов) мазкур банд-
лоҳотларнинг бош мақсади бўлган “Инсон — ланиши мумкин. да назарда тутилган тадбирлар билан боғлиқ
ТАРАҚҚИЁТ ЙЎЛИ жамият — давлат” тамойили асосида ҳақиқий сарф-харажатлар учун Вазирлар Маҳкамаси-
халқ Конституциясига айлантириш ишлари 3. “Ўзбекистон Конституциясининг 30 йилли- нинг захира жамғармасидан зарур маблағлар
КОНСТИТУЦИЯВИЙ изчил амалга оширилмоқда. ги” эсдалик нишонининг низоми ва тавсифи ажратилишини таъминласин.
ИСЛО¥ОТЛАР – 1 ва 2-иловаларга мувофиқ тасдиқлансин.
Ўзбекистон Республикаси Конституцияси қа- 7. Ахборот ва оммавий коммуникациялар
СЎЗ ЭРКИНЛИГИНИНГ бул қилинганининг 30 йиллиги муносабати би- 4. Вазирлар Маҳкамаси (А.Арипов) бир ой агентлиги Ўзбекистон Миллий ахборот агентлиги
ҲУҚУҚИЙ лан, шунингдек, мамлакатимиз мустақиллигини муддатда: ва Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси би-
КАФОЛАТИ мустаҳкамлаш, унинг иқтисодий, сиёсий, ижти- лан биргаликда “Ўзбекистон Конституциясининг
моий, илмий, маънавий салоҳиятини юксалти- “Ўзбекистон Конституциясининг 30 йилли- 30 йиллиги” эсдалик нишони билан тақдирлаш-
риш, мудофаа қудратини оширишга муносиб ги” эсдалик нишонлари ва уларнинг гувоҳно- га бағишланган тадбирларни оммавий ахборот
ҳисса қўшиб келаётган юртдошларимизни малари белгиланган тартибда тайёрланишини воситалари, Интернет ва ижтимоий тармоқларда
тақдирлаш мақсадида: таъминласин; кенг ёритиш ишларини ташкил қилсин.
1. “Ўзбекистон Конституциясининг “Ўзбекистон Конституциясининг 30 йиллиги” 8. Ушбу Фармоннинг ижросини назорат
30 йиллиги” эсдалик нишони таъсис этилсин. эсдалик нишони билан тақдирлаш учун ном- қилиш Ўзбекистон Республикаси Президенти
зодлар бўйича таклифларни тўплаш ва умум- Администрацияси раҳбари С.У.Умурзаков
2. Белгилансинки: лаштириш ишларини ташкил этсин. зиммасига юклансин.
“Ўзбекистон Конституциясининг 30 йиллиги”
эсдалик нишони билан мамлакатимиз мус- 5. Вазирликлар, идоралар, жамоат
тақиллигини мустаҳкамлаш, унинг иқтисодий,
сиёсий, ижтимоий, илмий, маънавий салоҳия- Ўзбекистон Республикаси Ш.МИРЗИЁЕВ
тини юксалтириш, мудофаа қудратини ошириш, Президенти
давлатимиз сарҳадларининг дахлсизлигини
Тошкент шаҳри,
2022 йил 8 ноябрь
Халқимизда ҳар қандай катта ишни бошлашдан олдин кўпчилик билан Ўзбекистон Республикаси Президентининг
маслаҳат қилинади. Маслаҳатлашув жараёнида жўяли таклифлар 2022 йил 8 ноябрдаги ПФ–243-сон Фармонига 1-илова
билдирилади. Қизғин муҳокамалардан сўнг кўпчиликнинг рози-ризолиги
билан якуний қарорга келинади. Бош Қонунимизга тегишли ўзгартиш ва “ªзбекистон Конституциясининг 30 йиллиги”
қўшимчалар киритиш борасида ҳам айнан шундай йўл тутилди. эсдалик нишони тº¢рисидаги
НИЗОМ
Амалдаги Конституция мустақиллик йил- Буни ҳам ҳисобга олишимиз шарт, албатта.
ларида мамлакатимизнинг сиёсий қури- Асосий Қонунимизни амалга оширилаётган 1. “Ўзбекистон Конституциясининг 30 йил- қилиш, ёш авлодни қонунга ҳурмат, Ватанга Сенатининг Раиси, Олий Мажлис Қонунчилик
лиши, ижтимоий-иқтисодий ривожланиши, ислоҳотларга, жамиятдаги реал воқеликка, лиги” эсдалик нишони билан мамлакати- меҳр ва садоқат руҳида тарбиялаш ишла- палатасининг Спикери, Бош вазир, вазирлик-
давлат ва фуқароларнинг, жамият тузилма- юртдошларимизнинг онгу тафаккуридаги миз мустақиллигини мустаҳкамлаш, унинг рига муносиб ҳисса қўшиб келаётган барча лар, идоралар, жамоат бирлашмалари ва
ларининг ҳуқуқ ҳамда мажбуриятларига оид ўзгаришларга, ижтимоий-иқтисодий муноса- иқтисодий, сиёсий, ижтимоий, илмий, маъ- соҳа вакиллари, меҳнат фахрийлари, ҳарбий бошқа республика органлари раҳбарлари,
масалаларни қамраб олди, барча соҳада батларга ҳамоҳанг тарзда такомиллаштириш навий салоҳиятини юксалтириш, мудофаа хизматчилар ва ҳуқуқни муҳофаза қилувчи Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи
эришилган ютуқларимизнинг ҳуқуқий пойде- ҳаётий зарурат ҳисобланади. қудратини ошириш, давлатимиз сарҳадла- органлар ходимлари ҳамда бошқа шахслар Кенгеси раиси, вилоятлар ва Тошкент шаҳар
вори бўлиб хизмат қилди. Лекин вақт югу- рининг дахлсизлигини таъминлаш, тинчлик тақдирланади. ҳокимлари, шунингдек, шу ишга вакил қилинган
рик. Замон шиддат билан ўзгариб бормоқда. Давоми 3-бетда ва барқарорликни, миллатлараро дўстлик ва бошқа шахслар томонидан тантанали вазиятда
тотувликни асраш, Янги Ўзбекистонда демо- 2. “Ўзбекистон Конституциясининг 30 йилли- топширилади.
ХАЛҚ ДИПЛОМАТИЯСИ кратик ислоҳотларни чуқурлаштириш, инсон ги” эсдалик нишони билан Ўзбекистон Респуб-
ҳуқуқлари ва эркинликлари, қадр-қиммати ликаси фуқароси бўлмаган шахслар ҳам Мукофотланганларга эсдалик нишони билан
“Самарқанд руҳи”: улуғланадиган адолатли фуқаролик жамия- тақдирланиши мумкин. бирга унинг гувоҳномаси берилади.
тини барпо этиш, Асосий Қонунимизнинг ҳаё-
“ДУНЁ ТАР£О£ ЭМАС, тимиздаги ўрни ва аҳамиятини кенг тарғиб 3. “Ўзбекистон Конституциясининг 30 йилли- 4. “Ўзбекистон Конституциясининг 30 йил-
БАЛКИ ЯХЛИТ ВА Б¤ЛИНМАС” ги” эсдалик нишони Ўзбекистон Республикаси лиги” эсдалик нишони кўкракнинг чап томонига
Президенти ёки унинг номидан Олий Мажлис давлат мукофотларидан кейин тақилади.
Бугунги кунда сайёрамизнинг турли нуқталарида бир-биридан фарқ Ўзбекистон Республикаси Президентининг
қиладиган геосиёсий қарама-қаршиликлар юзага келаётгани кўзга 2022 йил 8 ноябрдаги ПФ–243-сон Фармонига 2-илова
ташланмоқда. Айрим давлатлар ўртасида ишончсизлик белгилари,
баъзан эса битта халқаро ташкилотга аъзо мамлакатлар ўртасида ҳам “ªзбекистон Конституциясининг 30 йиллиги”
келишмовчиликлар пайдо бўлмоқда. эсдалик нишонининг
ТАВСИФИ
Давоми 3-бетда
Олд томони Орқа томони китоб — Ўзбекистон Республикаси Конститу-
цияси рамзий маънода акс эттирилган. Китоб
“Ўзбекистон Конституциясининг 30 йиллиги” Эсдалик нишонининг қалинлиги — 2,2 мил- тасвирининг ичида баландлиги 8,6 миллиметр
эсдалик нишони 0,25 микрон қалинликда ол- лиметр, олд ва орқа томонларининг четлари бўлган “30”, пастки қисмида эса баландлиги
тин билан қопланган мис қотишмасидан тай- қабариқ доира билан ўралган. 2,5 миллиметрли “YILLIGI” ёзуви жойлашган.
ёрланади ва диаметри 34 миллиметрли доира
шаклида бўлади. Эсдалик нишонининг умумий Эсдалик нишонининг олд томони марказида Китоб тасвири ортида давлатимиз суверени-
баландлиги 54 миллиметрни ташкил этади. миллий нақшлар фонида қонунийлик ва адо- тети ҳамда чегараларимиз дахлсизлигини ифо-
лат тимсоли бўлган тарози ва очиқ ҳолатдаги да этувчи миллий нақшдаги мустаҳкам дарвоза
акс эттирилган.
Эсдалик нишони айланаси миллий
нақшлар билан безатилган бўлиб, унинг юқо-
ри қисмида “O‘ZBЕKISTON”, пастки қисмида
“KONSTITUTSIYASINING” сўзлари ёзилган.
Ёзувлар ва тасвирлар зарҳал рангда бўлиб,
ҳарфларнинг баландлиги 1,8 миллиметрни
ташкил этади.
Эсдалик нишонининг орқа томонида Ўзбекис-
тон Республикаси Давлат герби тасвирланган.
Эсдалик нишони Ўзбекистон Республика-
си Давлат байроғи рангларидаги шойи лента
билан қопланган тўғри тўртбурчак шаклида-
ги қадағичга илгакчалар ва ҳалқача ёрдамида
уланган. Қадағичнинг бўйи — 16 миллиметр,
эни — 25 миллиметр.
Қадағичнинг орқа томонига эсдалик нишони-
ни кийимга тақиб қўйиш учун тўғноғич кўрини-
шидаги мослама ўрнатилган.
2 2022 йил 9 ноябрь, 229-сон Сиёсат
ЯНГИ ҚОНУН ШАРҲИ
СТАНДАРТЛАШТИРИШ: МА²АЛЛИЙ МА²СУЛОТЛАРНИ
ЭКСПОРТ ¯ИЛИШДАГИ ТªСИ¯ЛАР БАРТАРАФ ЭТИЛАДИ
Куни кеча Президентимиз раислигида ўтказилган видеоселектор йиғилишида Шунингдек, турли хил идоралар кесимида киритиладиган меъёрий ҳужжатларнинг тоифала-
маҳаллий саноатни ривожлантириш масалалари муҳокама қилиниб, соҳани стандартлаштириш бўйича ишларни алоҳида- ри халқаро амалиёт ва Жаҳон савдо ташкилоти-
ривожлантириш бўйича устувор вазифалар белгилаб берилди. Давлатимиз алоҳида олиб бориш амалиёти бекор қилиниб, нинг савдодаги техник тўсиқларни бартараф қилиш
раҳбари маҳаллий корхоналарнинг халқаро сертификатлар олиб, ташқи бозорга стандартларни экспертизадан ўтказиш, тас- бўйича келишув шартларига мувофиқлаштири-
чиқишига кўмаклашиш зарурлигини таъкидлади. Бу, ўз навбатида, саноат экспорти диқлаш, рўйхатга олиш, бекор қилиш, янгилаш либ, ушбу соҳадаги манфаатдор томонларнинг
ҳажмини оширишга, маҳаллий ишлаб чиқарувчиларни қўллаб-қувватлаш ва ишлаб тўғрисида қарорлар қабул қилиш ваколати Тех- асосий вазифалари аниқлаштирилади.
чиқарилаётган маҳсулотлар рақобатбардошлигини таъминлашга хизмат қилади. ник жиҳатдан тартибга солиш агентлиги ҳузури-
даги Ўзбекистон стандартлар институтига берил- Стандартларни ишлаб чиқиш ҳамда халқаро
Ваҳобжон қонунчилик билан тартибга солинмагани сабаб- маҳсулотлари экспортининг 6 фоизи, электр моқда. стандартларни амалга киритиш соҳасида техник
ли стандартларни қабул қилишда консенсусга техникасининг 3 фоизи, ипак ва озиқ-овқатнинг қўмиталар фаолияти тубдан такомиллаштирила-
МУРОДҚОБИЛОВ, эришиш имкони кам кузатиларди. Бу соҳанинг 1 фоизи Европага сотиляпти, холос. Ҳозирда бу каби ваколатга Ўзбекистон техник ди, саноатга инновацион технологияларни жадал
ривожланишига, маҳсулот сифати ва рақобат- жиҳатдан тартибга солиш агентлиги (иқтисодиёт киритиш ва маҳсулот ҳамда хизматлар сифати
Олий Мажлис Қонунчилик бардошлигини оширишга тўсиқ бўлиши сир эмас. Шу билан бирга, соҳанинг ўзида сифатни оши- тармоқларида), Қурилиш вазирлиги (қурилиш ошишига хизмат қилади.
Шунингдек, стандартларни ишлаб чиқишда ман- риш, замонавий лабораториялар ташкил этиш, соҳасида), Экология ва атроф-муҳитни муҳофа-
палатаси Саноат, қурилиш фаатлар тўқнашувининг олдини олиш мақсадида ишлаб чиқарувчиларга йўл кўрсатиб, экспортни за қилиш давлат қўмитаси (табиий ресурслардан Шуни алоҳида таъкидлаш керакки, қонун ло-
қонуний асосларни такомилига етказиш зарурати кўпайтириш бўйича ўзгариш сезилмаяпти. Стан- фойдаланиш ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш йиҳасини маромига етказишда ундаги норма-
ва савдо масалалари бор эди. дарт, карантин, ветеринария идоралари ҳамда соҳасида), Соғлиқни сақлаш вазирлиги (тиббиёт лар нафақат депутатлар, балки сайловчилар
гигиеник лабораториялар ягона сиёсат юрит- маҳсулотларидан фойдаланиш соҳасида) ва Му- берган — маҳаллий маҳсулотларни экспорт қи-
қўмитаси раиси Шундан келиб чиқиб, мамлакатимизда кейин- масдан, тадбиркорга кўмакчи бўлмаяпти. Бу каби дофаа вазирлиги (мудофаа соҳасида) эга. Нати- лишда юзага келиши мумкин бўлган техник тў-
ги йилларда стандартлаштириш ва сертификат- омиллар тадбиркорликни кенг ривожлантиришга, жада стандартларни ишлаб чиқиш ва амалиётга сиқларни бартараф этиш, республика экспорт
Гап ўзани саноатни ривожлантириш сари бу- лаштириш соҳасидаги самарадорликни ошириш- маҳсулот ва хизматлар, ишлаб чиқариш жараён- жорий этиш ишлари идоралар кесимида тарқоқ салоҳиятини ошириш ҳамда маҳаллий ишлаб
рилганда, мавзу беихтиёр стандартлаштириш га алоҳида эътибор қаратилди. Хусусан, ўтган ларининг сифатига ҳам салбий таъсир кўрсатаёт- ҳолда олиб борилмоқда. Шу билан бирга, стан- чиқарувчиларнинг жаҳон бозорида ўрнини то-
масаласига келиб тақалади. Негаки маҳсулот, беш йилда техник жиҳатдан тартибга солиш, гани сир эмас. дартларни ихтиёрий қўллаш тизимига ўтилиши пишга қаратилган таклифлари ўз аксини топ-
жараён, хизмат кўрсатиш масалаларида истеъ- стандартлаштириш, сертификатлаш ва метро- сабабли бундай ваколатни алоҳида идораларга ди. Шунингдек, ҳаволаки моддалар чиқарилиб,
молчилар ва давлат ҳуқуқларини ҳимоя қилиш, логия соҳаларида таркибий ислоҳотларни янада Яқинда Президентимиз томонидан имзолан- тақсимлаш ўз долзарблигини йўқотади. тўғридан-тўғри ишлайдиган нормалар киритилди.
маҳсулот сифати ва рақобатбардошлигини оши- чуқурлаштириш, соҳани халқаро андозаларга ган “Стандартлаштириш тўғрисида”ги қонун
риш, савдода техник тўсиқларни бартараф этиш мослаштириш, стандартлардан кенг фойдала- соҳадаги муаммоларни бартараф қилиш, маҳ- Халқаро ташкилотлар (WTO, ISO, IЕС, CEN) Эътиборлиси, депутатлар қонун лойиҳасини
мамлакат иқтисодиёти ривожининг устувор вази- ниш муҳитини яратиш, мувофиқликни баҳолаш сулотлар экспорт географиясини кенгайтириш, билан ҳамкорлик қилиш талабларидан бири мам- янада такомиллаштириш, уни пишиқ-пухта ҳо-
фалари саналади. Ривожланган давлатлар таж- жараёнларига замонавий услубларни жорий қи- жаҳон бозорида эркин ҳаракатланиш ҳамда сав- лакатда стандартлаштириш соҳасидаги миллий латга келтириш мақсадида ҳудудларга чиқиб,
рибаси юқоридаги устувор вазифаларни амалга лиш борасида бир қатор самарали ишлар амалга додаги турли хил техник тўсиқларни бартараф органни аниқлаш ҳисобланади. Бунда соҳавий тарғибот тадбирлари ўтказди, ишлаб чиқариш
оширишда стандартларни ихтиёрийлик тусида оширилмоқда. қилишга қаратилгани билан аҳамиятли. стандартлар лойиҳалари идоралар ҳузурида корхоналари фаолияти билан яқиндан таниш-
қўллаш механизмидан фойдаланиш юқори сама- ташкил этиладиган техник қўмиталар томони- ди. Мазкур жараёнда аҳоли томонидан берилган
ра берганини кўрсатмоқда. Юртимизда барча соҳаларда халқаро андоза- Ушбу қонуннинг концепцияси давлат стандарт- дан консенсус асосида ишлаб чиқилиши ва тас- таклиф ва тавсиялар асосида қонундаги ҳар бир
лар жорий этиляпти. Масалан, қишлоқ хўжалиги ларидан миллий стандартларга ўтган ҳолда соҳа- диқлаш учун Миллий органга тақдим этилиши норма такомиллаштирилди.
Бугунги глобаллашув даврида илғор хорижий корхоналарида “Global G.A.P.” ва “Organic”, тўқи- ни либераллаштириш орқали тадбиркорларни белгиланмоқда.
давлатлардаги ишлаб чиқарувчилар ўз маҳсулот- мачиликда “Oeko-Tex” стандарти асосида маҳсу- қўллаб-қувватлаш, халқаро тизимга интеграция Қонунда белгиланган нормалар сифатсиз
ларини бозор талаблари асосида такомиллашти- лотлар тайёрланмоқда. Соҳада жаҳон бозорига қилиш, инвестициявий жозибадорликни ошириш, Халқаро, минтақавий ва хорижий стандартлар- маҳсулотларнинг ишлаб чиқарилиши ва амали-
риб бориши, соҳага янги инновацион техноло- мувофиқликни таъминлаш мақсадида Президен- соғлом рақобатни яратиш, аҳолининг ҳаётини, ни Ўзбекистон Республикасида қўллаш тартиби ётда фойдаланилишининг олдини олади. Истеъ-
гиялар жадаллик билан жорий этилиши жаҳон тимизнинг 2021 йил 2 июндаги фармонига асо- соғлиғини, мол-мулкини ҳамда атроф-муҳитни жорий этилмоқда. Бунда улар Миллий органнинг молчилар қонуний манфаатларини ҳимоялаш-
бозорида шиддатли рақобат муҳитини шакллан- сан, Ўзбекистон стандартлаштириш, метрология муҳофаза қилишга қаратилган. қарори билан миллий стандартлар сифатида ўзга- га, фуқаролар, жамият ва давлатнинг сифатли
тирмоқда. ва сертификатлаштириш агентлиги Инвестиция- ришсиз қабул қилиш орқали қўлланилади. Мазкур маҳсулотларга бўлган эҳтиёжларини қондириш-
лар ва ташқи савдо вазирлиги тизимига ўткази- Бу қонун билан қандай янги нормалар, тар- соҳада халқаро нормаларда келтирилган тушун- га йўналтирилган ҳуқуқий нормалар самарали
Таъкидлаш жоиз, юртимизда стандартлашти- либ, Ўзбекистон техник жиҳатдан тартибга солиш тиб-таомиллар белгиланмоқда? чалар, ошкоралик ва шаффофлик принциплари ишлашига асос бўлади. Бу, ўз навбатида, маҳал-
риш бўйича техник қўмиталарнинг ваколатлари агентлиги сифатида қайта ташкил этилди. ҳамда давлат сиёсатининг асосий йўналишлари лий маҳсулотларни экспорт қилишда юзага кели-
Мазкур ҳужжат билан миллий стандартлар их- назарда тутилмоқда. ши мумкин бўлган техник тўсиқларни бартараф
Таъкидлаш жоиз, Ўзбекистон ўтган йили Ев- тиёрий асосда қўлланиши назарда тутилмоқда. этган ҳолда республика экспорт салоҳиятини
ропа Иттифоқининг GSP+ номли кенгайтирилган Бу, ўз навбатида, маҳсулотлар (хизматлар) ҳамда Яна бир муҳим масала. Қонун билан стандарт- ошириш ҳамда маҳаллий ишлаб чиқарувчилар-
преференциялар тизимига қабул қилинган эди. жараёнлар сифатини ошириш, уларнинг ички ва лаштириш тизими халқаро амалиёт билан уйғун- нинг жаҳон бозорида ўз ўрнини топишига имко-
Унинг доирасида 6 минг 200 дан ортиқ маҳсулот ташқи бозорларда рақобатбардошлигини таъ- лаштирилади. Бу билан маҳсулотлар (хизматлар) ният яратади.
турларини Европа бозорига имтиёзли шартларда минлашга хизмат қилади. Бугунги кунда давлат ва жараёнлар сифати, уларнинг ташқи бозорда
экспорт қилиш мумкин. Бунинг учун давлатимиз стандартлари фонида 30 мингга яқин стандарт рақобатбардошлиги ошишига эришилади. Хулоса қилиб айтганда, мазкур қонун миллий
томонидан транспорт харажатларига 70 фоизга- мавжуд бўлиб, уларнинг талабларига риоя қилиш стандартлаштириш тизими халқаро амалиёт
ча субсидия ҳам берилмоқда. Аммо тўқимачилик мажбурий ҳисобланади. Аҳамиятлиси, қонун би- Энг муҳими, стандартлаштириш соҳасидаги билан уйғунлаштирилади, маҳсулот ва хизмат-
лан 18 мингдан ортиқ стандарт мажбурий тусдан тушунчалар Жаҳон савдо ташкилоти ва бошқа лар ҳамда ишлаб чиқариш жараёнлари сифати,
ихтиёрий тусга ўтяпти. халқаро нормаларда белгиланган тушунчалар уларнинг ташқи бозорда рақобатбардошлиги
билан уйғунлаштирилади. Республикада амалга ошишига эришилади.
САМАРҚАНД САММИТИ ОЛДИДАН МАҲАЛЛИЙЛАШТИРИШ
РАҚАМЛАШТИРИШ СОҲАСИДА БУГУНГИ КУНДА РАҚАМЛИ
ЎЗАРО ҲАМКОРЛИК ТРАНСФОРМАЦИЯ ҲАР ҚАНДАЙ
ДАВЛАТНИНГ РИВОЖЛАНИШ
туркий давлатлар ўртасида алоқаларни ДАРАЖАСИ, ИЛМИЙ-ТЕХНИК
янги босқичга кўтаришга замин яратади САЛОҲИЯТИНИ КЎРСАТУВЧИ
АСОСИЙ ШАРТ ВА МЕЗОНЛАРДАН
11 ноябрь куни Самарқанд шаҳри Туркий давлатлар ташкилотининг БИРИГА АЙЛАНДИ. ЖУМЛАДАН, КИЧИК ДЕТАЛЛАРДАН
биринчи саммитига мезбонлик қилади. Саммитнинг Самарқандда СЎНГГИ ЙИЛЛАРДА ЙИРИК ДАСТГО¥ЛАРГАЧА
ўтаётганида ҳам катта рамзий маъно бор. Туркий давлатлар ташкилоти МАМЛАКАТИМИЗДА АМАЛГА
умумий тил, анъаналар уйғунлиги ва ҳамжиҳатлик асосида қурилган ОШИРИЛАЁТГАН ИСЛОҲОТЛАР,
ҳамда бугунги кунда нафақат минтақавий, балки халқаро ҳамкорликнинг ЭЛЕКТРОН ҲУКУМАТНИ
самарали бирлигига айланди. Кейинги йилларда Ташкилот фаолиятида РИВОЖЛАНТИРИШ, ЖАМИЯТ
мазмун жиҳатдан ҳам катта ўзгаришлар бўлди. “Туркий дунё нигоҳи” деб ВА ДАВЛАТ ҲАЁТИНИНГ БАРЧА
номланган 2040 йилга мўлжалланган стратегик ҳужжат қабул қилинди. ЖАБҲАЛАРИНИ РАҚАМЛИ
ЎЗГАРТИРИШГА ҚАРАТИЛГАН
эди. Янги технологиялар ва рақамли иқтисо- ҚАТОР КОНЦЕПЦИЯЛАР, Навоий вилоятидаги йирик корхоналарда импорт ўрнини босувчи, рақобатбардош
диёт ҳақида эса назарий фикрлар мавжуд эди, СТРАТЕГИЯЛАР ҚАБУЛ маҳсулотлар ишлаб чиқариш, саноат кооперациясини янада кенгайтириш
холос. Ўшандан буён 30 йилдан кўпроқ вақт ҚИЛИНГАНИ ТУФАЙЛИ АХБОРОТ борасида олиб борилаётган ишлар бугун ўзининг ижобий самарасини бермоқда.
ўтди. 30 йил кўҳна тарих олдида бир лаҳзадек ТЕХНОЛОГИЯЛАРИ ЖАДАЛ
Музаффар ЖАЛОЛОВ, гап. Бироқ шу қисқа муддатда интернет пайдо РИВОЖЛАНМОҚ ДА. Вилоятда бугун 4 мингдан ортиқ саноат корхо- дейди Навоий машинасозлик заводи ишлаб
Тошкент шаҳридаги бўлди ва ҳаётимизнинг ажралмас қисмига ай- налари фаолият юритади ва уларнинг 250 таси чиқариш бўлими ходими Бахтиёр Тошпўлатов. —
Инҳа университети ректори ланди. Шунингдек, илмий ва техник билимлар- Президентимиз Туркий давлатлар ташки- хорижий инвестиция асосида иш бошлаган тад- Заводимиз томонидан уларга барча зарурий
нинг сунъий интеллект, робототехника ва бошқа лотининг 2021 йилда Истанбулда бўлиб ўтган биркорлик субъекти ҳисобланади. техник кўмак кўрсатилади. Агарда маҳсулот,
Бу ҳужжатда олдимизга қўйилган мақсад- кўплаб соҳалари жадал ривожланмоқда. саммитида бу хусусда тўхталиб, “Давлат- ускуна ва хомашёлар четдан олиб келинса, ҳам
лар аниқ-равшан белгиланди. Булар сиёсий, ларимизнинг ҳар бири турли соҳаларда Таъкидлаш жоиз, Президентимиз ташаббуси вақтдан ютқазилади, ҳам нархи баланд бўлади.
савдо-иқтисодий, халқлар ўртасидаги муноса- Бугунги кунда рақамли трансформация ҳар рақамлаштириш жараёнларини жорий этиш билан иқтисодий барқарорликни таъминлашда Маҳаллийлаштириш ҳисобига зарур ускуналар
батларни яхшилаш ва ўзаро ҳамжамиятликни қандай давлатнинг ривожланиш даражаси, тажрибасига эга. Аъзо мамлакатларда, би- ички имкониятларни ишга солиш, импорт ўрнини ўзимизда ишлаб чиқарилса, ҳар томонлама
кучайтиришга қаратилган кенг қамровли чо- илмий-техник салоҳиятини кўрсатувчи асосий ринчи навбатда, Туркияда бу соҳада тўп- босадиган маҳсулотларни маҳаллий корхоналар даромадли бўлиши шубҳасиз. Бу жараён кел-
ра-тадбирлардир. Ташкилотнинг асосий вази- шарт ва мезонлардан бирига айланди. Жумла- ланган тажрибани инобатга олиб, “ақлли томонидан ишлаб чиқариш орқали саноатни ри- гусида экспорт салоҳиятимизни оширишга ҳам
фаси туркий давлатлар ўртасида турли соҳада дан, сўнгги йилларда мамлакатимизда амалга шаҳар”ларни барпо этиш бўйича тажриба вожлантиришга алоҳида эътибор қаратилаётир. хизмат қилади.
алоқаларни ривожлантириш, ўзаро ишонч муҳи- оширилаётган ислоҳотлар, электрон ҳукуматни алмашиш ва инновацияларни трансфер Бу борада “Навоий кон-металлургия комбинати”
тини шакллантириш ва халқаро муносабатларда ривожлантириш, жамият ва давлат ҳаётининг қилиш мақсадида экспертлар ва IT мута- акциядорлик жамияти томонидан амалга оширил- “Навоий кон-металлургия комбинати” акция-
ҳам бир-бирини қўллаб-қувватлашдан иборат. барча жабҳаларини рақамли ўзгартиришга қа- хассислар учун доимий платформа яратиш ган ишлар самарасида жорий йилнинг тўққиз ойи дорлик жамияти томонидан маҳаллий ишлаб
Ана шундай яқин воситалар асосида бугун Таш- ратилган қатор концепциялар, стратегиялар муҳимдир. Бу борадаги илк қадам сифатида давомида 412 миллиард сўмдан ортиқ маҳаллий- чиқарувчилар ўртасида “маҳсулотбай” коопера-
килотга аъзо давлатлар кўплаб соҳаларда ҳам- қабул қилингани туфайли ахборот технология- 2022 йилда экспертлар конференциясини лаштирилган маҳсулотлар тайёрланиб, 2021 йил- ция алоқалари йўлга қўйилган бўлиб, натижада
корлик қилмоқда. Хусусан, ахборот технология- лари жадал ривожланмоқда. ўтказишни таклиф қиламиз”, деган эди. нинг мос даврига нисбатан ўсиш суръати 122,4 илгари комбинат эҳтиёжлари учун импорт қилин-
лари соҳасида ҳам алоқалар ривожланмоқда. фоизни ташкил этди. ган 405 миллиард сўмлик маҳсулотлар ҳозирда
Кейинги 5-6 йилда телекоммуникация, элек- Туркия ҳар йили “ақлли шаҳар” амалиётини маҳаллий корхоналар томонидан ишлаб чиқарил-
Рақамли технологиялар ҳақида сўз юритар трон ҳукумат, рақамлаштириш, ақлли шаҳар, янада кенгайтирмоқда. Мамлакатнинг замона- — Ўзбекистонда биринчи бўлиб шахта кўтариш моқда. Комбинат “шатакка олган” корхоналарда
эканмиз, атиги чорак аср олдинги воқеалар сунъий интеллект каби сўз ва иборалар ҳаёти- вий шаҳарларида энергия тежамкор, иқлимга машинасини маҳаллийлаштирдик. Авваллари бу ишлаб чиқариш ҳажми 2019 йилга нисбатан ўрта-
кўз олдимизда гавдаланади. Ўшанда мобиль мизга мустаҳкам кириб келди. Шу билан бирга, мослашган экологик сертификатга эга бинолар ускунани Хитойдан олиб келардик. Шунингдек, ча 16–17 баробар ортиб, 330 дан ортиқ янги маҳ-
телефонлар энди ҳаётимизга кира бошлаган ёшларимизнинг рақамлаштириш жараёнла- қурилмоқда. Биноларда энергия сарфини мини- руда олиб чиқиш мосламасини ҳам ўзимиз ишлаб сулот тури ўзлаштирилди.
рини ва уларни амалга оширишни батафсил маллаштириш, ёмғир сувларини йиғиш ва улар- чиқаряпмиз. Шундай янгиликлар корхонамизда
ўрганишга қизиқиши тобора ортиб бормоқда. дан фойдаланиш тизимларини назарда тутувчи катта миқдорда валюта тежаш имконини бер- — Айни вақтда яна янги лойиҳалар устида
Қолаверса, ҳукуматимиз томонидан амалга қурилиш технологиялари жорий этилмоқда. Бу моқда, — дейди корхона ходими Лутфиддин Маҳ- иш олиб боряпмиз. Жумладан, юқори кучланиш-
оширилаётган ислоҳотлар ва ўзгаришлар ту- борада тажриба алмашиш барчамиз учун ман- мудов. ли двигателлар ишлаб чиқариш лойиҳаси учун
файли Ўзбекистон халқаро майдонда янада фаатлидир. Европадан техникаларни олиб келдик ва ҳозир-
кўпроқ танилиб, нуфузи тобора ортиб бормоқда. 2022 йилнинг тўққиз ойида корхона тармоқлар- да ўрнатиш ишлари амалга оширилмоқда. 2023
Мамлакатимизнинг Ташкилот доирасидаги аро кооперация доирасида маҳаллий ишлаб чиқа- йилнинг биринчи чорагида ишлаб чиқариш жараё-
Шу ўринда рақамли трансформация жа- фаолияти диққатга сазовор. Ўтган давр мобай- рувчилардан 3 триллион 6 миллиард сўмлик маҳ- ни бошланади, — дейди корхона ходими Бобур
раёнига қисқача тўхталсак. Глобал маънода нида Туркий давлатлар ташкилоти котибияти сулот харид қилди. Ўтган йилнинг ўзида маҳаллий Ҳамроев.
рақамлаштириш маълум бир давлат ҳаёти ва билан ҳамкорликда юртимизда Ёш тадбиркор- корхоналар қувватларида эмульгатор, гидравлик
ишлаб чиқаришининг турли соҳаларига жорий лар, Турк дунёси ёш лидерлари форумлари, мой, реактор аралаштиргичи, тирқишли ғалвир- Қисқа қилиб айтганда, маҳаллийлаштириш
этилаётган рақамли технологияларга асослан- “Қўқон хонлигининг туркий халқлар давлатчи- лар, мой фильтрлари, фильтрловчи плиталар, орқали корхоналар нафақат валюта тежамоқда,
ган иқтисодий фаолиятдир. Бу концепция ис- лигининг шаклланишидаги ўрни” каби ранг-ба- сильфон каби импорт ўрнини босувчи янги тур- балки молиявий жиҳатдан оёққа туриб, миллий
тисносиз барча мамлакатларда кенг қўллана- ранг мавзуларда анжуман ва тадбирлар ташкил даги маҳсулотлар ўзлаштирилди. Бу каби ижобий иқтисодиётимизга ҳам катта наф келтирмоқда.
ди. Шундан келиб чиқиб, жамиятнинг рақамли этилди. ўзгаришлар Навоий машинасозлик заводи фао- Буни эса биргина Навоий вилоятидаги саноат кор-
трансформациясини амалга ошириш республи- лиятининг самарадорлигида ҳам муҳим аҳамият хоналари фаолияти мисолида ҳам кўриш мумкин.
камизнинг асосий стратегик вазифаларидан Туркий давлатлар ташкилотининг Самарқанд касб этмоқда.
бирига айланди. Бу борада Туркия каби бизга шаҳрида бўлиб ўтадиган саммитида ёшлар та- Ғолиб АБДУСАЛОМОВ,
ҳар томонлама яқин бўлган давлат тажрибаси шаббусларини қўллаб-қувватлаш, савдо, сар- — Бугунги кунда 26 та маҳаллий саноат журналист
жуда қизиқ. Бу мамлакатнинг рақамли транс- моя, яшил иқтисодиёт, рақамли технологиялар корхонаси билан ҳамкорликни йўлга қўйдик, —
формация соҳасидаги ижобий тажрибасидан соҳаларида ҳамкорликни кенгайтириш каби
кўп жиҳатларда фойдаланишимиз мумкин. масалалар муҳокама қилинади. Транспорт ва
коммуникациялар, шунингдек, таълим ва мада-
ният соҳасидаги алоқаларнинг бугунги ҳолати
ва истиқболи хусусида фикрлашилади. Ушбу
нуфузли халқаро тадбир илдизлари муштарак
бўлган мамлакатлар ўртасидаги кўп томонла-
ма ҳамкорлик янада кенгайиши ва қардошлик
ришталари мустаҳкамланишида муҳим омил
бўлиб хизмат қилади.
Давр нафаси 32022 йил 9 ноябрь, 229-сон
ХАЛҚ ДИПЛОМАТИЯСИ ТАРАҚҚИЁТ ЙЎЛИ
КОНСТИТУЦИЯВИЙ
ИСЛО¥ОТЛАР –
“Самарқанд руҳи”: СЎЗ ЭРКИНЛИГИНИНГ
ҲУҚУҚИЙ КАФОЛАТИ
“ДУНЁ ТАР£О£ ЭМАС,
еттинчи йўналишининг дастлабки ва муҳим
БАЛКИ ЯХЛИТ ВА Б¤ЛИНМАС” мақсади сифатида белгиланган. Бундан
англаш мумкинки, биз яшаётган глобаллашув
Қобилжон СОБИРОВ, декларацияси қабул қилингани алоҳида қайд Олимжон ЎСАРОВ, ва ахборот асрида ҳаётимиз, жамият тарақ- журналистларнинг фаолиятига тўсқин-
этилади. қиёти, мамлакат равнақи замонавий медиа- лик қилиш ёки аралашиш қонунга муво-
Шанхай ҳамкорлик Ўзбекистон Журналистлар макон ва ахборот-коммуникация технология- фиқ жавобгарликка сабаб бўлади”, де-
БМТ эса 1996 йилда 16 ноябрни Бағрикенг- лари, оммавий ахборот воситалари фаолияти ган норма ўз ифодасини топган.
ташкилотининг Ўзбекистондаги лик куни деб нишонлашни эълон қилган. уюшмаси раиси билан чамбарчас боғлиқ.
Президентимизнинг 2022 йил 27 июндаги
Халқ дипломатияси маркази Халқаро муносабатларда ўзига хос йўналиш- Бошланиши 1-бетда Мамлакатимизда кейинги йилларда барча “Оммавий ахборот воситаларини қўл-
ни кашф этаётган халқаро тузилма сифатида соҳалар қаторида ахборот сиёсати учун ҳам лаб-қувватлаш ва журналистика соҳасини
директори Шанхай ҳамкорлик ташкилотини мисол қилиб Дунё тажрибасида сўнгги 30 йилликда 90 га ўзига хос ўзгаришлар даври бўлди. Ўзбекис- ривожлантириш чора-тадбирлари тўғри-
кўрсатиш мумкин. Бундай эътироф ШҲТ сиёса- яқин давлатда конституциявий ислоҳотлар ўт- тон давлат мустақиллигига эришган 1991 йил- сида”ги қарори 2022–2026 йилларга мўлжал-
Бошланиши 1-бетда тининг асосий негизини ташкил этувчи “Шанхай казилиб, улардан 53 тасида янги Конституция дан 2002 йилгача соҳага тегишли бўлган 5 та ланган Янги Ўзбекистоннинг тараққиёт страте-
руҳи”да ўз аксини топган. қабул қилинган. яхлит қонун қабул қилинган бўлиб, у босқичма- гиясини амалга ошириш, шунингдек, оммавий
ШҲТнинг Самарқанд саммити арафасида босқич такомиллашиб келмоқда. Кейинги ахборот воситаларининг қонуний манфаатла-
Президентимиз айтганидек, “Бир тарихий “Шанхай руҳи” асосида ўзаро ишонч, ўзаро Мамлакатимизда конституциявий ислоҳот- 6 йил ичида ОАВ сони 30 фоиз, интернет рини ҳимоя қилишни кучайтириш, улар фао-
давр ниҳоясига етмоқда ҳамда башорат қи- манфаат, тенглик, ўзаро маслаҳатлашув, ма- лар нима учун керак ва бу ислоҳотлар маз- нашрлари эса 2 баробар кўпайгани фикримиз- лиятини ҳар томонлама қўллаб-қувватлашда
лиш мушкул бўлган янги бир давр бошлан- даниятлар хилма-хиллигига нисбатан ҳурмат, мун-моҳиятида қандай мақсадлар мужассам, нинг яққол далилидир. Бу ўринда, айниқса, янги имкониятлар эшигини очмоқда. Бундай
моқда”. биргаликда ривожланишга интилиш каби ту- деган савол туғилиши табиий. Охирги олти хусусий медиа ҳиссаси салмоғи янада ортга- имкониятлар медиа соҳаси вакилларидан
шунчалар ётади. Мантиқий асос сифатида қа- йилда жамиятимизда том маънода уйғониш ни, уларда мавжуд муаммолар эркин ва очиқ мамлакатимизда кечаётган янгиланиш жара-
Бутун заминни ларзага солган пандемия раладиган ушбу ҳар бир концепция чуқур маъ- содир бўлди, Учинчи Ренессанс пойдеворига тарзда ёритилаётгани эътиборга молик. ёнларида ҳар қачонгидан ҳам фаол, холис,
шароитида айро яшашга мажбур бўлган дав- нога эга. тамал тоши қўйилди. ҳалол ва ўта масъулиятли бўлишни талаб
латлар аввалги муносабатларини тиклашга Сўнгги йилларда оммавий ахборот воси- этмоқда.
қийналаётгандек гўё. Ўзаро ишонч, ўзаро манфаат, тенглик ва ўза- Одамлар жамиятда бўлаётган воқеа-ҳо- талари орқали объектив ва ҳаққоний маълу-
ро маслаҳатлашувлар — янги хавфсизлик мо- дисаларга бефарқ эмас — ўз муносабати- мот олиш имкониятлари янада кенгайиб, сўз Сўз эркинлиги конституциявий жиҳатдан
Хўш, ушбу муаммони ҳал этишнинг қандай дели асосини ташкил этади. ни билдиряпти, таклиф-истакларини баён эркинлигини таъминлашга алоҳида эътибор кафолатланган жамиятларда, албатта, бу
йўли бор? Инсоният қайси йўлни танласа, мам- этяпти. Шу нуқтаи назардан, мамлакатимиз қаратилаётгани юртимизда демократиянинг ҳуқуқдан фойдаланишнинг муайян тартиб-
лакатларнинг дўстона муносабатлари изчил Ўзаро ишонч тамойили ўзаро тушуниш- тараққиётининг янги босқичида юзага келган барча тамойилларига амал қилинаётганини га солинган қонун-қоидалари ҳам мавжуд.
шаклланади? Шу ва шу каби саволларга жавоб га, халқаро шартномалар ва мажбуриятлар- ижтимоий муносабатларнинг конституция- кўрсатмоқда. Зеро, демократия давлатнинг Масалан, сўз ва ахборот эркинлигининг
топиш бугунги куннинг долзарб масалаларидан га, халқаро ҳуқуқнинг умумэътироф этилган вий-ҳуқуқий асосларини мустаҳкамлаш зару- ОАВга бўлган эътибори ва муносабати билан ҳуқуқий ҳимояси ахборотнинг мазмун-мун-
биридир. тамойилларига риоя қилишга асосланган сами- рати пайдо бўлди. ҳам ўлчанади. дарижаси ва уни ифода этиш воситаларига,
мий муносабатларни назарда тутади.
Ҳар бир инсоннинг тинч яшаши, ҳар бир Олий Мажлис Қонунчилик палатаси Техника ва технологиялар тараққиёти жа-
оиланинг ёки маҳалланинг осуда бўлиши бу- Ўзаро манфаат тамойили барча томонлар- “Ўзбекистон Республикаси Конституциясига миятда ахборотнинг аҳамиятини янада ошир-
тун бир давлатнинг, таъбир жоиз бўлса, борлиқ нинг манфаатларини ҳисобга олиш ва кафолат- ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғриси- ди. Ахборот барча соҳага чуқур кириб борга-
оламнинг ривожи учун етарли асосдир. Инсон- лаш зарурлиги, бир мамлакатнинг хавфсизлиги да”ги қонун лойиҳасини эълон қилди. Мазкур ни, инсон ва жамият ҳаётига таъсири мисли
дан бошланиб, бутун оламни қамраб олади- бошқа давлатлар хавфсизлиги билан ажралмас лойиҳада Конституциямизнинг 64 та модда- кўрилмаган даражада ортгани, ўз навбатида,
ган даражадаги улуғвор тушунчалардан бири, эканини билдиради. сига 200 дан ортиқ ўзгартиш киритиш ҳамда уларни тартибга солиш заруратини ҳам юзага
шубҳасиз, бағрикенгликдир. 16 та нормани ўз ичига олган 6 та янги модда келтирди.
Халқаро муносабатлар субъектларининг (прим моддалар) қўшиш таклиф этилмоқда.
Президентимизнинг кейинги йилларда қабул тенглиги ҳудуди катталиги, фаровонлик да- Мамлакатимизда оммавий ахборот воси-
қилган йигирмадан ортиқ фармонида бағри- ражаси ва давлат ҳокимиятидан қатъи назар, Албатта, шу пайтга қадар Конституцияга таларини ривожлантириш бўйича кўрилаёт-
кенглик тамойилидан фойдаланган ҳолда ма- жаҳон ҳамжамиятидаги тенг мақомини назарда бир неча бор ўзгартиш ва қўшимчалар ки- ган чора-тадбирлар фуқароларнинг ахборот
салаларни ҳал этишга алоҳида урғу берилган. тутади. Уларнинг барчаси тинчлик ва осойишта- ритилган. Лекин улар, асосан, давлат ҳоки-
Хусусан, экстремизм ва терроризм ғоялари ликка, ўз манфаатларини ҳимоя қилишга, баъзи мияти фаолиятига дахлдор бўлган. Ҳозирги ОДАМЛАР ЖАМИЯТДА БЎЛАЁТГАН ВОҚЕА-
тарқалишининг олдини олиш мақсадида бағри- давлатларнинг бошқалардан устунлик қилишга киритилаётган ўзгартиш ва қўшимчаларнинг ҲОДИСАЛАРГА БЕФАРҚ ЭМАС — ЎЗ МУНОСАБАТИНИ
кенглик мафкурасини тарғиб этиш экстре- интилишига қарши курашда тенгдир. замирида эса “Инсон қадри учун” ғояси му- БИЛДИРЯПТИ, ТАКЛИФ-ИСТАКЛАРИНИ БАЁН
мизм ва терроризмга қарши курашиш бўйича жассам, яъни таклиф этилаётган ўзгартиш ва ЭТЯПТИ. ШУ НУҚТАИ НАЗАРДАН, МАМЛАКАТИМИЗ
2021-2026 йилларга мўлжалланган миллий Ҳамкорлик тамойили бир давлат бошқа- қўшимчаларда Ўзбекистонда инсон ҳуқуқ ва ТАРАҚҚИЁТИНИНГ ЯНГИ БОСҚИЧИДА ЮЗАГА
стратегиянинг устувор йўналишларидан бири сига қарши иттифоқ тузмаслиги, мулоқот ва эркинликларини мустаҳкам таъминлашнинг КЕЛГАН ИЖТИМОИЙ МУНОСАБАТЛАРНИНГ
сифатида белгиланган. маслаҳатлашувлар орқали яширин таҳдид- конституциявий-ҳуқуқий кафолати назарда КОНСТИТУЦИЯВИЙ-ҲУҚУҚИЙ АСОСЛАРИНИ
ларга барҳам бериши, зиддиятларни тинч йўл тутилмоқда. Илгари амалда бўлиб келган МУСТАҲКАМЛАШ ЗАРУРАТИ ПАЙДО БЎЛДИ.
Миллий стратегиянинг амалга ошиши на- билан ҳал қилиши, қуролли тўқнашувларнинг “давлат — жамият — инсон” тамойилини
тижасида экстремизм ва терроризмга қарши олдини олиши ва кўп қиррали ҳамкорликни мус- “инсон — жамият — давлат” тамойилига ўз- соҳасидаги ҳуқуқини янада кенгроқ рўёбга усулларига боғлиқ. Ахборот эркинлиги ин-
курашиш бўйича ҳуқуқий, ташкилий ва мафку- таҳкамлашини англатади. гартириш зарурати конституциявий ислоҳот- чиқариш учун имкон яратиш, ОАВнинг давлат тернет ва замонавий ахборот технология-
равий механизмларнинг самарали тизимини, ларнинг муҳим асосидир. ҳокимияти ва бошқарув органлари фаолияти лари шароитида шахснинг бошқа ҳуқуқла-
шунингдек, жамиятда бағрикенглик маданияти- Маданиятлар хилма-хиллигини ҳурмат устидан жамоатчилик назоратини таъминлаш рига, хусусан, ҳар бир фуқаронинг инсоний
ни шакллантиришга эришиш кўзда тутилган. қилиш тамойили замонавий дунёда маданият- Демак, инсон, унинг ҳаёти, қадр-қимматини борасидаги ролини кучайтиришга хизмат қи- қадр-қиммати ва шаъни, шахсий маълумот-
лар ва цивилизациялар хилма-хиллигини тан улуғлаш ва буни Конституциянинг бутун руҳи- лади. лар махфийлиги билан боғлиқ ҳуқуқларига
Ўзбекистоннинг ички муносабатида ҳам, олиш, ҳар бир давлатнинг тарихи ва мадания- га сингдириш, ҳар бир моддасида акс эттириш зарар етказмаслиги керак.
ташқи муносабатида ҳам бағрикенглик устувор- тига ҳурмат билан муносабатда бўлиш, ҳар бир мақсад қилинган. Шундагина Бош Қонуни- Янги Ўзбекистонни барпо этишда, жамият
лигини таъминлаш миллий стратегияда таянч миллатнинг ўз ижтимоий тизими ва ривожла- миз чиндан ҳам халқ Конституцияси бўлади. ва давлат бошқарувини танқидга, айниқса, Шу боис, таклиф этилаётган конституциявий
нуқталар ҳисобланади. ниш моделининг мустақил танловига ҳурмат Президентимиз алоҳида таъкидлаганидек, бу қарама-қарши фикрларга тўғри муносабатни қонун лойиҳасининг 67-моддасида “Оммавий
билдиришдир. ишлар ўзимизни кўз-кўз этиш учун эмас, шакллантиришда сўз эркинлиги учун холис ахборот воситалари ўзлари тақдим этади-
Ташқи сиёсатимизда давлатларнинг суверен балки халқнинг фаровон ҳаётини таъмин- хизмат қиладиган ахборот воситалари ҳамда ган ахборотнинг тўғрилиги учун жавобгар-
тенглиги, куч ишлатмаслик ёки куч билан таҳ- Биргаликда ривожланишга интилиш та- лаш, эртага ҳар бир юртдошимиз Конститу- унда фаолият юритиб келаётган журналист- дир”, деган норма киритилгани соҳа вакилла-
дид қилмаслик, чегаралар дахлсизлиги, низо- мойили — Шимол ва Жануб ўртасидаги но- ция билан фахрланиши, “Бу менинг Конс- лар учун, авваламбор, конституциявий кафо- рининг ахборотни олиш, тўғрилигини текшириш
ларни тинч йўл билан ҳал этиш, бошқа мамла- мутаносибликни камайтириш ва ижтимоий та- титуциям” деб ғурурланиши учун амалга латлар жуда муҳим. ва тарқатиш борасидаги масъулиятини янада
катларнинг ички ишларига аралашмаслик каби бақаланиш муаммосини ҳал қилиш, ҳамкорлик оширилаётганини англашимиз зарур. оширишга туртки бўлади.
асосий мезонларида бағрикенгликнинг том жараёнида ўзаро фаровонликка интилиш, бош- Умумхалқ муҳокамасига
маънодаги ижобий таъсирини англаш мумкин. қа давлатларнинг ҳар қандай ижобий тажриба- Инсон бу дунёда муносиб ҳаёт кечириши, тақдим этилган Хулоса қилиб айтганда, Конституциямиз-
сини ўрганиш дегани. ўзига қулай шароитда яшаши керак. Давлат конституциявий қонун нинг 67-моддасига қўшимча тарзида кирити-
Бағрикенгликнинг қудрати бир мамлакат инсоннинг фаровон яшашини кафолатлаши лойиҳасининг 67-моддасида: лаётган, кенг жамоатчилик томонидан келиб
доирасидан кўра бир неча давлатнинг ўзаро Жорий йилда юртимизда ўтказилган ШҲТ ва бунга имкон яратиб бериши даркор. Бу “Давлат оммавий ахборот тушган таклифлар асосида такомиллашаёт-
муносабатида яққолроқ намоён бўлади. Зеро, саммитида “Шанхай руҳи” тушунчаси ҳамкор- Конституцияда акс этиши ва ижтимоий дав- воситалари фаолиятининг ган ҳуқуқий нормалар оммавий ахборот воси-
Президентимиз таъкидлаганидек, “Бундай му- лик, ўзаро англашув ва дўстлик ифодаси бўлган латнинг фуқаролари олдидаги асосий вази- эркинлигини, уларнинг талари фаолиятининг эркинлигини таъмин-
раккаб шароитда бир ҳақиқат аниқ: ҳеч бир “Самарқанд руҳи” билан тўлдирилди. фалари аниқ белгилаб қўйилиши адолатдан ахборотни излаш, олиш, лаш ҳамда миллий журналистикамизни янада
мамлакат ёлғиз ҳолда ушбу глобал хавф-ха- бўлади. ахборотдан фойдаланиш ривожлантириш, соҳа вакиллари ўртасида
тарларни четлаб ўтиш ёки бартараф этишга Азал-азалдан кўплаб мамлакатларни ягона ва уни тарқатишга соғлом рақобат муҳитини шакллантиришда
қодир эмас. Бугун биз яшаётган, жараёнлар чорраҳада туташтирган Самарқанд шу ҳафта- Очиқлик ва шаффофлик давлатимиз сиё- бўлган ҳуқуқлари амалга янги имкониятлар очиш баробарида, эл-юрт
ўзаро чамбарчас боғланган дунёда хавфли да яна бир катта саммитга мезбонлик қилади. сатининг муҳим шартига айланган бир пайтда оширилишини кафолатлайди”, манфаати ва юртимиз тараққиётига ҳам хиз-
муаммолар гирдобидан чиқишнинг яккаю Бу заминда туркий давлатлар раҳбарлари уч- Конституциямизга ўзгартиш ва қўшимчалар деган норма ҳам ўз ифодасини мат қилади.
ягона йўли конструктив мулоқот ва ҳар бир рашади. Демак, Самарқанд яна бир бор “дунё киритиш жараёни ҳам тўлиқ очиқлик ва шаф- топмоқда.
тарафнинг манфаатларини ҳисобга олиш ва тарқоқ эмас, балки яхлит ва бўлинмас” эка- фофлик шароитида ўтаётганини алоҳида таъ- Конституциявий ислоҳотлар жараёни жур-
ҳурмат қилишга асосланган кўп томонлама нини намоён этади. Шу тариқа “Самарқанд кидлаш жоиз. Бунинг эътибор ва эътирофга лойиқ жиҳа- налистлар олдига шундай вазифаларни қўй-
ҳамкорликдир”. руҳи” тинч-тотув қўшничилик баракот ман- ти шундаки, давлат ОАВ ҳамда Ўзбекистон моқдаки, унга киритилаётган ҳар бир ўзгартиш
баи эканини чуқур англаш экани, эзгуликлар Инсон ҳуқуқлари орасида энг асосийла- тараққиёти ва халқ турмуши фаровонлигини ва қўшимчани, энг аввало, журналистнинг ўзи
Шу ҳақда гап кетганда, табиийки, бундан чо- кўпайишини, халқларнинг фаровон ва ўзаро ридан бири, шубҳасиз, сўз ва матбуот эр- янада юксалтириш йўлида улкан ҳисса қўшиб чуқур англаши, ҳар жиҳатдан холисона таҳлил
рак аср муқаддам ЮНЕСКОга аъзо давлатлар аҳил яшашини истаган маконда ҳамкорлик, кинлигидир. Сўз эркинлиги, янада кенгроқ келаётган журналистлар фаолияти эркинлиги эта олиши зарур. Бу, ўз навбатида, журналист-
томонидан Парижда Бағрикенглик тамойиллари савдо, ижод, илм-фан ва санъат, инсоний маънода оладиган бўлсак, ахборот эркинли- қонун йўли билан ҳимояланишини давлатнинг нинг тайёрлаган материали орқали жамоатчи-
ғоялар устувор бўлиши шартлиги, минтақа- ги халқаро ҳуқуқ томонидан инсоннинг энг асосий қонуни билан кафолатламоқда. лик эътиборига тўғри ва мукаммал ифодалан-
вий ва глобал хатарларни биргаликда муҳо- асосий — фундаментал ҳуқуқларидан бири ган ҳолда ҳавола этилиши шарт.
кама қилиш, бу борада зарур ечимларни из- сифатида тан олинган. Фуқароларнинг ахбо- Дунё тажрибасига кўра, сўз ва матбуот
лаб топиш лозимлиги, хатарларни ҳал этишда рот олиш ва тарқатиш эркинлиги энг муҳим эркинлигини таъминламай туриб, иқтисо- Журналистиканинг асосий вазифаларидан
нафақат минтақалар, балки умумжаҳон миқё- сиёсий ва шахсий ҳуқуқлар сирасига киради дий ривожланишга эришиш ҳам, жамият бири жамоатчилик фикрини шакллантириш,
сида ҳамкорлик қилиш тақозо этилишига оид ва бу Инсон ҳуқуқлари умумжаҳон деклара- аъзолари турмуш фаровонлигини ошириш жамиятда юз бераётган ўзгаришлар, ислоҳот-
янги йўналишларни очиб беради. циясининг 19-моддасида қатъий белгилаб ҳам оғир кечади. Ўзбекистоннинг амалдаги лар моҳиятини аҳолига, ҳар бир шахсга тўғри
қўйилган. Конституцияси 67-моддасида ОАВ ҳамда тушунтиришдан иборат. Токи ҳар бир фуқаро,
журналистларнинг ўз касбий фаолиятини ҳар бир шахс конституциявий ислоҳотлар ке-
Шу боис, фуқароларнинг ахборот эркин амалга ошириши учун зарур ва етар- лажак учун муҳим эканини, таҳрир этилаётган
олиш ва тарқатиш эркинлиги борасидаги ли кафолатлар белгиланмаган. Таклиф ҳар бир норма, ҳар бир банд оддий бир инсон,
ҳуқуқларини янада мустаҳкамлаш Янги этилаётган янги таҳрирдаги моддада эса фуқаро ҳаётида нечоғлиқ муҳим аҳамият касб
Ўзбекистоннинг тараққиёт стратегияси айнан шу бўшлиқ тўлдирилиб, ОАВ ва жур- этишини тушуниб етсин.
налистларнинг фаолиятига тўсқинлик қи-
лиш ёки аралашганлик учун жавобгарлик Шундагина журналистлар жамиятнинг бош-
белгиланмоқда. Жумладан, 67-моддада қалардан кўра бир қадам олдинда юрадиган
“Оммавий ахборот воситаларининг ва илғор вакиллари сифатида ўз миссиясини
тўлиқ адо этаётган бўлади. Айни ислоҳотлар
жараёнида эса биз, журналистлардан чиндан
ҳам бошқалардан кўра бир қадам олдинда
юриш талаб этилмоқда.
4 2022 йил 9 ноябрь, 229-сон Жараён
НУҚТАИ НАЗАР
“ЎЗБЕКИСТОН ЭНГ ЮҚОРИ ИҚТИСОДИЙ ЎСИШГА муаммолигича қолиши инобатга оли-
надиган бўлса, минтақавий муносабат-
ЭРИШАДИГАН ДАВЛАТЛАРДАН БИРИ БЎЛАДИ” ларни мустаҳкамлаш ва савдо алоқа-
ларини яхшилаш катта аҳамиятга эга.
Халқаро экспертлар шундай фикр билдирмоқда Ўзбекистондаги бундан кейинги иқтисо-
дий ўсишда давлат эмас, балки хусусий
COVID-19 пандемияси дунё ҳаётига кучли салбий таъсир сектор ёнилғи вазифасини ўташи керак.
кўрсатди ва глобал аҳамиятга эга жиддий муаммоларни юзага
келтирди. Буни, айниқса, иқтисодий соҳада яққол кузатиш Форум иштирокчиларининг таъкидла-
мумкин. Дунё пандемия оқибатларидан ҳамон қутула олгани шича, Ўзбекистон энергетика соҳасида му-
йўқ. Боз устига, сайёрамизнинг айрим минтақаларида ваффақиятга эришяпти. Энди эса уни банк
нотинч вазият юзага келди. Бу ҳам иқтисодий барқарорлик ва соҳасида ҳам намойиш этиш пайти кел-
тараққиётга салбий таъсирини кўрсатмасдан қолмаяпти. ди. Молия секторини ривожлантиришда
инклюзивликка эътибор қаратиш лозим.
Умид ОБИДХЎЖАЕВ, ҳамда инфляция суръатларини жилов- сектор, саноат, энергетика, молиявий бо- “Форумнинг асосий ютуқларини қандай Шу билан бирга, халқаро ҳамкорлар Инклюзив молия тизими нафақат облига-
Прогнозлаштириш лаш, ҳамкор давлатлар билан сав- зорни ривожлантириш, гендер тенгликка тавсифлайсиз?” каби саволлар жой олди. томонидан форум доирасида кузатиш- ция ва акциялар, балки деривативлар ва
ва макроиқтисодий до-иқтисодий ва инвестицион ҳамкорлик- эришиш, ёшларни қўллаб-қувватлаш, лар ва хулосалар билдирилди. бошқа молиявий воситаларни ҳам ўз ичига
тадқиқотлар институти ни кенгайтиришга қаратилган дастурлар иқлим ўзгариши ҳамда “яшил” иқтисоди- Институт экспертлари “Ўзбекистон- олади. Фонд бозорига ички бозорнинг янги
директори мисолида кўриш мумкин. Албатта, иқти- ётга ўтиш, қулай ва очиқ бизнес муҳити- даги ҳозирги иқтисодий вазиятни қандай Жумладан, халқаро ҳамкорлар Ўз- иштирокчиларини жалб қилиш учун аҳоли-
содий ислоҳотлар замирида, аввало, ни шакллантириш, халқаро ҳамкорликни баҳолайсиз?” деган саволга берилган бекистон тўғри йўналишдаги иқтисодий нинг молиявий саводхонлигини ошириш
Бундай вазиятда озиқ-овқат ва энер- инсон манфаатлари ётибди. кенгайтириш форум иштирокчиларининг жавобларда “ўсаётган”, “очиқ”, “имкони- сиёсат ва ижтимоий чоралар туфайли жуда муҳим.
гетика хавфсизлигини таъминлаш, муҳокама марказидаги мавзулар бўлди. ятлар”, “салоҳият”, “барқарор” каби сўз- COVID-19 пандемиясини барқарор ҳо-
транспорт логистикаси тизимлари риво- Бу саъй-ҳаракатлар ўз натижасини 14 та панел сессия Тараққиёт стратегия- лар кўп қўлланганини қайд этди. латда ўтказганини ижобий баҳолади. Барқарор тараққиёт ислоҳотлар мар-
жи билан боғлиқ муаммоларни ҳал қи- беряпти. Макроиқтисодий барқарорлик ва си мақсадларига бағишланди. Бундан казида бўлиши керак. Ривожланишнинг
лишни жаҳондаги ҳар бир мамлакат ол- иқтисодий ўсишга эришилаётгани, озиқ- ташқари, ҳамкорлар томонидан долзарб “Ўзбекистоннинг бундан кейинги та- Жаҳон банкининг баҳолашича, Ўзбе- кун тартибини ҳам у белгилайди. Айни
дига муҳим вазифа сифатида қўймоқда. овқат хавфсизлиги таъминланаётгани иқтисодий мавзуларга оид тадбирлар раққиётидаги асосий манбаларни ни- кистон минтақа даражасида ўз барқа- чоғда ҳукумат томонидан Барқарор ри-
Чунки бунинг ортида миллионлаб инсон халқаро миқёсда ҳам эътироф этилаётир. ўтказилди. маларда кўрасиз?” саволига жавоблар- рорлигини намойиш этяпти ва у Европа вожланиш мақсадларини молиялаш
тақдири бор. Биргина мисол. Ўзбекистон Глобал озиқ- да “ахборот технологиялари”, “молия” ва Марказий Осиё миқёсида энг юқори стратегияси ишлаб чиқиляпти. У молия-
овқат хавфсизлиги индексида 85-ўриндан Ҳар қандай тадбир ҳаётда қандай ама- ёки “замонавий технологиялар” эмас, иқтисодий ўсиш суръатига эришадиган вий хатоларни бартараф этиши ва мил-
Ўзбекистон 2022–2026 йилларда 73-ўринга кўтарилди ва озиқ-овқат хавф- лий из қолдириши билан баҳоланади. Шу балки “инсон капитали”, “инновация”, мамлакатлардан бири бўлади. лий мақсадларга эришишда давлат ва
барқарор иқтисодий ўсишга эришиш, ин- сизлиги мўътадил бўлган мамлакатлар нуқтаи назардан, Самарқанд форуми на- “шаффофлик”, “тўғридан-тўғри хорижий хусусий молиялашнинг мос йўналишини
сон капиталини ривожлантириш ва кам- тоифасига киритилди. Рейтинг муал- тижалари салмоқли бўлди, деб бемалол инвестициялар”, “ҳамкорлик” асосий сўз- Халқаро экспертлар фикрича, давлат таъминлаши мумкин.
бағалликни камида 2 баробар қисқар- лифларининг фикрича, Ўзбекистон сўнгги айтиш мумкин. Форум доирасида хусусий лар бўлди. корхоналарини хусусийлаштириш, шу-
тиришни мақсад қилган. Унга эришиш уч йил ичида бу борада энг катта муваф- секторни молиялаштириш, давлат-хусу- нингдек, ахборот технологиялари муҳим Гендер тенгликни таъминлаш ҳам фо-
учун туб ўзгаришлар амалга оширил- фақиятга эришган мамлакатлар ўнтали- сий шериклик, бюджетни қўллаб-қувват- “Форумнинг асосий ютуқларини қан- роль ўйнаши лозим бўлган таълим ва рум иштирокчилари эътиборидан четда
япти. Буни иқтисодиётда хусусий сек- гида биринчи ўринни эгаллаган. Бироқ ол- лаш, таълим, энергетика, шаҳарларни дай тавсифлайсиз?” саволига жавоблар- соғлиқни сақлаш тизимларида ислоҳот- қолмади. Халқаро мутахассисларнинг
тор ролини ошириш ва тадбиркорликни динда амалга оширилиши лозим бўлган комплекс ривожлантириш ва саноат соҳа- да эса “ишонч”, “очиқ мулоқот”, “келишув- ларни давом эттириш ҳам аҳамиятли. қайд этишича, аёлларнинг ҳуқуқ ва им-
қўллаб-қувватлаш, маҳалла инфрату- ишлар ҳам кам эмас. Кўзланган мақсад- ларига тааллуқли умумий қиймати 3,8 лар”, “алоқалар”, “режалар” каби сўзлар кониятларини кенгайтириш хайрия лойи-
зилмасини ривожлантириш, аҳолининг ларга эришишда, шубҳасиз, халқаро таш- миллиард АҚШ долларига тенг 62 лойиҳа тез-тез такрорланди. Озиқ-овқат хавфсизлигини таъ- ҳаси эмас, балки иқтисодий ўсиш учун
камбағал ва эҳтиёжманд қатламларини килотлар, йирик хорижий компаниялар ва юзасидан битимлар имзоланди. Бу эса минлаш яқин йилларда ҳам жиддий зарур асосдир. Аёллар тадбиркорлиги
манзилли ижтимоий ҳимоя қилиш, мак- таниқли экспертлар билан ҳамкорликнинг халқаро ташкилотлар, йирик молиявий билан боғлиқ бир қанча муаммолар мав-
роиқтисодий барқарорликни таъминлаш роли катта. Жорий йилнинг 3-4 ноябрь муассаса ва компанияларнинг Ўзбекис- жуд. Болалар парвариши бўйича сифат-
кунлари Самарқанд шаҳрида ўтказилган тонга, бу ердаги иқтисодий шароит, ин- ли ва арзон хизматлар йўлга қўйилиши
II Ўзбекистон иқтисодий форумида ҳам вестицион муҳит, ҳамкорлик истиқболига аёлларнинг меҳнат бозорига қайтиши
ана шу ҳамкорлик масалалари муҳокама ишончи юқори эканидан далолат беради. учун кенг имконият яратади.
этилди.
Прогнозлаштириш ва макроиқтисодий Таълим масаласига келганда, уни де-
Форумда халқаро молиявий институт- тадқиқотлар институти экспертлари хо- мографик муаммоларни бошидан кечи-
лар, тадқиқот муассасалари, консалтинг рижлик иштирокчилар ўртасида ўтказган раётган маҳаллий, минтақавий ва глобал
ва юридик компанияларнинг 900 нафар- ўзига хос сўров ҳам бу фикрни яна бир бозорларнинг ҳозирги ва келгусидаги
дан ортиқ вакили иштирок этди. Анжу- карра тасдиқлади. Сўровномадан “Ўзбе- эҳтиёжига мослаш ва ҳамкорликни яхши
манда 600 нафарга яқин маҳаллий мута- кистондаги ҳозирги иқтисодий вазиятни йўлга қўйиш муҳим аҳамиятга эга.
хассис қатнашди. қандай баҳолайсиз?”, “Ўзбекистоннинг
бундан кейинги тараққиётидаги асо- Мухтасар айтганда, Ўзбекистон табиий
Макроиқтисодий барқарорлик ва сий манбаларни нималарда кўрасиз?”, ресурслар, инсон капитали, илмий салоҳи-
иқтисодий ўсишни таъминлаш, хусусий ят нуқтаи назаридан катта имкониятлар-
га эга мамлакат. Энг асосийси — ана шу
имкониятдан оқилона фойдаланиш. Са-
марқандда ўтказилган иқтисодий форум
мавжуд имкониятлардан самарали фой-
даланиш, ўзаро тажриба алмашиш ҳамда
ҳамкорликни мустаҳкамлаш учун катта ва
жуда яхши платформа вазифасини ўтади.
ЯНГИЧА ЁНДАШУВЛАР A Г Р О В О Л ЬТА И К Л А Р етиштириш ва 800 кВт/соат электр энер- тўлиқ ўрганилмаган. Хусусан, олимлар-
КОНЦЕПЦИЯСИ гияси ишлаб чиқариш учун 67 та қуёш нинг таъкидлашича, APVдан фойда-
АГРОВОЛЬТАИКЛАР ДАСТЛАБ 1982 ЙИЛДА панелларидан фойдаланилади. ланганда қуёш радиацияси камаяди. Бу
НЕМИС ОЛИМЛАРИ ерда географик ва иқлим шароитлари,
A.ГЕТЦБЕРГЕР ВА Японияда эса 2004 йилдан буён бир шунингдек, турли хил қишлоқ хўжалиги
A.ЗАСТРОУ нечта кичик APV заводлари барпо этил- маҳсулотларини етиштириш ҳосилдор-
ТОМОНИДАН ган. Баландлиги 3 метр бўлган устунлар- ликка таъсир қилади.
ҲОСИЛДОРЛИКНИ га ўрнатилган фотовольтаик панеллар-
ОШИРИШ УЧУН дан ташкил топган ушбу тизимлар, қуёш Шундай қилиб, 2016 йилда ўтказил-
ҚУЁШ ЭЛЕКТР энергияси ишлаб чиқаришни ерёнғоқ, ган тадқиқот натижаларига кўра, қуёш
С ТА Н Ц И Я Л А Р И Н И бақлажон, бодринг, помидор ва карам радиациясининг 20 фоизгача тушиши
Ў З ГА Р Т И Р И Ш каби турли маҳаллий озиқ-овқат экинла- шоли ҳосилининг 20 фоиз камайишига
ВОСИТАСИ СИФАТИДА рини етиштириш билан бирлаштиради. олиб келиши аниқланди. Шу каби кўрсат-
ТАКЛИФ ҚИЛИНГАН. кичлар буғдой ҳосилига соянинг таъси-
2013 йилда Япония илк бор давлат рини ўрганиш натижасида олинган.
қишлоқ хўжалигини сифат жиҳатидан қўллаб-қувватлаш дастурини жорий
янги босқичга кўтаради қилди, 2018 йилда 1 минг 900 дан ор- Энг истиқболли усул — қўллаб-қув-
тиқ агроэлектротехника иншоотларини ватловчи тузилмалар (узумзорлар,
Глобал иқлим ўзгариши, озиқ-овқат ва энергетика ташқари электрлаштиришни янада ях- 194 кВт қувватга эга APV тадқиқот заво- рўйхатдан ўтказди. интенсив мева етиштириш ва бошқа-
хавфсизлигига таҳдид ва хатарларнинг кучайиши шароитида шилаши мумкин. дини ва унинг турли иқлим зоналарида лар) қўлланадиган ҳудудларда агро-
мамлакатлар учун истиқболли йўллардан бири қишлоқ дала экинларига таъсирини ўрганиш Европа, Aмерика ва Японияда, асо- вольтаикларни бирлаштириш. Ушбу
хўжалигига инновацион йўналишларни, шу жумладан, Бугунги кунда бу борада дунёнинг са- учун Чилида яна учта тажриба заводини сан, кичик тадқиқотлар ва бир нечта ўрта ёндашув Франциянинг “Sun’Agri” вино
агровольтаикларни жорий этишдир. Бу энергия ишлаб ноқли ривожланган давлатларида илмий барпо этди. ўлчамли APV қурилмалари ташкил этил- компанияси томонидан фаол қўллана-
чиқариш ва деҳқончиликни бирлаштириш имконини беради. лойиҳалар мавжуд. Мисол учун, 2018 ган бўлса-да, Хитой аллақачон бу техно- ди. Уларнинг фикрича, интенсив мева
йилда AҚШнинг Aризона штатида кичик Италияда қуёшни кузатиш технология- логияни кенг миқёсда жорий қилмоқда. етиштириш ва узумчиликда APVни қўл-
Жасур ҚОДИРОВ, APV қуввати 16 минг ГВт/соатни ташкил APV тадқиқот иншооти ўрнатилди, мам- си билан тўхтатилган қуёш модуллари лаш сувни тежашга, меваларни қуёш-
Марказий Осиё халқаро этишини ҳисоблаб чиқди, бу эса 15 мил- лакат шимолида қўшимча синов майдон- ёрдамида умумий қуввати 1500 кВтгача Бугунги кунга қадар 700 МВт қувват- нинг кучли ёнишидан ҳимоя қилишга
институти етакчи илмий лиондан ортиқ аҳолининг энергияга бўл- чаларини яратиш режалаштирилган. бўлган учта APV лойиҳаси амалга оши- га эга энг йирик APV заводи 2017 йилда ва об-ҳавонинг кескин ҳодисалари
ходими ган эҳтиёжини қондиришга етади. Маъ- рилди. Нингхиадаги доривор ўсимлик плантация- (совуқ, дўл, кучли шамол) таъсирида
лумотларга кўра, 2021 йилга келиб бутун Германиядаги Фраунгофера қуёш сида фойдаланишга топширилган. Aйни йўқотишларни камайтириш орқали ҳо-
Aгровольтаиклар концепцияси даст- дунё бўйлаб агровольтаик қурилмалар- энергияси тизимлари институти 2016 Италиянинг Aбруццо вилоятидаги пайтда унинг қувватини 1 ГВтга етказиш силни сақлаш ёки ҳатто оширишга олиб
лаб 1982 йилда немис олимлари A.Гетц- нинг умумий қуввати 14 ГВтга етди. Бу йилда мамлакат жанубида 0,3 гектарга APV конида помидор, тарвуз, буғдой ишлари олиб борилмоқда. келади.
бергер ва A.Застроу томонидан ҳосил- усул ўсимлик етиштиришда юқори қуёш
дорликни ошириш учун қуёш электр нурланишининг салбий таъсиридан ва у Лойиҳани амалга оширувчилар Бу жиҳат келажакда янада долзарб
станцияларини ўзгартириш воситаси си- билан боғлиқ сув тақчил ва қурғоқчил ҳу- “Baofeng Group” ва “Huawei” қуёш панел- аҳамият касб этади. Вино ишлаб чиқа-
фатида таклиф қилинган. дудлар учун ғоятда аҳамиятлидир. лари кунгабоқар кузатув тизими билан рувчи ҳудудларда иқлим ўзгариши таъ-
жиҳозланган, бу фотовольтаик элемент- сирида узумчилик учун мос майдон 2050
Уларнинг ғояси қуёш коллекторлари- Илмий тадқиқотлар экинларни соя ларнинг самарадорлигини сезиларли да- йилга келиб кескин қисқариши кутил-
ни ердан 2 метр баландликка кўтариш ва қилиш тупроқдаги намлик буғланишини ражада яхшилайди ва электр энергияси моқда.
экинларнинг ҳаддан ташқари соялани- 40 фоизга қисқартириши, бу эса сув сар- ишлаб чиқаришни оширади. Шунингдек,
шига йўл қўймаслик учун орадаги масо- фини сезиларли даражада камайтири- қарийб 3 метр баландликда қуёш панел- Ҳиндистон узум фермаларининг APV
фани ошириш эди. шини кўрсатди. Шу билан бирга, ҳосил ларини ўрнатиш дала ишлари ва ўрим- салоҳиятини моделлаштириш бўйича
маҳсулдорлигини ортишига ҳам хизмат йиғимга тўсқинлик қилмайди. ўтказилган тадқиқоти шуни кўрсатдики,
Мутахассисларнинг фикрига кўра, қилади. Тадқиқотлар натижаларига кўра, бу фермер хўжаликларининг йиллик да-
бу усул бир қатор афзалликларга эга. APVдан фойдаланиш ер унумдорлигини “Huawei” маълумотларига кўра, лойи- ромадини узум ҳосилдорлигини сақлаб
Жумладан, қуёш энергияси панеллари- 70 фоизгача ошириши мумкин. ҳа якунлангач, у йилига 557,6 минг тон- қолган ҳолда APVсиз анъанавий фер-
дан аҳоли зич жойлашган ёки чекланган на кўмирни тежайди. Шунингдек, йилига мер хўжаликларига нисбатан 14 баробар
ҳудудларда фойдаланиш учун катта им- Деҳқончиликка таъсир қилишдан 1,6 миллион тонна CO2 газини, 51 минг ошириш мумкин.
кониятлар мавжуд. Сабаби бу нисбатан ташқари, APVни жорий этиш энергия тонна олтингугурт диоксидини, 26 минг
кичик қишлоқ хўжалиги ҳудудида энергия ишлаб чиқаришдан қўшимча даромад тонна азот оксидини ва 462 минг тонна Умуман олганда, ҳозирги вақтда агро-
ишлаб чиқариш имконини беради. олиш ҳисобига агрархўжалик рентабел- чангни камайтиради. вольтаиклар, асосан, технологиялар-
лигини оширади ва марказлаштирил- ни тадқиқ қилиш ва синовдан ўтказиш
Масалан, олимлар ҳинд лойиҳа- маган энергия тизимининг бир қисми Лекин APVдан фойдаланган ҳолда босқичида бўлишига қарамай, келажак-
сида 34 минг гектар узум майдонида сифатида қишлоқ жойларини тармоқдан ҳосилдорликни ошириш масалалари да APV қишлоқ хўжалиги тизимларининг
муҳим таркибий қисмига айланиши мум-
кин. Шунингдек, келажакдаги ижтимоий
ва экологик, жумладан, иқлим ўзгариши,
энергия, озиқ-овқат хавфсизлиги ва ер-
дан фойдаланиш каби муаммоларни ҳал
қилади.
Ўзбекистон учун иқлим шароитини
ҳисобга олган ҳолда мамлакатнинг аҳо-
ли зич жойлашган ва чўл ҳудудларида
агровольтаикни жорий этиш истиқболла-
ри бўйича дала тадқиқотларини ўтказиш
муҳим аҳамиятга эга.
Ижобий натижаларга эришилса, агро-
вольтаиклар қишлоқ хўжалигини сифат
жиҳатидан янги босқичга кўтариш, ка-
майиб бораётган сув ресурсларидан
оқилона фойдаланиш ва аҳолининг
марказлаштирилмаган электр таъмино-
ти тизимини ривожлантириш, шу орқа-
ли мамлакат озиқ-овқат ва энергетика
хавфсизлигини оширишнинг самарали
воситасига айланиши мумкин.
Жамият 52022 йил 9 ноябрь, 229-сон
МУНОСАБАТ
СПОРТДА ИЛМ-ФАН, ТАЪЛИМ
ВА АМАЛИЁТ ИНТЕГРАЦИЯСИ
мамлакатимизда ушбу соҳани янги босқичга
олиб чиқишда муҳим қадам
Бугун юртимизда кечаётган ислоҳотлар самарасини кўплаб ишлар йўлга қўйилган ва жараён тизим-
соҳаларда эришаётган ютуқларимизда кўришимиз мумкин. ли давом этади.
Бу муваффақиятлар ортида эса машаққатли меҳнат ва доимий
изланиш, тинимсиз ҳаракат ётибди. Айниқса, ҳар бир соҳани Қарор билан битирувчи бакалавр ва
инновацион ривожлантириш, илм-фан ва илмий фаолиятни магистрантларнинг билими, маҳорати ва
қўллаб-қувватлаш, натижадорлигини ошириш бўйича аниқ педагогик кўникмаларини баҳоловчи ком-
мақсадга йўналтирилган чора-тадбирлар амалга оширилди, бу петенциявий сертификатлаш тизими жо-
жараён изчил давом эттирилмоқда. Хусусан, жисмоний тарбия рий қилинади. Иқтидорли битирувчилар-
ва спорт йўналишида ҳам. нинг (қоида тариқасида, аъло баҳоларга
битирган) битируволди амалиёти миллий
Рашид МАТКАРИМОВ, Бироқ айтаётганларимиз масаланинг Қарорга биноан, 2023–2024 ўқув йили- терма жамоаларнинг хорижда ўтказилади- УНИВЕРСИТЕТДА ОЛИМПИЯ СПОРТ ФАОЛИЯТИ
Жисмоний тарбия ва бир томони, муҳими эса жисмоний тар- дан бошлаб Ўзбекистон давлат жисмо- ган ўқув-йиғин машғулотлари ҳамда халқа- БЎЙИЧА ЙЎНАЛИШЛАР СОНИ 20 ФОИЗ, НООЛИМПИЯ
спорт илмий тадқиқотлар бия ва спорт соҳасини илмий жиҳатдан ний тарбия ва спорт университети ҳамда ро мусобақалар жараёнига жалб этиш СПОРТ ФАОЛИЯТИ БЎЙИЧА ЙЎНАЛИШЛАР СОНИ ЭСА
институти директори, ривожлантириш, бу борадаги илмий унинг филиалларида бакалавриат таъ- орқали ташкил этилади. 2023–2024 ўқув 60 ФОИЗ ОШИРИЛАДИ. ЭНГ МУҲИМИ, ОЛИЙГОҲДА
Ўзбекистон тадқиқотларни қўллаб-қувватлашдир. лим йўналишлари ва магистратура му- йилидан бошлаб университет ва унинг ФУНДАМЕНТАЛ ҲАМДА АМАЛИЙ ТАДҚИҚОТЛАР КЎЛАМИ
Республикасида хизмат тахассисликларига қабул халқаро стан- филиалларида ҳамда бошқа олий таълим КЕНГАЙТИРИЛИБ, САМАРАДОРЛИГИНИ ОШИРИШ, ИЛМ-
кўрсатган спорт устози, Шу йил 23 май куни ўтказилган видео- дартлар асосида мақбуллаштирилади. муассасаларининг жисмоний тарбия ва ФАННИНГ ИШЛАБ ЧИҚАРИШ БИЛАН ИНТЕГРАЦИЯСИНИ
педагогика фанлари селектор йиғилишида давлатимиз раҳба- Яъни энди “Спорт фаолияти” бакалав- спорт таълим йўналишларида Ўзбекистон КУЧАЙТИРИШ ОРҚАЛИ ИЛМИЙ САЛОҲИЯТНИ
доктори (DSc), профессор ри томонидан спорт таълимини ривож- риат йўналишига камида II разрядга эга, Республикасида хизмат кўрсатган спорт- 1,7 БАРОБАР КЎПАЙТИРИБ, 45 ФОИЗГАЧА ЕТКАЗИШ
лантириш, соҳага илмий ёндашувларни “Спорт турининг алоҳида йўналишлари” чи фахрий унвонига эга бўлган спортчи- ВАЗИФАСИ ҚЎЙИЛДИ.
Спортга оид қабул қилинаётган қа- татбиқ этиш вазифаси қўйилган эди. магистратура мутахассисликларига эса лар, халқаро тоифадаги спорт устаси ёки
рорларнинг барчасида жамиятимизда камида Ўзбекистон спорт усталигига халқаро гроссмейстер спорт унвонига эга ва генетикаси бўйича тадқиқотлар ўтка- футбол майдонини сунъий қоплама би-
соғлом турмуш тарзини қарор топти- Жорий йил 3 ноябрь куни Президенти- номзод абитуриентлар қабул қилинади. спортчилар, Ўзбекистон спорт устаси ёки зиш, илмий-инновацион фаолият нати- лан қоплаш ва унинг атрофидаги енгил
риш, ёшларни оммавий спорт турларига миз ана шу вазифалар ижроси ҳамда Ўзбекистон гроссмейстери спорт унвонига жаларини трансфер қилиш ва тижорат- атлетика югуриш йўлаклари резина қоп-
кенг миқёсда ошно этиш ва энг муҳими, спорт таълими ва илмини ривожланти- Қарорда долзарб эга спортчилар, Олимпия ва Паралимпия, лаштириш, стартап лойиҳаларни амалга ламасини янгилаш, мавжуд омборхона
халқнинг жисмоний соғлиғини доимий риш бўйича таклифлар тақдимоти билан бўлмаган айрим Осиё ва Параосиё ўйинлари дастурига ошириш юклатилмоқда. Университет биносини қишки спорт турлари бўйича
мустаҳкамлашга қаратилган устувор ва- танишди. бакалавриат киритилган спорт турлари бўйича респуб- ва институтда замонавий ўқув ва илмий симуляция маркази биносига мослашти-
зифалар белгилаб қўйилган. йўналишлари тугатилиб, лика чемпионатларида охирги бир йилда лаборатория базасини яхшилаш (функ- риш ва жиҳозлаш, 1200 ўринли ўқув би-
Аҳамиятли жиҳати, билдирилган қўшимча магистратура ғолиб (1-ўрин) бўлган спортчилар касбий ционал, биокимёвий, психодиагностика, носини янгидан қуриш, мавжуд очиқ ва
Тўғри, бугун Янги Ўзбекистоннинг режа-таклифларни қамраб олган учта мутахассисликлари (ижодий) имтиҳонларни топширишдан биомеханик, генетик ва бошқа лаборато- ёпиқ сузиш ҳавзаларини реконструкция
иқтидорли ва жисмонан бақувват ёшла- муҳим йўналишнинг биринчиси Ўзбекис- ташкил этилиши озод қилиниши ва уларга максимал балл риялар), уларни илғор технологик асбоб- қилиш, 2 та минифутбол, 1 та бадмин-
рини бутун дунё танишга улгурди. тон давлат жисмоний тарбия ва спорт белгиланиши ҳам берилиши улар учун катта имконият бўла- ускуналар билан жиҳозлаш, шунингдек, тон, 1 та волейбол, 1 та баскетбол, 1 та
Жаҳоннинг кўплаб нуфузли мусобақала- университети ҳамда унинг Нукус ва соҳада ҳамон қилиниши ди. Қувонарлиси, жисмоний тарбия ва ягона кутубхона фондини шакллантириш улоқтириш (босқон, диск, найза), ядро
рида, турнирларда совринли ўринларни Фарғона филиалларида таълим сифати- зарур бўлган ишлар спорт йўналишида 2023 йил 1 январдан орқали фондни 60 фоиз янгилаш, уни- ирғитиш очиқ спорт майдончалари бар-
эгаллаб келяпмиз. Байроғимиз ҳилпи- ни ошириш этиб белгиланганидир. Йўна- борлигидан далолатдир. бошлаб Паҳлавон Маҳмуд номидаги дав- верситетнинг мутахассислик фанлари- по этиш ҳамда университет ҳудудида,
раб, мадҳиямиз янграганда, Ўзбекистон лишларнинг иккинчиси — спорт таълими Ундан ташқари, лат стипендияси жорий қилинадиган бўлди. дан аудиовизуал ва мультимедиа таълим канал қирғоғида эшкак эшиш базасини
номи жаранглаганда ҳар биримизнинг муассасаларида бошқарувни такомил- Ўзбекистон давлат маҳсулотлари тайёрлаш, телевидение қуриш шулар жумласидандир.
қалбимиз фахрга тўлиши ҳам бор гап. лаштириш, учинчиси — соҳада илмий жисмоний тарбия ва Шунингдек, университетнинг жози- ва оммавий ахборот воситалари учун
Бунда Ўзбекистон давлат жисмоний тадқиқотлар тизимини яхшилаш. Демак, спорт университети бадорлигини ошириш учун жаҳондаги спортнинг афзалликларини тарғиб қилиш Бир сўз билан айтганда, ушбу қа-
тарбия ва спорт университетининг ҳам юқоридаги таклифлар шуни кўрсата- фаолиятини комплекс етакчи ва нуфузли олий таълим муас- бўйича контент яратиш, сунъий интеллект рор жамиятимизнинг муҳим ижтимоий
ўрни катта. дики, соҳада иқтидорли спортчиларни ривожлантириш дастури сасалари билан ҳамкорликда кадрлар технологияларини жорий қилишга мўл- йўналишларидан бири бўлган жисмо-
етиштириш билан бирга, уларнинг илмий ҳам ишлаб чиқилди. тайёрлаш, шаффоф қабул жараёнини жалланган “Спорт IT” марказини ташкил ний тарбия ва спорт соҳасини ривож-
Яна тан олиш керакки, энди Ўзбекис- салоҳиятини юксалтириш, турли иннова- ташкил этиш, таҳсил олаётган хорижий қилиш сингари ўзига хос мақсадли кўрсат- лантириш, у бўйича малакали кадрлар
тон халқаро мусобақалар иштирокчи- цион янгиликларни жорий этиш зарурати Чунончи, талабаларда спорт маҳо- талабалар сонини 2 баробар кўпайти- кичлар ҳам белгилаб қўйилди. тайёрлаш, Ўзбекистон давлат жисмо-
сигина эмас, балки уларни ўтказадиган мавжуд. ратини доимий равишда юксалтириш риш белгиланди. Университетда олим- ний тарбия ва спорт университетини
майдонга ҳам айланиб, мезбон давлатга ҳамда персонал траекториялар асоси- пия спорт фаолияти бўйича йўналишлар Мазкур қарорда спорт таълимини илғор спорт таълими ўчоғига айланти-
ўтиш сари дадил қадамлар ташлаётгани- Шу куннинг ўзидаёқ давлатимиз раҳ- да вариатив (ўзгарувчан) таълим оли- сони 20 фоиз, ноолимпия спорт фаолия- ривожлантириш билан бирга, универ- риш ва энг асосийси, мамлакатимиз-
ни кўришимиз мумкин. барининг “Жисмоний тарбия ва спорт ши учун ўқув жараёнини кредит-модуль ти бўйича йўналишлар сони эса 60 фоиз ситетда кенг кўламли қурилиш ва ре- да оммавий спортга бўлган эътиборни
соҳасида кадрларни тайёрлаш ҳамда тизими асосида ташкиллаштириш, ўқув оширилади. Энг муҳими, олийгоҳда фун- конструкция ишларини олиб боришга янги босқичга олиб чиқишда муҳим
илмий тадқиқотлар тизимини янада жараёнига рақамли технологияларни даментал ҳамда амалий тадқиқотлар ҳам эътибор қаратилган. Университет тарихий ҳужжат бўлди.
такомиллаштириш чора-тадбирлари жорий этиш, битирувчи курс талабала- кўлами кенгайтирилиб, самарадорлиги-
тўғрисида”ги қарори қабул қилинди. ри амалиётини маҳаллаларда ўтказиш ни ошириш, илм-фаннинг ишлаб чиқа-
Ушбу қарор юртимизда жисмоний тарбия белгиланган. Бу тизим бўйича амалий риш билан интеграциясини кучайтириш
ва спорт соҳасида малакали кадрлар орқали илмий салоҳиятни 1,7 баробар
тайёрлаш, соҳадаги ўқув жараёнларини кўпайтириб, 45 фоизгача етказиш вази-
халқаро стандартларга мослаштириш фаси қўйилди.
ва энг муҳими, спорт соҳасидаги илмий
тадқиқотлар сифатини тубдан яхши- Жисмоний тарбия ва спорт илмий
лашга қаратилгани билан янада катта тадқиқотлари институтига спорт биомеха-
аҳамият касб этади. никаси, физиологияси, фармакологияси
ЮКСАЛИШ ПАЛЛАСИ ЯШИЛ МАКОН
МИНГ ДАРДГА ДАВО Оғир экологик шароитда
ўрмон, жумладан, “яшил
Шифобахш хусусиятга эга шинни қопламалар” кенгайиши
ҳаво тозаланишига, атроф-
ишлаб чиқариш технологияси муҳит яшилланишига, чанг-
тўзон камайишига олиб
яратилди келади. Давлатимиз раҳбари
Анемия, яъни камқонлик раислигида 2022 йил
11 октябрь куни
қизил қон таначалари ўтказилган видеоселектор
йиғилишида ҳудудларни
ёки улар таркибидаги кўкаламзорлаштириш
мақсадида эълон қилинган
гемоглобин миқдори “Долзарб 40 кунлик” шу
жиҳатлари билан муҳимдир.
камайганда юзага
келадиган касаллик. МАҚСАД ФАҚАТ АКЦИЯДА
Аммо баъзида қизил
қон таначалари сони Бундан ташқари, узум пектин, оқсил, углевод каби
моддаларга ҳам бой. Унинг таркибида В, Е, А, РР,
сақланиб қолганда ҳам К, С ва Д витаминлари мавжуд. Шунингдек, узумда ИШТИРОК ЭТИШ ЭМАС
темир, мис, калий, кальций, магний, рух, бор, вана-
уларнинг асосий таркибий дий, алюминий, молибден, селен, титан, кобальт,
хлор, кремний ва олтингугурт каби микро ва мак-
қисми — кислород роэлементлар мавжуд. Узум меваси қобиғидаги
фитостерин саратон ва бошқа оғир касалликларга
ташувчи гемоглобин қарши антиоксидантларни ўз ичига олади. Унда Қорақалпоғистон Республикаси Хўжайли ту- фуқаролар йиғинидаги нуроний онахонлар,
минерал тузлар ҳам бор. Бу моддалар ёрдамида манининг “Саманкўл” овул фуқаролар йиғини фаол хотин-қизлар иштирок этди.
оқсили сони камаяди. инсон танаси ҳамиша енгил ва инфекциялардан ҳудудидаги давлат ўрмон хўжалиги тажриба
холи бўлади. Узум пўсти ва данагида ресвератрол майдончасида бўлиб ўтган илмий-амалий се- “Долзарб 40 кунлик” Қорақалпоғистоннинг
Натижада қизил қон миқдори кўплиги сабабли унда саратонга қарши минар ҳам мазкур тадбирнинг муваффақиятли барча туманларида жадал давом этмоқда.
кураша олиш қуввати бор. Яллиғланишга қарши ўтишига хизмат қилади. У дарахт кўчатлари
таначалари “сифатсиз” курашиш хусусияти туфайли кўкрак саратони, экиш ва парваришлаш, суғориш тизимларини — Беруний туманидаги 40 та маҳалланинг
йўғон ва тўғри ичаклардаги саратон хасталигининг ташкил этиш масалаларига бағишланди. барчасида кўчат экиш ишлари кенг жамоатчи-
бўлиб қолади ва уларнинг бошланишини асоратсиз даволайди. лик вакиллари билан биргаликда олиб борил-
Тадбирда кўчатларнинг хусусиятлари, улар- моқда, — дейди Беруний тумани ҳокими Отабек
функциялари ҳатто — Биз тиббиётда фойдаланишга мўлжаллан- ни экиш, суғориш тартиби, ўғитлаш, парвариш- Сапарбоев. — Биз, асосан, ҳудуд иқлимига мос
ган шинни тайёрлаш учун узумнинг яхши пишган лаш жараёнлари, ушбу ҳудудлар иқлим шарои- кўчатлар экилишига алоҳида эътибор қаратяп-
қизил қон ҳужайралари бошларини совуқ сувда ювиб, ғужуми билан эзиб, тига мос янги ўсимлик турларини яратиш ва миз. Ушбу тадбирга туманимиздаги барча ёшу
сўнг фильтрлаб, оралиқ маҳсулот олдик, — дей- шўрга чидамли турларини кўпайтириш, экила- қари жалб қилинган.
сони ўзгармаса ҳам, ди Дилафрўз Жалмуродова. — Олинган оралиқ диган кўчатларни касаллик ва зараркунанда-
маҳсулот — шарбат қиздирувчи реактор (қозон) лардан асраш бўйича тажриба алмашилди. Элликқалъа туманида ҳам “Яшил макон”
ишдан чиқади. Улар ўз га солинди, ранги тиниқлашиб, қуюлгунча паст умуммиллий ҳаракати ва “Долзарб 40 кунлик”
ҳароратда қайнатишни давом эттирдик, натижада Жорий йил куз мавсумида Қорақалпоғистон тадбирлари доирасида маҳалла фаоллари,
вазифасини мукаммал тайёр маҳсулот — шинни ҳосил бўлди. Лаборато- Ўрмон хўжалиги қўмитаси томонидан 925 минг ёшлар, нуронийлар ва кенг жамоатчилик ва-
рия шароитида мазкур шиннининг микро ва мак- 500 туп, кўчатчилик фермер хўжаликлари томо- киллари иштирокида узум ва манзарали да-
бажара олмаслиги, роэлементлари текширилганида, унда қондаги нидан 1 миллион 951 минг 500 туп, аҳоли томо- рахт кўчатлари экилди. Элликқалъа тумани
гемоглобинни оширадиган, камқонликка фойдали нидан 2 миллион 373 минг 400 туп манзарали, “Аёзқалъа” маҳалла фуқаролар йиғинидаги
камқонлик туфайли ўқитувчиси Дилафрўз Жалмуродова узумни қайта моддалар миқдори юқори экани аниқланди. Келгу- мевали дарахт ва бута кўчати етиштирилади. “Бўстон кластер” масъулияти чекланган жамия-
ишлаб, ундан доривор моддаларни ажратиб, ге- сида мазкур технологияни ишлаб чиқаришга тат- тига қарашли пахта далалари атрофига узум
организм аста-секин моглобинни кўтарадиган ва камқонлик касаллиги- биқ этмоқчимиз. Қорақалпоғистонда “Яшил макон” умуммил- кўчатлари экиш ишларида кенг жамоатчилик
“бўғила” бошлайди. лий лойиҳаси доирасида ҳар бир ҳудуднинг иштирок этди. Бундай хайрли тадбирлар ту-
Айни пайтда мазкур шиннини давлат рўйхати- маҳаллий иқлим шароитига мос 14 миллион туп маннинг ҳар бир ҳудудида уюшқоқлик билан
Баъзиларда камқонлик оддий ҳолат деган, да профлактика учун қўлланадиган тайёр шинни дан ўтказиш учун зарур норматив техник ҳужжат- дарахт ва бута кўчатини экиш режалаштирилган амалга оширилмоқда.
янглиш тушунча мавжуд. Анемия ҳаёт сифатини олиш стартап лойиҳасини ишлаб чиқди. ларни ишлаб чиқиш, ушбу технологияни янада эди. 2021 йил кузида 6 миллион 512 минг туп,
ёмонлаштириши ва одамни бошқа касалликларга — Қондаги гемоглобин мияга кислород етказиб такомиллаштириш устида иш олиб борилмоқда. 2022 йил баҳорида 8 миллион 952 минг туп кў- Амударё тумани ҳокимлиги Оила ва хо-
мойил қилиши мумкин. Демак, камқонликнинг ол- беради, — дейди Дилафрўз Жалмуродова. — Бу чат экилиб, режа 110,5 фоиз бажарилди. тин-қизлар бўлими ташаббуси билан умум-
дини олиш ва даволаш жуда муҳим. ақлий иш самарадорлигида муҳим аҳамиятга эга. Шаҳзод ҒАФФОРОВ, миллий акция доирасида “Оналар яшил макон
Қадим-қадимдан камқонликни даволашда Гемоглобин миқдори камайиши анемияга сабаб “Янги Ўзбекистон” мухбири Ушбу лойиҳа доирасида Хўжайли туманида- учун” шиори остида “Оналар боғи” яратилиб,
узумдан фойдаланилган. Шундай бўлса-да, бўлади. Бу касаллик билан оғриган ва иммуните- ги “Жанажап” овул фуқаролар йиғини ҳудуди- иштирокчилар эзгу ниятлар билан мевали ва
узумни қайта ишлаб, гемоглобинни кўтарадиган ти паст беморларда турли юқумли хасталикларга да “Оналар боғи” барпо этилиб, 2 гектар май- манзарали дарахт кўчатларини экди, юртимиз-
ва камқонликда фойдали шинни тайёрлаш ҳамда чалиниш хавфи юқори бўлади. Биз ишлаб чиққан донга мевали ва манзарали дарахт кўчатлари га тинчлик, омонлик тилади.
унинг технологиясини ишлаб чиқиш шу кунгача технология асосида олинадиган шинни камқон- экилди. Ҳашарда Қорақалпоғистон Оила ва
долзарб масалалардан бири бўлиб қолаётганди. ликдан азият чекадиган одамлар учун жуда фой- хотин-қизлар қўмитаси мутасаддилари, туман- Минажатдин ҚУТЛИМУРАТОВ,
Мазкур масалага ечим топиш, шунингдек, дали. Чунки бу усул узумнинг организм учун энг даги “Оқила аёллар” ҳаракати аъзолари, овул “Янги Ўзбекистон” мухбири
2021 йилнинг 7 июль куни Президентимиз раис- зарур бўлган, тиббий тадқиқотлар давомида ўз
лигида узум етиштириш, уни саноат усулида қай- тасдиғини топган, гемоглобинни оширадиган мод-
та ишлашни ривожлантириш ҳамда ҳудудларда даларини ажратиб олишга асосланган. Шунинг
экотуризмни йўлга қўйиш чора-тадбирлари юза- учун бундай шиннини камқонликни даволаш ёки
сидан ўтказилган видеоселектор йиғилишида унинг олдини олишда истеъмол қилиш мумкин.
белгиланган вазифалардан келиб чиқиб, Тошкент Узум таркибида глюкоза кўплиги камқонликнинг
давлат техника университети Олмалиқ филиали олдини олиш ва даволашда муҳим аҳамиятга эга.
6 2022 йил 9 ноябрь, 229-сон Маърифат
Адабий дўстлик – абадий дўстлик
КЕЛАЖАККА Й¤ЛЛАНГАН
МАНГУ БИТИКЛАР ТАНТАНАСИ
ёхуд глобал дунёда туркий халқларнинг
муштарак ҳақиқатлари
...Иккинчи турк хоқонлигининг асосчиси Элтариш — Кунимиздан қарийб бир ярим минг ҳазратлари номидаги ва Биринчи Ренес-
хоқоннинг ўғли, милодий 716–734 йилларда ҳукмронлик йил аввалги даврнинг тарихий руҳини санс даврининг улуғ намояндаларидан
қилган Билга хоқон нафақат йўлбошчи, балки буюк жонлантириш учун бугунимиз кишилари- Абу Райҳон Беруний номидаги халқаро
га тушунарли бўла оладиган, шарқираб мукофотлар таъсис этилгани жуда ўрин-
руҳоният соҳиби ўлароқ гавдаланади. Унинг сўзлари оқаётган зилолдай тоза, мусаффо тур- ли бўлди.
кий тилга эҳтиёж туғилади, албатта. Шу
тошёрар: “Тепадан осмон босмаган бўлса, пастда сабабли, асар ёзилишида ҳам, таҳрир Бу жараёнда Ўзбекистон ташаб-
жараёнида ҳам ундаги араб ва форс сўз- буслари ҳаётий ва долзарблиги билан
ер ёрилмаган бўлса, эй турк халқи, давлатингни, лари ўрнига ўз тилимиздаги муқобилини ажралиб туради. Давлатимиз раҳбари-
ҳукуматингни ким бузди? Эй будун! Титра, ўзингга кел! танлаб, қўйиб чиқишга тўғри келди. Чунки нинг қўшни ва қардош давлатлар, қатор
Тиклан, мангу яша!” минтақавий ташкилотлар билан очиқ ва
конструктив ҳамкорлигини мустаҳкам-
Унинг даъвати қавмларни оёққа турғи- “ва”, “ҳам” ёки “ҳамда”, “томон”, тараф”, лашга қаратилган оқилона сиёсати Тур-
“жануб”, “шимол”, “дарё” каби бир қатор кий давлатлар ташкилоти доирасидаги
зади. Ёзувчи буни Эл Буғу тилидан бе- сўзлар ўрнига асл туркий сўзни топиш алоқаларнинг ўрнатилишида ҳам ҳал
ради: “Ҳў-ў улус! Ўтирган бўлсанг, тур! қилувчи аҳамиятга эга бўлди.
Турган бўлсанг, юр! Хоқонинг йиғинга зарурати пайдо бўлди. Мисол учун, “мен
ва сен” ўрнига “мен билан сен” дейилса, Ўзбекистон раҳбарининг ташкилот
чорламоқда!” тил жонлангандай бўлади. “Томон”ни доирасидаги саммитларда ҳар сафар
Яқиндагина тилимизнинг қадим иқтисодий, сармоявий, савдо-сотиқ,
илдизларидан баҳра олиб, туркий аждодларимиз “бўлунг”, “тараф”ни “ён”, транспорт-коммуникация ва логистика
“дарё”ни “сув” деб атаган, қолган сўзлар тизимларини ривожлантириш, инно-
эллар ҳамжиҳатлиги ва ҳамкорлиги- шулар атрофида уюшган, масалан, “оқар вациялар, ёшларни қўллаб-қувватлаш
нинг кўҳна воқеликлари ҳақида янги соҳаларига оид, соғлиқни сақлаш тизи-
асар ёзган Ўзбекистон халқ ёзувчиси сув”, “турғун сув”, яъни кўл, сувлоқ, сув- мини такомиллаштириш, саноат коопе-
чи, сувламоқ... Шу билан бирга, қадимги рациясини ва озиқ-овқат хавфсизлигини
Исажон СУЛТОНни бежиз суҳбатга чор- айтим ва мақоллар ҳам ёрдамга келди. таъминлаш, зиёрат туризми бўйича қа-
ламадик. Зеро, 11 ноябрда Самарқанд тор ташаббусларни фаол илгари суриб
шаҳрида бошланажак Туркий давлатлар Мисол учун, қор момақалдироқ билан келаётгани бежиз эмас. Чунки айнан ТУРКИЙ ДАВЛАТЛАР ТАШКИЛОТИГА АЪЗО
ёғса, қиш бола ташлади, дейилган экан. ушбу устувор йўналишларнинг жадал ДАВЛАТЛАР ТИЛЛАРИДА ДАВЛАТ БУЮРТМАСИГА
ташкилоти саммитининг асосий ғояси Ёки ёз кунида ёмғир ёғса, бўри болала- тараққий этиши халқларимиз умумий АСОСАН, МИЛЛИЙ КИНО МАҲСУЛОТЛАРИНИ ЯРАТИШ
ҳам бугунги туркий халқларнинг ҳамоҳанг фаровонлигига ва аҳолининг турмуш да- ДАСТУРИ ДОИРАСИДА МАДАНИЙ МЕРОСИМИЗ,
ҳаёт тарзи, туркий қавмнинг софлигини, ди, ой атрофида ҳалқа ҳосил бўлса, ой ражаси юксалишига хизмат қилади. БУЮК АЛЛОМА ВА УЛАМОЛАРИМИЗНИНГ ИЛМ-
қўрғонлади ёки ой ўтов тикди, дейишади. ФАН РИВОЖИГА ҚЎШГАН БЕБАҲО МЕРОСИНИ
ўзлигини сақлаш борасидаги саъй-ҳара- Бундай кўҳна иборалар она тилимизда Икки йил муқаддам Тошкентда Иш- ОММАЛАШТИРИШ ВА ТАРҒИБ ҚИЛИШГА
катлари, глобал дунёнинг геосиёсий ма- билармонлар кенгаши ва туркий тилли ҚАРАТИЛГАН ҚИСҚА МЕТРАЖЛИ ВА ҲУЖЖАТЛИ
салалари билан чамбарчас боғланган. ҳам, туркий лаҳжаларда ҳам кунимизга мамлакатлар илк инвестиция форуми ФИЛЬМЛАР ЯРАТИШ ТИЗИМИ ЙЎЛГА ҚЎЙИЛАДИ.
қадар яшаб келмоқда. ўтказилгани ҳам шу эзгу режаларга қа-
— 2009 йил 3 октябрда Озарбай- Албатта, Маҳмуд Кошғарийнинг “Де- ратилгани билан катта аҳамият касб
жоннинг Нахичеван шаҳрида Туркий этди.
тилли давлатлар ҳамкорлик кенгаши- вони луғотит-турк”, Аҳмад Югнакийнинг
“Ҳибатул-ҳақойиқ”, Юсуф Хос Ҳожибнинг Президентимизнинг Туркий давлатлар
га асос солинди. Ўтган йиллар даво- — Албатта, бундай мисоллар тари- “Қутадғу билиг” асарларидаги кўҳна сўз- ташкилоти билан ҳамкорлик доирасида
мида туркий тилли давлатлар ўртаси- химиз зарварақларида кўплаб учрайди. лардан ҳам фойдаланишга тўғри кел- илгари сурган “Табаррук зиёрат” туризм
даги ҳамкорлик турли соҳаларда янги Асл исми Мўғулан бўлган Билга хоқон ди. Бироқ энг муҳим манба — қадимги концепцияси бўйича ташаббусни юқори
ва ранг-баранг саҳифалар очди. Сиз- қийин вазиятда ўз халқини йўқсиллик- ёдгорликлардаги ёзувлар, албатта. У савияда ташкил этиш, туризм соҳаси-
нингча, ушбу жараёнда адабий алоқа- дан, ночорликдан қутқарган ва элини матнлар битилган ёзувнинг ўзиёқ давр- даги тадбиркорликни қўллаб-қувватлаш Шаҳрисабз, Марғилон, Қўқон, Термиз ва қуруми ҳамкорлигида “Тилда, фикр-
лар қай даражада жонланди? юксалтирган фидойи ҳукмдор сифатида га хос шижоат, фидойилик, қаҳрамонлик орқали янги иш ўринлари яратиш ва бошқа тарихий шаҳарларимизда буюк да, ишда бирлик: турк дунёси адабиёт
— Ҳақиқатан ҳам, мазкур Ташкилот тарихда қолган. Ўрхун-Энасой тошби- руҳини ифодалаб туради: ҳарфлар тўғри аҳоли даромадларини ошириш, шунинг- алломаларнинг илмий ва маданий ме- (роман) мукофоти” топширилишига
ўз фаолиятида турли даврларни бошдан тиклари туркий халқларнинг энг қадимги ёки синган ёй ўқини, қалқон шаклини дек, Қўқон шаҳри 2022 йилда “Туркий роси тўғрисида семинар, симпозиум, бағишланган тантанали халқаро ма-
кечирди. Ушбу ҳамкорлик 2018 йилдан ёзма ёдгорликларидан бири ҳисобла- эслатади. Ўрхун-Энасой битикларининг дунёнинг туризм пойтахти” деб эълон конференция, илмий-амалий анжуман- росим бўлиб ўтди. Сиз ҳам ушбу юк-
эътиборан ўзининг том маънодаги янги нади. Бу мавзу нафақат бизнинг, балки асл матнини ва ўзбекча мазмунини со- қилингани муносабати билан шаҳарнинг лар ўтказилади ҳамда илмий-оммабоп сак мукофот соҳиби бўлганингиздан
суръат ва кўламдорлик палласига кир- барча туркий халқларнинг мактаб дарс- лиштирганингизда, она тилимиз кўрки ва маданий ва туризм инфратузилмасини нашрларда материаллар эълон қилина- жуда фахрландик. Маросимда туркий
ди. Ўша йилнинг 3 сентябрь куни Қирғи- ликларидан ўрин олган. виқори кўз ўнгингизда тўла гавдаланади. ривожлантириш, туристлар учун қўшим- ди. “Қўқон” арт-резиденциясини ташкил тилли давлатлар адабиётининг бугун-
зистоннинг Чўлпонота шаҳрида Туркий Қарангки, Билга хоқон мансуб бўлган — Ҳозирда Ташкилот шафелиги- ча қулайликлар яратиш, кўрсатилаётган этиш, “Golden Valley Marathon” халқаро ги кундаги муаммолари ва ютуқлари
тилли давлатлар ҳамкорлик кенгашининг улуснинг асосчиси бўлмиш ашина уруғи да 1993 йил 12 июлда таъсис этилган хизматлар сифатини такомиллашти- марафонини ташкил этиш, “Яшил макон” борасида қандай эътиборга молик му-
6-саммити бўлиб ўтди. Унда Ўзбекистон эрамиздан аввалги IV-VI асрларда ҳо- ва қароргоҳи Анқарада жойлашган риш ҳамда жозибадорлигини оширишни умуммиллий лойиҳаси доирасида ислом лоҳазалар ўртага ташланди?
Президенти Шавкат Мирзиёев иштирок зирги Ўзбекистон тупроқларидан шимол- Турк маданияти халқаро ташкилоти кўзда тутган “Туркий давлатлар билан дини, минтақадаги мавжуд дин намоян-
этди ва ўз нутқида Ташкилотга аъзо бў- га қараб йўлга чиққан экан. Буни тарихчи (ТУРКСОЙ) фаолият кўрсатмоқда. У туризм соҳасидаги ҳамкорликни жадал далари мероси ва моддий-маданий ме- — Жадид намояндаларидан Исмоил
лиш истагини билдириб, жумладан, тур- олимлар билан бир қаторда, мангу тош- туркий халқлар ўртасидаги маданий-гу- ривожлантириш чора-тадбирлари тўғри- рос объектларини акс эттирувчи “Туркий Ғаспиралининг “Тилда, фикрда, ишда
кий тилли мамлакатлар долзарб халқаро лардаги тилнинг она тилимизга яқинлиги манитар алоқаларни тиклашни, қар- сида”ги қарори бу борадаги муҳим қадам дунё боғи”, “Аскиячилар боғи” ва “Шах- бирлик” сўзлари шиор қилиб олингани
ва минтақавий масалаларда ўзаро мос ҳам исботлаб турибди. дош халқлар умумий моддий-маданий бўлди. мат боғи” номли тематик боғларни барпо ушбу анжуманнинг бош ғоясини ифода-
ёки яқин қараш ва ёндашувларга амал Ҳар доим Ўзбекистон туркий меросини келажак авлодларга безавол этиш каби кўплаб маданий-маърифий лаб турибди. Дарҳақиқат, бугун Адриа-
қилиб келаётганини, айни вақтда мазкур халқларнинг ота юрти, олтин бешиги етказишни, ижод аҳли ўртасида ўзаро Қарорда, жумладан, 2023 йилдан тадбирлар кўзда тутилган. тика денгизидан то Буюк Хитой дево-
ўлкалар халқларининг ҳаётий манфа- эканини тасдиқлайдиган маълумотлар- фаол алмашувларни амалга ошириш- бошлаб Марғилон шаҳрида “Марғилон ригача бўлган бепоён ҳудудда энг қўп
атларига тўла жавоб берадиган иқтисо- га дуч келсангиз, қувониб кетасиз. Бил- ни асосий мақсади, деб ҳисоблайди. ипак матоларининг халқаро бозордаги Кўриниб турганидек, бу борадаги қўлланадиган тил туркий тилдир. Ота
диёт, инвестиция, инновация, транспорт га хоқон ҳақидаги маълумотлардан эса Келинг, шу ўринда ташкилот доираси- аҳамияти” мавзусида кўргазма ва ил- ишлар ҳам мамлакатимиз истиқболига, меросимиз ва муштарак ҳаётимиз та-
ва коммуникация, туризм, илм-фан ва Абдурашид Абдураҳмонов, Насимхон да Президентимиз Шавкат Мирзиёев мий-конференция, “Лаванда” фести- “Миллий тикланишдан — миллий юкса- мали бўлмиш тилимизнинг инсониятга
таълим каби соҳаларда ўзаро ҳамкорлик Раҳмонов, Қосимжон Содиқов, Қудра- ташаббуси билан амалга оширилган вали, “Туркий тилли ёшлар” халқаро лиш сари” ғоясининг рўёбига хизмат қи- армуғон этган барча асарлари умумий
фаол ривожланаётганини таъкидлаб, тилла Омонов каби олимларимизнинг лойиҳаларга тўхталиб ўтсак... фестивали, туркий давлатларнинг тад- лади. бир алифбо билан қайд этилиши бу ав-
туркий халқларни ўхшаш тил, мушта- меҳнатлари туфайли хабардор бўлган- — Халқаро туркий маданий ташки- биркорлик субъектлари, оммавий ахбо- лодларга қолдириладиган буюк мерос-
рак маънавий қадриятлар ва ҳамкорлик миз. Албатта, Муҳаррам Эргин, Чингиз лот — ТУРКСОЙ томонидан ҳар йили рот воситалари вакиллари, журналист ва — Бурса шаҳрида шу йилнинг ок- дир.
ришталари бир-бирига боғлаб келаётга- Алйилмаз каби хорижий олимларнинг аъзо давлатларнинг машҳур ва тарихий блогерлар учун “Табаррук зиёрат” халқа- тябрь ойида Турк тили кунининг 90
нини қайд этди. тадқиқотларидан ҳам фойдаланишга шаҳарларини “Туркий дунё мадания- ро медиатури ва унинг доирасида “B2B” йиллигига бағишланган семинар ўтка- Тақдирлашга келсак, илк марта топ-
Ўзбекистон Президенти, аввало, сав- тўғри келди. форматида учрашувлар ташкил этилиши зилган ва унда Туркий давлатлар таш- ширилаётган ушбу мукофотга ҳар бир
до-иқтисодий ва инвестициявий ҳам- ти пойтахти” деб эълон қилиш лойи- каби бир қатор кўламли тадбирлар ўтка- килотига ягона алифбо яратиш бўйича давлатдан танлаб олинган адиблар ло-
Миллий ўзлик мавзусидаги бундай ҳаси мавжуд бўлиб, мазкур мақомга зилиши кўзда тутилган. комиссия тузиш тўғрисидаги қарор тақ- йиқ кўрилди. Туркия Президенти Режеп
корликни кенгайтириш, етакчи саноат асарлар юртимиздаги янгиланиш ва 2020–2021 йилларда мамлакатимиз дим этилган. Туркия ОАВларига кўра, Таййиб Эрдоғаннинг табрик сўзи билан
корхоналари, банк-молия институтлари бунёдкорлик тамойиллари туфайли Президентининг таклифи билан Хива Туркий давлатлар ташкилотига аъзо семинарда олимлар ўз мамлакатлари- очилган ушбу анжуманда Туркий кенгаш
ва тадбиркорлик тузилмалари ўртасида ёруғлик кўрганини алоҳида таъкидлаб шаҳри лойиқ кўрилди. мамлакатлар тилларида Давлат бу- даги алифбо ва тарихий тил жараёнла- оқсоқоллар кенгаши аъзолари, адаби-
кооперация алоқаларини кучайтириш юртмасига асосан, миллий кино маҳсу- ри ҳақида маълумот бериб, ягона алиф- ёт ва илм-фан намояндалари иштирок
зарурлигини таъкидлади. Туризмни ри- лотларини яратиш дастури доирасида бога ўтиш ишларини жадаллаштириш этди. Кенгаш Оқсоқоллар ҳайъати раиси
вожлантириш бўйича улкан имкониятлар маданий меросимиз, буюк аллома ва муҳимлигини таъкидлаган. Агар ягона Бинали Йилдирим топширган ушбу му-
борлиги, маданий-гуманитар алоқалар- уламоларимизнинг илм-фан ривожига алифбога ўтилса, ўзбек тилининг қайси кофот Озарбайжондан Оқшин Енисейга,
ни мустаҳкамлаш халқларимизни янада ҲАР ДОИМ ЎЗБЕКИСТОН ТУРКИЙ ХАЛҚЛАРНИНГ ОТА қўшган бебаҳо меросини оммалаштириш муҳим хусусиятларига жиддий эътибор Қозоғистондан Смағул Элибой, Қирғи-
яқинлаштириши қайд этилди. Шунинг- ЮРТИ, ОЛТИН БЕШИГИ ЭКАНИНИ ТАСДИҚЛАЙДИГАН ва тарғиб қилишга қаратилган қисқа мет- қаратилиши зарур деб ўйлайсиз? зистондан Самсак Станалиев, Шимо-
ражли ва ҳужжатли фильмлар яратиш лий Қибрисдан (Шимолий Кипр) Исмоил
дек, тинчлик ва хавфсизликни таъмин- МАЪЛУМОТЛАРГА ДУЧ КЕЛСАНГИЗ, ҚУВОНИБ КЕТАСИЗ. тизими йўлга қўйилади. Шу билан бир- — Муштарак тил ва тарих жуда кат- Бўзқурт, Туркманистондан Бердиназар
лаш, ёш авлодни илм-маърифат асоси- га, Тошкент, Самарқанд, Бухоро, Хива, та имкониятларга йўл очади. Маданият, Худойназаровга ва Ўзбекистонимиздан
да тарбиялаш масаласига ҳам алоҳида БИЛГА ХОҚОН ҲАҚИДАГИ МАЪЛУМОТЛАРДАН ЭСА санъат, адабиёт, илм-фан каби бир қанча каминага насиб этди.
эътибор қаратилди. соҳалардан хабардорлик юзага келади.
АБДУРАШИД АБДУРАҲМОНОВ, НАСИМХОН РАҲМОНОВ, Худди иқтисодий ва ижтимоий ҳамкор- Бундай эътирофлар, албатта, юрти-
Айни шу саммитдан сўнг Ташкилот ҚОСИМЖОН СОДИҚОВ, ҚУДРАТИЛЛА ОМОНОВ КАБИ лик каби умумий ҳамкорликнинг асосий мизда она тилимизнинг равнақига бўлган
фаолияти бир қанча омиллар туфайли ОЛИМЛАРИМИЗНИНГ МЕҲНАТЛАРИ ТУФАЙЛИ тамалига айланади. Бундан барча фақат эътибор ва ижодкорларга яратиб берил-
ютади, албатта. ган улкан имкониятлар туфайли рўёбга
янги поғонага кўтарилди. Албатта, бун- ХАБАРДОР БЎЛГАНМИЗ. АЛБАТТА, МУҲАРРАМ ЭРГИН, чиқмоқда десак, муболаға бўлмайди.
дай суръат фан ва маданият, адабиёт Менимча, туркий тилли давлатлар-
ва санъат соҳасига ҳам янги кўлам бахш ЧИНГИЗ АЛЙИЛМАЗ КАБИ ХОРИЖИЙ ОЛИМЛАРНИНГ нинг кўзга кўринган олимлари иштирок Анжуманда адабиёт тилнинг ва халқ-
этди. Аввалги йилларда муштарак та- ТАДҚИҚОТЛАРИДАН ҲАМ ФОЙДАЛАНИШГА ТЎҒРИ этадиган бу жараёнда ҳар бир халқнинг нинг хизматкори, бирлик ва тенглик-
рих, тил, маданият соҳасидаги алоқалар КЕЛДИ. ўз тилига оид хусусиятларини сақлаб нинг тамали экани, у халқлар қалбида,
қолишга эътибор қаратилади. Шу би- шунингдек, муштарак алифбо ва мушта-
анча суст давом этган бўлса, эндиликда лан бирга, муштарак алифбо яратилади рак тарихда яшаши ифода этилди. Бу
бу соҳалар иқтисодиёт, туризм, таълим ўтиш жоиз деб ўйлайман. Ўз вақтида ва у ҳар бир давлатнинг ўз тили билан борада тилимизнинг билим ва маданият
Ташкилотнинг яна бир анъанаси — ёнма-ён, турли маданият ва билим бу- элтувчи бетакрор восита сифатида ав-
билан биргаликда асосий йўналишларга миллий ўзлик ҳақида асар яратишда умумий маданият ва адабиёт хазинасига лоқларидан баҳраманд бўлишини таъ- лоддан-авлодга ўтишининг аҳамияти ул-
айланди. Маданият ва санъат форумла- бир қанча тўсиқлар мавжуд эди. Шунга беқиёс ҳисса қўшган буюк шахсларнинг минлайди. Келгусида эса янада жипсроқ канлиги таъкидланди.
ри, қўшма анжуманлар, фестиваллар ўт- қарамасдан, устоз адибларимиз ўзлари- номлари билан аташ, улар ижодини кенг ҳамжиҳатликка ва муштарак тараққиётга
казилди, илмий ва адабий асарлар тар- нинг бу борадаги ўлмас тарихий асар- тарғиб этиш ҳисобланади. Бундан ташқа- сабаб бўлади. Бу, албатта, узоқ давом Ўзбекистон сиёсати турли муаммо-
жимаси ва нашри янги кўлам касб этди. ларини яратди. “Билга хоқон” романини ри, ҳар йили қадимий ва бой маданий этадиган, лекин эзгу мақсадларни кўз- ларнинг ечимида доимо тенг манфаат-
Адабиётимиз ва санъатимизнинг бир адабиётимиздаги ушбу анъанани баҳо- обидаларга эга, катта аҳамият касб этув- лаган жараён. Фикримча, бу ўринда она ли конструктив мулоқотнинг аҳамияти-
қанча намояндалари нуфузли халқаро ли қудрат давом эттиришга уриниш, деб чи шаҳарлар “Туркий дунё маданий пой- тилимиз катта ўрин тутишига ишончим ни таъкидлаб келади. Тиллар ва эллар
мукофотларга сазовор бўлди. атаган бўлардим. тахти” деб эълон қилиб келинмоқда. Бу комил, чунки у кўҳна меросимизни ва борасидаги муаммоларнинг ечими ҳам
— Кўҳна тарих саҳифаларига на- туркий халқларнинг деярли барча лаҳжа- ташкилот фаолиятидаги янги мулоқот-
— Адабиётшунослар, “Билга хоқон” каби муҳим тадбирлар нафақат халқла- ларини ўзида мужассам этган буюк бир ларга йўл очади. Бу борада ҳар бир
зар ташласак, муштарак маданияти- романининг яна бир ютуғи, муаллиф римизнинг улуғ ижодкорлари қолдирган тилдир. мамлакат ўз халқининг манфаатларидан
миз илдизлари қанчалар бир-бирига туркий сўзлардан шунчалар унумли бой маънавий меросни кенг тарғиб этиш- келиб чиқади, албатта.
туташиб кетганини янада чуқур ҳис фойдаланганки, мутахассислар асар га, балки уларни асраб-авайлашга, чуқур — Жорий йилда Туркиянинг Бурса
қиламиз. “Билга ҳоқон” романида сиз орқали аждодларимиз фойдаланган ўрганишга ҳам имкон яратади. шаҳрида Туркий давлатлар ташкило- “Янги Ўзбекистон” мухбири
ушбу муштарак фалсафани, мада- туркий сўзларнинг луғатини шакллан- Шу маънода, санъат ва адабиёт ти, Туркия маданият ва спорт вазир- Мухтасар ТОЖИМАМАТОВА
ний-гуманитар алоқалар пойдеворини тириш мумкин”, деган фикрни бил- соҳасида катта ютуқларга эришган, лиги, Отатурк номидаги маданият, тил
теранроқ кўрсатиб беришга ҳаракат дирди. Романнинг ўзига хос тилини турк дунёси бирдамлигига энг муносиб ва тарих юксак қуруми ҳамда Турк тил суҳбатлашди.
қилгансиз. Бу жараёнда сизга қайси шакллантиришда қайси луғатлардан улуш қўшган буюк мутафаккир шоир ва
тарихий манбалар ёрдам берди? ва асарлардан илҳом олдингиз? атоқли давлат арбоби Алишер Навоий
“Янги Ўзбекистон” ва “Правда Востока” Бош муҳаррир: Таҳририятга келган қўлёзмалар тақриз қилинмайди ва Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси ҳузуридаги Навбатчи муҳаррир: Башорат Юнусова
газеталари таҳририяти” ДУК Салим ДОНИЁРОВ муаллифга қайтарилмайди. Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги Мусаҳҳиҳ: Рашид Хўжамов
Дизайнер: Зафар Рўзиев
МУАССИС: Газетанинг етказиб берилиши учун обунани расмийлаштирган томонидан 2020 йил 13 январда 1047-рақам билан рўйхатга олинган.
Ўзбекистон Республикаси ташкилот жавобгар. Нашр индекси — 236. Буюртма Г-1164. Манзилимиз:
81039 нусхада босилди. 100029, Тошкент шаҳри,
Вазирлар Маҳкамаси Газета таҳририят компьютер марказида саҳифаланди. Матбуотчилар кўчаси, 32-уй
Ҳажми — 3 табоқ. Офсет усулида босилган. Қоғоз бичими А2.
Газетанинг полиграфик жиҳатдан сифатли чоп этилишига Баҳоси келишилган нархда. ЎзА якуни — 22:10 Топширилди — 00:05
“ШАРҚ” НМАК масъул. “ШАРҚ” нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси
босмахонасида чоп этилди.
Босмахона телефони: (71) 233-11-07
Босмахона манзили: Тошкент шаҳри, Буюк Турон кўчаси, 41-уй.
Девонхона: (0-371) 233-70-98 Котибият: (0-371) 233-56-60 Эълонлар: (0-371) 233-57-15 E-mail: [email protected]
The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.
№ 229 (751), 2022 йил 9 ноябрь, чоршанба кунги Янги Ўзбекистон нашри
Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search
Янги Ўзбекистон 09.11.2022
- 1 - 6
Pages: