Янги Ўзбекистон 02.05.2022

2020 йил 25 январдан чиқа бошлаган

Ижтимоий-сиёсий газета № 87 (609), 2022 йил 2 май, душанба

ªЗБЕКИСТОН ХАЛ¯ИГА Ўзбекистон Республикаси Президентининг
РАМАЗОН ²АЙИТИ ТАБРИГИ қаРоРи

Қадрли ватандошлар! Жумладан, Бухорода — етти улуғ рибмиз. Айрим минтақалардаги мо- ча мусулмонларни Рамазон ҳайити РАМАЗОН ²АЙИТИНИ
Аввало, сиз, азизларни, юртимиз- пир, Сурхондарёда — Имом Терми- жаролар тез аланга олиб, тинчлик ва билан самимий табриклаб, уларга НИШОНЛАШ Тª¡РИСИДА
даги барча мўмин-мусулмонларни, зий зиёратгоҳлари, Қашқадарёда хавфсизликка жиддий таҳдид туғдир- тинчлик, бардавом тараққиёт ва рав-
бутун халқимизни муборак Рамазон — Абу Муин Насафий, Тошкент ви- моқда. Буларнинг барчаси олдимизга нақ тилаймиз. Янги Ўзбекистонда амалга ошири- Ўзбекистон Республикаси Президенти-
ҳайити — Ийд ал-Фитр билан чин лоятида — Занги ота, Наманганда муҳим вазифаларни қўйиб, доимо лаётган кўлами теран, аҳамияти юксак нинг 2022 йил 30 апрелдаги “Ўзбекис-
қалбимдан самимий табриклаб, бар- — Султон Увайс Қараний, Тошкент ҳушёр ва огоҳ, замон билан ҳамнафас Азиз ватандошлар! ислоҳотлар халқимизнинг тинч ва фаро- тон Республикаси Президентининг 2021
чангизга ўзимнинг чуқур ҳурматим ва шаҳрида — Сузук ота ёдгорлик маж- бўлиб яшашни тақозо этмоқда. Ушбу муборак кунларни хона- вон ҳаётини таъминлаш, инсон қадрини йил 20 декабрдаги “2022 йилда расмий
эзгу тилакларимни изҳор этаман. муаси каби мўътабар масканлар ҳар дон ва маҳаллаларда, шаҳар ва улуғлаш, фуқаролар учун виждон эркин- саналарни нишонлаш даврида қўшимча
Қалбларимиз қувончга ва эзгу ни- томонлама обод қилингани бу фикр- Муқаддас динимиз ҳам чин му- қишлоқларимизда мазмунли ва лиги ҳуқуқини тўлиқ кафолатлашнинг ишланмайдиган кунларни белгилаш ва
ятларга тўлган ушбу саодатли ва ни яққол тасдиқлайди. сулмон одам ҳар қандай синов ва кўтаринки кайфиятда ўтказиш учун мустаҳкам асоси бўлиб хизмат қилмоқда. дам олиш кунларини кўчириш тўғрисида”ги
мунаввар дамларда аввало шундай муаммога ҳамиша тайёр туриши Рамазон ҳайити муносабати билан ПФ-35-сон Фармонига ўзгартиришлар ки-
табаррук кунларга етказгани, байрам- Ҳозирги кунда ана шу хайрли зарурлигини, пок ният, эзгу амал- юртимизда дам олиш кунлари эълон Юртимиздаги барча мўмин-мусулмон- ритиш тўғрисида”ги ПФ-131-сон фармони
ни тинч ва осуда муҳитда, оиламиз, амалларимизнинг мантиқий даво- лар билан яшайдиган бандаларга қилинганидан хабарингиз бор. лар муборак Рамазон ойини бу йил ҳам билан 2022 йил 3-4 май кунлари қўшимча
эл-юртимиз билан ҳамжиҳатликда ми сифатида Бухорода — Мир Араб албатта юксак ажру мукофотлар Ўйлайманки, бундай қулай яратилган қулайлик ва имкониятлардан дам олиш кунлари сифатида белгиланган-
кутиб олаётганимиз учун Яратганга олий мадрасаси, Самарқандда — ато этилишини уқтириб келади. шароит байрамнинг файзу таровати- самарали фойдаланиб, тинч ва осуда лиги маълумот учун қабул қилинсин.
чексиз шукроналар айтамиз. Имом Бухорий ёдгорлик мажмуаси ни, қадр-қимматини янада оширади. ҳаётнинг қадрига етиш ҳамда унга шук-
Халқимиз асрлар давомида буюк ҳамда Тошкент шаҳрида — Ўзбекис- Шу маънода, юртимизда барқа- Бинобарин, ушбу ҳордиқ кунлари рона келтириш кайфиятида ўтказдилар. 2. Қорақалпоғистон Республикаси
диний қадрият, саховат ва меҳр-оқи- тондаги Ислом цивилизацияси мар- рорликни таъминлаш, ўзаро ҳурмат — мўътабар ота-оналарни зиёрат Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тош-
бат рамзи сифатида эъзозлаб келаёт- казида кенг кўламли қурилиш ва бун- ва ҳамжиҳатликни мустаҳкамлаш, қилиш, беморлар ва муҳтожлар ҳо- Халқимиз учун эзгулик ва мурув- кент шаҳар ҳокимликлари Дин ишлари
ган бу улуғ айём кейинги пайтда ижти- ёдкорлик ишлари олиб борилмоқда. қадимий ва ўлмас қадриятларга та- лидан хабар олиш, яқинлар билан ват, руҳий покланиш ойи ҳисоблан- бўйича қўмита, Маҳалла ва нуронийлар-
моий ҳаётимизда янада мустаҳкам янган ҳолда тараққиёт сари жадал дийдор кўришиш учун яхши имкони- ган ушбу қутлуғ кунларда уламолар, ни қўллаб-қувватлаш вазирлиги ҳамда
ўрин эгаллаб бораётгани албатта бар- Муҳтарам юртдошлар! одимлаш — давр талабидир. ятдир. имом-хатиблар, муҳтарам фахрийлар, жамоат ташкилотлари билан ҳамкорлик-
чамизни хурсанд қилади. Маълумки, дунё бўйлаб тарқалган Ишончим комил, жамиятимизда маҳалла оқсоқоллари ва фаоллари то- да Рамазон ҳайити халқимизнинг миллий
Айниқса, бу йилги Рамазон байра- коронавирус пандемияси туфайли Ана шундай аниқ мақсадларни ижтимоий-маънавий муҳитни янада монидан жойларда 20 мингдан зиёд ва диний анъаналарига мос равишда ўтка-
ми “Инсон қадри ва манфаатлари муборак Ҳаж ва Умра амалларини кўзлаб, доимо олдинга интилган яхшилаш, ҳар бир инсоннинг, авва- маънавий-маърифий тадбирлар амалга зилиши учун тегишли чора-тадбирларни
учун” деган олижаноб ғояни ўзида адо этиш учун баъзи чекловлар ки- тақдирдагина биз бугун — кечаги- ло, ёшларнинг ҳаётда муносиб ўрин оширилди. Айниқса, саховат тадбирлари амалга оширсин.
мужассам этган Янги Ўзбекистон ритилган эди. Қандай оғир бўлиши- дан, эртага — бугунгидан кўра кат- эгаллашига кўмаклашишга қаратил- доирасида 100 мингдан ортиқ кам таъ-
тараққиёт стратегияси асосида кенг га қарамай, жорий йилнинг январь та ютуқларга эришмоғимиз, обод ва ган инсонпарварлик руҳидаги ишла- минланган хонадонлар ҳолидан хабар Туризм ва маданий мерос вазирлиги
кўламли ислоҳотларимиз янада юк- ойидан бошлаб фуқароларимизнинг фаровон ҳаёт кечирмоғимиз мумкин римизнинг аҳамиятини халқимиз олиниб, уларга ижтимоий ёрдам ва кўмак Транспорт вазирлиги билан биргаликда
сак босқичга кўтарилаётган тарихий Умра зиёратига боришларини қайта бўлади. албатта яхши тушунади ва уларни кўрсатилди. Бу эса юртдошларимизнинг юртдошларимиз учун муборак Рамазон
шароитда ўтаётгани унинг файзи ва йўлга қўйдик ва қисқа вақт ичида 35 амалга оширишда фаол иштирок ҳаётдан рози бўлиб яшаши ҳамда Рама- ҳайити кунларида мўътабар зиёрат-
шукуҳини кескин оширмоқда. мингга яқин юртдошларимиз қулай Барчамизнинг умидимиз ва таян- этади. зон ҳайити байрами шукуҳининг янада гоҳлар ва тарихий қадамжоларга зиёрат-
Чиндан ҳам, дунё аҳлини ўзаро шароитларда орзиқиб кутилган бун- чимиз бўлган ёшларимизнинг қалби Муҳтарам юртдошларим! ошишига хизмат қилмоқда. ларини ташкил этиш мақсадида қулай
дўст ва биродар бўлиб, тотувлик ва дай эзгу амалларини бажариш имко- ва онгида ана шу муҳим фазилат- Сизларни, бутун халқимизни мам- шароит ва имкониятлар яратсин.
ҳамкорликда яшашга даъват этади- ниятига эга бўлди. ларни уйғунлаштириб, уларни жаҳон лакатимизда кенг нишонланаётган Муборак Рамазон ҳайити моҳия-
ган Рамазон ҳайити инсон қадрини Яна бир хурсандчилик — бу йил майдонида рақобатбардош етук ав- муборак Рамазон ҳайити билан яна тида мужассам бўлган хайру саховат, 3. Ўзбекистон Миллий телерадиоком-
улуғлашнинг ёрқин намунаси, десак, муборак Ҳаж ибодатини амалга лод этиб тарбиялашимиз шарт. бир бор чин юракдан қутлаб, барчан- меҳр-оқибат, инсонпарварлик сингари панияси, Ўзбекистон Миллий ахборот
айни ҳақиқатни айтган бўламиз. ошириш учун имконият пайдо бўлга- гизга сиҳат-саломатлик, бахту сао- азалий анъана ва қадриятларимизни агентлиги ва бошқа оммавий ахборот
Ҳеч шубҳасиз, биз инсон қадри- нини сиз, азизларга етказишдан ғоят Ҳеч қачон унутмайлик, дунёда- дат, оилаларингизга хотиржамлик, асраб-авайлаш ҳамда кенг тарғиб этиш, воситаларига Рамазон ҳайитини нишон-
ни унинг диний соҳадаги ҳуқуқ ва мамнунман. Бу — синовли кунларда ги ўтда ёнмайдиган, сувда чўкмай- файзу барака тилайман. халқимизнинг эзгу ният ва орзу-интилиш- лаш билан боғлиқ тадбирларни кенг ёри-
манфаатлари билан узвий боғлиқ сабр-тоқат ва матонат билан барча диган энг катта бойлик бу — би- Байрам шукуҳидан қалбларимиз ларини қўллаб-қувватлаш мақсадида: тиш тавсия этилсин.
ҳолда кўрамиз. Шунинг учун сўнгги қийинчиликларни енгиб ўтган ватан- лим ва тарбиядир. янада нурафшон бўлсин!
йилларда мамлакатимизда диний дошларимиз учун Аллоҳ таолонинг Она юртимиз тинч, ҳаётимиз 1. Жорий йилда Рамазон ҳайитининг 4. Ўзбекистон Республикаси Президен-
қадриятларимизни тиклаш, бебаҳо яна бир марҳамати, десак, тўғри Бу борада бой миллий анъанала- фаровон бўлсин! биринчи куни 2 май — душанба кунига тининг айрим қарорлари иловага мувофиқ
илмий-маънавий меросимизни ўрга- бўлади. римиз асосида шаклланган ўзбекона тўғри келиши тўғрисида Ўзбекистон му- ўз кучини йўқотган деб ҳисоблансин.
ниш ва тарғиб этиш борасида улкан Ҳурматли дўстлар! тарбия билан бирга бизга яқин дўст Шавкат МИРЗИЁЕВ, сулмонлари идораси Уламолар кенгаши
ишлар амалга оширилмоқда. Ҳозирги пайтда дунёдаги вазият ва хайрихоҳ бўлган давлатлардаги Ўзбекистон Республикаси томонидан қабул қилинган қарорни ино- 5. Мазкур қарорнинг ижросини назо-
қандай шиддат билан ўзгариб бора- илғор ҳамда замонавий таълим таж- батга олиб, мамлакатимизда 2022 йил рат қилиш Ўзбекистон Республикасининг
ётганини барчамиз кўриб-билиб ту- рибаларидан оқилона фойдалансак, Президенти 2 май куни Рамазон ҳайити байрами си- Бош вазири А.Н.Арипов ва Ўзбекистон
кўзлаган улуғ мақсадларимизга ал- фатида кенг нишонлансин. Республикаси Президентининг маслаҳат-
батта етамиз. чиси М.М.Камилов зиммасига юклансин.

Фурсатдан фойдаланиб, дунёнинг Ўзбекистон Республикаси Ш. МИРЗИЁЕВ
узоқ ва яқин мамлакатларидаги бар- Президенти

Тошкент шаҳри,
2022 йил 30 апрель

Муносабат саРҳИсоб

Ийд ал-Фитр – САНО£ДАН СИФАТ
САРИ ТАМОЙИЛИ
РАМАЗОН /АЙИТИ МУБОРАК Б_ЛСИН!
олий таълимдаги илмий, инновацион фаолиятга
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм. Шундай файзли кунларга етказгани тимиз раҳбарининг қарори қабул қи- янгича ¿араш ва ёндашувни талаб ¿илади
Рамазон ойининг рўзасини бан- учун Ҳақ таолога шукроналар айтамиз. линиши динимизга қаратилаётган
даларига фарз қилган Аллоҳ таолога Қодир Аллоҳдан халқимизга қут-ба- эътиборнинг амалдаги бир инъико-
ҳамду санолар бўлсин! рака, бахту саодат ва тинчлик-офият сидир. Айниқса, бу айём кунлари дам
Рамазон ойининг тунларида бедор беришини сўраб дуолар қиламиз. олиш кунларининг кўпайтириб бери-
бўлишни умматига суннат қилган Пай- лаётгани ҳар бир мўмин-мусулмонни
ғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва- Рамазон ойида бутун дунёга яна ҳам хурсанд қилиб, айёмни муно-
салламга саловоту саломлар бўлсин! Аллоҳ таолонинг раҳмати ёғилди. сиб тарзда ўтказишга хизмат қилмоқда.
Аллоҳнинг раҳмат-мағфирати Мўмин-мусулмонлар субҳидамда
ёғиладиган, ажру мукофот берила- саҳарлик дастурхони атрофида ибо- Яна бир муҳим воқелик — улуғ
диган ва хурсандчилик айёми бўлган датга киришдилар. Файзли оқшом- айём кунлари Президентимиз Ислом
Ийд ал-Фитр — Рамазон ҳайити ларда эса ифторлик қилиб, қалб роҳа- цивилизацияси маркази қурилиш
билан Ўзбекистон мусулмонлари ти — таровиҳ намозини адо этдилар. майдонига ташриф буюриб, маъ-
идораси ва ўз номимдан самимий навий қудратимиз тимсоли бўлган
муборакбод этаман. Ҳақ таолога шукрки, сўнгги йил- ушбу муаззам мажмуа фаолияти-
Аллоҳ таолонинг амрини адо ларда Президентимиз ташаббуси би- ни йўлга қўйиш бўйича қимматли
этиб, тақво неъматини қўлга киритган, лан диний-маърифий соҳада амалга маслаҳатлар берди. Бу ерда юртимиз
Расул алайҳиссаломнинг суннатига оширилаётган ислоҳотлар, янгидан уламоларининг ислом цивилизацияси
эргашиб, имон ила, савоб умидида очилаётган масжид-мадрасалар, ривожига қўшган буюк ҳиссаси яққол
рўза тутган мўмин-мусулмонларга қайта чирой очаётган қадамжолар ифода этилади. Имом-хатибларимиз
жаннатнинг Райён дарвозасидан мўмин-мусулмонларни чексиз мам- мана шундай бетакрор масканда ма-
кириш бахти насиб этсин! нун этмоқда. лака оширади.

Ҳар йили Рамазон ойи ҳамда икки Давоми 2-бетда
ҳайит байрамлари арафасида давла-

бағРИкЕнглИк

Кечиримлилик, бағрикенг ИНСОН УЛУ¢,
бўлиш ҳар бир инсон
учун фарз. Айниқса, £АДРИ ЮКСАК
бу жиҳатлар муқаддас
Рамазон ойида янада улу¢ айём кунлари ºнлаб шахсларнинг Ўзбекистоннинг илмий моҳияти, пойдевори — илм-фан. Шунинг қудратли, миллатни буюк қиладиган
кўпроқ намоён бўлади. афв этилгани инсон ¿адри учун доирадаги имижи учун ҳам жаҳоннинг етакчи давлатлари куч ҳам бу — илм-фан, таълим ва
Рамазон ҳайити арафасида ¢оясининг амалдаги ифодасидир таълим ва илм-фанни ривожлантириш- тарбиядир. Эртанги кунимиз, Ватани-
Ўзбекистон Республикаси Глобаллашаётган дунёда ҳаётимиз- га биринчи галдаги стратегик вазифа мизнинг ёруғ истиқболи, биринчи на-
Президенти “Озодликдан Инсоният озодликни энг буюк неъ- жуда яхши англайди. Зеро, бир лаҳза ни илм, маърифат ва таълим тараққиё- сифатида қарайди. Ўзбекистоннинг бу вбатда, таълим тизими ва фарзанд-
маҳрум этиш жазосини мат сифатида эъзозлайди, қадрлайди. бўлса-да ўз уйида, ота-онаси ва фар- тисиз тасаввур этиб бўлмайди. Боиси, борадаги позициясини эса давлатимиз ларимизга бераётган тарбиямиз
ўтаётган, қилмишига чин Айниқса, билиб-билмай жиноят содир зандлари бағрида бўлиш улар учун қайси соҳада ўзгариш, ривожланиш ёки раҳбарининг қуйидаги сўзлари ифода- билан чамбарчас боғлиқ”.
кўнгилдан пушаймон этган ва бугун қилмиши сабаб панжа- энг катта орзу. кашфиёт кузатилаётган бўлса, унинг лайди: “Ҳаммамизга аёнки, тараққи-
бўлган ва тузалиш йўлига ра ортида турганлар унинг қадрини ётнинг тамал тоши ҳам, мамлакатни Давоми 3-бетда
қатъий ўтган бир гуруҳ Давоми 2-бетда
шахсларни афв этиш
тўғрисида”ги фармонни
имзолади.

2 2022 йил 2 май, 87-сон Сиёсат

Муносабат бағРИкЕнглИк

Ийд ал-Фитр – ИНСОН УЛУ¢,
£АДРИ ЮКСАК
РАМАЗОН ¥АЙИТИ
МУБОРАК Б¤ЛСИН! улу¢ айём кунлари ºнлаб шахсларнинг
афв этилгани инсон ¿адри учун ¢оясининг
оширилган бундай эзгу ва савоб ишлардан Ийд ал-Фитрни дунё мусулмонлари
халқимизнинг кайфияти кўтарилади. қатори юртимиз аҳли ҳам катта шодиёна амалдаги ифодасидир
ва хурсандчилик ила ўтказади. Ушбу кун
нуриддин домла Жорий йил 29 апрель куни бўлиб ўтган — Яратган Эгамнинг раҳмати Ер юзига Бошланиши 1-бетда Қайд этиш жоизки, бугун ҳайит-арафа кунла-
холИҚнаЗаРоВ, видоселектор йиғилишида давлатимиз ёғиладиган, қалблар завқланадиган, рида отасини кутиб турган гўдаклар, фарзандини
Ўзбекистон мусулмонлари раҳбари “Рамазон ойи — сахийлик, меҳр- рўзадорларга ажрлар бериладиган ажойиб Рамазон ҳайити — меҳр айёми, оқибат тан- кутиб турган муштипар оналар дийдорлашади.
идораси раиси, муфтий оқибат ва бағрикенглик ойидир. Бу қутлуғ фурсат. танаси. Ушбу байрам кунлари халқимизнинг Ва энг асосийси, улар бу хатони қайтиб такрорла-
айёмда меҳр-шафқатли, кечиримли бўлиш бағрикенглик, кечиримлилик, йиқилганни суяш маслиги, бундан буёғига юрт учун, халқ учун ои-
Бошланиши 1-бетда ҳаммамиз учун ҳам фарз, ҳам қарз”, деди. Ҳазрати Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи каби асрий анъаналари, эзгу фазилатлари яна- ласи учун, эзгу ишлар қилишга қатъий киришиш-
васаллам: “Ҳар бир қавмнинг ўз байрами да яққолроқ намоён бўлади. Ҳайит кунлари қа- лари керак. Бу уларнинг афв қилинганлиги учун
Шу муносабат билан, Рамазон ҳайити бор, Ийд бизнинг байрамимиздир”, деб тор юртдошларимиз хонадонига қўшалоқ бай- шукроналик белгиси, давлатимиз ва халқимизга
арафасида Президент адашиб жиноятга қўл марҳамат қилганлар. рам бўлиб кирмоқда. Чунки уларга кўпдан бери бўлган фуқаролик, инсонийлик жавоби бўлади.
урган, лекин айбини чуқур англаб, тузалиш кутган ширин неъмат, ўз қадрдонлари билан
йўлига қатъий ўтган 65 нафар фуқарони афв Ҳофиз Ибн Ҳажар роҳимаҳуллоҳ “Фатҳул дийдор кўришиш насиб қиляпти. Афв этилганлар бундан кейин нафақат оила
этиш бўйича фармонни имзолади. Борий” асарида шундай деган: “Ҳайит аъзолари, балки маҳалладошлар, умуман, кенг
кунлари шодликни изҳор қилиш диннинг Давлатимиз раҳбарининг мазкур Фармо- жамоатчиликнинг эътиборида бўлади. Фармон-
Мутасаддиларга ушбу фуқаролар шиорларидандир”. ни, қилган хатосини англаб етган ана шундай да афв этилган шахсларнинг фойдали меҳнат
байрамни ўз уйида, яқинлари бағрида кутиб маҳкумларга имконият яратди. билан шуғулланишлари, соғлом турмуш тар-
олишлари учун барча шароитларни яратиш Ийд — Аллоҳ таолога қилинган тоат- зини йўлга қўйиб, жамиятда муносиб ўрин то-
бўйича топшириқ берилди. ибодатлар туфайли, У зотнинг бандаларига Ҳужжатга мувофиқ, муборак Рамазон ҳайити пишлари учун уларга кўмак бериш мақсадида
кўрсатган раҳмату мағфирати туфайли муносабати билан ҳамда Ўзбекистон Республи- масъул вазирлик ва идораларга тегишли топ-
Таъкидлаш жоизки, охирги йилларда хурсандчилик изҳор қилиш учун бир каси Конституциясининг 93-моддаси 23-банди- шириқлар берилди.
жадал фаолият юритаётган Ислом муносабат. га асосан, билиб-билмай жиноятга қўл урган ва
цивилизацияси маркази, Ўзбекистон халқаро ҳозир жазо муддатини ўтаётган, қилмишига чин — Фармонга мувофиқ, жазони ижро этиш му-
ислом академияси, Имом Бухорий, Имом Ийд рўза каби улуғ ибодатни адо кўнгилдан пушаймон бўлган ва тузалиш йўлига ассасаларидан жазо муддатини ўтаётган аёл-
Термизий, Имом Мотуридий халқаро илмий- қилгандан сўнг бандаларга тақдим қилинган қатъий ўтган 65 нафар шахс афв этилди. лар ҳам озодликка чиқарилди, — дейди ИИВ
тадқиқот марказларида ислом динининг Раббоний зиёфатдир. Аллоҳ таоло Ўзининг жамоат хавфсизлиги департаменти ҳуқуқбу-
илмий жиҳатдан тадқиқ этилиши катта фазли, мағфирати ва бу рўза ибодатига Афв этилган шахсларнинг 2 нафари асосий зарликлар профилактикаси хизмати ходими
самара бермоқда. Бундай хайрли ишларнинг лойиқ кўрганидан хурсанд бўлсинлар, деб жазодан тўлиқ озод этилди, 39 нафари жазони Азиза Ҳайдарова. — Бу жуда муҳим аҳамиятга
самараси ўлароқ, заминимиздан яна бандаларини Ийд ал-Фитр зиёфатига таклиф ўташдан муддатидан илгари шартли озод қи- эга масала. Аслида аёлнинг ўрни оила ва жа-
бухорийлар, термизийлар, насафийлар ва қилади. линди, 6 нафарига тайинланган жазо енгилроқ миятда кўрсатган фидойилиги билан ўлчанади.
нақшбандийлар етишиб чиқажак, иншоаллоҳ. жазо билан алмаштирилди. Бир сўз билан ай- Озод қилинганлар қаторида уч нафар аёлнинг
Иншааллоҳ, ушбу фазилатли ойнинг тганда, 47 нафар шахс жазони ижро этиш му- уйга қайтиши шунча оиланинг яна бағри бутун
ассаларидан озод қилинмоқда. Шунингдек, 18 бўлиши, тақдир йўллари ёруғ йўлга бурилга-
Мазкур ишларнинг узвий давоми сифати- нафар шахсга тайинланган озодликдан маҳрум нини англатади. Энди уларнинг болалари ҳам
этиш жазосининг муддатлари қисқартирилди. она меҳридан мосуво эмас, эзгулик, ғамхўрлик
да Президентимизнинг “Рамазон ҳайитини Афв этилганларнинг бир нафари чет эл фуқа- қўрғони бўлган оилада улғаяди.
нишонлаш тўғрисида”ги қарорида белги- роси, 3 нафари аёл, 3 нафари 60 ёшдан ошган
ланган муҳим вазифалар Рамазон ҳайитининг эркаклар, 3 нафари эса тақиқланган ташкилот- Ҳеч ким яқинларини ўзидан
Ҳазрати расулуллоҲ соллаллоҲу алайҲи лар фаолиятида қатнашган шахслар. йироқда, тутқунликда кўришни
юртимизда кўтаринки руҳда ўтишига асосий васаллам: “Ҳар бир қавмнинг ўз байрами бор, истамайди. Оила, қадрдонлар
ийд бизнинг байрамимиздир”, деб марҲамат Ҳужжатда озодликка чиққан шахсларнинг даврасида ўтган ҳар бир кун,
омил бўлади. Ушбу қарор байрам кайфиятини қилганлар. оиласи ва яқинлари бағрига қайтариш, ижти- ҳар лаҳза байрам. Шу боис, ота-
Ҳофиз ибн Ҳажар роҲимаҲуллоҲ “фатҲул моий ҳаётга мослашиб, фойдали меҳнат билан онаси ва фарзандлари бағрига
янада оширишга, муборак айёмни янада маз- борий” асарида шундай деган: “Ҳайит шуғулланишлари, соғлом турмуш тарзини йўл- қайтаётган бу инсонларнинг
кунлари шодликни изҲор қилиш диннинг га қўйиб, жамиятда муносиб ўрин топишлари ҳаяжонини тушуниш мумкин.
мунли ўтказиш учун шароит ҳозирлайди. шиорларидандир”. учун уларга кўмак бериш бўйича вазифалар Улар бу ердан озодлик,
ҳам белгиланган. эркинликнинг қадрини юз
Шунингдек, улуғ айём арафасида мў- карра англаб чиқяпти.
— Афв этиш тўғрисидаги Фармон
мин-мусулмонларнинг ҳиммати баланд, ши- Президент томонидан имзоланадиган юри- — Тўғриси, озод бўлдингиз, дейишганда ишон-
дик ҳужжат ҳисобланади, — дейди Олий суд мадим. Бу кунларни қанча кутдим, — дейди Бар-
жоати юксак бўлади, ота-оналар, қариндош- судьяси Камолиддин Толибоев. — Амалда жазо но Рафиқова. — Президентимизнинг афв тўғри-
ўтаётган маҳкумлар Президентга илтимоснома сидаги Фармони билан озодликка чиқяпман. Шу
уруғлар, қўни-қўшнилар, кексалар, устозлар, билан афв этиш тўғрисида мурожаат қилади. нарсани англаб етдимки, озодлик қадрини ҳеч
Шундан сўнг афв этиш масалалари бўйича нарса билан ўлчаб бўлмас экан. Болаларимни,
беморлар ва муҳтожларнинг кўнгли олинади. комиссия мазкур илтимоснома юзасидан жой- яқинларимни соғинганман. Афсуски, кўп яхши
ларга чиқиб улар билан бевосита учрашади. кунларимни панжара ортида ўтказишга тўғри кел-
Аллоҳ таоло фарз қилган закотлар адо этил- Амалда уларнинг пушаймон бўлгани, ахлоқан ди. Давлатимиз раҳбари, ҳукуматимиз берган бу
тузалиш йўлига ўтгани ва билиб-билмай жиноят имкониятни қадрлашга, ундан тўғри фойдаланиб,
ди, фитр садақаси ҳамда фидялар берилди. кўчасига кириб қолгани билан боғлиқ ҳолатлар- фарзандларим, оилам бағрида яхши ният, ҳалол
ни ўрганиб чиқади. Ҳужжатларни ўрганиш ва меҳнат билан яшашга интиламан.
Рамазон ҳайити шодиёналари ҳар бир маҳкум билан алоҳида суҳбат ўтка-
зиш жараёнида келажакда булар жамиятда ўз Инсон улуғ, қадри юксак. Улуғ айём кунла-
юртимиз бўйлаб кўтаринки кайфиятда Шубҳасиз, Имом Термизий бобомиз ривоят якунланиши барчаларимиз учун Аллоҳнинг ўрнини топиб кетади, деган хулосага келинган ри ўнлаб шахсларнинг афв этилгани, мурув-
қилган “Яхшиликка далолат қилувчи уни раҳмати, гуноҳларимизнинг мағфират тақдирда, комиссия томонидан таклиф кирити- ват кўрсатилгани юртимиздаги инсонпарвар-
ўтмоқда. Айниқса, ушбу кунларда қилган киши кабидир”, ҳадиси шарифига қилиниши ҳамда жаҳаннамдан қутулиш лади. Ҳақиқатда у содир қилган жиноятига пу- лик сиёсатининг, халқимизга хос бағрикенглик,
мувофиқ санаб ўтилган савобли ишлар байрами бўлди. шаймонми, тузалиш йўлига ўтганми, бу жиҳат- олижаноблик ва меҳр-оқибат фазилатларининг
халқимизга хос меҳр-оқибат, саховат, сабабчиси бўлган инсонларга ҳам чексиз ажру лар алоҳида эътиборга олинади. амалдаги ифодасидир. Президентимиз Фармо-
мукофотлар ёзилади ҳамда юртимизга қут- Зеро, ҳар бир мўмин-мусулмон учун нининг асл мазмун-моҳияти ҳам ана шунда.
эзгулик каби фазилатлар янада ёрқинроқ барака ёғилади, иншоаллоҳ. Роббининг ибодатини адо этиш чинакам бахту Бу шубҳасиз, адашган, лекин адашганини
саодатдир. Шунинг учун бу байрам имон англаб етган кишиларга яна бир имкон бериш, лутфулла суВоноВ,
намоён бўлмоқда. Айниқса, давлатимиз Сизу биз мана шундай улуғ неъматларнинг ҳаловати, ибодат ва дуо-истиғфор байрами. Бу уларнинг жамиятдаги мавқеи, оиладаги ўрнини
қадрига етиб, динимиз ривожига кўрса- байрамда мусулмонлар жоме масжидларига қайта тиклаб олиши учун шароит яратиш, мам- “Янги Ўзбекистон” мухбири
раҳбарининг Рамазон ҳайити муносабати тилаётган шароитларни Аллоҳ таолонинг тўпланиб, Ийд намозини жамоат билан лакатимизда илгари сурилаётган инсон қадри
улуғ марҳамати деб қабул қилишимиз, бунинг ўқийдилар. Сўнг дуолар қилиб, ўтганларнинг учун ғоясининг амалда ўз ифодасини топаётга-
билан Ўзбекистон халқига йўллаган шукронасини ҳамиша адо этишимиз лозим. руҳини шод этади, эл-юртга, Ватанга, бутун нининг далилидир.
дунёга осудалик тилаб, илтижолар қиладилар.
байрам табриги юртдошларимизнинг Бу йилги Рамазон ойи чин маънода қут-
баракали ва файзли бўлди. Чунки бу ойда Яратган Парвардигор бутун дунё
кўнглини тоғдек кўтарди. Табрикдаги тўхтовсиз хатми Қуръонлар, гўзал маърифий мусулмонларига Рамазон ҳайити байрамини
суҳбатлар, халқаро доирадаги эътирофлар муборак айласин, бутун оламга тинчлик-
самимий ва дилдан чиққан пурмаъно бўлди. Шунингдек, халқимиз бу ойни тақвою хотиржамлик ато этсин, ибодатларимизни
ибодат, хайру саховат улашиш билан ўтказиб, даргоҳида қабул қилсин, она-Ватанимизни
гаплар юртдошларимизнинг қалбига тўғри доим яхшиликлар пайида бўлдилар. обод қилсин, халқимиз ҳаётини янада
фаровон айласин.
кириб борди, уларни чексиз манмун этди. Ушбу амаллар савобини ҳадиси
шарифларда марҳамат қилинганидек, ҳар Президентимизни, бутун элимизни,
Байрам кунларида ўзаро оқибатли бўлиш, бир қилинган амалнинг эвазига 70 тадан дунёдаги мўмин-мусулмонларни Ийд ал-
700 тагача савоб беради. Иншоаллоҳ. Фитр — Рамазон ҳайити байрами билан яна
меҳру саховат кўрсатиш каби инсоний бир бор қутлаймиз, тинчлик-барқарорлик, қут-
Рамазон ҳайити ислом динининг учинчи барака, бахт-саодат тилаймиз!
фазилатларни яна бир бора амалда намоён рукни бўлмиш рўза ибодатини адо этиш
муносабати ила нишонланадиган катта Азиз юртдошлар, Рамазон ҳайитингиз
этишга туртки бўлди. қувончли воқеадир. муборак бўлсин!

Шунингдек, айём кунларида муқаддас

динимиз эъзозлаган, буюк алломаларимиз

тарғиб этган кам таъминланган, камбағал

оилалар ҳолидан хабар олиш, етимлар

бошини силаш, ёрдамга муҳтожларга мурувват

қўлини чўзиш каби улуғ анъаналаримиз

янада жонланади. Имом-хатибларимиз

Меҳрибонлик ва Мурувват уйларида саховат

тадбирларини ўтказди, кам таъминланган

оилаларга озиқ-овқат, кийим-кечак ва бошқа

зарур маҳсулотлар тарқатадилар. Амалга

ҚИШлоҚ хЎжалИгИ

ЛОЙИ¥АЛАР £АНДАЙ
МОЛИЯЛАШТИРИЛАДИ?

Қаерда эркин ишлаб, меҳнати натижасидан баҳраманд бўлиш ниторинг қилиш бўйича кўрсатмалар бе- кўзда тутилган маблағлар ҳисобидан унитар корхонасига етиштирилган қиш-
учун қулай муҳит яратилса, ўша жойда тараққиёт, фаровонлик рилар экан, бу йил Андижон, Наманган, Боғдорчилик ва иссиқхона хўжалигини лоқ хўжалиги экинларини харид қи-
кузатилади. Бугунги кунда юртимиз деҳқону фермерлари Фарғона, Жиззах, Самарқанд ва Хоразм ривожлантириш жамғармасига 12 ой лиш бўйича талаб этиладиган айланма
ана шундай шарт-шароитларга эга. Хусусан, экин-тикин учун вилоятларида агрохизматлар маркази муддатга, шу жумладан, 11 ойлик имти- маблағларини тўлдириш учун йиллик
уруғлик, минерал ўғит ва бошқа зарурий ресурслар бевосита ташкил этилиб, 100 дан ортиқ хизмат ёзли давр билан 300 миллиард сўм бюд- 14 фоиз ставкада қарз ажратилади.
фермернинг даласига етказиб берилиб, барча турдаги йўлга қўйилиши қайд этилди. Бу мар- жет ссудаси йиллик 10 фоиз ставкада
хизматлар кўрсатиляпти. Асосийси, улар молиявий жиҳатдан казларда замонавий лабораториялар ажратилади. Ушбу ҳужжат билан Қишлоқ хўжали-
ҳар томонлама қўллаб-қувватланмоқда. бўлади, хорижлик мутахассислар жалб ги вазирлиги ҳузуридаги “Агросервис
қилинади. Лойиҳалар бўйича маблағни Эътиборлиси, қайтарилган маблағлар оператор” давлат унитар корхонасига
одинахон отахоноВа, вий иссиқхоналар, интенсив боғлар, кў- бажариш кечикаётгани қайд этилди. Бу бошқариш, ер ва экин ҳисоби, суғориш ҳисобидан Боғдорчилик агентлиги бу- қишлоқ хўжалиги корхоналарига қишлоқ
олий Мажлис Қонунчилик чатчилик хўжаликлари ва музлаткичли борада Қишлоқ хўжалиги вазирлиги зим- ишлари ва ҳосилдорлик электрон тарзда юртмаси асосида йил давомида қўшим- хўжалиги экинларини етиштириш учун
палатасининг аграр ва омборхоналар ташкил этилган. масига лойиҳаларни ўзи ишга тушириб, кузатиб борилади. ча бюджет ссудаси ажратиб борила- зарур моддий-техник ресурслар, жумла-
сув хўжалиги масалалари лизинг асосида сотиш ваколати юкла- ди. Бунда ажратилган бюджет ссудаси дан, уруғлик ва кўчатлар етказиб бериш
қўмитаси аъзоси Президентимиз 27 апрель куни қиш- тилди. Давлатимиз раҳбарининг шу йил 27 бўйича қарздорликнинг жами суммаси ҳамда қишлоқ хўжалиги хизматларини
лоқ хўжалигида лойиҳаларни амалга апрелдаги “Қишлоқ хўжалиги маҳсулот- 300 миллиард сўмдан ошиб кетмаслиги кўрсатиш вазифаси ҳам юклатилди.
Сўнгги беш йилда бу соҳага 2 мил- ошириш ҳамда таълим сифатини ях- Узумчилик боғдорчиликнинг муҳим ларини етиштириш харажатларини мо- керак.
лиард 500 миллион доллар хорижий шилаш масалалари юзасидан ўтказган тармоқларидан бири бўлиб, халқ хўжа- лиялаштириш ва уларни харид қилиш Бир сўз билан айтганда, бугун мамла-
кредит жалб қилинди. Ҳозиргача шун- йиғилишда ҳам халқаро молия институт- лигида салмоқли ўрин эгаллайди. Жорий тизимини такомиллаштириш чора-тад- Қарорда белгилаб қўйилганидек, Боғ- катимиз қишлоқ хўжалиги соҳасида кеча-
дан 1 миллиард 700 миллион доллари ларидан жалб этилган маблағни сама- йилда 6 та вилоятда қарийб 2 минг гек- бирлари тўғрисида”ги қарори қишлоқ хў- дорчилик агентлиги бюджет ссудаси ҳи- ётган ислоҳотлар халқимизнинг фаровон
ўзлаштирилиб, 4 мингга яқин лойиҳа рали йўналтириш, лойиҳаларни жадал- тар интенсив боғ ва токзор барпо этили- жалиги маҳсулотлари етиштирувчиларни собидан қишлоқ хўжалиги корхоналари- турмуши, юртимиз тараққиётини таъ-
амалга оширилган. Жумладан, замона- лаштириш чора-тадбирлари муҳокама ши, жами 115 минг тоннали 17 та кичик моддий ресурслар билан узлуксиз таъ- га мева, узум, сабзавот, картошка, полиз минлашнинг кафолатидир. Йиғилишда
қилинди. агрологистика маркази ишга туширили- минлашга хизмат қилиши билан янада экинлари, гул, кўкатлар ва доривор ўсим- белгилаб берилган вазифалар ҳамда
ши ва улар тадбиркорларга тайёр ҳолда аҳамиятлидир. ликлар, маккажўхори дони, дуккакли ва давлатимиз раҳбари қарори ижроси,
Йиғилишда бугунги кунда умумий лизинг асосида сотилиши айни муддао мойли экинлар етиштириш учун зарур шубҳасиз, қишлоқ хўжалигининг экспорт
қиймати 400 миллион долларлик 580 та бўлди. Ушбу ҳужжатга кўра, Қишлоқ хўжа- моддий-техник ресурслар, шу жумладан, салоҳиятини ошириш, энг муҳими, аҳоли
янги лойиҳа шакллантирилгани, лекин лиги ва Молия вазирликлари ҳамда уруғлик ва кўчат етказиб берилади. учун қўшимча иш ўринлари ва даромад
кредитлар муддати қисқалиги ёки мута- Соҳада хизматларни ривожлантириш, Боғдорчилик ва иссиқхона хўжалигини манбаларини яратишга хизмат қилади.
хассислар етишмаслиги сабабли уларни экин ҳисоби ва сув сарфини онлайн мо- ривожлантириш агентлигининг мева- Қишлоқ хўжалиги хизматларини
сабзавотчилик соҳасини давлат томони- кўрсатиш, шунингдек, қайта ишловчи,
дан қўллаб-қувватлаш учун ажратилиши сақловчи ва экспорт қилувчиларга, жум-
ладан, “Агросервис оператор” давлат

Ислоҳот 32022 йил 2 май, 87-сон

саРҳИсоб

САНО£ДАН СИФАТ САРИ ТАМОЙИЛИ

олий таълимдаги илмий, инновацион фаолиятга янгича ¿араш ва ёндашувни талаб ¿илади

Раҳимжон ҳакИМоВ, муассасасида ўз муддатида ҳимоя қилиш кўрсат- ташкил қилиш имконияти мавжудлиги, ҳудуд- лойиҳалардан тушган маблағ эса бир нафар про- 47 та “Инкубация маркази” фаолият юритмоқда.
олий ва ўрта махсус таълим кичи ўртача 70 фоиздан юқори. Чунончи, Термиз лар ижтимоий-иқтисодий ривожланишида илмий фессор-ўқитувчига нисбатан ўртача 935 АҚШ дол- Қолган олий таълим муассасаларида “Инкубация
вазирининг фан ва инновациялар давлат университети — 85; Тошкент давлат сто- тадқиқотлар ролини кучайтириш учун эндиликда ларини ташкил этди. марказлари”ни ташкил этиш ишлари давом эт-
бўйича ўринбосари матология институти — 75,8; Наманган муҳан- вилоятлардаги олийгоҳларда бундай кенгашлар моқда.
дислик-технология институти — 71,2; Ўзбекистон ишини ташкил қилишга алоҳида эътибор қарати- Энг яхши натижаларни Тошкент ахборот техно-
Бошланиши 1-бетда журналистика ва оммавий коммуникациялар уни- лиши лозим. логиялари университети, Жаҳон иқтисодиёти ва Инкубация марказлари
верситети — 71; Алишер Навоий номидаги Тош- дипломатия университети, Наманган муҳандис- талабаларга нима беради?
Сўнгги йилларда таълим тизимида бўй кўрса- кент давлат ўзбек тили ва адабиёти университети- Халқаро рейтинглардаги натижа лик-технология институти, “Тошкент ирригация
таётган ўзгаришлар бу таъкиднинг амалиётдаги нинг кўрсаткичи 70,5 фоизни ташкил этди. яхшиланиши учун... ва қишлоқ хўжалигини механизациялаш муҳан- Инкубация марказлари талабалар учун турли
ҳаракати, самарасини яққол намоён этмоқда. дислари институти” Миллий тадқиқот универси- консультация, мусобақа, хакатон ва семинарлар
Биргина фактга эътибор қаратайлик: юртимизда Ютуқлар ўзимизники, лекин соҳадаги камчилик- Олий таълим муассасалари илмий салоҳия- тети, Навоий давлат кончилик ва технологиялар ўтказади. Бошланғич экотизим ҳақида асосий ту-
ўтган беш йилда 22 та хорижий ҳамда 21 та но- лардан ҳам кўз юма олмаймиз. Жумладан, 6 та олий тининг ошаётгани, табиийки, мамлакатимизнинг университети қайд этган. Мазкур рақамларда яна шунча бериш билан бирга, ёшларнинг ўзини ахбо-
давлат олий таълим муассасаси ташкил этилган, таълим муассасасида ўз муддатида диссертация жаҳон саҳнидаги илмий имижига ҳам ижобий таъ- мувозанат бузилганига гувоҳ бўлиш мумкин. Яъни рот технологиялари соҳасида тадбиркор сифати-
қабул квоталари 3 баробар ортган. Тизимдаги ўз- ёқлаш кўрсаткичи 20 фоиздан паст. Бу докторант сир этади. Бу имижнинг қиймати эса олий таълим баъзи олийгоҳлар маблағлар айланмасини таш- да намоён этишига ёрдам беради.
гаришлар қиймати рақамлар билан ўлчанмайди, ва мустақил тадқиқотчилар билан ишлашда тизим- муассасаларининг QS (Quacquarelli Symonds) ва кил этишда яхши натижага эришган, айримлари
албатта. Қачонки, сон ва сифат муштарак бўлса, лилик етишмаётгани, уларга зарур шарт-шароит Times Higher Education (THE) халқаро рейтинг эса йўқ. Ҳукуматимиз қарори билан ҳар йили Innoweek
кўзланган мақсадга эришилган ҳисобланади. Шу яратилмагани, илмий раҳбар ва илмий маслаҳат- ташкилотларининг 1000 та энг яхши олийгоҳи қа- — халқаро иновацион кўргазмаси ташкил этила-
нуқтаи назардан бугун ҳар бир олий таълим му- чиларнинг масъулиятсизлигини англатмайдими?! торига кириши билан ўлчанади. Ғояларни маҳсулотга айлантириш бораси- ди. “Innoweek-2021” кўргазмаси доирасида олий
ассасасининг илмий салоҳиятини ошириш, йўна- Шу боис, олий таълим муассасаси ректорлари ҳар да сўз кетганда юртимиздаги 15 та олий таълим таълим муассасалари 202 та ишланма билан қат-
лишда мавжуд муаммоларга ечим топишга тизим- чоракда камида бир марта докторантлар билан Шунингдек, дунёнинг энг яхши олий ўқув муас- муассасасида мавжуд 39 та илмий лаборатория нашди. Жумладан, “Тошкент ирригация ва қишлоқ
ли ёндашилмоқда. юзма-юз мулоқотда бўлиши, муаммоларини ҳал қи- сасалари қаторида бўлиш учун сўнгги беш йилда имкониятларидан унумли фойдаланиш зарурлиги хўжалигини механизациялаш муҳандислари инс-
лишда амалий ёрдам кўрсатиши зарур. халқаро илмий-техникавий маълумотлар базаси- яққол аён бўлади. Айни пайтда олий таълим му- титути” Миллий тадқиқот университети — 24 та,
Илм-фан ривожи ислоҳотлар нинг индексланган илмий журналларида профес- ассасаларининг илмий фаолият инфратузилма- Тошкент давлат транспорт университети — 23 та,
одимига мосми? Сон ва сифат пропорционалми? сор-ўқитувчиларнинг илмий мақолалари нашр қи- сини такомиллаштириш мақсадида 7 та олий ўқув Тошкент давлат техника университети — 22 та,
лингани ҳам инобатга олинади. Бундан ташқари, юртлариаро илмий лаборатория ташкил этиш ва Наманган муҳандислик-технология институти —
Очиғини айтиш керак, кейинги беш-олти йилда Саноқдан сифат сари тамойилини амалдаги Хирш индекси (h индекси) дунёда тадқиқотчилар- уларни босқичма-босқич жиҳозлаш жараёни кет- 20 та, Қарши муҳандислик-иқтисодиёт институти
илм-фан ривожи учун янги давр бошланди. Илм саъй-ҳаракатга айлантириш вақти аллақачон кел- ни илмий ташкилотда доимий иш билан таъмин- моқда. Бу ишларга Жаҳон банки билан ҳамкор- — 17 та, Бухоро муҳандислик-технология инсти-
аҳлининг игна билан қудуқ қазишдек машаққатли ганини тан олишимиз шарт. Чунки мамлакатимиз- лаш масаласини ҳал қилишда ёрдамчи омиллар- ликдаги лойиҳа доирасида 10,3 миллион АҚШ тути — 15 та, Тошкент давлат иқтисодиёт универ-
меҳнати қадр топа бошлади. Илмга эътибор жа- дан бири бўлиб келмоқда. доллари сарфланди. Ҳозир олийгоҳларнинг ўзи ситети — 12 та, Тошкент ахборот технологиялари
мият учун икки муҳим натижа беради: биринчиси, да кечаётган ислоҳотлар, янгиланишлар биздан ҳам замонавий лабараториялар ташкил этишга университети Қарши филиали — 9 та, Урганч дав-
ижтимоий долзарб муаммоларга илмий асослан- илмий фаолиятни янги босқичга олиб чиқишни Айни масалалар юзасидан бажарилган ишлар ҳаракат қилмоғи зарур. Бугун молиявий мустақил- лат университети 8 та ишланмани тақдим этди.
ган ечим топиш муддати қисқаради. Иккинчидан, талаб этяпти. Биргина мисол, 2017 йили диссер- натижаси ўлароқ, ўтган йили Scopus халқаро ил- лик берилган 35 та олий таълим муассасасининг
ўз соҳасининг сир-синоатларидан пухта хабар- тациялар ёқлови бўйича атиги 32 та илмий кен- мий-техник маълумотлар базасида индексланув- 9 тасида илмий лабораториялар фаолияти йўлга Муаммолар учун ечим
дорлик таълим сифатининг яхшиланишига сабаб гаш фаолият юритган бўлса, ўтган йили улар сони чи нуфузли илмий журналларда юртимиз олий қўйилган.
бўлади. Қисқаси, натижаси кафолатланган теоре- 172 тага етганини таъкидлаш жоиз. Шу билан бир- таълим муассасалари ўқитувчиларининг 3 389 та Мамлакатимизда илм-фанни, илмий-тадқиқот
ма ишга тушади: оқибат билан эмас, сабаб билан га, илғор халқаро тажрибадан келиб чиққан ҳолда мақоласи нашр этилди. Бу 2019 йилга нисбатан Илмий лабораторияларни аккредитацияга муассасалари ва инновацион фаолиятни ривож-
курашиш амалиётига ўтилади. бир қанча нуфузли олийгоҳларнинг илмий кен- 2,6 баробар кўп, дегани. Аммо Scopus халқаро ил- тайёрлаш, лаборатория хизматларини кенгайти- лантириш билан боғлиқ механизмнинг барча
гашлари доцент ва профессор илмий унвонлари, мий-техник маълумотлар базасидаги илмий жур- риш орқали олий таълим муассасалари нафақат босқичи самарали ишлаши учун кенг имконият
Олий таълим муассасаларида илмий салоҳият фалсафа ва фан доктори илмий даражаларини налларда чоп этилган мақолалар сони 100 нафар сифатли илмий-тадқиқот ўтказиш, шунингдек, қў- мавжуд. Галдаги муҳим вазифа улардан унумли
йилдан-йилга ошиб бораётгани алоҳида эътиборга бериш ваколатига эга бўлди. профессор-ўқитувчига нисбатан ўртача 10 тани шимча маблағ топиш имкониятига ҳам эга бўлади. фойдаланиб, илмий кашфиётлар қилиш, ўзбек
молик. Жумладан, мавжуд илмий салоҳият Ўзбекис- ташкил этган. 25 та олий таълим муассасасида бу Шу боис, лабораторияларни ташкил этиш ва фао- илм-фанини дунё бўйлаб оммалаштиришдан ибо-
тон халқаро ислом академияси, Тошкент давлат Илмий даража олиш жараёни бирмунча ен- кўрсаткич 3 тага ҳам етмайди. лиятини ривожлантириш мақсадида олий таълим рат. Бунинг учун бир неча масалага жиддий эъти-
аграр университети, Ўзбекистон Миллий универси- гиллаштирилгани сифатга салбий таъсир ўтказ- муассасаси ҳар йили маблағ ажратиши керак. бор қаратиш мақсадга мувофиқ.
тетида 60 фоиздан, “Тошкент ирригация ва қишлоқ майдими, деган ҳақли савол туғилади. Бугунги Ҳар бир муаммонинг ечими бор. Ушбу маса-
хўжалигини механизациялаш муҳандислари инсти- ҳолатга қараб дабдурустдан жавоб бериш муш- лани ҳал этишнинг биринчи босқичи сифатида, Ихтирога айланган лойиҳалар Аввало, илмий-тадқиқот соҳасида олий таълим
тути” Миллий тадқиқот университети, Ўзбекистон кул. Юқорида айтганимиздек, 2021 йилда 1 762 та аввало, олий таълим муассасаларида тегишли муассасаларининг халқаро алоқаларини, халқаро
давлат хореография академияси, Самарқанд дав- диссертация ёқланган. Бироқ бу кўрсаткични ил- фан тармоғи бўйича халқаро тан олинган ил- Инсон тафаккури ва изланишлари маҳсули бўл- илм-фан билан ўзаро интеграциясини кучайти-
лат университетида эса 50 фоиздан юқори. мий кенгашлар нисбати билан таққослаганимизда мий журналлар (Q1, Q2 кварталли) рўйхатини миш интеллектуал мулк самарасини бугун барча риш зарур. Бу жараёнда докторант ва тадқиқотчи-
рақамлар мувозанатида муҳокамали ҳолат куза- шакллантириш ва улар билан ҳамкорликни ку- жабҳада кўриш мумкин. Бинобарин, ҳозир фойда- ларнинг хорижда малака ошириш кўламини кен-
Мазкур ижобий натижа билан бирга 14 та олий тиляпти. Мана, масалан, Қўқон давлат педагогика чайтириш керак. Шунингдек, нуфузли халқаро ланилаётган замонавий технологиялар, умуман, гайтириш, нуфузли халқаро журналларда кўпроқ
таълим муассасасида илмий салоҳият 18 фоиз- институтининг битта илмий кенгашида 33 та дис- илмий журналларда мақола чоп эттиришга доир кундалик эҳтиёжимиз шу салоҳият билан чамбар- мақолалар чоп эттириш, олий таълим муассаса-
дан 30 фоизгачани ташкил этаётганини ҳам ай- сертация ёқланган бўлса, Бухоро давлат универ- махсус амалий семинар-тренингларни кўпайти- час боғлиқ. Илм-фан ва инновацияни ривожлан- ларига хориждан малакали мутахассисларни кенг
тишимиз керак. Бу кўрсаткич илмий даражага эга ситетида эса бу кўрсаткич ўртача 6 тани ташкил риш, мақоласи чиққан муаллифларни рағбат- тириш, соҳадаги ютуқларни қийматли маҳсулотга жалб этиш муҳим аҳамият касб этади.
профессор-ўқитувчилар нисбатига қараб белгила- этяпти. Бундан кўринадики, айрим кенгашлар лантириш механизмидан самарали фойдала- айлантириш муҳим кўрсаткичдир. Дунёда товар-
нади. Олий таълимга қамровнинг кескин ортиши ҳақиқатан ҳам фаол, айримлари эса суст ишла- ларнинг бренд қиймати юқори ҳисобланади. Интел- Илмий-тадқиқот мавзуларини танлашда ҳар
эса мазкур масалада қисқа вақтда самарали чора- моқда. Масаланинг ечими яна олий таълим муас- ниш зарур. Энг муҳими, ҳар бир жараён олийгоҳ лектуал мулк Европада ялпи ички маҳсулотнинг 45, бир ҳудуднинг ўзига хослигини инобатга олиш, ил-
лар кўришни тақозо этади. Бу, айниқса, узоқ йил- сасаларининг раҳбарларида қолмоқда. Яъни ҳар ректори, илмий кенгашнинг доимий назоратида Хитойда 12, Россияда 7 фоизини ташкил этади. мий ишни тармоқ ва ҳудудлардаги аниқ муаммо-
лар мудроқ ҳолатда бўлган кўплаб олийгоҳлар ол- бир ректор, проректор фаолияти давомида илмий бўлиши шарт. лар ечимига йўналтириш, тадқиқот натижаларини
дига янги масалаларни қўйди. Уларни ён-атрофда кенгаш аъзолари билан яқиндан ишлаши, улар- Олийгоҳларнинг интеллектуал мулк объект- тижорийлаштиришга эътибор қаратиш олдимиз-
кечаётган ислоҳотларга мос, янги Ўзбекистонга ни ўйлантираётган муаммоларни тинглаш билан Яна бир муҳим ташаббус: олий таълим муас- лари учун олган гувоҳномалари сони ўтган йили даги муҳим вазифалардандир.
хос фаолият юритишга мажбур қилмоқда. Хусу- чекланмай, ҳал қилишга кўмаклашиши, ҳисобот- сасалари илмий журналларининг Scopus, Science 2019 йилга нисбатан 3,8 марта ошган, 1819 та па-
сан, ўтган йили юртимиздаги олий таълим муас- лардан хабардор бўлиши, сифат ва сон кўрсатки- Direct ва бошқа халқаро илмий-техник маълу- тент (жумладан, 226 та ихтиро, фойдали модель Докторантларнинг бошқа ҳудудлардаги ла-
сасаларида 1765 та докторлик диссертацияси чидаги мувозанатни сақлаши лозим. мотлар базаларига босқичма-босқич киритили- учун патент, 1593 та дастурий маҳсулотлар учун бораторияларда тадқиқот ўтказиши, турли ил-
(1521 та фалсафа докторлиги (PhD) ва 244 та шини таъминлаш лозим. Бу борада илк қадам- гувоҳнома) олинган. Олий таълим муассасала- мий анжуманларда иштирок этиши (транспорт,
фан докторлиги (DSc) учун) ёқланди. Бу кўрсаткич Президентимизнинг “Давлат олий таълим му- лар ташлангани бизни қувонтиради. Жумладан, рида олинган патент ва гувоҳномалар ҳар 100 турар жой, яшаш) учун олийгоҳларга бюджет-
2019 йилга нисбатан 60 фоиз ошганини кўрсатди. ассасаларининг академик ва ташкилий-бошқа- Ўзбекистон Миллий университетининг “Bulletin of нафар профессор-ўқитувчига нисбатан ўртача дан ташқари маблағлар ҳисобидан пул ўтказиш
Диссертациялар ҳимояси бўйича Ўзбекистон Мил- рув мустақиллигини таъминлаш бўйича қўшимча National University of Uzbekistan: Mathematics and 8 тадан тўғри келади. ҳуқуқини бериш ҳам бугун долзарб масала бў-
лий университети, Самарқанд давлат университе- чора-тадбирлар тўғрисида”ги қарори эса айни ма- Natural Sciences” илмий журнали, Тошкент давлат либ қолмоқда.
ти, Тошкент давлат педагогика университети ва салада янада кенг имкониятларни юзага келтир- техника университетининг “Technical science and Ҳудудларда “фан — таълим — ишлаб чиқа-
Бухоро давлат тиббиёт институти энг яхши нати- ди. Яъни 2022 йил 1 январдан илмий кенгаш аъ- innovation” ва “Chemical Technology, Control And риш” интеграциясини таъминлаш мақсадида Шу билан бирга, ёш олимларни турар жой би-
жани қайд этди. Ўтган йили диссертация ёқлови золарининг ярмидан кўпи мазкур кенгашни тузган Management”, “Тошкент ирригация ва қишлоқ хў- 23 та олий таълим муассасасида Технологиялар лан таъминлаш тизимини янада яхшилаш лозим.
кўрсаткичи юртимиз олий таълим муассасала- таълим муассасасида фаолият юритувчи олим- жалигини механизациялаш муҳандислари инсти- ва инновацияларни қўллаб-қувватлаш марказла- Бунинг учун Тошкент шаҳри ва вилоятлар марказ-
ридаги ҳар 10 нафар илмий даражали профес- лардан иборат бўлиши кераклиги ҳақидаги талаб тути” Миллий тадқиқот университетининг “Irrigation ри фаолияти йўлга қўйилгани айни муддао бўлди. ларида “докторантлар уйлари”ни ташкил қилиш,
сор-ўқитувчига нисбатан ўртача 1,7 нафарни таш- бекор қилиниб, ҳар бир олий таълим муассасаси and Melioration”, Тошкент кимё-технология инс- Боиси, марказлар профессор-ўқитувчиларга ин- ёш олимлар учун ижара тўловининг бир қисмини
кил этди. Бу борада Термиз давлат университети, кўзга кўринган олимларни жалб этган ҳолда илмий титутининг “Chemistry and chemical engineering” теллектуал мулк объектларига доир гувоҳнома- давлат бюджети ҳисобидан қоплаб бериш, док-
Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университети, кенгашларни очиши мумкинлиги белгиланди. илмий журналлари Scopus халқаро илмий-техник ларни олишда бевосита ёрдам беради. торантларга уй-жой сотиб олиш учун ипотека кре-
Тошкент вилояти Чирчиқ давлат педагогика инсти- маълумотлар базасида индексация қилиниши дити бўйича дастлабки бадал ва фоизларнинг бир
тути, Бухоро давлат тиббиёт институти, Тошкент Илмий кенгашлар ишини ахборот технология- учун ариза берилган. Шу йўсинда беш-олти йилда Истиқболли ғоя — қисмини қоплашга субсидиялар ажратиш масала-
давлат педагогика университети ҳамда Ўзбекис- ларидан фойдаланган ҳолда масофавий шаклда 35 та илмий журнални нуфузли халқаро базаларга муваффақият омили ларини кўриб чиқиш мақсадга мувофиқ.
тон Миллий университети нисбатан яхши кўрсат- киритиш режалаштирилмоқда.
кичга эга бўлган. Бироқ 2021 йилда ўтказилган Иқтисодий ўсишда илмий лойиҳалар билан Мутахассислик кафедралари томонидан ил-
жами диссертациялар ёқловининг олий таълим Ғоядан тайёр маҳсулотгача бир қаторда стартап лойиҳаларни ривожланти- мий инновацион фаолият натижасида ишлаб
муассасаларидаги профессор унвонига эга хо- риш катта аҳамиятга эга. Масалан, бу соҳага 2019 топилган маблағнинг камида ярмини мустақил
димлар (2 657 нафар) нисбатига назар ташланса, Илм-фанни қўллаб-қувватлаш бевосита маб- йили АҚШда 158 миллиард, Хитойда 110 милли- равишда, жумладан, кафедра аъзоларининг хо-
бир профессорга биттадан ҳам тўғри келмагани лағга бориб тақалади. Бу хусусда ҳам олий таъ- ард, Ҳиндистонда 27 миллиард, Буюк Британия- рижий сафарларини ташкил этиш, уларни моддий
ойдинлашади. Ваҳоланки, фан доктори бир вақт- лим тизимида ижобий натижаларга эришилди. да 23 миллиард ва Исроилда 18 миллиард АҚШ рағбатлантириш, стартапларни молиялаштириш,
нинг ўзида 5 нафаргача тадқиқотчига илмий раҳ- Жумладан, давлат илмий-техник дастурлари дои- доллари сарфланган. Ажратилган маблағ ҳисо- ёш олимларга грантлар ажратиш, лабаратория ва
бар ва маслаҳатчи бўлиши мумкин. расида ўтган йили олий таълим муассасаларида бига биргина АҚШда 7568 та, Буюк Британияда компьютер техникасини харид қилиш учун сарф-
умумий маблағи 165 миллиард 445 минг сўм бўл- 1570 та, Хитойда 1505 та, Ҳиндистонда 798 та лаш тизимини жорий қилиш даркор.
Масалага диссертациялар ёқлови бўйича ил- ган 403 та илмий лойиҳа бажарилди. Бу лойиҳа- янги стартап лойиҳа амалга оширилган.
мий кенгашларни кўпайтириш, докторантлар, ил- ларнинг 59 таси фундаментал, 193 таси амалий, Хулоса ўрнида айтиш жоизки, мамлакатимизда
мий даражага эга профессор-ўқитувчилар, илмий 101 таси инновацион ҳамда 50 таси ёш олимлар- Шу маънода, Ўзбекистонда стартап лойи- Учинчи Ренессанс пойдеворини барпо этишдек
раҳбар ва маслаҳатчиларнинг масъулиятини оши- нинг фундаментал, амалий ва иннновацион ло- ҳаларни ривожлантириш ва бу орқали юрти- улуғ мақсад йўлида олиб борилаётган чора-тад-
риш, самарали меҳнатни рағбатлантириш орқали йиҳалари саналади. мизнинг жаҳон стартап бозоридаги нуфузини бирларни илм-фанга эътибор ва инновациялар-
ечим топиш мумкин. Бундан ташқари, ҳар бир ошириш муҳим аҳамиятга эга. Яқин вақтгача сиз тасаввур қилиб бўлмайди. Айнан таълим,
олий таълим муассасаси ўзининг илмий салоҳия- Молиявий тушумлар ҳисоботига кўра эса, 2021 талабалар учун ўз ғояларини лойиҳага айланти- фан ва инновацион фаолиятни ривожлантириш,
тидан тўлиқ ва унумли фойдаланиши зарур. йилда олий таълим муассасаларидаги бир нафар ришда маслаҳат ва кўрсатма берадиган стартап замонавий билим ва юксак маънавий-ахлоқий
профессор-ўқитувчига нисбатан илмий лойиҳа- платформа, ментор ва мураббийлар ёрдамида фазилатларга эга, мустақил фикрлайдиган юқори
Танганинг икки томони лардан тушган маблағ ўртача 5 миллион сўмдан ишлаш имконияти йўқ эди. Лекин бугун IT парк ва малакали кадрлар тайёрлаш жараёнини сифат
тўғри келмоқда. 22 та олий таълим муассаса- олий таълим муассасаларининг ўзаро ҳамкорлиги жиҳатидан янги босқичга кўтариш, илмий-тадқиқот
Сўнгги йилларда мамлакатимизда илм-фан ва си бу борада юқори кўрсаткичга эришган бўлса, туфайли талабалар инкубация марказларида таъ- муассасаларини модернизация қилиш, замонавий
тадқиқот олиб боришга қизиқиш ортди. Боиси соҳа- 32 та олийгоҳ ва филиалларда давлат дастури лим олиш имкониятига эга. инновацион технологияларни иқтисодиёт тар-
га давлат сиёсати даражасида эътибор қаратила доирасидаги илмий лойиҳалардан молиявий ту- моқлари ва ижтимоий соҳага жадал татбиқ қилиш
бошлади. Шунингдек, янги таҳрирдаги “Таълим шум мутлақо бўлмаган. Халқаро илмий-амалий Ўтган йили 14 та олий таълим муассасаcи ҳузу- мамлакатимизнинг етакчи давлатлар қаторидан
тўғрисида”ги қонунда олий таълимдан кейинги таъ- рида “Бизнес-акселератор” фаолияти йўлга қўйи- ўрин олиши, халқаро рақобатбардошликка эриши-
лим — илмий-тадқиқот олиб бориш босқичлари ва либ, Инкубация марказлари ташкил этилди. Ҳозир ши, аҳоли фаровонлигини таъминлашда муҳим
шакллари — таянч докторантура, докторантура, юртимиздаги 40 та олий таълим муассасасида аҳамият касб этади.
мустақил изланувчилик, илмий даража ва унвон-
лар бериш масалалари қонун билан мустаҳкамлаб
қўйилди. Ўзбекистон Республикасининг “Илм-фан
ва илмий фаолият тўғрисида”ги қонуни, Вазирлар
Маҳкамасининг “Илм-фан ва таълим соҳасидаги
давлат ташкилотларида илмий, илмий-педагогик
ва меҳнат фаолияти билан шуғулланувчи илмий
даражага эга ходимларга қўшимча ҳақ тўлаш тўғри-
сида”ги қарори эса илмий-тадқиқотларни рағбат-
лантиришда янги босқични бошлаб берди.

Ҳозир 70 та олий таълим муассасаси ва вазир-
лик тизимидаги 5 та илмий ташкилотда докторан-
тура фаолияти йўлга қўйилган. Жорий йилда док-
торантурага қабул квотаси ўтган йилга нисбатан
100 фоиз оширилди. Айни пайтда олий таълим
муассасаларида 5 281 нафар докторант (4 964
нафар таянч докторант — PhD, 317 нафар док-
торант — DSc) ва 650 нафар стажёр-тадқиқотчи
илмий-тадқиқот билан шуғулланмоқда.

Кўрсаткичлар таҳлилига кўра, докторантура-
да ўз муддатида диссертация ёқлови кўрсаткичи
ўртача 50 фоизга тенг бўлиб, 8 та олий таълим

4 2022 йил 2 май, 87-сон Давр нафаси

таҳлИл Ва таҚҚос

САККИЗИНЧИ
ХАЗИНА

ёхуд уни янада бойитиш, манфаатдорликни
ошириш имкониятлари

узумчилик бу — халқимизнинг асрлар давомидаги миллий
деҳқончилик маданияти, қадрияти, ғурури ва даромад манбаи
ҳисобланади. узум халқимизнинг турмуш тарзи ва урф-одатлари
билан бевосита боғланиб кетган. ҳар бир кўчада, хонадонда ток
бўлган. ҳусайни, тойфи, Ризамат ота, келинбармоқ ва кишмиш
каби узумларимизнинг довруғи узоқ-узоқларгача танилган.

Шавкат МИРЗИЁЕВ,
Ўзбекистон Республикаси Президенти

Қуёш суйган, тупроғи сахий қадимий юртда яшаймиз. Қўшработ туманларида ҳам янги ток- ган 131,4 минг гектар ер ажратиб бе- да олиш мумкин. Яна бир муҳим жиҳа- реестрига 50 та узум нави киритил-
Геопалентологик ва ампелографик тадқиқотлар зорлар барпо этилди. Шундай таж- риляпти. Маҳсулот экспорт қилишнинг ти, 1 гектар ғалла майдонида 2 киши ган. Кенг имкониятлар ҳамда табиий
боболаримизнинг узумчилик билан 6 минг йил аввалдан риба асосида Қорақалпоғистон ва тўлиқ жараёнини яратишда 123 та са- ишлаб, кўпи билан 20 миллион сўмлик ресурсларга эга бўлган Ўзбекистон
шуғулланганидан, “Авесто” китобидаги битиклар ўша вилоятлардаги 44 та туманда янги лоҳиятли узумчилик ва виночилик клас- маҳсулот етиштирилса, узумчиликда, учун бу анчайин кам, албатта. Ил-
даврлардаёқ узумни қайта ишлаш кенг ёйилганидан гувоҳлик экспортбоп узум плантацияларини тери муҳим ўрин тутади. Улар ўз фао- айниқса, шпалер усулида 10 нафаргача мий тадқиқотлар асосида ҳудудлар
беради. Хитойнинг милоддан аввалги II-I асрларга мансуб ташкил этишга киришилди. лиятини 49,4 минг гектар ер майдонида аҳолини иш билан таъминлаб, 300 мил- тупроқ-иқлим шароитига мос бўлган
“Шижи” солномасида юртимиз ҳудудида яшаган ҳар бир олиб боради. лион сўмлик маҳсулот ишлаб чиқариш узумларнинг янги навларини яратиш
хонадонда узум етиштирилгани алоҳида қайд этилса, Ўрта Қарорда ушбу тажрибани ривожлан- ҳамда ўртача 25 минг долларлик экспорт долзарб масала ҳисобланади.
асрларда венециялик саёҳатчи Марко Поло ўз кундаликларида тирган ҳолда, аҳоли хонадонларида самарқанд вилояти қилиш мумкин. Бундан ташқари, узум
Самарқанд, Бухоро ва бошқа машҳур шаҳарлар атрофлари ям- узум етиштиришни кўпайтириш бўйича салоҳияти кўчати 4-5 йиллик бўлганигача, оралиқ — Хорижий тажриба асосида узум-
яшил боғлар, токзорлар билан ўралганини ҳайрат ила ёзади. ноанъанавий усулда, яъни “тепасида экин экиш орқали яна миллионлаб сўм нинг ҳосилдор, данаксиз, совуққа ва
Абу Райҳон Беруний ва Абу Али ибн Сино асарларида узумнинг ток — пастида сабзавот” экиш, шунинг- Ҳозирги кунда Самарқанд вилоя- даромад кўриш мумкин. касалликларга чидамли янги навлари-
шифобахш хусусиятлари баён этилган. дек, воиш, сўриток усулларини кескин тида барча тоифадаги хўжаликларда ни яратиш Инновацион ривожланиш
кўпайтиришга алоҳида эътибор қара- жами узумзорлар майдони 44,1 минг — Жорий йилда 20,1 минг гектар янги вазирлиги зиммасидаги асосий вази-
Тарихий манбаларда бундай маъ- барча навлар орасида энг арзон соти- тилди. Бу мақсадлар учун оилавий тад- гектар бўлиб, уларнинг 35,3 минг гекта- токзорлар барпо қилиш режалаштирил- фалардан бири ҳисобланади, — дей-
лумотларни кўплаб учратиш мумкин. ладиган узум айнан шу бўлгани сабаб биркорлик дастури доирасида жорий ри ҳосилли боғлар ҳисобланади. Ушбу ган, — дейди Феруз Абилов. — Аҳоли ди Аҳтам Далиев. — Уни амалга оши-
Бугунги кунга келиб, дунёда замонавий фойдаланишдан чиқиб бораётган экан. йилда қўшимча 100 миллиард сўм кре- токзорларда бир йилда ўртача 600 хонадонларида узум етиштиришни риш учун вазирлик томонидан 14 та
узумчилик ва уни қайта ишлаш саноати дит ажратилиши белгиланди. минг тонна узум, 90 минг тонна майиз ривожлантириш дастурлари бўйича фундаментал ва амалий лойиҳага
мисли кўрилмаган даражада тараққий Хўраки навларга келганда, посангини етиштирилади. 173 та маҳалладаги 81,1 минг хонадон- қарийб 15 миллиард сўм грант маб-
этди. Жаҳонда савдо ҳажмлари бўйича босиброқ гапираётганимизнинг сабаби Бу жиҳатдан аҳоли томорқалари кат- да 1,6 миллион туп кўчат экиш белги- лағлари ажратилган. Уларни амалга
энг кўп истеъмол қилинадиган мевалар бор. та манбага эга. Мисол учун, Булоқбоши Ушбу рақамлар Самарқанд вилояти ланган. Бу вазифани бажаришга ўтган ошириш натижасида боғлар ва узум-
орасида узум иккинчи ўринда туради. туманидаги хонадонларнинг ўзида 5 бу йўналишда республикада биринчи йил кузида киришилиб, 33,9 минг хона- зорларга ишлов бериш учун юқори
Хусусан, ҳар йили хўраки узумга бўл- — Дунё бозорида ҳар йили хўраки минг тонна узум етиштирилиб, 15 мил- ўринда турганлигидан далолат беради. донда 604 минг туп ток кўчатлари экил- самарали, ресурс тежовчи ускуналар,
ган талаб ўртача 350 миллион доллар- узумга бўлган талаб ўртача 350 милли- лиард сўмгача даромад олиш мумкин. ган бўлса, айни пайтда бу ишлар якуни- узумчилик машиналари жамламала-
га ўсмоқда. он долларга ўсмоқда, — дейди Иннова- — Агар таҳлилларга қарайдиган га етиб боряпти. ри, юқори клиренсли портал русуми-
цион ривожланиш вазирлиги бошқарма Ўтган йилнинг ўзида тумандаги 9 та бўлсак, соҳада яратиб берилаётган даги тракторлар ишлаб чиқарилади.
Мамлакатимизда ҳам тармоқнинг бошлиғи Аҳтам Далиев. — Бундай узум маҳалланинг 21 та кўчасида 2,7 мил- имкониятлар натижасида вилоятда Вилоятнинг Иштихон, Қўшработ,
салоҳияти ва имконияти катта. Энг бўйича Ўзбекистоннинг экспорт салоҳи- лиард сўмлик кредит маблағлари ҳи- сўнгги тўрт йилда 21 минг гектар янги Ургут, Булунғур, Тайлоқ ва Пайариқ ту- Узумларнинг агробиологик хусуси-
муҳими, кейинги йилларда ривожла- ятини 2026 йилга бориб камида 600 собига 9,5 километр узунликда узум токзорлар барпо этилди, шундан, 4,9 манларида узумчилик азалдан яхши ятларини ўрганиш асосида эса экс-
ниш йўлида дадил одимлай бошлади. миллион долларга, майиз бўйича 500 ишкомлари барпо этилди. Фермер хў- минг гектари 2021 йилда ташкил этил- ривожланган. 43 та маҳалланинг асо- портбоп хўраки ва истиқболли техник
Хусусан, 2016-2020 йиллар давомида миллион доллар ва табиий винода 100 жаликларида 200 минг тупдан зиёд, ди, — дейди Самарқанд вилояти ҳоким сий драйвер соҳаси узумчилик ҳисобла- навларни яратиш, эскирган токзорлар-
52 минг гектар янги токзорлар ташкил миллион долларга етказиш мумкинлиги аҳоли хонадонларида эса 30 минг туп- ўринбосари Феруз Абилов. — Вилоят нади ҳамда 26 мингдан ортиқ хонадон ни қисқа муддатда янгилаш учун сара
этилиб, соҳага 210 миллиард сўм суб- ҳисоб-китоб қилинган. дан ортиқ серҳосил навлар қаламча- қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари экспор- узумчиликка ихтисослашган. Улар то- ниҳолларни in vitro услубида кўпайти-
сидия ажратилди. Шу давр мобайнида лари етиштирилади. Ана шу кўчатлар тининг учдан бир қисми узум ва майиз монидан бир йилда ўртача 4-5 миллион риш каби лойиҳалар бўйича ҳам ама-
мева-сабзавотлар экспортида узумнинг Бу ўринда муҳим масалалардан бири эвазига беш йил мобайнида тумандаги ҳиссасига тўғри келаётгани ҳам тармоқ- туп кўчат тайёрланаётгани уларга бўл- лий ишлар йўлга қўйилган.
улуши 2 бараварга кўпайди. Тармоқда узум кўчатчилигини ривожлантириш, 24 минг, яъни 80 фоиз аҳоли хонадони- ган эҳтиёжни қоплашда алоҳида ўрин
айни кунда 900 минг нафар киши иш би- кўчатхоналар ва питомникларнинг ре- да узум парваришлашга замин ҳозир- нинг ҳудудимиз иқтисодиётида муҳим тутади. Геномика ва биоинформатика мар-
лан банд. Бироқ... естрини ташкил этиш ҳамда аниқ тар- лаш режалаштирилган. ўрин тутишини кўрсатиб турибди. казида молекуляр ДНК маркерлар ёр-
тибга келтириш долзарб ҳисобланади. Кейинги пайтда инновацион усул- дамида илк бор Марказий Осиёдаги
Президентимиз раислигида 2021 йил Зеро, республикамизнинг хўраки узум- Яқинда “Учкўча” маҳалла фуқаро- Ҳозирги кунда мавжуд токзорларнинг да етиштирилган кўчатларга талаб 150 дан ортиқ узум навининг генетик
7 июль куни узум етиштириш, уни сано- ларидан ташқари саноатбопига бўлган лар йиғинида бўлиб ўтган республи- 11 минг гектаридан ортиғида томчила- ошяпти. Жумладан, Жомбойдаги паспорти, Европа комиссиясининг
ат усулида қайта ишлашни ривожланти- талаб ҳам ортиб бормоқда. Айниқса, ка семинарида юртимизнинг барча тиб суғориш тизими жорий этилган, бу- “Боғбон ин-витро” лабораториясида GENRES 081 стандарти бўйича Мар-
риш чора-тадбирлари юзасидан ўтка- улардан тайёрланадиган вино ва вино ҳудудларидан келган иштирокчилар нинг учун жойларда 378 та тик суғориш бир йилда 5 миллион, “Оҳалик ол- казий Осиё узум навларининг маълу-
зилган видеоселектор йиғилишида қайд маҳсулотлари жаҳон бозорида алоҳида Булоқбоши тажрибаси билан бевоси- қудуқлари қазилиб, фойдаланилмоқда. тин боғи мевалари”даги “ин-витро” мотлар базаси шакллантирилган. Ал-
этилганидек, афсуски, айрим ҳудуд- ўрин эгаллаб боряпти. та танишиш имкониятига эга бўлди. Ушбу йўналишда ўтган йили 137,2 мил- лабораториясида 4-5 миллион туп коголь ва тамаки бозорини тартибга
ларда йирик токзорлар майдони сўнгги Маҳалладаги 480 хонадоннинг барча- лиард сўм кредит ўзлаштирилди. солиш ҳамда виночиликни ривожлан-
тўрт йилда 7 минг гектарга камайган. Ўта муҳим ҳужжат сида узум етиштирилади. Торморқанинг сархил навли ниҳоллар етиштириш тириш агентлиги буюртмасига кўра,
Тармоқда селекция ишлари деярли йўқ, катта-кичиклиги ва қаровига қараб 300 Токларнинг 85 фоизи кишмишбоп, қувватлари мавжуд. узумнинг ҳозир кенг экилиб парвариш-
ҳалигача 40-50 йил аввал яратилган Президентимизнинг 2021 йил 28 килограммдан 15 тоннагача ҳосил оли- 9 фоизи хўраки ва 6 фоизи саноатбоп ланаётган 135дан ортиқ маҳаллий
узум навлари экиб келинмоқда. Кўчат июлдаги “Узумчиликни ривожланти- нади, ҳар бир оила йилига ўртача 15-20 навлар ҳисобланади. Ушбу рақамлар- Бугун дунё тажрибасида ўзини навининг генетик паспортини яратиш
етиштириш илмига ва технологиясига ришда кластер тизимини жорий этиш, миллион сўм даромад топади. нинг ўзи ҳам олдинда турган вазифа- оқлаган “маҳсулот етиштириш — устида иш кетмоқда. Германиялик
амал қилинмайди, унинг касалликлари соҳага илғор технологияларни жалб лар кўламини кўрсатиб турибди. Яқин йиғиштириб олиб, сифатли сақлаш ҳамкорлар билан бирга, узум гено-
билан олимлар ҳам, ишлаб чиқарувчи- қилишни давлат томонидан қўллаб-қув- Ижро ва самара истиқболда хўраки ва саноатбоп узум мининг генетик хариталари тузилиб,
лар ҳам шуғулланмайди. ватлашнинг қўшимча чора-тадбирлари навларини кўпайтириб, кишмишбопла- — чуқур қайта ишлаш — қўшимча касалликка чидамли генларига гене-
тўғрисида”ги қарори ҳақида гап кетган- Дарҳақиқат, қарорда узумчилик ри билан посангини тенг ҳолатга етка- қиймат яратиш — экспорт” “зан- тик бириккан молекуляр маркерлар
Маҳаллий узумларимиз ҳосилдорли- да, мутасадди ва мутахассислар ўта бўйича жаҳон бозорларида кеча- зиш, токзорларни шпалерларга кўта- аниқланди. Улар асосида биринчи
ги Осиёнинг бошқа давлатларига нисба- муҳим ёки тарихий ҳужжат, деган сўзга ётган жараёнлар, юртимизда ву- риш чораларини кўриш зарур бўлади. жири”га асосланган агроклас- марта узум селекциясини икки баро-
тан 1,5-2 бараварга кам. Қолаверса, юр- урғу беради. Бунинг боиси нимада? жудга келаётган янги тажрибалар Қолаверса, иқтисодий самарадорлик терлар сонини кўпайтириш ҳам бар тезлаштирадиган, маркерларга
тимизда етиштириладиган узумларнинг инобатга олинган ҳолда, соҳани ҳам шуни тақозо этмоқда. долзарб вазифалардан бири. асосланган селекция платформаси
аксарияти данакли бўлиб, жаҳон бозо- — Мазкур ҳужжат билан анчадан янада ривожлантиришнинг ама- яратилиб, амалиётда кенг қўллан-
рида данаксизига бўлган талаб кескин буён тўпланиб қолган муаммолар ўз лий ва молиявий дастаклари Ҳисоб-китобларга қараганда, 1 гектар Бинобарин, вилоят узум- моқда.
ортиб боряпти. Шундай бир кезда ток- ечимини топди, — дейди қишлоқ хў- аниқ белгилаб берилган. Ле- хўраки узум етиштириш учун ўртача 100 чилик кластерларини рав-
зорларнинг атиги 38 фоизи интенсив жалиги фанлари доктори, профессор кин ҳар қандай ҳужжатнинг миллион сўм харажат қилиб, 4 йилдан нақ топтириш учун катта Геномика ва биоинформатика
усулда парваришланмоқда. Азиз Нурбеков. — Аввало, молиявий аҳамиятини унинг ижроси кейин йилига 250 миллион сўм соф фой- маркази олимлари томонидан узум-
жиҳатдан қўллаб-қувватлашнинг аниқ белгилайди. Шу жиҳатдан ол- салоҳиятга эга. Ундан оқи- нинг қатор маҳаллий ва қадимий
нима учун хўракининг дастаклари кўрсатиб берилди. Хусусан, ганда, 2021 йилда мамлака- лона фойдаланиш ишлаб навлари, жумладан, истиқболли сак-
посангиси оғирроқ? узум плантацияси ташкил этган ташаб- тимизда жами 51,3 минг гек- кизта нави — “Шардоне”, “Пино-гри”,
бускор тадбиркорга ҳар бир гектар учун тар майдонда янги токзорлар чиқарувчиларга қа- “Совинён”, “Каберне”, “Дюбре де
EastFruit экспертлари томонидан 10 миллион сўм, 10 гектар ерда том- барпо этилди. 160 минг гектар- тор устунликлар Марсел”, “Пуке”, “Қизил Мальва-
ўтказилган сўров натижаларига кўра, чилатиб суғориш технологияси жорий да, жумладан, 75 минг гектар беради. Не- зия”, “Алфонс лавале” навлари in
мамлакатимизда етиштирилаётган этилса 120 миллион сўм, инновацион хўраки, 64 минг гектар кишмиш- гаки, бундай vitro усулида кўпайтирилди. Сано-
узумнинг тахминан 71 фоизи данакли усулда етиштирилган ҳар бир туп узум боп ва 22 минг гектарда саноатбоп кластерлар атбоп узумнинг 8 нави учун импорт
навларга тўғри келади. Уруғсиз нав- кўчати учун 5 минг сўм миқдорида суб- узум етиштирилди. Жами 1,8 миллион рақобатдош ўрнини босувчи махсус сунъий озуқа
лар озчиликни ташкил этади. Улар сидия ажратилиши кўзда тутилган. тонна узум ҳосили йиғиб олинди. маҳсулотлар муҳити тузилди. Экспорт салоҳияти
орасида кенг тарқалган навлар сифа- тайёрлаш юқори бўлган маҳаллий хўраки узум
тида, энг аввало, данаксиз “Қора киш- Токзорларга шпалер ўрнатиш хара- Бу кўрсаткичлар аввалги йилга орқали ташқи навларининг уруғсиз муқобилларини
миш”, кейин “Оқ ҳусайни” қайд этилган. жатларининг 30 фоизгача қисми бюд- нисбатан анча салмоқлироқ. Соҳибкор- яратиш бўйича илмий изланишлар
“Келинбармоқ” ва “Кетмонсопи” шундан жетдан қоплаб берилиши, узумчилик- ларимизнинг ташқи бозорларни эгал- бозорларга чиқиш им- давом этмоқда.
сўнг саналган бўлса-да, улар ҳам асли- да ишлатиладиган асбоб-ускуналар лашдаги саъй-ҳаракатлари эса соҳа кониятини яратибгина қолмай, бал-
да “Ҳусайни”нинг бир тури ёки дурагайи ва техникалар божхона тўловларидан ривожи даражасини белгилайди. ки замонавий агротехнологияларни Халқимиз азалдан етти хазина де-
ҳисобланади. озод этилиши, етиштирилган ҳосилнинг жорий қилиш туфайли ички бозорни ганда, сигир, товуқ, асалари, ипак қур-
30 фоизи экспорт қилинса, даромад Қишлоқ хўжалиги вазирлиги маълу- импорт ўрнини босувчи маҳсулотлар ти, обжувоз (мойжувоз), тегирмон ва
“Ҳусайни” — Ўзбекистонда азалдан ва мулк солиқлари 30 фоизга, экспорт мотларига кўра, 2020 йилда 188,1 мил- билан тўлдиришга ҳам ҳар томонлама ўрмонни назарда тутган. Ҳозирги кун-
энг кенг тарқалган узум нави. У мурак- 30 фоиздан ошса, 2 бараварга камай- лион долларлик 181,2 минг тонна узум кўмаклашади. да эса, бу ҳақда гап борганда, зиро-
каб ишловни талаб этмайди, яхши ва тирилиши ҳам соҳибкорларни мамнун маҳсулотлари экспорт қилинган бўлса, атчилик, чорвачилик, паррандачилик,
узоқ вақт сақланади. “Қора кишмиш” этяпти. 2021 йилда бу борадаги кўрсаткич 207,9 — Бир неча фермер хўжаликлари балиқчилик, асаларичилик, қуёнчилик
эса, уруғсиз нав сифатида универсал: миллион долларни ёки 270 минг тон- билан ҳамкорликда кластер ташкил ва пиллачилик тилга олинади. Аслида
янги узилган меваларига ички ва ташқи Сертификатланган узум плантация- нани ташкил қилган. Бу экспорт хажми қилдик, — дейди “Шоҳжаҳон” узумчи- ҳар икки ҳолатда ҳам ҳеч бир янглиш
бозорда ҳам талаб доим яхши бўлиб ларини ташкил этишни молиялаштириш 110,5 фоизга ўсганлигини кўрсатади. ликка ихтисослашган кластер корхо- йўқ, уларнинг битмас-туганмас хази-
келган, қолаверса, ундан экспортбоп учун банкларга 100 миллион доллар наси раҳбари Дилбар Жалилова. — на дейилиши, ўзидан-ўзи кўпайишга
қора майиз тайёрланади. ресурс маблағлари ажратилди. Бунда, Экспорт жўғрофиясида ҳам ўзига Умумий ер майдонимиз 455 гектарни мойиллиги билан изоҳланади.
кредит лойиҳа офислари тавсиялари хос янгиланишларни кузатиш мум- ташкил этади. Мақсадимиз экспортбоп
Уруғсиз навлар орасида “Сўғдиёна”- асосида, 14 фоиздан 3 йил имтиёзли кин. Яъни, ўтган йили Литва, Эстония, узумлар етиштириб, оз ердан кўп даро- Узумчилик зироатчиликнинг тарки-
га ҳам эътибор ортмоқда. У оддий “Қора давр билан 7 йил муддатга берилиши Италия, Чехия, Жанубий Корея, Ироқ, мад топиш. Қиймати 30 миллиард сўм- бий қисмлари сирасига кирса-да, бу
кишмиш”га қараганда каттароқ бўлади. назарда тутилган. Эрон, Озарбайжон, Арманистон, Гру- лик лойиҳа тўлиқ амалга оширилгач, тармоқ айни кунда саккизинчи хазина
Бундан ташқари, у ҳўл мевалар бозори зия, Исроил, Испания каби қатор мам- гектаридан 6 минг тонна ҳосил олиш сифатида иқтисодиётимизда муқим
учун ҳам, майиз тайёрлаш учун ҳам мос Маълумки, Олтиариқ туманида ғалла лакатлар бозорларига кириб борилди. ниятидамиз. Унинг 3 тоннаси экспорт ўрин эгаллаб боряпти, юрт маъмурли-
келади. Майизининг ҳажми катта бўлга- майдонлари қисқартирилиб, 2 минг гек- қилинади. 2024 йилга келиб, 820 киши гига хизмат қиляпти. Маъмурчилик эса
ни боис, юқори нархларда сотилади. тар ерда йирик токзорлар барпо этилган Келгуси 3 йилда мавжуд токзорларда ишли бўлади. эл дастурхонини тўкин, соҳибкорлар
эди. Уларда тумандаги 5 минг нафар замонавий агротехнологияларни жорий меҳнатини манфаатли ва ғурурини сар-
“Ризамат F1”, “Мерcедес” навлари аҳоли доимий иш билан таъминланди. этиш, ерда парваришланаётганларини Соҳада амалга оширилаётган чора- баланд қилади.
ҳам кенг майдонларни эгаллаб боряпти. Энг асосийси, бунинг эвазига қўшимча босқичма-босқич шпалер устунларга тадбирлар натижасида жорий йилда
Афсуски, улар данакли бўлиб, ички бо- 60 минг тонна узум етиштирилиб, унинг кўтариш орқали узум етиштириш ҳаж- вилоятда 20 мингдан ортиқ янги иш абдурауф ҚоРжоВоВ,
зорда харидоргирлиги билан ажралиб экспорти тўлиқ ҳосилга киргандан кейин мини 2 баробарга ошириш ва йиллик ўринлари яратилиши таъминланади. иқтисодий шарҳловчи
туради. Энг кўп экиладиган навлар йилига 200 миллион долларга етиши ўртача ҳосилни 3 миллион тоннага ет-
рўйхатига “Тойфи”ни қўшмаса бўлмай- мўлжалланган. казиш мўлжалланяпти. Инновация —
ди. Аммо миришкорларнинг айтишича, ривожланиш таянчи
Кейинги йилларда Фориш, Ғалла- Бу мақсадларга эришишда янги-
орол, Янгиобод, Чироқчи, Пайариқ, ча тизимлар жорий этилиши тараққи- Бугунги кунда мамлакатимиз
ёт таянчига айланади. Ҳозирги кунда қишлоқ хўжалиги экинлари давлат
мамлакатимизда 48 та туман узумчи-
ликка ихтисослаштирилди ва уларга
тупроқ-иқлим шароити энг қулай бўл-

Нигоҳ 52022 йил 2 май, 87-сон

3 май — Жа²он матбуоти эркинлиги куни

аХборот энг му²им ¯аДриЯтга айланДи

Шарофиддин тЎлаганоВ, олдида ўз зиммасига муайян мажбурият-
Ўзбекистон журналистлари ижодий уюшмаси лар олиши керак. Бу мажбуриятлар ах-
борот тарқатишда ҳалоллик ва адолатни
халқаро шарҳловчилар кенгаши раҳбари талаб қилади.

Давримиз ҳақли равишда ахборот асри деб номланади. Жамоатчилик фикрини чалғитиш
Жаҳон ягона ахборот майдонига айланиб бормоқда. ХХI аср айнан оммавий ахборот воситалари
бошларига келиб дунё бутунлай ўзгариб кетди. орқали амалга оширилаётгани ҳам бор
гап. Одамлар онгини, дунёқарашини ёт
Авторучка, ёзув машинкаси, қоғоз- тилаётган маълумотнинг қай бири Бугун ахборот энг муҳим қадрият са- ғоялар таъсирига бўйсундиришга инти- жамиятга жуда катта зиён келтириши- га қайтиш бўлмайди”, деган сўзларини
лар, оддий телефон ва радиожурна- тўғри, қай бири нотўғрилигини аниқла- налмоқда. Ахборот эса оммавий ахборот лиш ҳолатлари айнан матбуот орқали ни англаб етиши керак. келтириб ўтмоқчиман. Ҳа, энди талаблар
листлар тилида репортёр деб аталувчи гунча инсон онги биринчи тарқалган воситалари томонидан тарқатилади. Ай- амалга оширилаётгани ташвишлидир. ўзгарди. Кўзни каттароқ очиб, ён-атро-
техника ўрнини мобиль телефон, компь- хабарга мослашган бўлади. Радио ва рим ҳолларда матбуот одамларга сал- Баъзилар ахборотдан ўз мақсадларига “Тўртинчи ҳокимият” деб юритилаёт- фимиздаги воқеа-ҳодисаларни теранроқ
ютер, ноутбук, рақамли диктофонлар телевидение пайдо бўлганидан кейин бий таъсир кўрсатишидан ҳам кўз юмиб эришишда фойдаланмоқда. ган бўлишига қарамай, ОАВни ҳукумат англасак, айни муддао бўлар эди. Биз
эгаллади. Журналистлар меҳнати анча дунё ўзгариб кетди. Интернет пайдо бўлмайди. Буни биз дунёда юз бераётган ёки тижорат тузилмаси деб эмас, бал- бугун қандай шиддат билан ўзгараётган
енгиллашди. Журналистларнинг бир бўлиши билан эса бутунлай ўзгарди. ҳодисаларнинг нотўғри талқин қилинган Америкалик тадқиқотчи Г.Лассуэлл ки том маънодаги фуқаролик жамияти ва ривож топаётган, илгари учрамаган,
авлоди кўз ўнгида ахборотни узатиш Ахборот озчиликнинг эмас, барчанинг ҳолда ёритилаётганидан кўриб, билиб ОАВнинг тўртта вазифаси борлигини институти сифатида кўриши мақсадга ечими ўта оғир ва мураккаб турли муам-
технологияси бутунлай ўзгарди. Замо- мулкига айланди. турибмиз. Эркинликка интилиш ҳар бир таъкидлаган эди: жаҳонни кузатиб мувофиқдир. моларни туғдираётган ХХI асрда яшаёт-
навий технологиялар журналистикани журналист олдида турган вазифа, аммо бориш (ахборот тўплаш ва тарқа- ганимизни бир зум бўлса-да, эсимиздан
“тош асри”дан олиб чиқди ва бу соҳа- Ҳозир ер юзининг қайси чеккасида чегарани билиши шарт. Медиажамият тиш), таҳрир қилиш (ахборотни тан- Хулоса ўрнида Президентимизнинг чиқармаслигимиз лозим.
ни бутунлай ўзгартириб юборди. Бироқ қандайдир воқеа юз бермасин, дунё- лаб олиш ва шарҳлаш), жамоатчилик “Жамоат назорати ва оммавий ахборот
ОАВнинг холис, тўғри ахборот тарқатиш нинг бошқа чеккасида турган киши, бу фикрини шакллантириш, маданият- воситалари эркинлиги масаласида орт-
борасидаги масъулияти ўша-ўшалигича ҳақда зудлик билан хабар топади. Бу- ни тарқатиш. Медиа жиноятчиликни,
қолиши керак эди. Минг афсуски, баъзи гунги кунда замонавий ахборот майдо- зўравонликни тарғиб қилмаслиги,
ҳолларда бунга амал қилинмаяпти. нидаги ҳаракатлар шу қадар тиғиз, шу фуқаролар ҳуқуқларини камситмас-
қадар тезкорки, энди илгаригидек, бу лиги зарур. Бу матбуот эркинлигини
Ҳаёт ҳақиқати кўрсатмоқдаки, ҳар воқеа биздан жуда олисда юз берибди, чеклашни англатмайди. Шу ўринда
қандай тараққиёт маҳсулидан икки хил унинг бизга алоқаси йўқ, дея бепарво “эркинлик истаб” йўл қоидаларини
мақсадда — эзгулик ва ёвузлик йўли- қараш хато бўлади. Ҳаётимизнинг би- бузган ҳайдовчи келтирган нохуш
да фойдаланиш мумкин. Замонавий рор соҳасини ахборотсиз тасаввур қи- ҳодисани мисол сифатида айтиш
дунёда ахборот шу қадар кўпки, тарқа- либ бўлмайди. мумкин. Демократия экан деб жур-
налистика этикасини бузганлар ҳам

ЎЗбЕкИстон дунЁ нИгоҳИда тИббИЁт

Токиодан муносабат: Эрта тонг. Наманган
шаҳар марказий
ªзбекистон ¿онун устуворлигига шифохонасининг
асосланган эркин ва очи¿ хал¿аро сокин саранжом-
тартиб ºрнатишда му³им ³амкор саришта ҳовлиси.
Манзарали
Япония ташқи ишлар вазири Ёшимаса Хаясининг 29-30 апрель кунлари дарахтлар ва
Ўзбекистонга ташрифи “Кунчиқар юрт” оммавий ахборот воситаларида, ғунчалаган
жумладан, NHK корпорацияси веб-саҳифасида кенг ёритилди. атиргуллар
кўнгилга ором,
яхши кайфият
беради. Йўлакдан
“Маъмурият” деб
ёзилган бинога
бурилдим.

Япония ташқи сиёсат маҳкамаси раҳбари- изчил татбиқ қилинаётгани қайд этилганига
нинг Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёев
ва мамлакатимиз ҳукуматининг юқори марта- эътибор қаратилди. ОМОН БЎЛСАНГ, ОЛАМ СЕНИКИ
бали аъзолари билан учрашувларига алоҳида
қизиқиш билдирилган. Кунчиқар юрт ташқи ишлар вазирининг сўнг-

Давлатимиз раҳбари Ёшимаса Хаясини ги 12 йилда Ўзбекистонга биринчи ташрифи
самимий қутлагани ва Ўзбекистонга амалга
оширилган ушбу ташриф мамлакатларимиз икки мамлакат ўртасида дипломатик муноса-
ўртасидаги стратегик шерикликнинг янги ис-
тиқболларини очиб беришини алоҳида таъкид- батлар ўрнатилганининг 30 йиллиги нишонла- орифжон жЎРаЕВ, Тасаввурлар ўзгармоқда — Тўғриси, қутига аксари миннатдорлик
ланганига урғу берилди. Шунингдек, Япония хатлари ташланаётганидан хурсандмиз, —
ҳукуматининг Ўзбекистон инфратузилмаси ва наётган йилда амалга оширилганида рамзий “Янги Ўзбекистон” мухбири Қабулхонада янги келган беморнинг ҳужжатла- дея суҳбатимизга қўшилди бўлим шифоко-
инсон ресурсларини ривожлантиришдаги ёр- ри узоғи билан беш дақиқада расмийлаштирил- ри Малика Жакбарова. — Албатта, бундан
дами учун миннатдорлик билдирилгани, япон маъно борлиги таъкидланган. Шаҳар тиббиёт бирлашмаси раҳбарининг япти. Умумий терапия бўлимида оддий фуқаро масъулиятни асло сусайтиришимизга ўрин
компанияларининг республикамиздаги фаол даволаш ишлари бўйича ўринбосари, жарроҳ сифатида врач қабулига ёзилдим. Мазкур бўлим йўқ. Тўғри, баъзан кутилмаган, бизга боғлиқ
сармоявий фаолияти юқори баҳолангани, 2019 Нашр Япония ташқи сиёсат маҳкамаси раҳ- Ҳалимжон Алимов қисқа мажлис ўтказаётган мудири Раҳматулло Тўрахоновга саволларим бўлмаган вазиятларга ҳам дуч келамиз. Биз
йилда Японияга олий даражадаги ташриф да- экан. Эшик қия очиқ. Кўп ўтмай ходимларга кун юзасидан тиббиёт ходимлари ва беморлар би- шифокорлар учун касб-кори, лавозими ёки
вомида эришилган барча келишувлар ҳаётга бари Ўзбекистон қонун устуворлигига асос- тартиби юзасидан муҳим вазифалар белгилаб лан суҳбатлашмоқчи эканлигимни айтдим. бошқа бирор жиҳатдан қатъи назар, барча
берилди. Йиғилиш якунида: “Ҳар бир бемор тенг. Уларнинг тезроқ соғайиб кетиши учун
ланган эркин ва очиқ халқаро тартиб ўрна- доим қатъий назоратимизда ва эътиборимизда Унинг маълум қилишича, мазкур бўлим таш- қўлимиздан келганини қиламиз. Муҳтарам
бўлишини, бунга масъул эканлигимизни унут- кил этилганига йигирма йил бўлибди. Ҳозир 40
тишда муҳим шерик экани, Президент Шавкат манг!” деган сўзлар қулоғимга чалинади... ўринга мўлжалланган 16 та хона мавжуд. 34 на- Президентимиз таъкидлаганидек, бемор-
фар тиббий ходим ишлайди. ларни фақат дори билан эмас, балки меҳр
Мирзиёевнинг 2019 йил декабрь ойида Президентимиз яқинда тиббиёт ходимла- билан, ақл билан даволаш ҳам муҳим аҳа-
ри билан ўтказган очиқ мулоқоти чоғида “Ҳар — Кўп йиллар шаҳар тиббиёт бирлашмаси- миятга эга. Муболағасиз айта оламан, улар
Японияга ташрифи эса икки мамлакат ўртаси- бир вилоят ҳокими тиббиёт масалалари билан да ишладим, — дейди Р. Тўрахонов. — Соҳамиз учун яқин кишимиздек қайғурамиз. Аслида,
шахсан шуғулланиши шарт ва улардан сўров назардан четда қолган мураккаб пайтларни ҳам
даги стратегик шерикликни янада чуқурлашти- қаттиқ бўлади. Энди, ҳар ой бошида ҳар бир бемор ўзи мисолида тиббиёт
қилинган ишлар ва янги ой режаларини кўрдик. Кейинги йилларда тизимга эътибор бу- тизимига баҳо беради. Айнан бемор-
риш ва кенгайтиришга туртки берганини қайд ўзим эшитиб бораман. Очиқ мулоқотдан тунлай ўзгарди. Инсон қадри, аввало, унинг сало- ларнинг миннатдорлиги орқали бутун
кейинги ўзгаришларни нафақат тиббиёт матлигини таъминлаш билан боғлиқлиги устувор соҳага ижобий муносабат шаклланади.
этганини маълум қилган. ходимлари, балки ҳар бир хонадон се- даражага кўтарилди. Аҳолини даволаш, сифатли
зиши шарт”, — дея таъкидлаган эди. тиббий хизмат кўрсатиш учун шарт-шароит, им- Давлатимиз раҳбари томонидан
Токио “дунё” аа кониятлар жадаллик билан кенгайиб боряпти. Наврўз байрами арафасида тиббиёт
Шифохонада тегишли масъулга юз- Ишга фидойилик, меҳр билан ёндашилса бас, ходимлари билан бўлган ва тарихий
Юртимизнинг сайё³лик сало³ияти ланиб, мақсадимни маълум қилдим. беморларни тезроқ соғлом ҳаётга қайтаришдек аҳамиятга эга очиқ мулоқотда алоҳи-
Эронда та¿дим этилди Давлатимиз раҳбари томонидан ўша шарафли вазифани, албатта, уддалаймиз...
учрашувда соҳа вакилларига берилган да таъкидланганидек: “Ҳаёт ҳақиқати
Ўзбекистоннинг Эрондаги элчихонаси вакиллари 28-30 апрель кунлари топшириқларнинг апрель ойидаги ижро- 11-палатада даволанаётган Муножот Дада- шуни кўрсатадики, фақатгина соғлом
Теҳронда бўлиб ўтган Ислом дунёси мамлакатларининг миллий либослари ва си билан қизиқдим. мирзаевани суҳбатга тортдик. халқ, баркамол миллат буюк ишлар-
урф-одатлари халқаро кўргазмасида иштирок этди. га қодир бўлади. Эл-юртимиз азалдан
Маълум қилинишича, Наманган — Менга жигар циррози ташхиси қўйилган, шифокорларни, инсон саломатлигини
Тадбирнинг очилиш маросимида Эрон Мада- машҳур сайёҳлик объектлари, қизиқарли саё- шаҳар тиббиёт бирлашмаси таркибига — дейди у. — Иккинчи гуруҳ ногирониман. Баъ- асрашдек эзгу ва савобли ишга бутун
ният вазирлиги, Иқтисодий ҳамкорлик ташкилоти ҳат йўналишлари, меҳмонхоналар ва хизмат кўп тармоқли марказий ва 16 та оила- зида ҳудудимиздаги 10-поликлиникага қатнаб борлиғини бағишлаган фидойи зотлар,
Маданият институти, ЮНЕСКО Минтақавий мар- кўрсатиш инфратузилмаси ҳақидаги маълумот- вий поликлиника, шаҳар марказий ва даволанаман. Йилда бир-икки марта шу бў- деб билади ва ҳамиша қадрлайди. Чун-
кази ваколатхонаси, Эрон мода ва кийим-кечак- лар билан танишиш имкониятига эга бўлди. болалар шифохонаси, 3 та туғуруқхо- лимга келаман. Оилавий шароитимиз яхши-
ларни тартибга солиш ташкилоти раҳбарияти, на, 1-шаҳар шифохонаси — жами 23 та маслиги сабаб шифохонага имтиёзли жойла- ки одамлар сизларга ўзларининг энг
шунингдек, ижтимоий-сиёсий доиралар, дипло- Ўзбекистоннинг қадимий шаҳарлари, бетакрор тиббиёт муассасаси киради. Ўнта йўна- шиб даволанаман. Бир ҳафта аввал мадорим бебаҳо бойликларини — ҳаётларини
матик корпус ва Теҳронда аккредитациядан ўтган меъморий обидалари, сайёҳлик масканлари, лиш бўйича иш режалар тайёрланиб, вилоят қуриб, қон босимим пасайиб кетганди. Очиғи, ишониб топширади”.
халқаро ташкилотлар вакиллари қатнашди. миллий таомлари, гўзал табиат манзараси ва за- соғлиқни сақлаш бошқармаси бошлиғига бажа- яхши қараб даволашганидан кейин анча тузук-
монавий тараққиётига бағишланган фотокўргаз- рилган ишлар юзасидан кунлик ахборот бериб ман. Шифокорлар, ҳамшираларга раҳмат. Муо- — Ўттиз йилдан буён касбимга доғ
Кўргазма доирасида мамлакатимиз элчи- ма томошабинларда катта қизиқиш уйғотди. борилиши йўлга қўйилган. лажаю муомалаларидан миннатдорман. туширмасликка, унга муносиб бўлишга, вази-
хонаси томонидан ўзбек халқининг тарихий
анъаналари, турмуш тарзи ва азалий урф- Меҳмонларга мамлакатимизнинг сайёҳлик Президентимизнинг тиббиёт ходимлари Бемор миннатдорлиги — фамга ҳалол ёндашишга интиламан. Шундан
одатларини ўзида мужассам этган миллий ли- салоҳияти, ўзбек халқининг маданияти ва меҳ- билан бўлган очиқ мулоқотидан келиб чиқиб, шифокорга берилган баҳо хотиржамлик топаман, — дейди яна бир суҳ-
босларимизга бағишлаб Ўзбекистон стенди мондўстлиги ҳақида батафсил ҳикоя қилувчи Наманган шаҳар тиббиёт бирлашмаси бошлиғи батдошимиз, врач Акбарали Жўраев. — Одам-
ташкил этилди. турли тарқатма материаллар тақдим этилди. Шокиржон Ҳайдаров шаҳар аҳолисига тиббиёт Бинога кираверишдаги шикоят ва таклифлар ларнинг ишончини оқлаш, хизматимиздан
ходимларининг келгусидаги саъй-ҳаракатлар қутиси диққатимни тортди. Уларда асосан мин- розилигига эришишга ҳаракат қиляпмиз. Бе-
Кўргазмага ташриф буюрганлар Ўзбекис- Теҳрон “дунё” аа ифодасини топган Мурожаатномани ижтимоий натдорлик билдириб ёзилган хатлар экан. морлар шифо топганда кўзларидаги мамнун-
тон халқ амалий санъати, мамлакатимизнинг тармоққа жойлади. Бундан мақсад — кун тар- лик, хурсандчилик бизга қувонч бағишлайди.
тибидаги долзарб вазифаларни халққа, соҳа
мутасаддиларига етказиш, аҳоли соғлиғини Бу шифо масканида ҳамшираларнинг бе-
“хонадонбай”, “фуқаробай” ўрганиш, тиббий морларга меҳр ва жонкуярлик билан муноса-
маданиятни кучайтириш, улар орасига чуқур батда бўлишига гувоҳ бўлдик. Уларнинг “Биз
кириб бориш. сизларга қўлимиздан келганча ёрдам бера-
миз. Аммо бу ерга камроқ келиш учун ҳеч
Мавжуд оилавий поликлиникаларга шаҳар бўлмаса йилда бир маротаба профилактика
марказий шифохонаси бўлим мудирлари, кўп учун шифохоналарда стационар даволаниш-
тармоқли марказий поликлиника тор доира га, сиҳатгоҳларда дам олишга ҳаракат қи-
соҳа мутахассислари бириктирилган. Апрель линг” деган мазмундаги самимий суҳбатлари-
ойида 40 ёшдан ошган, хавф гуруҳига кирув- ни ҳам эшитдик. Мутахассислар беморларга
чи олти мингга яқин аҳолининг 1 минг 200 на- нафақат тиббиий муолажа, шу билан бирга,
фари, шунингдек, уч юзга яқин бола скрининг доим меҳр, самимий сўз билан ёндашилган-
текширувдан ўтказилди. Тизимдаги барча му- да ҳар қандай дори-дармон, ҳатто жарроҳлик
ассасаларда кардиологик, эндокринологик, он- амалиёти янада яхши самара беришини таъ-
кологик скрининг текширувлар мобиль иловага кидлайди.
киритилмоқда. Электрон поликлиникалар ҳам
фаолият бошлаган. Наманган шаҳрида апрель Гувоҳ бўлганимиз, аввало, яхши мутахас-
ойи охирида иккита оилавий поликлиника очи- сислар, керакли шарт-шароит, замонавий тиб-
лиши режалаштирилган... бий жиҳозлар борлигини кўриб бир қувонсак,
ходимларнинг меҳрли муносабати, ғамхўрли-
гини кўриб ундан-да мамнун бўлдик. Зотан,
уларнинг беморларга бўлган чин эътибори ва
меҳридан далолатдир.

6 2022 йил 2 май, 87-сон Маънавият

халҚ ҚалбИда Қолган сИйМолаР

Д“ УНЁ абдулла орипов 1941 йилнинг 21 мартида МАНИМ”
қашқадарё вилояти косон туманидаги
некўз қишлоғида, “сталинград” жамоа
хўжалигининг миришкор, Ҳамиша халққа
қайишган раиси ориф ака убайдуллаев ва
ушбу хўжаликнинг илғор аъзоси, намунали
уй бекаси турди ая карвон (айрим манбаларга
кўра бозорбой) қизининг саховатли,
серфарзанд хонадонида дунёга келади.

Б¤ЛДИ ЧАМАНИМ

...“Аввало, бу таклиф менга маъқул. Лекин менинг ҳам учрашди. Минбардан туриб “Агар дунё Ўтган асрнинг олтмишинчи йиллари куйчисига айланди. Ўтли сатрлари-
таклифим бор. Киночиларимиз Абдулла Орипов ҳаёти ва халқларининг рамзий паради ўтказила- ўртасида Некўзда янги анъаналар асо- да урушга, зўравонликка қарши исён
ижодига оид алоҳида бир фильм ишласин... У киши билан диган бўлса Кунхўжа, Ажиниёз, Бердақ- сида шоир Абдулла Орипов ва ёш, сулув кўтарди. Бешафқат оломон чангалида
кўп ҳамсуҳбат бўлганман. Битта шеър ёзиш учун ўнта китоб нинг ортидан Тўлепберген ва Ибройим муаллима Ҳанифа Мустафоеванинг ни- ҳалок бўлган норасидага қарата “Римга
ўқирди. Таҳририятларга шеърини бериб, ўн марталаб юрган бўларди”, деди. Бу беқиёс баҳо коҳ тўйи бўлиб ўтган эди. Аллоҳ уларга нега келдинг тунислик бола?” деб ҳай-
ўзгартириб, маромига етказарди. У кишининг ишга, сўзга гулдурос қарсаклар билан олқишланди. Шоира, Юлдуз, Зарифа, Мавлуда (АҚШ- қирди.
масъулияти кучли бўлган”. нинг Техас штати Хьюстон муниципали-
*** тети халқ таълими шўъбасига мудиралик “Менга ёлғизсан,
сам, сен биз билан қорақалпоқ адабиёти Абдулла акани мамлакатимизнинг нинг илғор аъзоси, намунали уй бекаси қилмоқда), Илҳомжон, Рухсорадек бири деб чимирмагил қош,
орасида кўприк бўласан”, деган эди. Тез барча жойларида халқ қучоқ очиб, нон- Турди ая Карвон (айрим манбаларга кўра биридан ширин-шакар фарзандларни
орада уюшманинг Элликқалъа шўъба- туз ва гуллар билан кутиб оларди. Минг Бозорбой) қизининг саховатли, серфар- ато қилди. Турфа савдоларга ошнодир бу бош.
си тузилди ва 2000 йил 12 июнда беш йиллик одатимизга кўра, елкасига беқа- занд хонадонида дунёга келади. Барча мағлубият менинг дўстимдир,
нафар халқ шоири — Абдулла Орипов, сам тўнлар ёпарди. Кези келганида ай- Абдулла Орипов 1958 йили Ўрта Осиё Барча йўқотишлар
Жуманиёз Жабборов, Омон Матжон, тиш жоизки, у киши ҳам ниҳоятда қўли Энг аввал, Ориф бобо шахсида на- давлат университети — САГУ (ҳозирги
Усмон Азим, Муҳаммад Юсуф ва яна ўн очиқ инсон эди. моён бўлган саховат, фавқулодда қунт Миллий университет)нинг журналистика менга қариндош...”
нафардан кўпроқ адабиёт ва маданият Бир куни иккимиз уюшманинг ҳақида бир мисол келтиргим келди. Ик- факультетига ўқишга кирди. Бу пайтла- Ҳақиқатан ҳам у ёлғиз эмас эди. Бир
вакиллари самолётда Урганчга учдик. Жавоҳарлаъл Неру кўчаси, яъни зарбхо- кинчи жаҳон уруши ҳал қилувчи паллага ри шўро мафкураси тазийқларига қа- умр атрофида содиқ сафдошлари, сами-
Уюшма ва мен ишлаётган “Халқ сўзи” — на ёнидаги биносидан узоқ бўлмаган ош- кирган кез. Барча жойда бўлгани каби рамасдан Ғафур Ғулом, Ойбек, Мақсуд мий дўстлари, миннатдор мухлислари,
“Народное слово” газеталари таҳририя- хонада овқатланиб ўтирганимизда: Қўнғиртовда ҳам ҳар бир буғдой бошоғи Шайхзода, Абдулла Қаҳҳор, Миртемир, жигарлари парвона эди. Йўқотишлар ҳам
ти Бўстон шаҳрида “Ақчакўл илҳомлари” — Агар ҳозир мен нимани ўйлаб тур- ҳисобда. Одамлар оч. Йиғиб олинган Зулфия каби устоз шоир ва адиблар оз бўлгани йўқ...
адабий анжуманини ташкил этди. ганимни топсанг, худди Миртемир ака буғдой хирмондан тўғри фронтга юбо- ижодининг авж палласи эди. Уларнинг
“Бўтам, бўтам!” деб Носир Фозиловга риляпти. Шунда Ориф раис ўз қўл ости- олти нафари ҳам навбатма-навбат “Мит- ***
Самолётдан тушиб, Амударёнинг костюм-шим олиб берганидек, сарполик дагиларнинг қулоқларига бир “тавсия”ни ти юлдуз” (шоирнинг илк китоби шундай Абдулла ака билан мамлакатимиз-
понтон кўпригида турганимизда Абдул- бўласан! — деди. Узоқ ўйланиб: шивирлаб айтади: “Азизларим! Ишга кел- нинг жуда кўп жойларида сафарда бирга
ла ака мени четга тортиб, “Асосий тад- — Улуғ шоир, қаҳрамон, сенатор бўл- ганда катта-катта калиш кийиб келинг- бўлганимизни айтдим. Шоир Истанбулга,
биримиздан ташқари икки яхши мақсад сам ҳам, дўстни камайтириб, душманни лар ва қайтаётганингизда хирмоннинг
Янгибой ҚЎЧҚоРоВ, билан келяпман. Биринчиси, Абу Райҳон кўпайтирадиган раис лавозимида бўл- устидан ўтиб кетинглар. Уйингизга бир шоир лирик қаҲрамонида мустамлака
Ўзбекистонда хизмат Беруний бобомизнинг Зокиржон Машра- масам эди, деган хаёлдасиз! — дедим неча мисқол бўлса-да буғдой борсин!” тузумга нисбатан туғён устун бўлгани,
кўрсатган маданият бов келтирган ҳокига таъзим қилиш. таваккалига. Жавобни тўғри топган экан- айрим Ҳолларда унинг ўзини турмуш
ходими Иккинчиси, Ибройим оғани кўриш. Шуни ман шекилли, Эски Жўвага бориб, дўкон- Биттагина шу йўл билан Қўнғиртовда ташвишлари хиёл қийнагани учун
ҳисобга олиб қўй”, деди. дан иккита оқиш рангли костюм-шим ўнлаб одамлар тирик қолган экан. абдулла ориповни давр жабрдийдаси
Президентимизнинг Қашқадарё ви- олдик. Эртасига Зоминга жўнадик. Ўз- деб Ҳисоблаш нуқтаи назари Ҳам бор.
лоятига сафари чоғида косонлик фаол- Буюк мутафаккирнинг рамзий қабри- бекистонда хизмат кўрсатган журналист “Минг қўшчига бир бошчи бўлиш” аслида бу баҲо тарихий Ҳақиқатга
ларнинг Абдулла Орипов номидаги ни зиёрат қилдик. Ўша куни Абдулла Шуҳрат Жабборов устоз билан иккимиз- билан бирга Ориф раис ва унинг оқила тўғри келмайди.
республика танлови ўтказиш ҳақидаги ака ва Жўқорғи Кенгес Раиси Тимур Ка- нинг костюм-шимимиз бир хил эканини рафиқаси Турди ая машаққатли замон-
таклифига муносабат билдириб, айт- молов иштирокида шеърият байрами кўриб, “Абдулла ака! Учовимиз бир су- ларда 8 нафар фарзандни оқ юқиб, оқ номланган) шуъласини юракдан пайқаб, даволовчи шифокори Илёсбей афан-
ган юқоридаги сўзларини ҳаяжон билан очилиб, икки кун давом этди. Эртасига ратга тушайлик”, деди. Ўша сурат кейин таради. Уларнинг тўнғич қизи Ирисой ўн, унинг порлашига кенг йўл очиб берди. дининг ҳузурига, кейинги йили Техасга,
тинглар эканман, ўзбекнинг буюк шои- Тупроққалъа ва Аёзқалъани зиёрат қил- “Ёшлик” журналида эълон қилинди. тўнғич ўғли Халил тўққиз, Мелижон беш, Хьюстон клиникасига, амриқолик ши-
ри билан кечган воқеалар бир-бир кўз ганимизда Абдулла ака “Бугун менинг кўз Абдураззоқ тўрт, Абдулла олти, Зулфия 1963 йили университетни тугатган фокори Павел жанобларининг олдига
олдимдан ўта бошлади. ёшларим ичимга оқяпти. Чунки улар қу- *** тўрт, Бибисора тўрт, Ойсора олти фар- шоир ёшлар нашриётига муҳаррир ла- кетаётганларида, у ерлардан хуш кай-
вонч кўз ёшларидир. Мен бундай топ-то- Бу улуғ ва оддий, беғубор ва бедор, зандни тарбиялаб вояга етказди. возимига ишга киради ва қайноқ ижо- фият билан она юртга қайтиб келганида,
*** за, яп-яқин ва мовий осмонни биринчи ўйчан ва самимий, ўжар ва машҳур ин- дий фаолиятини бошлайди. Шу ўринда ниҳоят 2016 йилда яна ўша минтақага
2017 йил 25 октябрь куни Президенти- марта кўришим. Саҳрога қаранг, биз уни соннинг “беш кунлик дунёдаги меҳмон- Инсоний фазилатларга бой Ориф ота ҳозирги замон ўзбек адабиётининг энг отланганида шоир билан узоқ-узоқ суҳ-
миз Шавкат Мирзиёевнинг Туркияга дав- шунчалар гўзал деб ўйлаганмидик?”, лик муддати” 2016 йил 5 ноябрь пешини- билимли, заковатли зот эди. Шу боис ёрқин сиймоларидан бирига айланган бат қурганмиз.
лат ташрифи чоғида миллий адабиёти- деди. Халқ шоири Усмон Азим “Абдулла да “битди”. Ўша сонияда руҳиятимизда бўлса керак, неваралар бобоси ва буви- шоир таржимаи ҳолининг бир қиррасига
миз солномасига зарҳал ҳарфлар билан ака! Илтимос, шу саҳрони менга совға чақмоқ чақиб, момоқалдироқ гулдираб, сига ўхшади. алоҳида тўхталиш жоиз. “Қайтиб келганимда яна бир бора
ёзиб қўйиладиган унутилмас воқеа юз қилинг”, деди. “Ортингдан Бойсуннинг қалбларимиз ўнгини мусибатнинг маҳзун Хивага, Полвон пирга, кейин Мўйноққа,
берди. Икки дўст, ҳамкор давлат раҳбар- дашти эргашган эди. Бу саҳрони ҳам эр- булути қоплади-ю, бизлар учун олти оқ- Фарзандлари — Мелижон ака Киев Шоир лирик қаҳрамонида мустамла- Ҳаким Ота — Сулаймон Боқирғоний зиё-
ларининг олий даражадаги учрашуви бў- гаштира қол. Бердик сенга. Маъқулми?”, шом — 10 ноябргача кунлар ботди, аммо университетида диссертация ёқлаб, ка тузумга нисбатан туғён устун бўлга- ратига олиб борасан”, деган эди. Энди бу
либ ўтди. Унда Президент Режеп Таййип деб Қорақалпоғистон ҳукумати раиси- тонглар отмади. фалсафа фанлари номзоди, Қарши ни, айрим ҳолларда унинг ўзини турмуш сафарлар ва дийдор қиёматга қолди...
Эрдоған жаноблари Ўзбекистон Қаҳра- нинг муовини Татлимурат Атамуратовга Бизнинг оға-инилик муносабатлари- давлат университети кафедра мудири, ташвишлари хиёл қийнагани учун Абдул-
мони, халқ шоири Абдулла Ориповнинг қаради устоз. Татлимурат Жумамуратов миз беғубор эди. Мен икки қоидага қатъ- декан, Абдураззоқ ака Самарқанд қиш- ла Ориповни давр жабрдийдаси деб ҳи- ... Олти оқшом тонглар отмади. Олти
“Ўзбекистон” шеъридаги: бош силкиб, кулиб юборди. ий амал қилганман. Биринчиси, шунча лоқ хўжалиги институти профессори соблаш нуқтаи назари ҳам бор. Аслида оқшом кўзларимизда ёш билан устоз-
“Музаффар бўл, ғолиб бўл, ўктам, йил давомида бирор марта унинг олдига (ҳозир ҳам шу лавозимда), Абдулла ака бу баҳо тарихий ҳақиқатга тўғри келмай- нинг эшиги олдида турдик. Биринчи
Дўсту ёринг, қардошинг билан. Абдулла ака билан Тимур Камолов илтимос билан бормадим. Оғам ундан Япониядаги Сока университети фахрий ди. кечаси ярим тунгача устознинг акаси,
Асрларнинг силсиласида Тошкентда ёнма-ён яшашган. Бир кун тез-тез хабар олиб туришимни истар- профессори, Бибисора опа Самарқанд профессор Абдураззоқ Орипов Абдул-
Боқий тургай кошонанг сенинг. олдин “Кечқурун уйда кутаман!” деган ди. “Дўрмон” ижод уйига борсам, аввал тиббиёт институти доценти, тиббиёт У халқнинг кўз ўнгида ўнлаб мағзи ла аканинг болалиги, талабалик дав-
Улуғ башар оиласида эди. Абдулла ака билан турмуш ўртоғи унинг ҳовлиси орқали ўтишимга кўни- фанлари номзоди, мамлакатга маъ- тўқ китобларини чиқарди, навқирон рлари, Кибриё опадан Қаҳҳор домла
Мангу ёруғ пешонанг сенинг...” Ҳанифа опа бир машинада, Муҳаммад киб қолган эди. 2016 йилнинг 17 июлида лум пластик жарроҳ, Ойсора опа но- чоғида ёшлар, бир оздан сўнг респуб- чорбоғининг ярмини харид қилиш таф-
деган ажойиб сатрларни катта эҳти- Юсуф билан мен иккинчи машинада Ну- ажойиб шоир Минҳожиддин Мирзо қизи- ватор муаллима, Ўзбекистонда хизмат лика давлат мукофоти лауреати бўл- силотларини гапириб берди. Иккинчи
ром билан ёддан ўқиб берди. кусга отландик. Меҳмондорчилик авжига ни турмушга узатиши муносабати билан кўрсатган халқ таълими ходими бўлиб ди. Ғафур Ғулом номидаги Адабиёт ва кечаси Абдулла аканинг қудаси Рустам
Давлат раҳбарлари расмий учрашув- чиқди. Бир пайт Тимур Камоловичнинг дастурхон ёзди. Ош еб чиққанимиздан етишди. санъат нашриёти, “Шарқ юлдузи” жур- ота Хондамиров билан узоқ гурунглаш-
ларда кўпам адабиётга, айниқса, шеъ- ёрдамчиси кириб, менга “Сизни Прези- кейин устоз юз нафарча одамнинг ол- налидек нуфузли жойларда ишлади. дик. Учинчи кечаси, деярли тонггача
риятга мурожаат қилавермайди. Туркия дент девонидан сўрашяпти” деб шаҳар дида “Қаерларда юрибсан?” деб мени ... Ориф ота Убайдуллаевнинг тўртин- Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси коти- шоирнинг жигари, фалсафа фанлари
Президентининг Абдулла Орипов ижо- телефонининг гўшагини берди. Масъул койиди. Ҳамма ҳайрон. чи ўғли Абдулла Орипов аввал Обидий- би, уюшманинг Тошкент вилоят бўлими номзоди, профессор Абдурайим Эр-
дига эътибори, шоирнинг ажойиб шеъри- ходим “Устозингизни тез аэропортдан Шунда шоир Турсун Али бир кун ол- да қишлоғидаги бошланғич, кейин Ер- раҳбари, муаллифлик ҳуқуқи агентлиги каев ўз илмий асарлари ҳақида сўз-
дан бир парча ўқиши, бу ўзбек адабиёти- жўнатинг. Эрталаб давлат раҳбари би- дин ҳукумат шифохонасида рафиқам тепа овулидаги саккиз йиллик мактабда етакчиси, “Гулхан” журналининг Бош лади. Тўртинчи кеча эса тўлалигича
нинг катта эътирофи эди. лан самолётда Душанбега учади”, деди. Ҳожибека операция бўлганини, ошга ўқиди. 1958 йили Тўқманғит қишлоғидаги муҳаррири, мустақилликдан кейин узоқ академик Николай Конрад, у кишининг
Қўл ювадиган хонада соқолини қиртиш- тўғри касалхонадан келганимни айтди. “Комсомол” номли ўрта мактабни олтин йиллар Ёзувчилар уюшмаси раиси бўл- “Ғарб ва Шарқ” асари, академик Иосиф
*** лаётган Муҳаммад Юсуф нима гаплиги- “Нега хабар бермадинг. Келинимдан медаль билан битирди. У пайтлари бу ди. Собиқ Иттифоқ парламенти аъзо- Орбели (шарқшунос, Эрмитаж дирек-
Абдулла ака 1999 йили Ёзувчилар ни сўради. Айтдим. ўзим хабар олар эдим-ку!” деб яна қат- таълим даргоҳининг директори ўзининг лигига сайлади. У мазкур парламентда тори)нинг Алишер Навоий ҳазратлари
уюшмасининг аъзолик гувоҳномасини тиқроқ койиди. У шундай оқибатли инсон тўнғич акаси Халил Орипов (1932-2009) машҳур адибларимиз Одил Ёқубов, адабий меросини муҳофаза қилишдаги
топширганида “Нафсиламбрини айт- Устозни, Ҳанифа опани, Муҳаммад эди. Иккинчиси, гарчанд у менинг айрим эди. Халил ака аввал Қарши педагогика Тўлепберген Қаипбергенов, академик мардлигига бағишланди. Бешинчи ке-
акани “АН-24” бортигача кузатдим. Са- китобларимга юрагининг тўр-тўридан техникумини, кейин Қарши ўқитувчилар Эркин Юсупов ва бошқалар билан ҳу- чада Насриддин ака Муҳаммадиев На-
молёт бортида Абдулла акага “Ибройим чиққан ниҳоятда самимий жумлалар тайёрлаш институтини, ундан сўнг Бу- дудий манфаатларимизни ёқлаб чиқди. саф ва Кеш алломалари ҳақида ҳикоя
оғага саломингизни, узрингизни айта- билан сўзбоши ёзиб берган, Ёзувчилар хоро давлат педагогика институтининг Истиқлолдан сўнг Ўзбекистон Қаҳрамо- қилиб берди.
ман”, дедим. Устоз кулимсираб қўйди. Ва уюшмасида бир неча китобларимнинг ўзбек тили ва адабиёти факультетини, ни, халқ депутати, сўнгра Олий Мажлис
ўша йилнинг 9 сентябрь куни Аҳмаджон тақдимотини бошқариб, нақадар илиқ кейинчалик Самарқанд қишлоқ хўжалиги Сенати аъзоси бўлди. Шундан келиб Давлатимиз ва ҳукуматимиз ўша оғир
Мелибоев билан бирга келиб Нукусда, гаплар айтган бўлса-да, мен ўзимни институтининг агрономия факультетини чиқиб замонамизнинг забардаст шои- кунда марҳумнинг оиласига беқиёс ёр-
Бердақ номидаги театрда “Маманбий шоир Абдулла Ориповнинг оддий бир битирган. ри, мустақил Ўзбекистон Республикаси дам кўрсатди, шоир тобути солинган
афсонаси” муаллифининг 70 йиллиги- мухлиси, оддий бир иниси деб ҳисоблай- Давлат Мадҳияси муаллифи Абдулла самолёт Франкфурт аэропорти орқали
да қатнашганида Ибройим оға билан ман. Ини эса ўз оғасининг ота-онаси, Бўлғуси шоирда Қошғарий, Яссавий, Ориповни ўз даврининг атоқли сиёсат келиши керак эди. Самолёт Туркия орқа-
сулоласини яхши билиши лозим. Шун- Боқирғоний, Лутфий, Навоий, Бобур, арбобларидан бири сифатида ҳам эъ- ли учгани учун шоир тани бир кечаю бир
дан келиб чиқиб, жаҳонга маълум шоир Нодира, Огаҳийларнинг сеҳрли олами- тироф этмоқ керак. кундуз олдин Тошкентга, ўзи севган “Дўр-
таржимаи ҳоли, оиласига оид бир қанча га қизиқиш уйғотган ҳам Халил ака эди. мон” боғига келтирилди. Жанозага мам-
маълумотларни келтиришни жоиз деб Халил аканинг жуфти ҳалоли Ойтўра *** лакатнинг ярми йиғилди. Замонамизнинг
билдим. ая Қодирова ҳам китобга, фольклорга Лолақизғалдоқлар уфққача ўзининг забардаст сўз заргари ҳақида самимий
“Кўзга ёш берилган, бармоққа узук, қизиққан аёл бўлган. Халил Орипов кўп алвон гиламларини тўшаган Қўнғиртов гаплар айтилди.
Той босиб келгайдир отнинг изини. йил Косон туман халқ таълими бўлими адиридаги ёлғиз оёқ йўлдан мақсад
Силсила бардавом бўлмоғи тузук, мудири, 1974 йилдан туман ижроия қў- сари одимлаган шоир навбатма-навбат Бир пайтлар шоир “Эл қўлласа, ази-
Ҳар ким зурёдида кўргай ўзини...” митаси раиси, 1977 йилдан Ворошилов Тошкент, Олмаота, Бишкек, Ашхобод, зим, омон бўлсак, ажабмас” деб ёзган
номидаги жамоа хўжалиги раиси бўлиб, Душанбе, Деҳли, Токио, Пекин, Кобул, эди. Эл уни қўллади. Хотирасини эъзоз-
*** отаси Ориф Убайдуллаевнинг ишларини Теҳрон, Истанбул, Скопье, Женева, лади. Давлатимиз раҳбари шоир ра-
Абдулла Орипов 1941 йилнинг 21 давом эттирди... Рим, Париж, Сан-Франциско, Торонто, фиқасини орден билан тақдирлади. Буюк
мартида Қашқадарё вилояти Косон ту- Кизил, Москва, Санкт-Петербург, Тал- шоир эса ҳамон бой улкан ижодий меро-
манидаги Некўз қишлоғида, “Сталин- лин, Рига, Вильнюс, Кишинёв, Минск, си билан буюк келажакнинг муҳташам
град” жамоа хўжалигининг миришкор, Киев, Ереван, Тбилиси, Боку ва бошқа биносини қуришга, Учинчи Ренессансга,
ҳамиша халққа қайишган раиси Ориф шаҳарлардаги поэзия минбарларига янги Ўзбекистонга хизмат қилмоқда:
ака Убайдуллаев ва ушбу хўжалик- кўтарилди. Тинчлик, тотувлик, дўстлик
Дунё бўлди чаманим маним,
Ўзбекистон, Ватаним маним!

“Янги Ўзбекистон” ва “Правда Востока” Бош муҳаррир: Таҳририятга келган қўлёзмалар тақриз қилинмайди ва Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси ҳузуридаги Навбатчи муҳаррир: Лутфулла Сувонов
газеталари таҳририяти” ДУК Салим ДонИёРоВ муаллифга қайтарилмайди. Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги Мусаҳҳиҳ: Шерзод Маҳмудов
Дизайнер: Зафар Рўзиев
МУАССИС: Газетанинг етказиб берилиши учун обунани расмийлаштирган томонидан 2020 йил 13 январда 1047-рақам билан рўйхатга олинган.
Ўзбекистон Республикаси ташкилот жавобгар. нашр индекси — 236. Буюртма — 1308. Манзилимиз:
86602 нусхада босилди. 100029, Тошкент шаҳри,
Вазирлар Маҳкамаси Газета таҳририят компьютер марказида саҳифаланди. Матбуотчилар кўчаси, 32-уй
Газетанинг полиграфик жиҳатдан сифатли Ҳажми — 3 табоқ. Офсет усулида босилган. Қоғоз бичими А2.
чоп этилишига “KoloRPAK” МЧЖ масъул. Баҳоси келишилган нархда. ЎзА якуни — 21:50 Топширилди — 22:45

Девонхона: (0-371) 233-70-98 Котибият: (0-371) 233-56-60 Эълонлар: (0-371) 233-57-15 E-mail: [email protected] “KoloRPAK” МЧЖ босмахонасида чоп этилди.
Босмахона манзили: Ўзбекистон, 100060.
Тошкент, Янги шаҳар кўчаси, 1-А уй.
Босмахона телефони: (78) 129-29-29