2020 йил 25 январдан чиқа бошлаган
Ижтимоий-сиёсий газета № 125 (647), 2022 йил 24 июнь, жума
ЭНЕРГЕТИкА БОЗОРИНИ БОШ¯АРИШ Президент қарорлари — ҳаётда ва назоратда
БªЙИЧА яНГИ ТИЗИМ яРАТИШ
+ОНУНЧИЛИК /УЖЖАТЛАРИ ИЖРОСИ –
МАсАЛАЛАРИ МУ²ОкАМА ЭТИЛДИ А²ОЛИ ФАРОВОНЛИГИНИ ТАЪМИНЛАШГА
ХИЗМАТ ¯ИЛАДИ
Президент Шавкат Мирзиёев 23 июнь куни электр энергетикаси
корхоналари фаолиятини трансформация қилиш масалалари бўйича Янги Ўзбекистонда ҳар куни янгича лойиҳалар, янги турмуш тарзини яхшилаш, бу борада
ислоҳотлар амалга оширилаётганига ҳар биримиз нафақат истиқболли иқтисодий лойиҳаларни
йиғилиш ўтказди. гувоҳмиз, балки унинг иштирокчисига айланмоқдамиз. амалга ошириш борасида бир қатор
Албатта, амалга оширилаётган ижтимоий-иқтисодий устувор вазифаларни белгилаб бер-
Мамлакатимиз иқтисодиёти ва ҳали қилинадиган ишлар кўп. Жумла- эса электр энергиясини етказиб бе- ислоҳотлар аҳоли фаровонлигини таъминлашда мустаҳкам ган.
аҳоли талаби тобора ўсиб, ёқилғи- дан, энергетика тизимини модерни- риш, йўқотишларни камайтириш ва асос бўлиб хизмат қилади. Зеро, юртимизда инсон қадри
энергетика тармоғи шунга мутаносиб зация қилиш, иқтисодиёт тармоқла- энерготизимни техник бошқариш би- ҳамма нарсадан устун. Пировардида, кейинги йилларда
модернизация қилинмоқда. Бу ишлар ри ва аҳоли эҳтиёжларини тўлиқ лан шуғулланади. Қорақалпоғистонда ҳам бунёдкорлик
давлатимиз раҳбарининг 2019 йил қондириш учун келгуси йилларда Мана икки йилдирки вазирлар, қўми- бири — Мўйноқ туманида қонунчилик ва яратувчилик ишлари қизғин тус
27 мартдаги қарори билан тасдиқлан- 20 миллиард долларга яқин инвести- Келгуси йилда 14 та туман ва та раислари, вилоят, шаҳар ва туман- ҳужжатлари моҳиятини аҳолига етка- олди. Айниқса, иқтисодиёт тармоқла-
ган Ўзбекистон Республикасида электр ция талаб этилади. Бунинг учун соҳа- шаҳарда “Ҳудудий электр тармоқла- лар ҳокимларининг “Янги Ўзбекистон” зиш, уларнинг ижросини таъминлаш ри, ижтимоий соҳа, саноат, қурилиш,
энергетика тармоғини янада ривож- да рақобатли бозорни шакллантириш ри” АЖга муқобил тарзда, истеъмол- газетасида қонунчилик ҳужжатлари борасида яратилган тизим тўғрисида ахборот-коммуникация технологиялари
лантириш ва ислоҳ қилиш стратегияси ва хусусий инвесторларга шароит- чиларга электр энергиясини сота- ижросини ташкил этиш борасидаги ти- мақола ёзишга ундади. билан бир қаторда кичик бизнес ва ху-
асосида олиб борилмоқда. ларни кенгайтириш зарур. диган хусусий чакана электр савдо зимли мақолалар бериб келинмоқда. сусий тадбиркорлик йўналишлари ҳам
компаниялари ташкил этилади. Мақолалар билан танишар эканман, Президентимиз Қорақалпоғистон ислоҳотлар шиддатига мос равишда ўз-
Хусусан, собиқ “Ўзбекэнерго” ак- Шу боис, йиғилишда энергетика маҳаллий бошқарувнинг қуйи бўғини- Республикасига ташрифлари чоғида, гаришларга юз тутмоқда. Марказ Нукус
циядорлик жамияти негизида электр бозорини бошқариш бўйича янги ти- Шунингдек, тармоқ раҳбарларига да фаолият юритаётган давлат хиз- шунингдек, видеоселектор йиғилишла- шаҳридан тортиб олис Мўйноқ тумани-
энергияси ишлаб чиқариш, етказиб зим яратиш масалалари муҳокама трансформация жараёнини жадал- матчиси сифатида мени узоқ, респуб- рида Оролбўйи ҳудудини ривожланти- гача шаҳарлар ва овуллар йилдан-йил-
бериш ва сотиш бўйича 3 та алоҳида этилди. лаштириш, корхоналарни молиявий ликамизнинг энг чекка туманларидан риш учун биргаликда самарадор тизим га янги қиёфа касб этиб бормоқда.
тузилма ташкил этилди. 7 миллион соғломлаштириш ва тўғридан-тўғри яратиш, ҳудудда яшаётган одамлар
истеъмолчи Электр энергиясини на- Хусусий генерация корхонала- инвестициялар жалб қила оладиган Айниқса, Мўйноқ тумани аҳолиси-
зорат қилиш ва ҳисобга олишнинг ав- ри уланиши учун тенг шароит яра- компанияларга айлантириш керак- нинг турмуш шароитини яхшилаш,
томатлаштирилган тизимига уланиб, тиш мақсадида “Ўзбекистон миллий лиги таъкидланди. Соҳа корхонала- туманни ижтимоий-иқтисодий ривож-
аҳолидан тўлов ундириш 100 фоиз электр тармоқлари” акциядорлик рининг операцион харажатларини лантириш борасида давлатимиз раҳ-
таъминланмоқда. Генерация соҳа- жамиятининг электр энергиясини оптималлаштириш, электр узатиш бари бошчилигида олиб борилаётган
сида жами 7 миллиард долларлик ягона харид қилиш ва магистрал тар- тармоқларини янгилаш бўйича ҳам хайрли ишлардан туманимиз аҳолиси
19 та қуёш, шамол ва иссиқлик моқларни бошқариш ваколатларини топшириқлар берилди. бениҳоя мамнун.
электр станциялари қуриш бўйича ажратиш таклифи билдирилди. Бун-
лойиҳаларга хорижий инвесторлар да, ягона харид қилувчи компания Ҳукумат ва соҳа раҳбарларига Мўйноқ туманини комплекс ривож-
жалб қилинди. барча электр станцияларидан электр ушбу ислоҳотларни амалга ошириш лантириш борасида кейинги йилларда
энергиясини шартнома асосида со- учун зарур бўлган юқори малакали Ўзбекистон Республикаси Президен-
Шу билан бирга, соҳада рақобат- тиб олиб, йирик корхона ва ҳудудий кадрларни тайёрлаш бўйича дастур тининг 3 та, Вазирлар Маҳкамасининг
ни яратиш, энергия таъминотининг электр тармоқлари корхоналарига ишлаб чиқиш вазифаси қўйилди. 2 та қарори қабул қилиниб, ижро-
ҳажми ва сифатини ошириш бўйича сотади. Магистрал тармоқ оператори си тизимли равишда таъминлаб
ЎзА келинмоқда.
Давоми 3-бетда
Бунёдкорлик МуносаБат
КЎНГИЛЛАРГА КЎЧГАН ОБОДЛИК УЧИНЧИ
ёхуд ша³арга менгзалган ¿ишло¿
РЕНЕССАНСНИНГ
Аброр отанинг
асли касби /У+У+ИЙ АСОСИ
муҳандис-механик.
Мутахассислиги ортидан Ренессанс қандай ҳодиса? У қачон юзага келиши мумкин?
умри давомида турли Тарихдан маълумки, Ренессанс, деб аталадиган ҳодисаларни
жойларда ишлади. шахслар юзага келтирган. Шахслар шаклланиши учун
Одамларнинг яхши- уларнинг ҳуқуқи, қадр-қиммати юксалиши тақозо этилади.
ёмон кунларига ҳамроҳ,
турли даврларга Қонунларга, конституцияларга ўз- (прогрессив) ғояларни олиб кириш
гувоҳ бўлди. Инсон гартириш ва қўшимчалар киритиш ҳар учун амалга оширилади. Президен-
қадди букилиб, қадри бир жамият тарихида кузатиладиган тимиз Шавкат Мирзиёевнинг Консти-
унутилган, биргина ҳодиса. Бундай чораларни белгилаш- туциявий комиссия аъзолари билан
пахта терими деб аҳоли га зарурат, айниқса, ўтиш даврини учрашувдаги нутқида илгари сурилган
қанчалик қийналган бошдан кечирган давлатлар тарихида таклиф ва ташаббусларини тинглаб,
вақтларни бошидан яққол кузатилади. Бунда Конституция- яна бир бор ўрганиб, миллий давлат-
ўтказди. Эҳ-е, буни ни ўзгартириш аксарият ҳолларда жа- чилигимиз тарихида янги бир давр
набираларига айтиб миятни янгиланиш сари ҳаракатланти- бошланаётганига амин бўлдик.
берса, чўпчакчи чолга риш мақсадида мамлакатнинг сиёсий,
айланиши аниқ. У иқтисодий ёки ижтимоий ҳаётига илғор Давоми 4-бетда
кунлар бугун эртакка
айланди. ислоҳот одиМлари
Давоми 3-бетда ОЛТИАРИ+ ТАЖРИБАСИ:
ДУНЁёшлар — Янги ЎзБекистоннинг БеБаҳо Бойлиги ХИЗМАТ кªРсАТИШ сИФАТИ яХШИЛАНАДИ
УМИД БИЛАН
Олтиариқликлар наинки
К¤З ТИККАН КУЧ юртимизда, балки олис
Ишсизликни камайтиришда элларда ҳам ернинг тилини
ўзгача амалиёт яхши биладиган, йилига
уч-тўрт маротаба ҳосил
Ҳозир вақтинча бекор, иш излаётган оладиган миришкор сифатида
фуқароларни эҳтиёжи ва қобилиятига му- танилган. Узумчилик эса
носиб иш билан таъминлаш муҳим маса- халқаро бозорда туманнинг
ла. Бу бандлик бўлимлари, мономарказ- брендига айланиб бормоқда.
лар, касб-ҳунарга ўргатувчи турли курслар, Умуман олганда,
шунингдек, олий таълим муассасалари Олтиариқнинг ҳар бир
шуғулланадиган долзарб вазифа. Мазкур қишлоғи аҳолиси хонадонига
жараённи, аввало, маҳалладан бошлаб, кирманг, деҳқончиликнинг
ҳар бир хонадонда меҳнатга яроқли қанча ўзига хос тажрибасидан сабоқ
одам борлиги, уларнинг қанчаси иш билан оласиз. Шу боис, бу ерда ҳар
банд эмаслиги, халқ хўжалигининг барча бир қарич ер қадрли,
тармоғида қанча иш ўрни мавжудлигини олтинга тенг.
ҳисобга олиш даркор.
Давоми 5-бетда Давоми 2-бетда
2 2022 йил 24 июнь, 125-сон Жамият
долзарБ Мавзу ислоҳот одиМлари
+АНЧА САРФЛАСАНГИЗ /АМ, ОЛТИАРИ+ ТАЖРИБАСИ:
+АЙТА ТИКЛАНАВЕРАДИ...
ХИЗМАТ кªРсАТИШ
Ер юзида аҳоли сонининг ошиши, иқтисодиётнинг жадал Арзон ва экологик сИФАТИ яХШИЛАНАДИ
ривожланиши билан бирга, барча турдаги маҳсулотлар тоза энергия
қатори энергия ресурсларидан фойдаланишга бўлган талаб Бошланиши 1-бетда “Е-Аукцион” орқали савдолга чиқарил- БОЛАЖОНЛАР ҚУВОНЧИ
ҳам кун сайин ортиб боряпти. Олимларнинг фикрича, Умуман, йиғилишда белгиланган ва- ди. Натижада 211 та янги тадбиркор-
энергия ресурсларидан ҳозиргидай фойдаланишда давом зифалар, тизимда тақдим этилаётган Президентимиз раислигида жорий лик субъекти ташкил этилиб, 400 га Олтиариқ туманида хизмат кўрсатиш
этсак, дунёдаги нефть захираси 50-60 йилга, табиий газ 70-75 имтиёзларни кўриб, ҳар бир кишининг ўз йил 7 июнь куни хизматлар кўрсатишни яқин иш ўрни яратилди. Қолаверса, бу- тармоғини ривожлантириш учун барча
йилга, кўмир эса 150-160 йилга етади, холос. Бу масаланинг хонадонига муқобил энергия қурилмаси- ривожлантириш орқали аҳоли бандли- нинг ҳисобига бюджетга 1,8 миллиард имконият мавжуд. Шу йилнинг ўзида
ечими сифатида жаҳонда муқобил энергия манбалари, яъни ни ўрнатишга қизиқиши ортиши табиий. гини таъминлаш ҳамда даромадлари- сўм солиқ тушумлари тушиши таъмин- мактабгача таълим соҳасида 24 та хусу-
табиатда қайта тикланадиган қуёш, шамол, сув кабилардан Тўғри-да, қайта тикланувчи энергия ман- ни ошириш чора-тадбирлари юзасидан ланади. сий таълим ташкилоти фаолият бошла-
энергия олиш жадаллашиб бормоқда. баи ҳам арзон, ҳам экологик тоза. Хона- ўтказилган видеоселектор йиғилиши- ши орқали 260 та янги иш ўрни яратиш
дон томига ўрнатиладиган қуёш панели да Олтиариқ туманининг яна бир иш Шундай кезда, излаган имкон топа- режалаштирилган. Январь-май ойла-
қўнғиротбой шариПов, 10 миллиард долларлик электр ва газ элас-элас тараладиган қуёш нуридан тажрибаси намуна сифатида келти- ди, қаловини топсанг қор ҳам ёнади, рида 7 та янги боғча ишга тушди, 50 та
тошкент давлат истеъмол қилинади. Бугунги кунда 2-3 ҳам энергия олиб, захирасига тўплаб рилди. Яъни сўнги икки ойда туман- деган иборалар бежиз айтилмагани янги иш ўрни яратилди.
иқтисодиёт университети миллиард киловатт соат электр энергия- боради, керак вақтда уни сарфлаб, уй да 1,6 мингта ер участкаси аукционга ёдга келади. Лекин очиқ тан олиш ке-
ректори, профессор сига қўшимча талаб ҳам бор. Келгуси соҳибига беминнат хизмат қилади. чиқарилган. Бунинг учун туман ишчи рак, Олтиариқда хизмат кўрсатиш тар- — Ҳозирги кунда 126 та хусусий мак-
5 йилда эса бу эҳтиёж 10 миллиард ки- гуруҳи тадбиркорлар билан учрашиб, моқлари қуриш учун ер ажратиш осон табгача таълим ташкилоти фаолият кўр-
Муқобил энергия манбалари ва ловатт соатга ошиши кутилмоқда. Бундай қурилмаларнинг кўп ўрна- улар учун мақбул бўш ер участкалари- иш эмас. Соҳани ривожлантиришни сатяпти, уларга 2280 нафар ишчи-ходим
энергия ташувчилардан фойдаланиш- тилиши мамлакат иқтисодиётига ҳам ни ажратиб олган, хусусий лойиҳа таш- эса, даврнинг ўзи тақозо этмоқда. Би- ҳамда 12 минг 792 нафар бола қамраб
нинг долзарблиги сайёрамизда сўнгги Бу рақамлар жорий йил 10 июнь куни фойда. Электр энергия муқобил энер- килотларини жалб қилиб, топографик нобарин, ушбу йўналишда кам харажат олинган. Туманда болаларни боғчалар-
ўн йилликларда юзага келган глобал давлатимиз раҳбари раислигида қайта гия манбаларидан олингани сари, та- хариталарни ишлаб чиққан, аукционга билан кўп аҳолининг бандлигини таъ- га қамраб олиш даражаси 80,6 фоизга
экологик муаммолар — иқлим ўзгари- тикланувчи энергиядан фойдаланиш- биий манбалар тежалади. Энергетика чиқариш учун 15 та идора билан 7-10 минлаш мумкин. Шу боис, Олтиариқда етди, — дейди Олтиариқ тумани давлат
ши, озон қатламининг емирилиши ва ни кенгайтириш масалалари бўйича тармоқларидаги юкламаларни енгил- кунда келишилган. ҳам маиший хизмат уйлари сони кўпа- мактабгача таълим ташкилоти раҳбари
бошқа сабаблар билан ҳам боғлиқ. Таҳ- ўтказилган йиғилишда келтирилгани лаштириш, аварияларнинг олдини йиб боряпти, ишсизлар касб-ҳунарга Холисхон Апандиева. — Йил якунига қа-
лилларга кўра, ҳар йили атмосфера қат- бежиз эмас. Гап шундаки, электр энер- олиш, тармоқлардаги технологик йўқо- Эътибор берган бўлсангиз, гап олт- ўргатилиб, маблағ ва шароит билан дар яна 17 та давлат хусусий шерикчи-
ламига биргина саноат корхоналаридан гияга талаб ортиб бораётган ҳозирги тишларни пасайтириш имконияти оша- миш кун ичида аукционга чиқарилган таъминланяпти. лик ҳамда оилавий ва нодавлат мактаб-
5 миллиард тоннадан ортиқ карбонат шароитда хонадонлар ва барча корхо- ди. Асосийси, экологик тоза, “яшил” 1,6 мингта ер участкаси хусусида кет- гача таълим ташкилоти ташкил этилиши
ангидрид, 300 миллион тонна атрофида на-ташкилотларда муқобил энергиядан энергияга ўтиш жараёни фаоллашади. моқда. Ваҳоланки, худди шу муддат- — Президентимизнинг жорий йил ҳисобига 210 та янги иш ўрни очилади,
углерод оксиди чиқарилади. Ачинарли- фойдаланишни кўпайтириш зарурати да мамлакатимиздаги 63 та туман ва 27 январдаги “Хизматлар соҳаси- уларга 1 минг 670 нафар бола қатнай
си, дунёда атмосферага чиқарилаётган ошмоқда. Бу борадаги ишларни барча Масалан, Китоб тумани “Янгиобод” мас- шаҳарда аукционга қўйилган ер участ- ни ривожлантиришга оид қўшимча бошлайди. Натижада қамров даражаси
ифлослантирувчи моддалар миқдори ҳудудларда янада кенгроқ жорий этиш сивидаги жами 96 та хонадонга эга 4 та кўп каларининг сони 100 тадан кўп бўлса, чора-тадбирлар тўғрисида”ги қа- 86,4 фоизга етади.
ўтган асрнинг 50-йилларига нисбатан бўйича вазифалар ҳам белгиланди. қаватли уйда қуёш панелларини ўрнатиш 27 тасида 10 тага ҳам етмаган. Шу рори бу борадаги ишлар ривожида
қарийб 4 баробарга ортган ва у барқа- ҳисобига йилига 100 минг киловатт соат боис, давлатимиз раҳбари олтиариқ- муҳим ўрин тутмоқда. Унга муво- Шунингдек, “Тикланиш ва тараққиёт”
рор ўсиш тенденциясига эга. Аслида, Ўзбекистон қайта тикланув- электр энергияси иқтисод қилинмоқда. ликларнинг мазкур тажрибасини юрти- фиқ, соҳага кўплаб енгилликлар бе- жамғармаси кредит ресурслари ҳисо-
чи энергия манбалари бўйича катта Нафақат хонадонлар, балки ижтимоий мизнинг барча туман ва шаҳарларида рилди, имтиёзли ресурслар ажра- бидан 16 та лойиҳа шакллантирилиб,
Шу боис, муқобил энергетика дунёда салоҳиятга эга давлатлардан. Эксперт- соҳа объектларида ҳам босқичма-босқич жорий қилиш кераклигини таъкидлади. тилди, — дейди Олтиариқ тумани бу мақсадлар учун 17,5 миллиард сўм
инновацион ривожланишнинг муқар- ларнинг баҳолашича, юртимиздаги муқобил энергия ускуналарини ўрнатиш ҳокими Шамсиддин Турдалиев. — имтиёзли кредит маблағи ажратилди.
рар омилига айланиб бормоқда. Қай- муқобил энергетика қайта тикланмай- бошланган. Мутасаддиларга келгуси йил Шу боис, эндиликда ерларни аук- Жорий йилда хизматлар соҳасини Бугунги кунгача бу йўналишда 15,5 мил-
та тикланувчи энергия манбаларидан диган органик ёнилғи ресурсларидан Инвестиция дастури маблағларининг ка- ционга чиқариш жараёни ижарада ривожлантириш бўйича туман дасту- лиард сўмлик 14 та лойиҳа ишга туши-
фойдаланиш электроэнергия ва иссиқ- бир неча баробар кўпроқ. Бу имконият- мида 15 фоизини шундай қурилмаларни рини ишлаб чиқдик. Қисқа муддатда рилиб, 164 та янги иш ўрни яратилди.
лик ҳосил қилишнинг янги технологик нинг 97 фоизга яқини қуёш энергияси- ўрнатишга йўналтириш топширилди. 2023 — 48 кундан 15 кунга, мулк ҳуқуқида
базаси шаклланишига олиб келади, га тўғри келади. Яъни диёримизда бир йилдан ижтимоий соҳа объектларида ка- — 74 кундан 20 кунга қисқартирилади. 373 та лойиҳани амалга ошириш ҳи- ИСТИҚБОЛЛИ ЛОЙИҲАЛАР
электроэнергетика самарадорлигини йилда 300 кун қуёшли ҳисобланади. Бу мида 25 фоиз иссиқ сув истеъмоли ва Ер майдонларини баҳолаш эксперти- собига 4 мингта янги иш ўрни яратиш-
оширади, янги иш ўринлари яратиб, борада қуёш энергетикаси ривожлан- ташқи ёритишни муқобил энергия ҳисоби- задан ўтказилмайди, ҳақиқий баҳо- ни мақсад қилганмиз. Шу кунга қадар Фарғона вилоятида кейинги 5 йилда
инсонлар ҳаёт сифати ошишига хизмат ган Испаниядан ҳам ўзишимиз мумкин дан қоплаш талаби киритилади. си аукционда аниқланади. 2023 йил сервис ва хизматлар соҳасида 3 минг- хизматлар соҳаси ҳажми 170 фоизга
қилади. Қолаверса, атмосферага тарқа- экан. Қолаверса, шамол эсувчи ҳудуд- 1 январдан бошлаб ерларни аукционга га яқин аҳоли бандлиги таъминланди. ўсди, аҳоли жон бошига ҳисоблаганда
лаётган заҳарли газлар ҳажми кескин лар, шунингдек, электроэнергия ҳосил Шамол кўрсаткичлари юқори бўлган чиқаришда кадастр идораларида бор эса 2,1 миллион сўмдан 4,6 миллион
пасайиб, экологик шароит яхшиланади, қилишда фойдаланиш мумкин бўлган ҳудудларда эса шамол генераторлари- маълумотларни бошқа идоралар би- Олтиариқ туманининг ўзига хос ху- сўмга ошди. Айни кунда бу йўналишда
техноген фалокатлар таҳдиди камаяди. тоғ дарёларимиз мавжуд. дан фойдаланиш ҳам яхши самара бе- лан келишиш тартиби бекор қилинади. сусиятларидан келиб чиқиб, ҳар то- фаолият кўрсатаётган корхоналар 24,8
ради. Айрим вилоятларда фермерлар Бунда, жавобгарлик кадастрга маълу- монлама қулай бўлган Ўзбекистон ва мингтага етди ва қарийб 3 триллион
Маълумотларга кўра, ҳозир жаҳонда Шу боис, юртимиз шароитида қуёш ўз боғи ва дала майдонларига шамол мот тақдим этмаган идора раҳбарига Мустақиллик кўчалари савдо-сервис сўмлик мингдан ортиқ инвестиция ло-
энергия ишлаб чиқаришнинг 0,04 фо- ресурслари, кичик гидроэнергетика, ша- генератори ўрнатиб, зарур электр энер- юкланади. марказига айлантирилмоқда. Ушбу йиҳалари ишга туширилди.
издан камроқ қисмигина қуёш энерге- мол ресурслари, биомасса ва геотер- гияни ушбу қурилма орқали олишни кўчаларда туну кун ишлайдиган тад-
тикасига тўғри келмоқда. Агар Ердаги мал энергия муҳим саналади. Бундан бошлаб юборган. РЕЖАЛАР ХАЛҚАРО биркорлик фаолиятини йўлга қўйиш, — Давлатимиз раҳбари жорий
чўлларнинг бор-йўғи 4 фоизи қуёш па- ташқари, қайта тикланувчи энергетика ТАМОЙИЛЛАРГА МОС савдо-сервис соҳасини ривожланти- йил 12-13 май кунлари вилоятимиз-
неллари билан қопланса, ҳосил бўлади- олисдаги, тоғли ва бориш қийин бўлган Мутахассисларнинг ҳисоб-китобла- ришга қаратилган 34 та лойиҳа амалга га ташрифи давомида хизматлар
ган энергия бутун инсониятнинг энергия туманларда жойлашган аҳоли пунктла- рига кўра, сайёрамизнинг шамол энер- БЎЛИШИ КЕРАК оширилмоқда. Бу бир вақтнинг ўзида соҳасини ривожлантириш борасида
талабини қондиришга етар экан. Шу ри учун иқтисодий асосланган энергия гия салоҳияти жаҳонда ҳозир ишлатила- 700 дан ортиқ янги иш ўринлари яратиш бир қатор долзарб масалаларнинг
сабабли, бугунги кунда дунёнинг 65 дан манбаи бўлиши мумкин. Бундай бой та- ётган электр энергия ҳажмига нисбатан “Бундан кейин янги ер майдонла- имконини беради. аниқ ечимини топиб берди, — дейди
ортиқ мамлакати ўз олдига қуёш, ша- биий салоҳиятдан белгиланган мақсад- 30 маротаба юқори. Бу ер юзасига яқин рини аукционга чиқаришдан олдин, Фарғона вилояти иқтисодий тараққи-
мол, сув энергияси, шунингдек, водо- да фойдаланиш керак, юқори самарали ҳаво қатлами, яъни 100 метр баланд- ҳудуд ривожланишининг аниқ режа- УЗОҒИМИЗ ЯҚИН БЎЛДИ ёт ва камбағалликни қисқартириш
род, биогаз ва бошқа муқобил энергия қайта тикланувчи энергия манбаларини ликкача шамол энергиясининг имкония- сини тузиб олишимиз зарур. Кўплаб бошқармаси бошлиғининг биринчи
манбаларидан кенгроқ фойдаланишни амалиётда кенг қўллаш лозим. ти холос. 100 метр ва ундан баландда ривожланган давлатлар тажрибаси- Бозорбоши маҳалласида “Мирзара- ўринбосари Абдурасул Рўзиев. —
мақсад қилиб қўйган. Бу борадаги ҳа- шамол тезлиги янада кучли ва ундаги ни ўрганганимизда, бирорта мам- сул боғи” фермер хўжалиги ташаббуси Хусусан, Фурқат туманида деҳқон
ракатлар ҳам кун сайин фаоллашиб Масалан, Ўзбекистонда бир йилда энергия берадиган шамол қувватининг лакатда ер майдонларини режасиз билан ўз маблағи ҳисобидан қиймати бозори, истироҳат боғининг йўқлиги
боряпти. 10 миллиард долларлик электр ва газ имконияти ҳам анчайин катта. бериб юбориш мумкин эмаслигига 11,7 миллиард сўм бўлган 4 қаватли аҳолини узоқ йиллардан буён қий-
истеъмол қилиниши катта кўрсаткич. гувоҳ бўлдик. Олдин аниқ ҳудуд тан- савдо ва хизмат кўрсатиш мажмуаси қу- наб келаётган муаммолардан бири
Муқобил энергия Агар бунинг 10 фоизини иқтисод қилсак, Мамлакатимиз шамол ресурсларига лаб олиниб, унинг “мастер-плани” рилди. Бу ерда бир вақтнинг ўзида 200 эди. Бу масалалар ижобий ҳал эти-
қурилмалари учун бу 1 миллиард долларни бошқа эҳтиёж- бой ҳудудлардан ҳисобланади. Ер юзаси- ишлаб чиқилади. Қаерда уй, қаерда нафардан ортиқ маҳалла ёшлари банд- либ, “Қўқон — Жиззах А-376” халқаро
компенсация тўланади лар учун сарфлашимиз мумкин бўлади, га яқин ҳаво — 10 метр баландликда эса- мактаб, қаерда ишлаб чиқариш бў- лиги таъминланмоқда. йўл бўйида жойлашган 19,8 гектар ер
дегани. Афсуски, юртбошимиз таъкид- диган шамолнинг электр энергия беради- лиши аниқ белгиланиб, инфраструк- майдон ажратиб берилди.
Юртимизда электр энергияга талаб лаганидек, ҳамма ҳудудларда ҳам му- ган қуввати юртимизда бир йилда ишлаб тура олиб келиш режаси тузилади. — Бундан икки-уч йил илгари од-
ўсиб бормоқда. Бу иқтисодиёт ва са- тасаддилар бу масаланинг қанчалик чиқарилаётган электр энергиянинг 25 Шундан кейингина ер участкалари дий сартарош хизматидан фойда- Транспорт хизматини ривожланти-
ноат тармоқларининг ривожланиши, муҳимлигини тушуниб етмаган. фоизини ташкил қилади. Агар 100 метр аниқ лойиҳа билан савдога чиқари- ланиш ёки гугурт харид қилиш учун риш борасида “Қамчиқ” довони орқали
аҳолининг электротехника ускунала- баландликкача шамолдан электр энер- лади.” туман марказига боришга мажбур 15 ўрингача бўлган янги микроавтобус
ридан фойдаланиш кўрсаткичи ошиб Аслида, муқобил энергия манбала- гия олинса, ҳозиргидан каттароқ ҳажмда эдик, — дейди меҳнат фахрийси йўналиши очилишига рухсат берилди.
бораётгани билан боғлиқ. Ҳисоб-китоб- ри, биринчи навбатда, ҳар бир фуқаро- энергия олиш мумкин бўлади. Бу фикрларни Президентимиз ўтган Абдуваҳоб Азимов. — Бугун маҳал- 1 октябрга қадар 110 та автобус олиб
ларга кўра, Ўзбекистонда бир йилда нинг хонадонида яхши яшашига шароит йил август ойида тадбиркорлар билан ламизда барча савдо ва хизмат кўр- келиш ҳамда 30 та янги автобус йўна-
яратишга қаратилган. Бу борада 2019 Бугунги кунда энергия ресурсла- учрашувда айтган эди. Ана шу вазифа сатиш тармоқлари ташкил этилгани лишларини ташкил этиш масаласи ҳал
йилда алоҳида жамғарма ташкил қили- рига бўлган талаб таркибий жиҳатдан ижросининг таъминланиши бошқа соҳа- оғиримизни енгил, узоғимизни яқин этиладиган бўлди. Шунингдек, вилоят-
ниб, аҳолига бюджетдан субсидия бе- ўзгармоқда, хусусан, углеводород ре- лар қатори хизмат кўрсатиш йўнали- қилмоқда. Айни кунда маҳалламизда га хорижий ва маҳаллий сайёҳлар оқи-
риш тизими жорий этилди. Лекин бирор- сурсларидан қайта тикланувчи манба- шининг ҳам ривожланишига имконият савдо дўкони, қассобхона, дорихона, ми ортишини ҳисобга олиб, халқаро
та вилоят, туман ва шаҳар ҳокимида ёки ларга ўтишда водород энергетикаси- яратяпти. умумий овқатланиш, автомобилларга ва ички парвозлар сонини кўпайтириш
вазирда ўз тизимидаги ташкилотларда ни ривожлантириш долзарб масалага техник хизмат кўрсатиш шохобчаси, чоралари кўрилмоқда. Аҳолиси 300
энергия истеъмоли, уни тежаш, муқобил айланган. Энергетика хавфсизлигини Масалан, мавжуд ноқишлоқ хўжа- эшик ва ром устахонаси фаолияти мингдан кам бўлган, хизматлар соҳа-
энергия ускуналарини ўрнатиш бўйича мустаҳкамлаш учун қайта тикланувчи лик ерлари синчиклаб ўрганилганида, йўлга қўйилган. си ривожланиб бораётган туманларда
ҳисоб-китоб йўқлиги, улар жорий қилин- энергия манбаларидан фойдаланиш Олтиариқ тумани ҳудудидан ўтувчи савдо, маиший хизмат, овқатланиш,
ган субсидия ва компенсациядан ўз тар- имкониятларини кенгайтириш ва водо- Тошкент-Ўш А-373 халқаро автомо- Аҳамиятли жиҳати, янги савдо мар- тиббий хизмат ва техник хизмат кўрса-
моғи ёки ҳудудида фойдаланиш бўйича род энергетикасини барқарор ривож- биль йўли бўйида 1,8 гектар бўш ер кази “Бозорбоши” МФЙга туташ бўлган тиш каби мажмуаларни ташкил этишга
жон куйдирмагани танқид қилинди. Шу лантириш учун зарур шарт-шароитлар аниқланди. Бу 211 та лотларга (ўртача Узумчи, Чинортаги, Полосон, Олтиариқ, алоҳида эътибор қаратиляпти. Амалга
боис, энди юртимизда муқобил энер- яратиш, соҳанинг илмий салоҳиятини 80-100 квадрат метрдан) ажратилиб, Кўмирчи маҳаллаларидаги 20 мингдан оширилаётган дастур доирасида ян-
гия ускунасини ўрнатган аҳоли ва тад- кучайтириш талаб этилади. ортиқ аҳолига хизмат қилмоқда. варь-апрель ойларида соҳанинг барча
биркорларни қўллаб-қувватлаш бўйича йўналишида 60,8 мингта иш ўрни яра-
мутлақо янги тизим жорий этилмоқда. Белгиланган мақсадларга эришиш тилди.
Бунда аҳоли ва тадбиркорларга ўрна- учун “яшил иқтисодиёт”га ўтишнинг
тилган қуёш ва шамол электр ускуна- комплекс стратегияси, шунингдек, қайта Вилоятда мазкур йўналишни янада
лари учун қувватига қараб 15 миллион тикланувчи ва водород энергетикасини ривожлантириш, иқтисодиётдаги улу-
сўмгача, сув иситиш қурилмаси учун эса ривожлантириш дастури амалга оши- шини ошириш учун барча имконият-
2 миллион сўмгача компенсация тўла- рилмоқда. лар ишга солинмоқда. Халқаро молия
нади ёки ускуна қийматини 3 йил ичида институтлари маблағлари ҳисобидан
фоизсиз бўлиб-бўлиб тўлаш имконияти Бугун Ўзбекистон ўзининг яшил та- 170 миллиард сўм ажратилиши белги-
яратилади. Ушбу тизим Энергетика ва- раққиёт йўлидаги ҳаракати давомида ланган. Бу маблағлар ҳисобига 137 та
зирлигининг махсус жамғармаси орқали “яшил энергия”ни ривожлантириш ва лойиҳанинг манзилли рўйхати шакл-
жорий этилади. Муқобил энергия уску- қайта тикланувчи энергия манбалари лантирилди. Уларнинг ишга туширили-
наларини ўрнатиш истагида бўлган аҳо- улушини кейинги 10 йил ичида 3 баро- ши ҳисобига 1,3 мингта янги иш ўрни
ли ва тадбиркорлар бу имкониятлардан барга ошириш орқали углерод нейтрал- ташкил этилади.
фойдаланиши учун бирон-бир идорага лигига эришишга интилаётир. 2030 йил-
боришга мажбур бўлмайди. Барча ҳуж- га бориб мамлакат электр энергиясини Сирасини айтганда, хизмат кўрса-
икки баробарга, яъни 28 ГВтга кўпайти- тиш турларини кўпайтириш, сифатини
жатлар ускуна харид қилинадиган риш ва электр энергиясининг камида яхшилаш борасида ҳаётга татбиқ эти-
жойнинг ўзида ҳал бўлади. Ҳудуд- 25 фоизини ҚТЭМ ташкил этишини таъ- лаётган истиқболли лойиҳалар аҳоли
ларда ушбу амалиёт шу йил минлаш учун улкан стратегик мақсадлар фаровонлигини ошириш, оғирини ен-
1 сентябрдан жорий қўйилган. Бу кўрсаткичнинг 5 ГВти қуёш гил, узоғини яқин қилиш имкониятини
этилади. энергияси, 3 ГВт шамол ва 2 ГВт гидро- бермоқда.
энергетика ҳиссасига тўғри келади.
расулжон каМолов,
Ҳозир Марказий Осиёдаги энг йи- абдурауф қорЖовов,
рик энергия бозорларидан бири бўлган “Янги Ўзбекистон” мухбирлари
Ўзбекистон ушбу соҳадаги муаммолар-
ни ҳал қилиш ва мамлакатнинг энерге-
тика хавфсизлигини таъминлаш учун
қулай шароитга эга. Ўзбекистонда қайта
тикланадиган энергия манбалари, яъни
гидро, қуёш ва шамол энергиясидан
фойдаланиш бўйича катта имконият-
лар мавжуд. Бу салоҳият мамлакат-
нинг умумий электр энергияси ишлаб
чиқаришнинг 85 фоизини таъминловчи
табиий газга қарамлигини камайтириш
учун етарли.
Давр нафаси 32022 йил 24 июнь, 125-сон
Президент қарорлари — ҳаётда ва назоратда
+ОНУНЧИЛИК /УЖЖАТЛАРИ ИЖРОСИ –
А²ОЛИ ФАРОВОНЛИГИНИ ТАЪМИНЛАШГА ХИЗМАТ ¯ИЛАДИ
Бахтияр МенглиБеков, ислоҳотлар моҳияти ҳар бир туман ва қишлоққа, шиш, томорқа еридан самарали фойдаланиш Бандликка кўмаклашиш жамғармаси ҳисобидан ва нуронийларни қўллаб-қувватлаш тизимини
Мўйноқ тумани ҳокими ҳатто олис ва чекка ҳудудларгача етиб боришини борасида яратилаётган имкониятлар, берилган ишсиз фуқаролар бандлигини таъминлаш мақсади- такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғриси-
таъминлаш тизими яратилди. имтиёзлар тўғрисида тушунтирганимда ҳар бир да 12 фуқарони касб-ҳунарга ўқитиш, 50 нафарини да”ги фармони асосида оила ва хотин-қизлар
Бошланиши 1-бетда фуқаронинг тадбиркорлик қилишга интилишини, кооперативга аъзо қилиш учун 215 миллион сўм муаммоларига тизимли ечим топиш, ваколатли
Жорий йилнинг ўтган даври мобайнида туман ҳеч бўлмаганда бирон касб ўрганишга бўлган маблағ ажратилди. Овул ва маҳаллаларда ободон- органлар фаолиятини самарали ташкил этиш ва
Қолаверса, Президентимиз кейинги йилларда ҳокимлигига 127 та қонунчилик ҳужжати ижро- иштиёқини кўриб, бу тизимнинг нақадар тўғри жо- лаштириш ишларини олиб бориш учун 354 ишсиз мувофиқлаштириш мақсадида Мўйноқ туманида
туманимизга 3 маротаба ташриф буюриб, аҳоли га келиб тушган бўлса, ушбу ҳужжатлар ижро- рий қилинганига ишонч ҳосил қилдим. фуқаро жамоат ишлари билан қамраб олинди. ҳам ҳоким ўринбосари — Оила ва хотин-қизлар
билан учрашиб, туманни ижтимоий-иқтисодий сини ташкил этиш борасида туман ҳокимининг бўлими бошлиғи лавозими жорий этилди.
ривожлантириш борасидаги муҳим устувор вази- 116 та, Халқ депутатлари туман кенгашининг 97 та Инсон қадрини улуғлашга йўналтирилган ис- Қабул қилинаётган ҳужжатлар ижросини энг
фаларни белгилаб берди. Шунингдек, 2019 йилги қарори қабул қилинди. Келиб тушган фармон ва лоҳотларимиз марказида, фаол маҳалла тизими олис қишлоқларда ҳам ташкил этиш, ҳар бир Шунингдек, фармон билан тумандаги 5 та
Олий Мажлисга Мурожаатномасида ҳам Мўйноқ қарорлар моҳиятини аҳолига етказиш мақсадида орқали халқимизни рози қилиш ғояси турибди. хонадонга кириб боришини таъминлаш бўйича маҳалла ҳамда 7 та овул фуқаролар йиғинида
туманида барча зарур инфратузилмаларга эга маҳалла ва овулларда 64 марта учрашув ва тақ- Биз айнан маҳаллага бориб, ҳар бир оила, ҳар ишларни давом эттирган ҳолда жорий йил якунига хотин-қизлар фаоли лавозими жорий этилгани
бўлган замонавий шаҳарча бунёд этишни алоҳида димотлар ўтказилди. бир одамни ташвишга солаётган муаммони ўр- қадар яна 2 мингдан зиёд ишсиз фуқаронинг банд- ҳам оила ва хотин-қизлар билан ишлаш бораси-
таъкидлаб ўтган эди. ганиб, уларни ҳал этишни йўлга қўйсак, шунда- лигини таъминлаш юзасидан зарур чора-тадбир- да қабул қилинаётган қонунчилик ҳужжатларининг
Ўтган беш ой давомида 12 та туман ташкилот- гина аҳолининг ҳаёти яхшиланади. Чунки пастда лар кўрилади. маҳаллалардаги ижросини ташкил этишда муҳим
Бугунга келиб белгилаб берилган топши- ларида мақсадли ўрганишлар ўтказилиб, камчи- — маҳаллада ечилмаган муаммолар ҳали жуда ўрин тутмоқда.
риқларнинг аксарияти ижроси тўлиқ таъминла- ликларга йўл қўйган 20 дан ортиқ масъул ходимга кўп. Шунинг учун ҳам бугун янги “маҳаллабай” Президентимизнинг 2022 йил 19 январдаги
ниб, туманимиз аҳолиси турмуш шароити кескин нисбатан интизомий чора кўрилди. ишлаш тизими жорий этилгани барча қуйи бўғин “Маҳаллаларда ёшлар билан ишлаш тизимини Аҳоли билан тўғридан-тўғри ва очиқ мулоқот-
яхшиланди. Президентимиз 2017 йил январь ойи- раҳбарлари фаолиятида ўз самарасини бериб тубдан такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғри- лар ташкил этиш, жисмоний ва юридик шахслар
да Қорақалпоғистонга ташрифида Мўйноқ тумани Туман ҳокимларининг ҳудудни ривожлантириш келмоқда. сида”ги қарори ёшлар билан ишлашнинг янгича мурожаатлари билан ишлаш фаолиятимизнинг
аҳолисини тоза ичимлик сув билан таъминлаш бўйича ўз дастурлари ва уларнинг ижроси тўғри- бошқарув механизмларини жорий этишда, улар муҳим ва ажралмас қисми бўлиб қолиши керак.
лойиҳасини эълон қилди. Беш ой давомида 100 сида Халқ депутатлари вилоят кенгашларида ҳи- Президентимизнинг 2021 йил 3 декабрдаги билан ишлашнинг вертикал тизимини яратишда, Айниқса, халқимизнинг ҳокимликкача мурожаат
километрдан ортиқ масофага ичимлик сув тар- собот бериши йўлга қўйилгани ҳокимларнинг халқ “Маҳаллада тадбиркорликни ривожлантириш, ёшлар муаммоларини бевосита маҳаллаларда қилиб келишини кутмасдан, бевосита жойига
моғи тортилди, туманимиз аҳолиси тўлиқ тоза олдидаги масъулиятини янада оширди. аҳоли бандлигини таъминлаш ва камбағалликни ҳал этишда, таълим муассасаларида маъна- чиққан ҳолда сайёр қабуллар ташкил этиляпти.
ичимлик сув билан таъминланди. қисқартириш масалалари бўйича ҳоким ёрдамчи- вий-маърифий ва тарбиявий ишлар самарадор- Бу — Тошкентдан 1 минг 400 километр, Қорақал-
Ҳокимларнинг фармонлар, қарорлар, концеп- лари фаолиятини ташкил этиш чора-тадбирлари лигини янада оширишда муҳим аҳамият касб поғистон Республикаси маркази Нукус шаҳри-
Бу Мўйноқда бошланган лойиҳаларнинг де- ция ва стратегияларда белгиланган индикатор- тўғрисида”ги қарорига мувофиқ туманимиздаги этмоқда. Ушбу қарор ижросини таъминлаш мақ- дан 220 километр узоқда жойлашган Мўйноқ ту-
бочаси бўлса, бугунги кунга келиб, Мўйноқ аэро- лар ва мақсадли параметрлар ижроси бўйича ўз 12 та маҳалла ва овул фуқаролар йиғинида ҳоким садида тумандаги барча 12 та маҳалла ва овул манида аҳоли мурожаатлари билан ишлашнинг
порти тўлиқ қайтадан қурилиб, фойдаланишга ҳудудларидаги оммавий ахборот воситалари ва ёрдамчилари ўз фаолиятини бошлади. фуқаролар йиғинида ёшлар етакчиси лавозими энг самарали усули ҳисобланади.
топширилди. Туман марказида ўнлаб кўп қаватли жамоатчиликка мунтазам ахборот бериб бориш жорий этилди.
уйлар қурилди. Озиқ-овқат, енгил саноат ва қури- тизими жорий этилгани ҳам маҳаллий ижроия Туманимизда бугунги кунда 5 минг 333 та хо- Жорий йилда туманимиздаги мавжуд 12 та
лиш материллари ишлаб чиқариш соҳасида бир ҳокимияти органлари устидан жамоатчилик назо- надонда 33 мингдан ортиқ аҳоли истиқомат қилиб Бугунги кунда туман аҳолисининг қарийб 44 маҳалла ва овул фуқаролар йиғинининг ҳар би-
қатор йирик саноат корхоналари ишга туширилиб, ратини кучайтирди. келмоқда. Ҳоким ёрдамчилари томонидан барча фоизини ёшлар ташкил этади. Ишлаб чиқилган рида камида 2 мартадан сайёр қабул ўтказилиб,
аҳолимиз бандлиги таъминланди. хонадонлар тўлиқ хатловдан ўтказилди. Ўрганиш- “Ёшлар баланси” ва ўтказилган сўровномалар 560 дан ортиқ фуқаронинг муаммоларини жойида
Эндиликда оммавий ахборот воситалари ва лар натижасида ҳар бир фуқаролар йиғинининг натижасида ҳар бир маҳалла, овул бўйича “Йўл ҳал қилиниши таъминланди.
2018 йилда Орол денгизининг қуриган тубини жамоатчиликка мунтазам ахборот бериб бориш “ўсиш нуқталари” ва “драйвер соҳалари” аниқлан- хариталари” ҳамда туман бўйича ёшлар би-
ўрмонзорга айлантириш ишлари бошланди ва шу учун Медиа-режа асосида Халқ депутатлари кен- ди. Хусусан, туманда балиқчилик, чорвачилик, ту- лан ишлаш тизимини такомиллаштиришга доир Ҳар бир қонунчилик ҳужжатининг ижроси ту-
кунга қадар 1 миллион 700 минг гектар майдонда гашида тасдиқлаб, ҳар галги ҳисобот олдидан ризм соҳалари ҳамда озиқ-овқат маҳсулотларини Ёшлар дастури ишлаб чиқилди. манимизни ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш-
ўрмонзорлар барпо этилди. жиддий тайёргарлик кўрган ҳолда ахборот бериб ишлаб чиқариш “драйвер соҳалар” сифатида бел- га, аҳолимиз фаровон ҳаёти ҳамда бандлигини
бормоқдамиз. гилаб олинди. Туманнинг 5 та устувор йўналишдан иборат таъминлашга хизмат қилади. Энг асосийси, улар
Давлатимиз раҳбарининг Қорақалпоғистон чора-тадбирлар дастурига, жами 97 та тадбир ижросини аҳоли ўз кундалик ҳаётида ҳис қил-
Республикасида ҳудудларни комплекс ривожлан- Тан олиш керак, қонунчилик ҳужжатлари ҳар Шунингдек, ҳудудларда аниқланган муаммо ва киритилиб, ҳар бир лойиҳа “маҳалла — сектор моқда.
тириш ва аҳоли ҳаёти билан танишиш мақсадида- бир хонадонга кириб боришини ҳамда натижаси таклифлардан келиб чиққан ҳолда ҳамда ажра- — туман — вилоят-республика” босқичида амал-
ги навбатдаги ташрифи ҳам айнан Мўйноқ тума- уларнинг турмуш шароитида акс этишини таъмин- тилган ресурслар асосида 100 дан ортиқ тадбир- га оширилмоқда. Тадбирлар орқали 16 минг йи- Хулоса ўрнида давлатимиз раҳбарининг қу-
нидан бошланди. лашда Президентимиз ташаббуси билан маҳал- ни ўз ичига олган “Йўл харитаси” ишлаб чиқилди. гит-қиз қамраб олиниб, ушбу мақсадларга 3 мил- йидаги сўзларини келтирмоқчиман: “Халқ билан
лаларда янги ташкил этилган ҳоким ёрдамчиси, лиард сўмдан ортиқ маблағ йўналтирилди. узлуксиз мулоқот ва инсон манфаатлари учун
Ташриф давомида олдин берилган топши- ёшлар вакили, хотин-қизлар фаоли институтлари- Бугунги кунга келиб, ҳоким ёрдамчилари томо- хизмат қилиш, барча даражадаги раҳбарлар
риқлар ижроси билан танишилди. Шунингдек, нинг ўрни катта бўлмоқда. нидан мингдан зиёд аҳоли бандлиги таъминланди. Президентимизнинг 2022 йил 1 мартдаги учун нафақат мажбурият, балки ҳаётий тамо-
амалга оширилаётган ишлар юзасидан Бош вазир Оилавий тадбиркорликни ривожлантириш дастури “Оила ва хотин-қизлар билан ишлаш, маҳалла йилга айланиши шарт”.
ўринбосари, вазирлар, сектор раҳбарларининг Бир муддат ҳоким ёрдамчиси лавозимида фао- асосида ҳоким ёрдамчилари томонидан 221 фуқа-
ҳисоботларини эшитиб бориш — бу менинг наза- лият юритганим сабабли бу жараёнда шахсан рога тавсиянома бериш орқали 4 миллиард сўмлик
римда ижро интизомини назорат қилишнинг мут- ўзим иштирок этганман. Ҳар бир хонадонга кириб, имтиёзли кредит ажратилишига эришилди.
лақо янги тизими. республикамизда аҳоли бандлигини таъминлаш,
касбга ўқитиш, тадбиркорлик қилишга кўмакла-
Президентимизнинг жорий йил 23 февралдаги
ташрифи давомида Мўйноқ аэропортида маҳал-
лий аҳоли, туман фаоллари, нуронийлар, ёшлар,
ҳоким ёрдамчилари билан бўлган учрашувлар да-
вомида ҳам бунга яна бир бор гувоҳ бўлдим.
Шундай экан, ижро органининг қуйи бўғини раҳ-
барлари сифатида биз ҳам давлатимиз раҳбари
томонидан қабул қилинаётган ҳужжатлар, берила-
ётган топшириқлар ва олдимизга қўйилаётган ҳар
бир вазифа моҳияти аҳолимизга, айниқса, энг чек-
ка ҳудудларгача кириб боришини таъминлашимиз
шарт ва зарур.
Бу борада кейинги йилларда республикамизда
самарали тизим яратилди. Хусусан, қонунчилик
ҳужжатлари ижросини назорат қилиш тизими ва
бу борадаги ёндашувларни такомиллаштириш,
вазифа ва топшириқлар натижадорлигини танқи-
дий таҳлил қилишнинг таъсирчан механизмла-
ри жорий қилинди. Ҳар бир топшириқнинг ижро
этилганини қоғозга қараб эмас, эришилган пиро-
вард натижа билан баҳолаш механизмлари, шу-
нингдек, қонун, фармон ва қарорлар ижросини
тўғри ташкил этиш орқали амалга оширилаётган
Бунёдкорлик
Бошланиши 1-бетда КЎНГИЛЛАРГА КЎЧГАН ОБОДЛИК аҳоли ўртасида, оилаларда таълим-тар-
ёхуд ша³арга менгзалган ¿ишло¿ бия, муносабатлар фақат яхшилик сари
Ҳозир ёши етмишга яқинлашиб қолди. етаклаётганидан дарак беради. Турли
Бир оз зерикиб шаҳардаги қариндош- лашга киришдим. “Обод маҳалла” дас- юқори қаватида эса шинам кутубхона Елкасига ола хуржун тушибди, деган гап фуқаролар йиғини ёшлар етакчиси миллат вакиллари яшайдиган бу ҳудуд
лариникига меҳмонга борди. Икки кун тури доирасида бунёд этилган турли жойлашган. шундан қолган бўлса, ажабмас. Фарҳод Махматрасулов. — Ҳозирда азалдан аҳил-иноқ яшаб, борди-келди,
шаҳарда қолиб, қишлоғига тунда қайтди. хизмат кўрсатиш йўналишидаги савдо гиламдўзлик устоз-шогирд мактабини қуда-андачилик яхши йўлга қўйилган.
шахобчаларига 30 нафар кишини, шу- — Кутубхонанинг очилиши аҳолимиз Зебо момо ёш қизларга унутилаётган ташкил этганмиз. Бу эса, ёшларимизни Албатта, бирдамлик натижасида бугун
Эрта тонгдан туриб кўча айлангани нингдек, маҳалламиз яқинида фаолият учун айни муддао бўлди, — дейди Ноила анъаналарни, эртагу ривоятларни сўз- ҳунар ўргатиш билан бирга, бўш вақт- манзил тинч ва осуда. Одамлари фаро-
чиқди. Бир оз одимлаб, адашиб қолган олиб бораётган иссиқхонага тадбиркор Бердиева. — Боиси одамларимизнинг лаб бериб, халқ оғзаки ижодини ёш ав- ларида даромад топишларига ҳам им- вон яшамоқда.
одам каби безовта бўлади. Катта йўлнинг билан келишган ҳолда йигирма нафар китобга қизиқиши юқори. Ҳозирда маска- лод вакилларига етказишга ҳам ўз ҳисса- коният яратмоқда.
икки четида қурилиш ишлари бошлаб хотин-қизни ишга жойлаштирдик. Шаҳри- нимизда беш мингга яқин бадиий адаби- сини қўшмоқда. — Рости, маҳалламиз шу даражада
юборилган, деярли вилоятнинг барча қу- сабз туманида фаолият олиб бораётган ёт бор. Маҳалламизда кексалар орасида Маҳалланг тинч, обод бир масканга айланади, деб ўй-
рувчилари қишлоққа ҳашарга келган. тадбиркор билан келишган ҳолда ҳозир китобхонлик бўйича ўзаро баҳслар таш- — Жорий йилнинг 21-22 апрель уйинг тинч ламагандик, — дейди Аброр ота Тур-
яна 180 нафарга яқин хотин-қизларни кил этилади. Ким кўп китоб ўқигани му- кунлари Президентимиз Қашқадарёга сунов. — Кўриб кўз қувнайди. Шундай
Қамаши маҳалласи Касби тумани касаначилик асосида ўз уйларида иш нозара жараёнида аниқланади. Бунинг ташрифи давомида маҳалламизда Кейинги уч йилда маҳаллада бирор масканда яшаётганимизга шукроналар
марказидан бир оз олисда. Рости бу билан банд этмоқчимиз. Шунингдек, хо- гувоҳи бўлган ёшлар ҳам китоб ўқишга ҳам бўлиб, туманимизда ўзига хос ги- марта жиноят содир этилмагани ҳам айтамиз. Барча ҳавас ила боқмоқда.
маҳаллани қишлоқ эмас, шаҳарча деб надонларга 100 тадан товуқ тарқатилди. ҳаракат қилади. ламчилик ва кулолчилик мактабларини Асосийси, одамларнинг кўнгли хотир-
атаса ярашади. Боиси, ўтган 2021 йилда Субсидия асосида инкубатор ҳам олиб ташкил этиш борасида топшириқлар жам. Бир пайтлар аҳолини турмуш
қишлоқда “Обод маҳалла” Давлат дасту- берилди. Қишлоқда гиламчилик азалий берганди, — дейди “Қамаши” маҳалла тарзи билан биров қизиқмасди. Бирор
ри асосида улкан ишлар олиб борилди. касблардан бири. Қўл меҳнати билан киши ҳолинг не, деб сўрамаган. Бунинг
2022 йилда ҳам бунёдкорлик ишлари Бугун маҳаллани айланиб ободликни тўқилган бежирим гиламлар ҳар қан- учун энг аввало Президентимизга раҳ-
давом эттирилди. Жумладан, маҳаллага кузатар экансиз, бекор ўтирган кишини дай кишининг ҳавасини оширади. Бугун мат. Шу ерга ташриф буюриб, ҳолимиз-
элтувчи катта йўл бўйида 40 дан ортиқ топиш мушкул. Бу эса бевосита давла- марказда ана шу қадриятлар бардавом- дан хабар олди. Қилинган бунёдкорлик
савдо ва хизмат кўрсатиш шохобчалари тимиз раҳбарининг ташаббуси билан иш лигини сақлаш мақсадида гиламдўзлик ишлари билан танишиб, одамларнинг
қурилди. бошлаган ҳоким ёрдамчиларининг ҳара- тўгараги ташкил этилган. Ҳозирда ўндан дардига қулоқ тутди. Ҳозир, ишона-
катлари натижаси. Энг асосийси, одам- ортиқ қишлоқ қизлари ёши улуғ момо- сизми, юртимиздаги барча вилоятлар
Электр энергияси, табиий газ ва ичим- лар даромад топаётганидан мамнун. Ои- лардан қадимий гилам тўқиш сирларини биздан намуна олиб кетяпти, десам
лик суви билан боғлиқ муаммолар ҳал ласи тинч, рўзғори фаровон бўлмоқда. ўрганмоқда. муболаға бўлмайди. Обод маҳаллани
этилди. Саккиз километрдан ортиқ ички қандай қилиш лозимлигини келиб ўр-
йўлларга асфальт, 18 километрдан зиёд Қадриятлар бардавом — Бу ерга мени ҳам ёшларга гилам ганмоқда. Демак, маҳалламиз бугун
қисмига қум-шағал ётқизилди. Маҳал- тўқишни ўргатасиз, дея таклиф қилиш- мамлакатдаги энг намунали маҳалла-
ладаги эски бино таъмирланиб, кўркам Маҳалла марказидаги эски бино таъ- ди, — дейди Зебо момо Ҳамроева. — лардан бири. Мен шу боис, ёшларни
маҳалла марказига айлантирилди. Ик- мирланиб, замонавий спорт зали ишга Қишлоғимиз азалдан ўзининг чиройли, Ватанни севиш, қилинган ва қилина-
кита мактаб тўлиқ таъмирланиб, жиҳоз- туширилди. Бугунги кунда ўттизга яқин сифатли ва чидамли гиламлари билан ётган ҳар бир ишнинг қадрига етишга
ланди. Қишлоқ врачлик пункти биноси қизлар бадиий гимнастика тўгарак- машҳур бўлиб келган. Шунингдек, хур- ундайман.
замонавий қиёфага келтирилди. ларига қатнашмоқда. Шахмат-шашка жун ҳам қўлда тўқилган. Ҳеч бир ускуна
машғулотларида эса йигирмага яқин ишлатилмаган. Табиий қўй жунидан тай- Албатта, бугун Касби туманидаги
Маҳаллада ўғил-қиз машғул. Шунингдек, бинода ёр ип қилиниб, кейин дастгоҳда ишлов Қамаши маҳалласи нафақат вилоятда,
бекорчилик бегона тадбирлар ўтказишга мўлжалланган берилган. балки республикадаги энг намунали
зал ҳам мавжуд. Бу эса, маҳаллада ҳудудлардан бири ҳисобланади. Буни
— Жорий йилнинг январь ойида иш маданий-маърифий тадбирларни таш- Азалдан ҳар бир хонадонда хуржун маҳаллани ўрганишга келаётган бошқа
бошлашим биланоқ аҳолини хатловдан кил этишда қўл келмоқда. Марказнинг бўлган. Қизлар турмуш қуришдан аввал вилоятлардаги меҳмонларнинг ташри-
ўтказдим, — дейди “Қамаши” маҳалла куёвга янги хуржун совға қилинган. Уни фидан ҳам англаш мумкин. Бу бунёд-
фуқаролар йиғинига бириктирилган ҳо- куёв елкасига ташлаб, тўйнинг эртасига корликлардан улги олаётган одамлар
ким ёрдамчиси Азмиддин Аламов. — бозорга чиқиб, бозорлик қилиб келган. келгани эса барчамизга фойда. Боиси,
Маҳалламиз ҳудудида 1071 та хонадон файзли ишни ўрганган одам эртага қай-
мавжуд бўлиб, жами 6100 нафар аҳоли дадир буни тарғиб қилиши аниқ.
истиқомат қилади. Хатлов жараёнида
308 нафар киши ишсизлиги аниқлан- акбар раҳМонов,
ди. Дастлаб уларни иш билан таъмин- “Янги Ўзбекистон” мухбири
4 2022 йил 24 июнь, 125-сон Жараён
МуносаБат анЖуМан
УЧИНЧИ РЕНЕССАНСНИНГ Ўзбекистон Конституциясига ўзгартиш ва қўшимчалар
киритиш юзасидан таклифларни шакллантириш ва ташкилий
/У+У+ИЙ АСОСИ чора-тадбирларни амалга ошириш бўйича Конституциявий
комиссия иш режасига биноан Урганч шаҳрида “Инсон —
шарофиддин назаров, жамият — давлат” конституциявий тамойилини амалга
олий Мажлис қонунчилик палатаси Бюджет ва иқтисодий ошириш: миллий ва хорижий тажриба” мавзусида халқаро
ислоҳотлар қўмитаси раиси, конференция бўлиб ўтди.
конституциявий ислоҳотлар комиссияси аъзоси,
иқтисодиёт фанлари доктори, профессор кОНсТИТУЦИяВИЙ ИсЛО²ОТ
МИЛЛИЙ ВА ХАЛ¯АРО
²АМЖАМИяТ МУ²ОкАМАсИ
ВА НИГО²ИДА
Бошланиши 1-бетда лутфулла сувонов, мушини таъминлашга қаратилгани би-
лан аҳамиятли. Халқаро анжуманнинг
КАМОЛОТУ МАРТАБА Конституциянинг 13-моддасига мувофиқ, инсон, унинг “Янги Ўзбекистон” мухбири пойтахтда эмас, Хоразмда ўтказилиши
ҚОМУСИ ҳаёти, эрКинлиги, шаъни, қадр-қиммати ва бошқа дахлсиз ҳам ҳудудларда яшайдиган аҳоли фик-
ҳуқуқлари олий қадрият ҳисобланади. леКин инсоннинг Инсон ҳуқуқлари бўйича Ўзбекис- рини кўпроқ билиш ва инобатга олиш
Буюк бобомиз Амир Темур сиёсат шаъни, ор-номуси дахлсизлигини таъминлаш, инсонни тон Республикаси Миллий маркази, имконини беради. Масалан, юртингиз-
ва дипломатия, ҳарбий иш, давлат- Камситиш, обрўсизлантириш, ҳақорат қилиш, таҳқирлаш “Барқарор ривожланиш маркази” ННТ, да ёшларга катта эътибор қаратилиб,
ни иқтисодий бойитиш ва ижтимоий Каби қонунга зид хатти-ҳараКатлар жамиятимизда учраб ЎзРФА Давлат ва ҳуқуқ институти, кенг имкониятлар яратилаётганини
тараққий эттириш, дину диёнат ва тургани халқимизни безовта қилаётган масалалардан бири Хоразм вилояти ҳокимлиги ҳамда кўриш мумкин. Буни жойларда бў-
адолатни қарор топтириш, салтанат эКанини Келиб тушаётган таКлифлардан англаш мумКин. Европа Иттифоқининг мамлакати- либ янада яққолроқ билиб олдик. Энг
ишларини амалга ошириш борасида миздаги делегацияси кўмагида таш- асосийси, ёшлар ва хотин-қизларнинг
узоқни кўзлаб иш тутганини “Темур киллаштирилган тадбирдан асосий ислоҳотларга ва уларнинг натижасига
тузуклари” асарида аниқ кўришимиз мақсад “Давлат — инсон учун”, “Халқ бўлган ишончи кучайган.
мумкин ва бу асар қомусий тавсифга давлат органларига эмас, давлат ор-
эга бўлган, десак, айни ҳақиқат. Ушбу ганлари халққа хизмат қилади”, де- Халқаро конференцияда мамла-
нодир асар устида тадқиқот олиб бор- ган тамойилларни ҳаётга татбиқ этиш катимизда барча соҳалардаги кенг
ган олимларимиз мулоҳазаларини бўйича илғор тажрибаларни ўрганиш, қамровли ва шиддатли демократик
эътиборга олган ҳолда, айтиш мум-
кинки, ушбу ёдгорлик ўша давр фал- ишлар амалга оширилди. Давлатимиз “Ёшлар дафтари”, “маҳаллабай” ва ёки инсон қадр-қимматини камси- уларни конституциявий қонунчилик Муҳокамалар давомида
сафасидан келиб чиқиб, сиёсий, иқти- раҳбари ўз нутқида эҳтиёжманд қат- “хонадонбай” ишлаш тизимлари хо- тувчи муомалага ёхуд жазога дучор ҳамда амалиётда мустаҳкамлаш бо-
содий ва ижтимоий муносабатларда ламни уй-жой билан таъминлаш йўна- тин-қизлар, ёшлар, аҳолининг ёр- этилиши мумкин эмаслиги таклиф расида асосланган таклифлар ишлаб инсон қадрини улуғлаш,
янгича тартиб ва қоидаларни белги- лишидаги натижалар ҳақида мисол дамга муҳтож қатламлари ҳуқуқ ва этилади. Ҳеч бир шахс ўзига, ўз тур- чиқиш эди. Бунда асосий эътибор
лашнинг ҳаётий зарурати эди. келтирди. Мамлакатимизда ўтган беш манфаатларини таъминлаш бораси- муш ўртоғига ва қонунда белгиланган инсон, унинг ҳаёти, ҳуқуқлари, эркин- ҳуқуқ ва эркинликларини
йилда қарийб 500 мингта янги уй-жой да самарали тизимга айланмоқда. яқин қариндошларига қарши гувоҳ- ликлари ва қонуний манфаатлари,
“Темур тузуклари” замон зарурати қурилиб, фойдаланишга топширилга- лик беришга мажбур эмаслигига оид шаъни, қадр-қиммати олий қадрият таъминлаш юзасидан
ва талаби билан салтанатни янгича ни, биринчи марта аёллар ва ёшларга, Юқоридагиларни инобатга олган таклифлар кўриб чиқилмоқда. эканига қаратилди.
тузиш, давлат бошқарувини раият- эҳтиёжманд оилаларга субсидиялар ҳолда, давлат аҳолининг ижтимоий қизғин баҳс-мунозаралар
нинг манфаатларидан келиб чиқиб ажратиш тизими йўлга қўйилгани, эҳтиёжманд тоифалари моддий, маъ- ҲИМОЯ Видеоконференцалоқа шаклида ўт-
амалга ошириш тамойиллари, тар- 2022-2026 йилларда эса реновация навий ва ижтимоий эҳтиёжларини ИНСТИТУТЛАРИНИ казилган тадбирда 30 дан зиёд хори- бўлиб ўтди. Ушбу
тиб-таомилини белгилаб берувчи ва уй-жойлар дастурлари доирасида қондиришга, уларга жамият ва давлат МУСТАҲКАМЛАШ ЗАРУР жий мамлакат, халқаро ташкилотлар,
асар бўлган. Чунки кўп заҳматларни шаҳарларда маънан эскирган уйлар ҳаётида бошқа фуқаролар билан тенг мамлакатимиздаги дипломатик корпус масалаларнинг
бошдан кечирган халқ буюк Темур ўрнига 19 миллион квадрат метрдан иштирок этиши учун шароит яратишга Конституциянинг 27-моддасига вакиллари, депутатлар, Конституция-
ҳукмдорлиги даврига келиб юзага ортиқ замонавий уй-жойлар барпо эти- ҳамда уларнинг асосий ҳаётий эҳти- биноан, ҳар ким ўз шаъни ва обрўси- вий комиссия аъзолари, ҳуқуқшунос конституциявий ечимини
келган сиёсий ва иқтисодий вазиятда, лиши, бунинг ҳисобидан 275 мингдан ёжларини мустақил равишда таъ- га қилинган тажовузлардан, шахсий олимлар, академик ҳамжамият, сиёсий
Низомиддин Шомий таъбири билан зиёд оила янги массивларга кўчиб ўти- минлаш имкониятини кенгайтиришга ҳаётига аралашишдан ҳимояланиш партиялар ҳамда фуқаролик жамияти аниқлаб берувчи
айтганда, “камолоту мартабаларга ши маълум қилинди. қаратилган чоралар кўришини Конс- ва турар жойи дахлсизлиги ҳуқуқига институти масъуллари иштирок этди.
ўзининг етук саъй-ҳаракати ва жидду титуцияда белгилаб қўймоқда. Бу эга. Шаън инсоннинг қадр-қиммати, нормаларни мамлакат
жаҳди билан эришиш”га азму-қарор Бу натижаларга ўз-ўзидан эри- “Инсон қадри учун” деган устувор обрў-эътиборини муҳофаза қилиш- Таъкидланганидек, Ўзбекистонда
қилинган. Шу аснода инсон ҳуқуқлари шилгани йўқ, албатта. Президенти- тамойилни тўла рўёбга чиқаришнинг ни англатар экан, уни ҳимоя қилиш- амалга оширилаётган конституциявий Асосий қонунида акс
ва эркинликларини таъминлаш, мил- мизнинг ғамхўрлиги, талабчанлиги ҳуқуқий асосларини такомиллашти- нинг конституциявий-ҳуқуқий, жи- ислоҳотнинг асосий ташаббускори том
лий қадриятларга амал қилиш, маъ- туфайли муҳтожларга енгилликлар ришга кенг йўл очади. Чунки ҳар бир ноий-ҳуқуқий ва фуқаровий-ҳуқуқий маънода мамлакат фуқаролари, унинг эттириш бўйича таклифлар
навий бойликларимизни орттириб яратилган ҳолда давлат ёрдами би- фуқаронинг муносиб турмуш шароити ҳимоя институтларини мустаҳкамлаш бош ғоявий илҳомлантирувчиси —
боришни белгиловчи таълимот яра- лан янги уй-жойлар бериляпти. Бу учун замонавий инфратузилма таш- борасида таклиф ва тавсиялар бил- Президентимиз ва янги Ўзбекистонни киритилди.
тилган. Умуман олганда, “Темур ту- ишлар ҳудудларда ҳар доим бар- кил этиш, малакали тиббий хизмат дирилмоқда. Мана шундай ҳимоя қуриш, Учинчи Ренессанс пойдевори-
зуклари” ўзбек давлатчилиги тарихи- давом бўладими, деган савол ўта кўрсатиш, сифатли таълим, ижтимоий институтларидан бири сифатида ад- ни шакллантириш сиёсати. ўзгаришларни, жумладан, конститу-
даги Иккинчи Ренессанснинг ҳуқуқий долзарб. Шу нуқтаи назардан, Конс- ҳимоя тизими, соғлом экологик муҳит вокатурани кўрадиган бўлсак, ушбу циявий ислоҳотни ўзаро боғлаб, жипс-
манбаси бўлиб хизмат қилган. титуциямизда фуқароларимизнинг яратиб бериш, шахснинг қонун билан тизимни ривожлантириш ва такомил- Бугунги кунда фуқароларимиз орзу- лаштириб туриш ўзагини айнан “Инсон
уй-жойга бўлган ҳуқуқларини ҳимоя қўриқланадиган шаъни, қадр-қиммати лаштириш борасида қонунчиликка си, эзгу истаги, олий мақсади бўлган қадри учун” тамойили, ҳар қандай шахс
ЯНГИ ДАВР ТАЛАБИ қилиш, унинг дахлсизлигини кафо- ва мулк ҳуқуқи қонунда белгиланган бир қанча ўзгартиришлар киритилди. инсонпарвар ва адолатли, эркин ва ҳаёти, эркинлиги, шаъни ва қадр-қим-
латлаш, аҳолининг барча қатламла- тартибда ҳимоя қилинишини кафо- Шунга қарамасдан, суд ишини юри- демократик, обод ва фаровон янги мати, бошқа дахлсиз ҳуқуқларини жойи-
Президентимиз нутқида билдирил- ри, айниқса, муҳтож тоифаларни уй- латлаш борасида амалдаги қонунлар тишнинг барча босқичларида томон- давлатни қуриш ғояси Ўзбекистон га қўйиш, улуғлаш ғояси ташкил этиши
ган ҳар бир таклиф бугунги реал ҳо- жой билан таъминлаш бўйича давлат такомиллаштирилиши давр талабига лар тортишуви принципининг лозим халқи қалбидан чуқур жой олиб, уни алоҳида эътироф этилди.
лат, ҳаёт билан боғлаб тушунтирилиб, мажбуриятларини мустаҳкамлаш за- айланиб бўлган. даражада ишлашини ташкил этишда ҳаётга татбиқ этиш умуммиллий ҳа-
чуқур асослаб берилди. Янги Ўзбекис- рурлиги ҳақидаги таклиф муҳим аҳа- адвокатура институтининг ролини ракатга айланиб улгургани алоҳида — Фуқаролар ҳуқуқларини янада
тон тараққиёт стратегияси доирасида миятга эга. ИНСОН ШАЪНИ ВА ошириш зарурати сақланиб қолмоқда. эътироф этилди. Энг муҳими, халқи- кўпайтириш ва улардан фойдаланиш
кенг кўламли ислоҳотларни амалга ҚАДР-ҚИММАТИ — миз дунёқараши ўзгариб, эртанги бўйича саъй-ҳаракатлар янги Ўзбекис-
оширишнинг аниқ мақсад ва вазифа- Умуман, ижтимоий ҳимоя йўнали- Адвокатура одамлар ишончини қо- кунга, ислоҳотлар натижасига бўлган тондаги ислоҳотлар жараёни негизини
шида кейинги йилларда бир қанча ОЛИЙ ҚАДРИЯТ зонган ҳуқуқни ҳимоя қилувчи инсти- ишончи кучайган. Улар жамиятдаги ташкил қилишини биламиз, — деди
муҳим қонунлар қабул қилинди, қо- тутга айланиши учун Конститутцияда воқеа-ҳодисаларнинг фаол иштирок- АҚШнинг Ўзбекистондаги муваққат
нунчилик базаси такомиллаштирил- Инсон қадр-қиммати, унинг асосий суд ва прокуратура тизими сингари чиси, Ўзбекистондаги тизимли ва шид- ишлар вакили П.Политис. — Ҳукумат
ҳуқуқ ва эркинликларини таъминлаш адвокатура тизимига оид бир қан- датли демократик ўзгаришларга дахл- шахсий ҳуқуқларни ҳимоя қилиш йўли-
мамлаКатимизда ўтган беш йилда қарийб 500 мингта борасида билдирилаётган таклифлар ча моддалар киритилиши таклиф дорлик ҳисси ортган. да катта ютуқларга эришаётгани аниқ.
янги уй-жой қурилиб, фойдаланишга топширилгани, Конституциявий комиссия аъзолари- қилинмоқда. Хусусан, адвокатнинг Бунга ёрқин мисол мажбурий меҳнатга
биринчи марта аёллар ва ёшларга, эҳтиёжманд оилаларга нинг алоҳида эътиборида турибди. касбга оид ҳуқуқлари, шаъни ва Бугун Ўзбекистон халқи Конституция қарши курашишдаги ажойиб муваф-
субсидиялар ажратиш тизими йўлга қўйилгани, 2022-2026 Бу борада одил судловни таъминлаш қадр-қиммати қонун билан қўриқла- ва қонунлар ўзгаришидан манфаатдор фақиятлардир. Биз конституциявий
йилларда эса реновация ва уй-жойлар дастурлари доирасида муҳим аҳамият касб этади. Шу ўрин- ниши, унинг касбий фаолиятига у ёки эканини намоён этиб, том маънода ўзгаришларнинг жамиятга ижобий
шаҳарларда маънан эсКирган уйлар ўрнига 19 миллион да инсон ҳуқуқ ва эркинликлари дахл- бу тарзда бевосита ёки билвосита Асосий қонун ижодкорига айланди. таъсирини жуда яхши биламиз. Конс-
Квадрат метрдан ортиқ замонавий уй-жойлар барпо сизлигини таъминлашга қаратилган аралашиш, унга бирор-бир шаклда 2022 йил 18 июнга қадар Ўзбекистон титуциявий ислоҳотлар инсонларга
этилиши, бунинг ҳисобидан 275 мингдан зиёд оила янги таклифларга комиссия томонидан таъсир ўтказишга йўл қўйилмасли- Республикаси Конституциясига ўзгар- чинакам ҳисобдор ва масъулият билан
массивларга Кўчиб ўтиши маълум қилинди. алоҳида эътибор қаратилмоқда. Ху- гига оид таклифлар ўрганилмоқда. тиш ва қўшимчалар киритиш бўйича хизмат қилувчи адолатли ҳукуматни
сусан, жиноят содир этганликда айб- Шунингдек, ҳар бир шахс ўз танлови- кенг жамоатчиликдан, жумладан, ўқи- ривожлантириш ва қўллаб-қувватлаш
лари белгилангани мамлакатимизда ди. Лекин бугунги бўлаётган ўзгариш- ланаётган ҳар бир шахснинг иши суд- га кўра ва жиноят процессининг ҳар тувчилар, тадбиркорлар, фермерлар, имконини яратади.
инсонпарвар, ҳуқуқий, демократик дав- лар фонида Конституцияда тўлиқ да қонуний тартибда, ошкора кўриб қандай босқичида, шахс ушланганда фуқаролик жамияти институтлари ва
лат қуриш борасида том маънода ян- қамраб олинмаган масалалар ҳам йўқ чиқилиб, унинг айби аниқланмагун- эса, унинг ҳаракатланиш эркинлиги миллий-маданий марказлар, сиёсий Муҳокамалар давомида инсон қад-
гича давр, шарт-шароитларга мос янги эмас экан. Масалан, Конституциянинг ча айбдор ҳисобланмаслиги ҳамда ҳуқуқи амалда чекланган пайтдан партиялар вакиллари, маҳаллалар, рини улуғлаш, ҳуқуқ ва эркинликла-
конституциявий асослар яратиш ҳамда аҳоли ижтимоий эҳтиёжманд тои- судда айбланаётган шахсга ўзини бошлаб адвокат олиш ҳуқуқига эга умуман халқимиздан 40 мингдан зиёд рини таъминлаш юзасидан қизғин
қонунчилик базасини такомиллашти- фаларини ҳимоялашга бағишланган ҳимоя қилиш учун барча шароитлар бўлиши, ушланган, айбланган, суд- таклиф келиб тушгани ҳам шундан да- баҳс-мунозаралар бўлиб ўтди. Ушбу
ришни тақозо этмоқда. Шу маънода, 45-моддасида “Вояга етмаганлар, таъминлаб берилиши бўйича тушган ланган ва ҳукм қилинган шахсга ад- лолат беради. масалаларнинг конституциявий ечи-
Давлатимиз раҳбари таъбири билан меҳнатга лаёқатсизлар ва ёлғиз кек- таклифлар ҳуқуқшунос олимлар то- вокат билан тўсқинликсиз ва холи уч- мини аниқлаб берувчи нормаларни
айтганда, “асосий қонунимизни жа- саларнинг ҳуқуқлари давлат ҳимоя- монидан асослаб берилди. рашувлар ҳамда маслаҳатлашувлар — Ўзбекистонда шиддатли демок- мамлакат Асосий қонунида акс этти-
миятдаги бугунги реал воқеликка, сидадир”, деб белгиланган. 2020 йил- учун зарур шарт-шароитлар таъмин- ратик ўзгаришларга дахлдорлик ҳисси риш бўйича таклифлар киритилди.
шиддатли ислоҳотларимиз мантиғи- да қабул қилинган “Аҳоли бандлиги Конституциянинг 13-моддасига ланиши масаласида амалиётчилар, ортиб бораётганини кўриш мумкин, —
га мослаштириш, Янги Ўзбекистон тўғрисида”ги қонуннинг 38-моддасига мувофиқ, инсон, унинг ҳаёти, эркин- мутахассис ва экспертлар фикрлари деди “Минтақавий мулоқот” халқаро Бир сўз билан айтганда, халқаро
тараққиёт стратегияси учун мус- мувофиқ, аҳолининг ижтимоий эҳти- лиги, шаъни, қадр-қиммати ва бошқа ўрганиляпти. нодавлат ташкилоти (Словения) раҳ- конференция конструктив мулоқот ва
таҳкам ҳуқуқий пойдевор яратиш ёжманд тоифалари анча кенг қамраб дахлсиз ҳуқуқлари олий қадрият ҳи- бари Мьюша Север. — Аниқ мақсад эркин фикр алмашув тарзида ўтди.
муҳим вазифага айланмоқда”. олинган. Ушбу тоифалар жумласига собланади. Лекин инсоннинг шаъни, Президентимизнинг конституция- ва вазифаларга қаратилган демокра- Унинг якунида хорижий давлатлар ва
ўн тўрт ёшга тўлмаган болалари, но- ор-номуси дахлсизлигини таъмин- вий ислоҳотлар бўйича илгари сур- тик ислоҳотларнинг амалда бажари- Ўзбекистон конституциявий тарақ-
Фуқароларнинг мурожаатлари би- гиронлиги бўлган болалари бор ёлғиз лаш, инсонни камситиш, обрўсиз- ган, шунингдек, кенг жамоатчилик лаётгани ҳам жуда қувонарли. Ўзбе- қиёти қиёсий таҳлили, “давлат, фуқаро
лан ишлаш, халқ билан мулоқот жа- ота ёки она, шунингдек, кўп болали лантириш, ҳақорат қилиш, таҳқирлаш ва олимлар томонидан қўллаб-қув- кистонда кечаётган янги даврнинг энг ва жамият конституциялари” ривож-
раёнлари кўрсатдики, Ўзбекистонда оилаларнинг ота-оналари, касб-ҳунар каби қонунга зид хатти-ҳаракатлар ватланаётган таклиф-ташаббуслари муҳим ва устувор хусусияти у ҳозирги ланиш қонуниятини инобатга олиб,
яшаётган ҳар бир фуқаронинг фун- мактаблари ва коллежларини тамом- жамиятимизда учраб тургани халқи- миллий давлатчилигимиз тарихида ва келажак авлоднинг фаровон тур- Ўзбекистон Конституциясига ўзгартиш
даментал ҳуқуқ ва эркинликларини лаб, касбга эга бўлган ёшлар, Меҳри- мизни безовта қилаётган масалалар- инсон ўрни, қадри ва аҳамиятини ва қўшимчалар киритиш юзасидан
таъминлаш борасида мустақилликка бонлик уйлари битирувчилари, муд- дан бири эканини келиб тушаётган оширишга асос бўлади. Умуман, таклифларни шакллантириш ва ташки-
эришилгандан кейинги чорак аср да- датли ҳарбий хизматдан бўшатилган, таклифлардан англаш мумкин. Шу- конституциявий ислоҳотлар жараё- лий чора-тадбирларни амалга ошириш
вомида кўплаб муаммолар тўпланиб жазони ижро этиш муассасаларидан ларни инобатга олган ҳолда, айбдор- нидан англаш мумкинки, мамлака- бўйича Конституциявий комиссияга те-
қолган эди. Хусусан, тадбиркорликни озод қилинган шахслар, одам савдо- ликка оид барча шубҳалар уларни тимизда Учинчи Ренессанснинг гишли таклифларни киритишни назар-
ривожлантириш, аҳолини уй-жой би- сидан жабрланганлар ва қонунчилик- бартараф этиш имкониятлари тугаган конституциявий-ҳуқуқий манбаси да тутувчи Урганч декларацияси қабул
лан таъминлаш, тиббиёт ва таълим ка мувофиқ бошқа шахслар киритил- тақдирда гумон қилинувчи, айбланув- яратиляпти. Давлатимиз раҳбари ил- қилинди.
соҳаларида кўплаб муаммолар юзага ган. чи ёки судланувчининг фойдасига ҳал гари сурган, халқимиз қўллаб-қувват-
келди. Шунингдек, мажбурий меҳнат, қилиниши лозимлиги мутахассислар лаётган ислоҳотларнинг марказида
хусусан, болалар меҳнати мамлакат- Бугунги кунда аҳолининг ушбу томонидан етарлича асослаб берил- инсон турибди. Ренессанс марказида
нинг халқаро ҳамжамиятдаги нуфузи- ижтимоий эҳтиёжманд тоифалари ди. Шунингдек, ҳеч бир шахс қийноққа ҳам ҳар доим инсон туради.
га ўта салбий таъсир кўрсатди, иш- ҳаёт сифатини ошириш, уларга жа- солиниши, зўравонликка, шафқатсиз
сизлик ва камбағалликнинг ҳақиқий мият ва давлат ҳаётида бошқа фуқа-
ҳолати кенг жамоатчиликка ошкор ролар билан тенг шароитлар яратиш
этилмади. борасида тизимли ишлар йўлга қў-
йилган. Ижтимоий муаммоларни бар-
Кейинги 5-6 йил ичида юқоридаги тараф этиш мақсадида жорий этилган
муаммоларни бартараф этиш бора- “Темир дафтар”, “Аёллар дафтари”,
сида мамлакатимизда кенг қамровли
Нигоҳ 52022 йил 24 июнь, 125-сон
ДУНЁёшлар — Янги ЎзБекистоннинг БеБаҳо Бойлиги
УМИД БИЛАН
К¤З ТИККАН КУЧ
ган. Муҳими, бу қандай ишлаб чиқариш Аввало, ўрганиш кунлик ёлланиб ишлай- Бу ҳолат юртимизда таълим олаётган талабалар томонидан янги ташКил этилиши
усули бўлишидан қатъи назар, ҳаётий диганлар турадиган манзилларда бош- талабаларнинг ҳам ўқишига, фаолиятига режалаштирилган хизмат турлари учун хона
заруратга айланди. ланди. Бу ижобий натижа бермагандан жиддий таъсир кўрсата бошлаган. Бошқа ва иншоотларни жиҳозлаш, моддий-техниК
кейин қишлоқлардаги аҳоли ўртасида томондан, олий таълим тизимини кор- базасини шаКллантириш учун зарур бўладиган
Ҳозир бир кунлик иш учун ишлайди- сўровномалар ўтказиш йўли билан ҳолат рупциясиз соҳага айлантириш учун жид- харажатлар белгиланган тартибда филиалнинг
ганлар ҳам турли тоифаларга ажрати- ўрганилди. Меҳнат бозори иштирокчила- дий кураш олиб борилаётган бир пайтда бюджетдан ташқари маблағлари ҳисобидан
лади. Усталар, мутахассислар, ёрдам- рининг маълумоти бўйича гуруҳланиши- имтиҳонсиз, осонгина бирор хорижий қопланиши учун харажатлар сметасига тегишли
чилар, қурувчилар, қишлоқ хўжалиги да энг юқори кўрсаткич ўрта маълумот- олий таълим муассасасига ўқишга кир- ўзгартиришлар Киритилди. талабалар бандлигини
ишлари ва уй юмушларини бажарувчи- лиларда бўлиб, улар ўртача 92,8 фоизни ган йигит-қиз шундай хавфни ҳам тарғиб таъминлаш мақсадида маиший, хизмат
лар, томорқада ишловчилар шулар жум- ташкил қилган. Ишчиларнинг ёши бўй- қилмаслигига ким кафолат берар эди? Кўрсатиш ва бошқа хизмат турларини ташКил
ласидан. Бу бозор иш изловчилар ва ича гуруҳланишида асосий салмоқни этиш назоратга олинди.
ишга таклиф қилувчилар ўртасида юза- 21-30 ёшлилар ташкил қилган ва бу уму- Бу соҳадаги ўтган йиллар амалиёти
олим Муртазоев, га келади. Ишчи кучи баҳоси ҳам талаб мий кўрсаткичнинг 50,5 фоизи демакдир. шуни кўрсатдики, давлат комиссияси турдош таълим йўналишларига кўчириш, нинг майдони ҳамда бўш вақти кўрса-
тошкент давлат ва таклиф ўртасида шаклланади. Унинг томонидан бизга тавсия қилинган тала- ДТМ тест синовлари орқали қабул қилиш тилган ҳолда рўйхати шакллантирилди.
иқтисодиёт университети бошқача мезони бўлиши мумкин эмас. Ҳозир аҳоли бандлиги ва ишсизлик баларнинг айримлари ҳатто ҳужжатнинг белгилангани эътиборга лойиқ иш бўлди. Мазкур маълумотлардан талабаларни
самарқанд филиали масалаларига қаратилган эътибор ку- асл нусхасини ҳам ўша олий ўқув юртла- хабардор қилиш мақсадида шаклланти-
директори, Стихияли шаклланадиган бу бозор- чайгани билан унинг аҳамияти камайга- ридан олиб келиб тақдим қила олмади. Ўтган ўқув йилидан бошлаб, хориж- рилган рўйхат филиалнинг расмий сай-
иқтисодиёт фанлари ни муайян мурватлар орқали тартибга ни йўқ. Чунки иқтисодиёт тармоқларида Бунга бир томондан COVID-19 билан боғ- дан ўқишни кўчириш масаласига ойдин- тида, ижтимоий тармоқлардаги саҳи-
доктори, профессор солиш ҳам мумкин. У ҳар бир иш излов- ривожланиш интенсив йўналишда давом лиқ карантин ҳолати сабаб бўлса, бошқа лик киритилиб, бу жараён анча тизимга фаларида ёритилди, маълумотлар
чининг тўлиқ маълумоти ва харидорнинг этиб, келажакда барча соҳа ва тармоқлар томондан дарс ўтилмаган ёки дарс бўлса келтирилди. 2021-2022 ўқув йилида эса бурчагига жойлаштирилди. Филиалнинг
Бошланиши 1-бетда хоҳиши асосида шакллантирилиб, тар- рақамли иқтисодиётга ўтиши муносабати ҳам, айрим ёшларимиз қатнашмаган. таълим соҳасидаги ислоҳотларнинг та- “карьера маркази” томонидан талабалар-
тибга солингани учун меҳнат бозорига билан ишсизлик ва бандлик масалалари комиллаштирилган янги, иккинчи босқи- нинг бандлигини таъминлаш юзасидан
Таҳлилларга кўра, ишсизларнинг 99,7 айланади. янада долзарб бўлиб қолади. Шу боис, Масалан, биргина Тошкент давлат чи амалга оширилди. 2022 йил 8 апрелда чора-тадбирлар дастури ишлаб чиқилди.
фоизи ўрта ва ўрта махсус маълумотли- бутун мамлакатда, жумладан, вилоятда, иқтисодиёт университети Самарқанд олий ва ўрта махсус таълим вазирининг
лар. Бунда, албатта, ишсизлар сони би- Демографик тадқиқотлар филиалида ўтган ўқув йилида давлат тегишли буйруғи билан 2022-2023 ўқув Талабалар томонидан янги ташкил
лан бўш иш ўринлари ўртасида номута- мактаблар ва олий таълим муассасала- йилида хорижий давлатлардаги олий этилиши режалаштирилган хизмат тур-
носиблик вужудга келади. Шу боис, 2021 натижаси рида қўшимча курслар ва касб берувчи комиссиясининг қарорига биноан 189 на- таълим муассасалари, юртимизда фао- лари учун хона ва иншоотларни жиҳоз-
йил 27 январда давлатимиз раҳбари марказлар ташкил қилинаётгани айни фар талаба Қозоғистон, Қирғизистон ва лият юритаётган нодавлат ва хорижий лаш, моддий-техник базасини шакллан-
раислигида ўтказилган видеоселектор Президентимизнинг 2020 йил 8 июн- муддаодир. Тожикистон олий таълим муассасалари- (филиаллар) олий таълим муассасала- тириш учун зарур бўладиган харажатлар
йиғилишида ёшлар бандлигини таъмин- даги “Тадбиркорлик фаолияти ва ўзини дан мурожаат қилган. Улардан 161 нафа- ридан давлат олий таълим муассасала- белгиланган тартибда филиалнинг бюд-
лаш ва уларнинг бўш вақтини мазмунли ўзи банд қилишни давлат томонидан Илмлилик — бош мезон ри талабаликка қабул қилинди. Бундан рига ўқишни кўчириш учун ўтиш баллари жетдан ташқари маблағлари ҳисобидан
ташкил этиш чора-тадбирлари муҳокама тартибга солишни соддалаштириш чора- ташқари, 28 нафар абитуриент қатор тасдиқланди. Унга биноан таълим йўна- қопланиши учун харажатлар сметасига
қилинган эди. Президентимизнинг 2022 тадбирлари тўғрисида”ги қарорида ўзини Бир оз ортга назар ташласак, ўтган сабабларга кўра, ўз хоҳишига биноан лишларига қараб табақалаштирилган тегишли ўзгартиришлар киритилди. Та-
йил 4 мартдаги талабалар бандлигини ўзи банд қилаётган шахслар учун 67 хил ўқув йилларида хорижий олийгоҳларга ўқишни кўчиришдан воз кечган. Яна 14 ҳолда баллар белгилаб олинди. Маса- лабалар бандлигини таъминлаш мақса-
таъминлаш ва уларга шароит яратиш бо- иш ва хизмат тури тасдиқланган. ўқишга чорлов, яъни “имтиҳонсиз талаба нафари шартнома пулини тўламагани, лан, иқтисод таълим йўналишига 105 дида маиший, хизмат кўрсатиш ва бошқа
расидаги топшириқларининг амалиётга бўлиш” ва натижада абитуриентнинг би- 11 нафари қўшни давлатдаги олийгоҳда балл этиб белгиланиб, бу рақам миллий хизмат турларини ташкил этиш назорат-
жорий қилинаётгани айни пайтда ижобий Қарорга мувофиқ, юртимизда меҳнат лимини ҳеч бир мезон билан баҳоламай, тўлиқ бир семестр ўқимагани учун тала- иқтисодиётдаги шу таълим йўналишига га олинди.
натижа бермоқда. мигрантларини касбга ўқитиш, хорижда қанчадир пул эвазига талабаликка қабул баликка қабул қилинмади. шартнома асосида ўқишга кириши мум-
меҳнат қилаётган фуқароларга муносиб қилиш ҳақидаги хабарлар тез-тез қулоққа кин бўлган абитуриентларнинг кириш Филиалда кундузги бўлимнинг 822
Бозор стихияли шароит яратиш, чет тилларни ўргатиш, чалинар эди. Гўёки бир йилдан сўнг Бошқа олий таълим муассасаларида баллига деярли тенглаштириб қўйилди. нафар талабасидан ишга муҳтожи 226
шаклланади уларни молиявий қўллаб-қувватлаш, уларнинг талабаси, дарсга борган-бор- ҳам ўқиши кўчирилиб, тикланаётган та- Бу эса хориждан ўқишни кўчиришга бел нафарни ташкил этиб, бугунгача 156 на-
меҳнат миграциясидан қайтган шахслар- маганидан қатъи назар, ўқишни кўчириб лабалар билан ишлаш жараёнида худди боғлаган талабаларнинг билимини ях- фарининг бандлиги таъминланди. Жум-
Мамлакатнинг келажаги, пойдевори нинг интеграцияси масалалари Ўзбекис- ўтказиши мумкин эди. Буни қандай тушу- шундай ҳолатлар кузатилди. Бу амалиёт шилаб синовдан ўтказиш имкониятини ладан, филиалнинг ички имкониятлари
сифатида бутун дунёда ёш авлодга кат- тон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси, ниш мумкин? Бу ҳолат айрим давлатлар ўқув йили давомида барча олий таълим беради. ҳисобидан 27 нафар, олийгоҳ ҳудудида
та эътибор қаратилади. Юртимизда олиб Бандлик ва меҳнат муносабатлари ва- нуфузли олий ўқув юртларининг бизга муассасалари фаолиятида ижобий нати- фаолият юритаётган тадбиркорлик субъ-
борилаётган сиёсат ҳам ёшларга ҳар зирлиги доирасида кўриб чиқилади. сифатли кадр тайёрлашдаги ўзига хос жаларга олиб келмади. Бу жараён, ал- Демак, хорижга алдов билан, яъни ектларига 17 нафар, ўқув муассасасига
томонлама қулай имконият яратилаёт- “ёрдами” эдими? Мамлакатлар ўртаси- батта, олий таълим соҳасида ўзига хос “харажатлар ҳисобидан имтиҳон топ- туташ тадбиркорлик субъектларига 52
ганидан, инсон манфаатларига устувор Маълумотларга кўра, 2019 йили юр- да шартномалар тузилаётган вақтда шу ўзгаришлар бўлишини тақозо қилган эди. ширмай” кириб, яна тестдан 105 балл нафар, Самарқанд шаҳридаги Президент
масала сифатида қаралаётганидан да- тимизда 1 миллион 335,3 минг киши, мезон ҳисобга олинадими ёки бу ерда тўплай олмаса, албатта, меҳнатига куя- мактабидаги вакант жойга 1 нафар,
лолатдир. Самарқанд вилоятида эса қарийб 148 сифат унча аҳамиятга эга эмасми? Биз Президентимизнинг ўтган йили ди. Бундан икки жиҳат келиб чиқади, олийгоҳ йўналиши бўйича фаолият кўр-
мингдан зиёд вақтинчалик ва доимий мамлакат ичида сифатга катта эътибор 22 июндаги “2021/2022 ўқув йилида аввало, ўқишни бошидан бошлашга ва сатаётган йирик корхоналарга 49 нафар,
Ижтимоий ҳаётимизда, турли давр- ишсиз мавжуд эди. Бу иқтисодий фаол қаратаётган вақтда хорижлик дўстлари- Ўзбекистон Республикасининг олий молиявий жиҳатдан ортиқча пул сарф- бошқа йўналишлар бўйича корхоналарга
ларда инсонлар ўз меҳнатини, яъни аҳолининг 9,3 фоизини ташкил қилади. миз маҳаллий ўғил-қизларимизни бир йил таълим муассасаларига ўқишга қабул лашга тўғри келади. Муҳими эса, ўзини 13 нафар талаба ишга жойлаштирилди.
жисмоний ишлаш қобилиятини ҳар хил Аҳолининг бандлик даражаси эса 65,4 ўқитиб ёки ўқитмай қайтариб юбораётга- қилишнинг давлат буюртмаси параметр- англаган йигит-қиз турли алдовларга уч-
фаолиятга сарф қилиб келган. Бунинг фоизни ташкил этган. 2020 йилги панде- нини нима деб тушуниш мумкин эди? лари тўғрисида”ги қарорида чет элда масдан, шу ерда яхши ўқиб, билимини Демак, юртимизда аҳоли бандлигини
икки жиҳати бўлиб, биринчиси, ўз шах- мия шароитида яқин ва узоқ хорижий дав- ўқиётган талабалар ўқишини хорижий ошириб, ўқишга ҳужжат топширади. таъминлаш ва уларга шароит яратишдек
сий фаолиятида ва иккинчиси, ўзгалар латлардан ватанимизга қайтиб келган ва мамлакатлардан юртимиздаги давлат оқилона сиёсат олий таълим муассасаси
манфаати доирасида ўзига ҳам, мулк қолиб ишлаётган фуқаролар бунга яққол олий таълим муассасаларининг мос ва Интеграция — талабаларидан бошланиши фан — таъ-
эгасига ҳам фойда келтирган. Ана шу мисол бўлади. Норасмий маълумотлар муаммонинг бир ечими лим — ишлаб чиқариш интеграциясининг
жараён ишчи кучи таклифини юзага кел- эса, юртимизда меҳнатга яроқли аҳоли- узлуксиз, кетма-кетликда давом этиши
тирган. Бу ҳолат ўзининг ишлаб чиқариш нинг салмоқли фоизи ишсизлар эканидан Президентимиз раҳбарлигида шу йил ва ривожланиши, ишсизлик муаммосига
воситаси бўлмаган ишчи кучи эгаларига далолат беради. Бу эса, ўз навбатида, 4 март куни ўтказилган видеоселектор анча кеч қолиб дуч келишдек масалалар-
тааллуқли бўлиб, уларнинг ўзларига му- аҳоли ўртасида демографик тадқиқотлар йиғилишида белгиланган топшириқ ва нинг олдини олишда муҳим аҳамият касб
носиб, ўзлари бажариши мумкин бўлган олиб боришни тақозо қилади. вазифаларга биноан Тошкент давлат этади. Бу янги Ўзбекистондаги ишсизлик
ишни қидиришига, излашига олиб кел- иқтисодиёт университети Самарқанд муаммосини камайтириш борасида ўзи-
2021-2022 йилларда Тошкент давлат филиалида бўш хона ва иншоотлар қай- га хос, бошқа давлатларда учрамайди-
иқтисодиёт университети Самарқанд та инвентаризациядан ўтказилди. Улар- ган йўл бўлиб, муаммо пайдо бўлгандан
филиали илмий тадқиқотчилари ишсиз- кейин курашиш эмас, балки унинг олдини
лик муаммосини чуқурроқ ўрганиш мақ- олиш борасида катта амалиётдир.
садида монографик тадқиқотлар олиб
борди. Жумладан, меҳнат бозоридаги
ишсизларнинг истак-хоҳишлари ҳамда
ҳолатини ўрганиб, ижтимоий сўровнома-
лар, маҳаллаларда алоҳида суҳбатлар
ўтказди. Шунингдек, туманларда меҳнат
ресурслари ортиқчалиги ва уларнинг
етишмовчилиги мезонлари бўйича ин-
дивидуал ҳолат ҳам ўрганилди. Жара-
ён 5 мингга яқин кишини қамраб олди.
илМ-фан
шаҳзод Ғаффоров,
ПЛАТИНА АЖРАТИБ ОЛИШ ТЕХНОЛОГИЯСИ“ЯнгиЎзбекистон”мухбири
“Кашфиёт қилишдан кўра, У мамлакатимиз саноати учун ¿ай даражада фойда келтиради?
уни амалиётга татбиқ этиш
машаққатлироқ иш”, деган эди Дунё бўйича платинанинг асосий қисми ЖАР, ривожланган Германия, Япония, АҚШ каби дав- — Дунёда платина ва платиноидлар бошқа Палладийнинг дунёда энг қимматбаҳо металлар-
машҳур физик олим Томас Эдисон. АҚШ, Россия, Канада, Зимбабве ҳамда Хитойда латларда платинага эҳтиёж йилдан-йилга ортиб рудалардан, никель ва мис шламларидан, асо- дан бири эканини ҳисобга олсак, бу ишни муҳим
Дарҳақиқат, кашфиёт ёки ихтиро ишлаб чиқарилади. Автомобилсозлик саноати бормоқда. Чунки платинали автомобиль катали- сан, гидрометаллургик усуллар ёрдамида ажра- аҳамиятга эга дейиш мумкин. Ҳозирги кунда
илм-фан учун катта янгилик бўлса- заторлари автомобиль двигателидан ажралиб тиб олинади, — дейди Орифжон Усмонқулов. ишлаб чиқарилаётган палладий Швейцарияга экс-
да, у ҳаётга татбиқ этилгандагина чиқувчи зарарли газларни каталитик нейтраллаб, — Биз ишлаб чиққан технологиянинг янгилиги порт қилинмоқда.
давлат ва жамият ривожига, халқ тозалаб бериш хусусиятига эга. ва афзаллиги шундаки, унинг ёрдамида плати-
манфаатларига хизмат қилади. на ўта кам концентрацияли эритмалардан соф Ўз устида ишлашдан тўхтамайдиган, ҳамиша
WPIC ташкилоти маълумотларига кўра, 2022- ҳолда ажратиб олинади. Мамлакатимиз платина изланишдан толмайдиган ёш олим 2018 йилда
Яқинда мамлакатимиз илм-фани ана шундай 2023 йилларда дунё бўйича платина истеъмоли ва платина асосли маҳсулотларни импорт қил- “Олмалиқ КМК” АЖнинг “Энг яхши рационализа-
катта янгиликка қўл урди — техноген чиқинди- 4 фоиз ўсиши кутилмоқда. Бу эса, ўз навбатида, моқда. Бу юртимизда платинага талабни қисман тор” дипломи билан тақдирланди. 2019 йилда эса
лардан платинани соф ҳолда ажратиб олиш усу- соф платина ажратиб олишда минерал ва иккилам- қондиради. Биз таклиф этган усулнинг татбиқ комбинатнинг 70 йиллиги муносабати билан ўтка-
ли кашф этилди. Бу юртимиз илм-фани, хусусан, чи хомашёни қайта ишлаш усулларини аниқлаш, этилиши мамлакатимизда мазкур нодир металл- зилган “Энг яхши инновацион ғоя” танловида ғо-
кимё ва физика фанлари ривожида хизмат қили- металлургия заводларининг мис, никель цехлари- га бўлган эҳтиёжни таъминлаш, импорт ўрнини либ бўлди. 2021 йилда комбинатнинг ёш олимлар
ши билан аҳамиятга молик. Мазкур технология даги тоғ жинсларини майдалаганда, бурғилаганда босувчи сифатли платина олиш имконини бера- кенгаши раиси этиб сайланди. Шу йилнинг март
“Олмалиқ кон-металлургия комбинати” АЖ Инно- ҳосил бўладиган суюқликка тўйинган кукунсимон ди. Бу мамлакатимиз саноати ривожида муҳим ойида техника фанлари бўйича фалсафа доктори
вацион технологияларни ишлаб чиқиш ва татбиқ маҳсулот — шламни қайта ишлаш усулларини аҳамиятга эга. (PhD) илмий даражасини берувчи диссертацияни
қилиш технологик маркази мис металлургияси яратиш, сочма конларда гравитация усулида олиш муваффақиятли ҳимоя қилди.
лабораторияси бошлиғи, олмалиқлик ёш олим технологиясини ишлаб чиқиш ва мавжуд техноло- Янги технология “Олмалиқ кон-металлургия
Орифжон Усмонқулов томонидан ишлаб чиқилди. гияларни такомиллаштиришни талаб этади. комбинати” АЖ мис эритиш заводининг олтин ва Иқтидорли олим айни кунларда ишлаб чиқариш
кумушни аффинажлаш цехида ишлаб чиқаришга корхоналари техноген чиқиндиларини комплекс
Платина дунёдаги энг қимматбаҳо металл бў- Қимматбаҳо металлар ишлаб чиқарувчи етак- татбиқ қилинган. қайта ишлаш орқали камёб ва ноёб металларни
либ, олтиндан ҳам юқори қийматга эга. Шу боис, чи давлатлар чиқиндиларни қайта ишлаш орқали ажратиб олиш технологиясини яратиш устида
заргарлар уни “металлар маликаси” деб аташади. платина гуруҳи металларини соф ҳолда ажратиб Орифжон устозлари билан бирга комбинатда тадқиқотлар олиб боряпти.
олиш технологияси бўйича кенг миқёсли тадқиқот- палладий ишлаб чиқариш технологиясини тако-
Платина сўзи лотинча “platinum” сўзидан олин- лар олиб боряпти. Аффинаж цехи ташландиқ миллаштириш бўйича ҳам илмий тадқиқотлар Орифжон Усмонқулов сингари олимлар эри-
ган бўлиб, “кичик кумуш” маъносини англатади. эритмалари таркибидаги бундай металлар миқдо- олиб борди. Натижада палладий ажратиб олиш- шаётган муваффақиятлар замирида мамлакати-
Унинг бундай номланишига сабаб унинг ташқи рини, кимёвий тузилишини аниқлаш усулларини нинг янги, инновацион, бошқа давлатларда ўхша- мизда таълим, илм-фан, хусусан, кимё ва физика
кўринишидир. ҳамда олтин электролити чиқинди эритмалари- ши йўқ технологияси яратилди ва ишлаб чиқариш- фанларига қаратилаётган эътибор мужассам.
дан платинани соф ҳолда ажратиб олиш техноло- га татбиқ қилинди. Ушбу технология олдингисига
Саноатда кенг қўлланиладиган мазкур металл- гиясини яратиш ва ресурстежамкор технологияни қараганда тозалик даражаси юқори ва бир неча Ёш олим ана шундай ғамхўрликдан янада
га талаб жуда юқори. Бу эса унинг қиймати янада ишлаб чиқиш алоҳида аҳамият касб этади. баробар кўп палладий олиш имкониятини берди. куч олиб, янги марраларни забт этиш, юртимиз
ошишига сабаб бўлган. Платинадан техника, тиб- илм-фани ривожига хизмат қиладиган илмий ян-
биёт ва заргарлик каби соҳаларда турли буюмлар гиликлар, кашфиётлар яратишга бел боғлаган.
ясашда фойдаланилади.
6 2022 йил 24 июнь, 125-сон
27 июнь — Матбуот ва оММавий ахборот
воситалари ходиМлари куни
Исҳоқхон тўра Ибрат фаолият МО/ИР ПУБЛИЦИСТ,
доираси кенг шоир ва олим,
ношир ва публицист, педагог ва МАТБААЧИ ВА НОШИР
сайёҳ, миллий уйғониш даврининг Бу йил Ис³о¿хон тºра Ибрат таваллудига 160 йил тºлади. Мана шундай
машҳур ислоҳотчиси сифатида кунларда улу¢ мутафаккирни эслаш, унинг ру³ини шод ¿илиш хайрлидир
бутун ҳаётини Ватан ва миллат
манфаатларига, унинг истиқлолига тубдан ислоҳ қилиш масаласига бутун куч ва ғай- методининг хос хусусиятларини кўрсатиб берган баҳра топмай юрдуқларина жоним ачиб, Қозон Ҳусаин Макаев ва Абдулрауф Шаҳидий Исҳоқхон
бағишлади. Шу боис, унинг бой ратини, билимини, ҳатто мол-мулкини, керак бўл- “Раҳбари муаллимин ёки муаллимларга йўлдош” тарафиндан бир мулла (Ҳусаин Макаев — У.Д.) Ибрат билан ёнма-ён туриб ишлайди. Туркистон
маданий-маърифий, илмий-бадиий ганда, жонларини ҳам бахш этди. методик қўлланмаси ўлкамизда кенг тарқалаётган, жалб эдуб, мактаб қилиб бердим. Мактабнинг ўлкасининг чекка бир қишлоғида матбаанинг ву-
мероси нафақат мамлакатимизда, янги ўқув усуллари вужудга келаётган бир пайт- кушодиға уч ой бўлгани йўқ, йигирмадан зиёда жудга келиши ўзбек халқининг таълим-тарбия,
ҳатто яқин ва узоқ хорижда ҳам Исҳоқхон Ибрат Тошкент жадидлари раҳбарлик да мазкур домла ёш болалар руҳиятига, билим кичик болалар тамом саводи чиқиб, ҳар нарсани маърифат соҳасидаги улкан ютуғи эди. Бу ҳақда
кенг ўрганилмоқда. Кейинги қилган “Тараққий”, “Тужжор”, “Садойи Туркистон” савиясига мос келмайдиган китобларни ўқитишни ёзадурган бўлдилар. Тўрт-беш, етти-саккиз са- “Таржимон”, “Вақт” газеталарида туркум мақолалар
йилларда Ибратнинг “Мезон “Ал-ислоҳ” каби газета-журналларда, Маҳмудхўжа давом эттиради. налар Қўқонга юруб, ҳеч нарса билмаган мулла- эълон қилинган.
уз-замон” (“Замон тарозуси”) Беҳбудийнинг “Ойина” журналида, Обиджон Маҳ- воччалар батамомиҳи арабий муколамаға қодир
маърифий асарининг япон ва ўзбек мудовнинг “Садойи Фарғона” газетасида шеър ва Ушбу мактабнинг моҳиятини, эски схоластик бўлуб, ҳар бир китобларни мутолаа этадурган Исҳоқхон матбаани очган йилиёқ уни кенгай-
профессорлари Хисао Коматсу ва мақолалари билан фаол иштирок этди. У Мунав- мактаблардан ҳеч қандай фарқи йўқлигини аниқла- бўлдилар. Шул сабабдан биз кўзумиз ила тажри- тириш, ўлкада кўзга кўринган босмахоналардан
Бахтиёр Бобожонов томонидан варқорининг таклифига биноан бир неча марта ган Исҳоқхон Ибрат ўшанда Ҳусанхўжа домладан ба қилиб, бул ўқутиш (усули савтия)га тамом бирига айлантириш учун ҳаракат қилди, керакли
ҳамкорликда Тошкент ва Токиода Тошкентда, унинг мактаби имтиҳонларида ишти- қаттиқ ранжийди. Эътиборли томони шундаки, ихлос қилдик. (“ТВГ”, 1913, 38-сон). анжомлар тайёрлади, ҳукуматга ариза ҳам берди:
нашр этилиши, шоир шеърларининг рок этди, улар ҳақида туркум мақолалар эълон Исҳоқхон Ибрат 1907 йили Тошкентга келган кун- “Ушбуни эълон этамиз. Ушбу кундан ибтидоан
салмоқли сўзбоши билан Туркияда қилди. Мунавварқори 1907 йилда Исҳоқхон тўрага лари ушбу мактабни кузатган ва ўқитувчиси билан Шуни алоҳида таъкидлаш ке- матбааимизда заказлар қабул қилинадур. Чунон-
чоп этилгани ушбу фикрни махсус “Даъватнома” билан мурожаат қилади: суҳбатлашган. Ҳусанхўжа домла ўзининг “Тошкент ракки, бу мунозара энди дунё чи, рисолалар, ҳар хил бланкалар ва табрикнома-
тасдиқлайди. мусулмон мактаблари ҳақинда” мақоласида “усули юзини кўраётган “усули лар, ишчўтлар, карточкалар, мактуб варақала-
“Ҳурматлу Исҳоқхон ҳожи жанобларина! 1907 савтия” методига асосланган жадид мактабларни жадид” (“усули савтия”) ме- ри, ҳар нима чоп этмак мумкин... Матбаамизни
улуғбек долиМов, йил май ойиндан эътиборан Тошкантда Тарнов- танқид қилади ва эски — анъанавий мактабларни тоди билан “усули қадим” вилоятда танҳо қилмоқ аввалдан матлабимиз-
педагогика фанлари доктори боши маҳалласидаги “Хония” мактабинда тала- номига ислоҳ қилиш — калтак билан жазолашни (“усули ҳижоия”) методи ўртасидаги курашларнинг дур. Анқариб уруфот босмахонаси ҳам очилур,
Президентимиз Шавкат Мирзиёев юксак лаво- баларни(нг) йиллик имтиҳонлари бошланур. Сиз, бекор қилиш, уларни жамоа-жамоа қилиб ўқитиш бошланиши эди. Бу мунозара кейинроқ жиддий асбоблар ҳам тайёр. Ҳукуматдан ижозат олин-
зимини бажаришга киришган дастлабки кунларда ҳурматлудан рижо қилурмизки, тавобингизда ва давоматни тартибга солиш талаби билангина сиёсий курашларга айланиб кетди. ган”. (Исҳоқхон Ибрат. Илми Ибрат. 1908 й. 16-бет).
Наманган вилоятига сафари чоғида истиқлол фи- бўлғон усули жадидия мактаблари мудирлари ила чиқди. Фақат буларнинг ўзи ўқув-тарбия савияси-
дойиларидан Исҳоқхон тўра Ибрат ҳақида гапи- имтиҳон мажлисларина ташриф қилсангиз, муал- ни кўтаришда сезиларли натижа бера олмас эди. Ҳаётда юз бераётган ҳар қандай ижобий ўзга- Миллат маънавияти, маорифи, илм-фани
риб, унинг музейини қайта тиклаш ва тўлдириш, лим ва шогирдлар Сиздан мамнун бўлур эдилар. Чунки бундай мактабларда ўқув-тарбия асосини ришлар Исҳоқхон Ибрат публицистикасига асо- тараққиётида матбуотнинг улкан аҳамиятини
асарларини нашр этиш ҳақида қимматли фикрлар ўқувчи тушуниб етмайдиган ўта мураккаб китоб- сий мавзу бўлиб кирди. Таълим-тарбия, маориф, яхши тушунган жадид мутафаккирлари Беҳбу-
баён қилган эди. Дарҳақиқат, мустақиллик, ис- Муҳибингиз Мунавварқори. 15 март, 1907 йил”. лар, фақат диний ақидаларни тушунмасдан қуруқ фан ва маданият, техника соҳасидаги янгиликлар дий, Мунавварқори, Авлоний, Убайдуллахўжаев,
тиқлол мафкураси миллат, Ватан учун жон фидо Бу таклифга биноан Исҳоқхон Ибрат ўз яқин- ёдлаш ташкил қилар, бунинг устига кўплаб тавсия унинг мақолаларида акс-садо берди. 1912 йил Обиджон Маҳмудовлар ташкил этган газета ва жур-
қилган инсонларнинг умумбашарий ишларини, ўл- лари Ҳусаин Макаев, шогирди Мулла Искандар этилган китоблар араб ва форс тилларида эди. 7 июлда Қўқон ва Наманган шаҳарларида Наман- налларни қўллаб-қувватлаган, уларда ўз мақола ва
мас асарларини халқимиз тафаккурига, келажаги- Абдуваҳоб ўғли билан ярим ойга яқин Тошкентда ган — Қўқон темир йўлининг очилиши муносабати шеърлари билан фаол иштирок этган Исҳоқхон
миз эгалари — ёшлар шуурига сингдириш орқали бўлади, усули жадид мактабларида Мунавварқори Ўқитиш методи бутунлай яроқсиз бўлган бундай билан катта тантаналар бўлди. Исҳоқхон матбуот- Ибрат ўзи ҳам 1913 йилда “Матбааи Исҳоқия” қо-
амалга оширилади. жорий қилган имтиҳон маросимларида иштирок мактабларни енгил-елпи ислоҳ қилишга Исҳоқхон да бу воқеаларни моҳир журналист-публицист си- шида “Ал-тижорал Намангон” номида газета чиқа-
ХIХ асрнинг иккинчи ярми ва ХХ аср бошлари- этади, Мунавварқори ва Абдулла Авлоний ярат- Ибрат кескин қарши чиқди ва эски таълим-тарбия фатида ёритиб борди: “Тортиб қўйилган лентани ришга ҳаракат қилди, ҳукуматдан рухсат олиш учун
да мамлакатимиз маданий-маърифий, ижтимоий- ган дарсликлар билан танишади, “усули жадид” ҳамда ўқитиш тизимига доир ёзган танқидий мақо- кесиб, анинг устиға “Намангонга салом!” деган ариза ҳам беради. Бу ҳақда Оренбургда чиқадиган,
сиёсий ва фалсафий тафаккури тараққиётида мактаблари билан бир қаторда Тошкентдаги “усу- лаларида эски мактабларни ҳашарот уясига ўхша- ёзувни вогзолга рўбарў қилиб, ул поездға Наман- Марказий Осиёда, умуман, турк дунёсида машҳур
матбуот, нашриёт, матбаа ва кутубхоналар муҳим ли қадим” мактабларида ҳам бўлади ва ўз муно- тиб, шундай ёзади: “Болаларни эски мактаблар гонга шукрона байрамга борадурғон кишилар бўлган “Вақт” газетаси катта мамнуният билан
аҳамиятга эга бўлди. Публицистика жанри миллий сабатларини, танқидий қарашларини “Туркистон тушуб, алоҳида чиройлик қилиб, устига “Яхши қуйидагиларни ёзади: “Намангон мўътабариндин
уйғониш даври ўзбек адабиётининг энг илғор, ҳо- соатда!” деб ёзилган дарвозадан поезд ўтуб, На- Исҳоқ қози ҳазратлари “Ал-тижорал Намангон”
зиржавоб ажралмас бир қисмига айланди. У анча исҳоқхон ибрат тошКент жадидлари раҳбарлиК қилган мангонга қараб жўнаб, ўша аснода фотографлар исминда бир газета чиқарарға сўраб ариза берди.
масъулиятли, таъсирчан, оммавий, шу билан бир- “тараққий”, “тужжор”, “садойи турКистон” “ал-ислоҳ” ва ҳам алоҳида чиқарилган синимотограф ўшал Бу зот 1908 йилда Намангонда бир матбаа очган
га, ўзбек адабиёти учун нисбатан янги жанр бўли- Каби газета-журналларда, маҳмудхўжа беҳбудийнинг ерда ҳозир бўлуб, тасвирларни олиб турубдур- эди. Бу йил “Кутубхонаи Исҳоқия” исминда кутуб-
шига қарамай, маърифатпарварларнинг жанговар “ойина” журналида, обиджон маҳмудовнинг “садойи лар... 7 июлда Намангонда поездни(нг) дохили хона очиб, турк, татар, ўзбек, рус тилларинда
минбарига айланди. Шунинг учун ҳам Исҳоқхон фарғона” газетасида шеър ва мақолалари билан муносабати илан ўн кун сайил бўлуб, фуқоро бўлғон адабиёт китоблари олдирди. Ҳозир газе-
тўра Ибрат қатор публицистик мақола ва шеър- фаол иштироК этди. у мунавварқорининг таКлифига меҳнатидин роҳатга чиққанига хурсандлик тўйи та чиқармоқ ҳаддиндадур. Чин кўнгулдан муваф-
ларида матбуотнинг халқ маърифий-маданий, биноан бир неча марта тошКентда, унинг маКтаби бўладур”. (Намангондин умумий хабар хурсанди. фақият тилаймиз”.
сиёсий ҳаётидаги аҳамиятига юксак баҳо берди. имтиҳонларида иштироК этди, улар ҳақида турКум “ТВГ”, 1912, 56-сон).
У бошқа маърифатпарварлар каби ўз шеър ва мақолалар эълон қилди. Ҳар қанча ҳаракат қилса-да, Ибрат газета чиқа-
мақолаларини ўзбек тилидаги илк матбуот органи Журналист Исҳоқхон Ибрат кейинги “Намангон- ришга муваффақ бўла олмади. Узлуксиз мустамла-
бўлмиш “Туркистон вилоятининг газети”да эълон вилоятининг газети” саҳифаларида туркум мақо- ила жамоаларға тақсим қилиб, келиш-кетиш, дин умумий хабар хурсанди” мақоласида темир качиларнинг махфий органлари таъқибида бўлган
қилди, кескин мунозараларда фаол иштирок этди. лаларида эълон қилди. Исҳоқхон Ибрат публицис- калтак ила қамчи масъалаларин ислоҳ қилмоқ йўл ва Сирдарё устига кўприк қурилишида қўл кел- Ибратга рухсат бермадилар. Лекин ўз уйида ниҳо-
Маълумки, ушбу газета чор Россиясининг Тур- тикасида “усули қадим” ва “усули жадид” ўртаси- албатта лозимдур. Лекин ўқулажак китоблари ган замона техникасига, илм-маърифатига, халқ ятда бой кутубхона ташкил қилди ва “Кутубхонаи
кистон ўлкасидаги мустамлакачилик сиёсатини даги кескин курашлар етакчилик қилади. — мазкур эски китоблар, ўқутажак домлалар — қудратига, меҳнатига тасаннолар айтади, уларни Исҳоқия” деб атади. Унда дунёга машҳур Юсуф
мустаҳкамлаш, ерли аҳолини тобеликда, тутқун- эски домлалар, мактаблари-да — эски ҳашарот “хурсандлик тўйи”да қатнашишга даъват этади: Хос Ҳожибнинг “Қутадғу билиг” асари ноёб қўлёз-
ликда сақлаш мақсадида ташкил этилган эди. Бу Илғор педагоглар ХIХ аср охири ва ХХ аср бош- уялари бўлғондин бу масъалалар минг мартаба- масининг бир неча ўн йиллар давомида сақланиши
газета ўта қабиҳ, ўта салбий мақсадларни амал- ларига келиб, “усули қадимия”га қарама-қарши лаб ислоҳ этилса-да бекор ва беҳудадур”. Ўқингиз илм ҳикмат сизга ва ўтган асрнинг 20-йилларида Фитрат ва Лутфул-
га оширишни кўзлаган бўлса-да, миллий уйғониш давр талабларига жавоб бера оладиган, замона- бу иш катта Ибратдур, ла Олимийлар томонидан давлат кутубхонасига
ҳаракатининг етакчи намояндалари ҳали жадид вий педагогиканинг илғор ютуқлари билан қурол- Халқ фарзандларининг ўн-ўн беш йиллаб мак- топширилиши “Кутубхонаи Исҳоқия”нинг буюк аҳа-
газета ва журналлари дунё юзини кўрмаган бир ланган “усули жадидия” мактабларини вужудга таб ва мадраса тупроғини ялаб, охири саводсиз Агар илм ўрганурсиз, миятини таъминлайди. Надоматлар бўлғайким,
пайтда бу газета саҳифаларидан миллат ман- келтира бошлади. Улар хотин-қизларни маърифат ёки чаласавод бўлиб чиқишлари Ибратни изтироб- барча ишда сизга нусратдур, 30-йиллар қатағони авж палласида бу кутубхона
фаатлари йўлида, ўзларининг орзу-армонларини нуридан баҳраманд қилиш ғоялари билан чиқиб, га солди. Чунки узоқ йиллар Шарқ ва Ғарб давлат- бор маънавий бойликлари билан барбод этилди.
халққа етказишда минбар сифатида фойдаланди. уни ўз амалий фаолиятларига ҳам татбиқ қилиш- ларида таълим-тарбия, илм-фан соҳасидаги буюк Агар илм ўлмаса,
Шунинг учун ҳам мазкур газета ўзбек публицисти- ди. Исҳоқхон Ибрат янги мактабларни олқишлаб- ўзгаришларни кузатган мутафаккир ўз ватанидаги нодон умри барча кулфатдур, Халқ ўртасида китоб ва турли хил рисолаларга
каси ва журналистикаси тарихининг илк саҳифаси гина қолмай, уларни “усули қадим” тарафдорла- ҳеч бир ўзгаришсиз фаолият кўрсатиб келаётган талаб ортиши натижасида “Матбааи Исҳоқия” 1910
ҳисобланади. ридан қаттиқ туриб ҳимоя қилди. Бу ўринда 1907 бундай мактаблар миллатни хароб қилишини ту- Бу ашёйи жадиди мубаддини асли ҳикматдур, йилда Наманган шаҳрига кўчирилди ва типолито-
Комил Хоразмий, Сатторхон Абдуғаффоров, йилда Исҳоқхон Ибрат билан Тошкент шаҳар Себ- шуниб етган ва чет эллардалигидаёқ уларни туб- Ажиб бир фойизи арзоқи инсоний вагон келди. графияга айлантирилди. Қисқа вақт ичида ўзининг
Муҳиддинхўжа қози, Шарифхўжа қози, Рожий зор даҳасидаги эски мактабдор Мулла Ҳусанхўжа дан ўзгартириш фикрига келган эди: “Агар виждон, “Санъати Ибрат”, “Илми Ибрат”, “Жомеъ ул-хутут”
Марғиноний, Фурқат, Саидрасул Саидазизов каби ўртасида кечган мунозара диққатга сазовор. Мул- инсоф ила муҳокама қилсак, таваққуфсиз ва та- (“ТВГ”, 1911, 14-сон). асарларини босмадан чиқарди, ўзга муаллифлар-
Миллий уйғониш даврининг дастлабки намоян- ла Ҳусанхўжа домла ўз мактабини енгил-елпи ис- раддудсиз эски мактабларимизни асосларидан Афсуски, бундай ишларда Чор ҳукумати, ге- нинг асарларини нашрга тайёрлади. Афсуски,
далари — янгича маърифатпарварлик оқимининг лоҳ қилиб, “жадид мактаби” деб эълон қилади ва йиқиб, жойларига тартиб ва интизом билган, нерал губернаторлик ҳеч қачон мустамлака ўлка Исҳоқхон Ибратнинг улкан орзу-умидлари армон
раҳнамолари ушбу газетада ўз мақолалари, шеър- бу ҳақда газета маъмурияти қуйидагиларни ёзади: янги усул домлаларнинг ҳимоясида бўлган мак- халқи манфаатларини назарда тутган эмас эди, бўлиб қолди: октябрь тўнтаришининг дастлабки
лари билан фаол иштирок этган. Шулар қаторида таблар очмак лозимдур. Эски мактабдорлари- аксинча, унинг маънавий ва моддий бойликлари- йилиёқ шўро ҳукумати “Матбааи Исҳоқия”ни зўрлик
Исҳоқхон Ибрат ҳам бор эди. “Мулла Ҳусанхўжа Эшон ўғли ушбу 1907-нчи мизни деҳқончилик ҳунарларига саҳв этмак муво- га эгалик қилиш, тезроқ ва кўпроқ ташиб кетишни билан тортиб олди...
Унинг биз тўплаган мақолалари элликдан ошиқ йилни(нг) биринчи сентабридан бошлаб сартия фиқи ҳақиқатдур”. (“ТВГ”, 1907, 66-сон). мақсад қилиб қўйган ва бунга эришган эди. Албат-
бўлиб, шулардан тахминан 30 таси “Туркистон ви- болаларига ўқитадурғон усули қадимиямизни та, буларни мустамлакачи ҳукумат газета саҳифа- 2018 йили Тўрақўрғонда Президентимиз
лоятининг газети” саҳифаларида босилган. Публи- усули жадид тартибига олиб, жамоа-жамоа қи- Исҳоқхон Ибрат мақолаларида эски таъ- ларида айтиш амри маҳол эди. Шавкат Мирзиёев таклифига биноан буюк мута-
цистикасининг асосини маърифатпарварлик ғоя- либ ўқитадур. Чораки, мазкур тариқа тартибида лим-тарбия тизимига кескин қарши чиқар, “усули Исҳоқхон Ибратнинг бу туркум мақолалари факкир Ибрат номидаги мажмуа ташкил этилиб, у
лари ташкил этади. У дастлабки мақолаларидан мактаб болаларини(нг) тез фурсатда саводлари савтияи тадрижия” методини тарғиб қилар экан, журналистиканинг энг долзарб жанри — репор- катта боғ, унинг ўртасида Исҳоқхон тўра Ибратнинг
бошлаб меҳнаткаш халқ бошидаги оғир мустам- чиқиб, кўб фойдалар ҳосил бўлур экан. Биринчи у, биринчи навбатда, ўзининг амалий педагогик таж жанрининг анча мукаммал ва чиройли на- маҳобатли ҳайкали, миллий усулда айвон, мусиқа-
лакачилик зулмини фош этишга, халқни маънан жамоа “Ҳафтияки шариф”, иккинчи жамоа “Кало- фаолиятига, ўлкага кириб келаётган илғор педа- мунаси деса арзийди. Ҳаётда юз бераётган ҳар ли фаввора, замонавий матбаа, болалар боғча-
уйғотишга ҳаракат қилди. Шунинг учун ҳам Ибрат ми шариф”, учинчи жамоа “Чахор китоб” билан гогик технологияларга суянди. 1907 йилда қишлоқ қандай ижобий ўзгаришлар Исҳоқхон тўра Ибрат си, чет тилларни ўқитишга ихтисослаштирилган
асрлар давомида ҳеч бир ижобий ўзгаришсиз ке- “Фузулий” ёки “Навоий”, тўртинчи жамоа “Илми болалари учун иккинчи марта эски мактаблардан публицистикасига асосий мавзу бўлиб кирди. Таъ- 400 ўринли мактаб-интернат, тарихий-меъморий
лаётган эски схоластик таълим-тарбия, ўқув-ўқи- фароиз” ўқуб, муддати икки ёинки уч йил миёна- тубдан фарқ қилган, бепул “усули жадид” макта- лим-тарбия, маориф, фан ва маданият, техника музейдан иборат барпо этилган обидаларни ўз
тув тизимига қарши кураш бошлади. сида мадрасаларда ўқумоқни хоҳлаганлари мад- би очди. Бу мактабда ўз фарзандлари билан бир- соҳасидаги янгиликлар унинг публицистик мақо- ичига олади. Шунингдек, давлатимиз раҳбари то-
Ўзбек мутафаккирлари — жадидчилик ҳара- расаларга чиқиб ўқумоққа қодир бўлур эканлар. га 50 нафар қишлоқ болаларини ўқитди. Мактаб лаларида ўз ифодасини топди. Жадид матбуоти- монидан яқинда — 2022 йил 9 июнда имзоланган
катининг М.Беҳбудий, Мунавварқори, Абдулла (“Туркистон вилоятининг газети”, 1907 й. 66-сон). “Исҳоқия боғи”даги ҳашаматли бинода — катта, нинг вужудга келиши билан унинг саҳифаларида “Исҳоқхон Ибрат номидаги Наманган давлат чет
Авлоний, Исҳоқхон Ибрат, Сиддиқий Ажзий каби ёруғ, деразали хонага жойлашган бўлиб, у янги Исҳоқхон Ибратнинг мақола ва шеърлари ҳам тез- тиллари институтини ташкил этиш тўғрисида”ги
сардорлари ўз ватанини мустақил, халқини ривож Юқоридаги сўзлардан маълум бўладики, Мул- ўқув қуроллари, асбоб-ускуналари — парта, стол- тез кўрина бошлади, газета ва журнал мутасадди- қарор мутафаккир бобомиз педагогик фаолияти-
топган халқлар билан тенг кўришни орзу қилди. ла Ҳусанхўжа домла ўз мактабини “ислоҳ” қилиб, стул, қора тахта (доска), бўр, курраи арз (глобус), ларига чин кўнгилдан муваффақиятлар тилади. нинг ёрқин эътирофи бўлди.
Буни амалга оширишда мактаб ва мадрасаларни жамоа-жамоага бўлиб ўқитишдан ташқари ҳеч янги китоблар, дарсликлар, дафтар-қаламлар Исҳоқхон Ибрат 1908 йилда Москва ва
қандай ижобий ўзгариш киритгани йўқ. Халқ фар- билан жиҳозланди ва таъминланди, ўқиш-ўқитиш Петербург саёҳатида, диққатга сазовор ўқув ва ма-
зандларини саводли қилишда катта эътибор қозо- ишларини ўзи тузган дастур асосида олиб борди. даният масканларида бўлади. Эрмитажда сақла-
наётган “усули савтия” методи (ҳозирги бошланғич наётган “Мусҳафи Усмоний”ни кўзига суртади.
синфларда қўлланадиган “аналитик товуш мето- У “усули жадид” мактабининг ниҳоятда катта Қайтишда Оренбург ва Уфа шаҳарларида бўлади,
ди” — У.Д.) асосида Саидрасул Саидазизовнинг афзалликларини исботлашда кўпроқ ўзи эришган туркий халқларнинг улуғ мутафаккирлари Ризоид-
“Устоди аввал”, Мунавварқорининг “Адиби ав- ютуқларга, ўз амалий фаолиятига татбиқ қилган дин Фахриддиннинг “Шўро” журнали билан, Фотиҳ
вал” алифбо ва ўқиш китоби дарсликлари нашр- янги методларга асосланди. Ибратнинг ушбу сўз- Каримийнинг “Вақт” газетаси билан алоқа ўрната-
дан чиққан, Исмоилбек Гаспринскийнинг “Хўжаи ларига эътибор беринг: “Мен ҳам ўзимга қарашлик ди ва уларнинг доимий муштарийсига айланади,
сибён” алифбоси ва “усули савтияи тадрижия” ўнта-ўн бешта болаларни(нг) эски мактабда ҳеч “усули жадид” хусусида улар билан узоқ суҳбатла-
шади. Оренбургда Исҳоқхон Гауфман деган мат-
баачидан пулини ўн йил давомида тўлаш шарти
билан кредитга литографик машина сотиб олади
ва уни бутун анжомлари билан жуда катта ма-
шаққатларга қарамай, Оренбургдан Қўқонга поезд-
да, Қўқондан Тўрақўрғонга туяларда олиб келди.
1908 йилда бир неча йилдан бери бўш ётган, ўзи
қурдирган ҳаммом биносида босмахона ташкил
қилади ва “Матбааи Исҳоқия” номи билан ишга ту-
ширади. Матбаа ишларидан анча хабардор бўлган
“Янги Ўзбекистон” ва “Правда Востока” Бош муҳаррир: Таҳририятга келган қўлёзмалар тақриз қилинмайди ва Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси ҳузуридаги Навбатчи муҳаррир: Рисолат Мадиева
газеталари таҳририяти” ДУК Салим ДОНИёРОВ муаллифга қайтарилмайди. Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги Мусаҳҳиҳ: Малоҳат Мингбоева
Дизайнер: Зафар Рўзиев
МУАССИС: Газетанинг етказиб берилиши учун обунани расмийлаштирган томонидан 2020 йил 13 январда 1047-рақам билан рўйхатга олинган.
Ўзбекистон Республикаси ташкилот жавобгар. Нашр индекси — 236. Буюртма — 2052. Манзилимиз:
85744 нусхада босилди. 100029, Тошкент шаҳри,
Вазирлар Маҳкамаси Газета таҳририят компьютер марказида саҳифаланди. Матбуотчилар кўчаси, 32-уй
Газетанинг полиграфик жиҳатдан сифатли Ҳажми — 3 табоқ. Офсет усулида босилган. Қоғоз бичими А2.
чоп этилишига “KOlOrPaK” МЧЖ масъул. Баҳоси келишилган нархда. ЎзА якуни — 22:46 Топширилди — 23:45
Девонхона: (0-371) 233-70-98 Котибият: (0-371) 233-56-60 Эълонлар: (0-371) 233-57-15 E-mail: [email protected] “KOlOrPaK” МЧЖ босмахонасида чоп этилди.
Босмахона манзили: Ўзбекистон, 100060.
Тошкент, Янги шаҳар кўчаси, 1-А уй.
Босмахона телефони: (78) 129-29-29
The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.
№ 125 (647), 2022 йил 24 июнь, жума Янги Ўзбекистон нашри кунги
Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search
Янги Ўзбекистон 24.06.2022
- 1 - 6
Pages: