2020 йил 25 январдан чиқа бошлаган
Ижтимоий-сиёсий газета № 111 (367), 2021 йил 2 июнь, чоршанба
²АЁТИМИЗНИ ªЗГАРТИРИШ, ДУНЁ БОЗОРИДА ªРНИМИЗНИ
ТОПИШ УЧУН МАНФААТ БЕРАДИГАН ИШНИ ¯ИЛИШ КЕРАК
Президент Шавкат Мирзиёев ҳудудларни ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш Жорий йилда Бирлашган Араб Амирликла- қўйилган яна бир қадам билан чин қалбим-
борасидаги ислоҳотлар, амалга оширилаётган улкан бунёдкорлик ишлари ҳамда аввал рининг “Masdar”, Франциянинг “Total Eren” ком- дан табриклайман. Сизнинг раҳбарлигингиз-
берилган топшириқлар ижроси билан танишиш ва истиқболдаги режаларни белгилаб олиш мақсадида паниялари томонидан Навоий ва Самарқандда да ўтган икки йил давомида давлат-хусусий
ҳар бирининг қуввати 100 мегаватт бўлган қуёш шериклик асосида жуда катта лойиҳалар
1 июнь куни Сурхондарё вилоятига келди. фотоэлектр станциялари ишга туширилади. амалга оширилди. Хусусан, қайта тикланув-
чи энергия соҳасини ривожлантиришга катта
Президентимиз Шавкат Мирзиёев ви- Шу муносабат билан ташкил этилган тад- ўсиб бораётган эҳтиёжини таъминлаш мақ- Шундай замонавий станциялардан бирини ҳисса қўшилди. Ҳозирги кунда Ўзбекистон
лоятга ташрифини Шеробод туманидан бирда вилоят фаоллари, нуронийлар, ёшлар, садида кўплаб энергия иншоотлари барпо Шеробод туманида қуриш бўйича тендер эълон ҳукумати бизнинг лойиҳаларимиз асосида
бошлади. Бу ерда Бирлашган Араб Амир- видеоконференц-алоқа орқали Осиё тараққиёт этилмоқда. Хусусан, қуёш энергиясидан қилинган эди. Тендер савдоларини ўтказишда инвестицияларни жалб қилаётганидан мам-
ликларининг “Masdar” компанияси билан банки ва Бирлашган Араб Амирликларининг фойдаланишга катта эътибор қаратилмоқ- Осиё тараққиёт банки техник ва молиявий мас- нунмиз. Шерободдаги лойиҳа қуёш нуридан
ҳамкорликда қуёш фотоэлектр станцияси “Masdar” компанияси раҳбарияти иштирок этди. даки, бу анъанавий энергия ресурслари чек- лаҳатлари билан иштирок этди. электр энергияси ишлаб чиқаришда Марка-
қурилишига тамал тоши қўйиш маросими ланган бугунги шароитда ва келажакда му- зий Осиёдаги энг йирик лойиҳа бўлади. Бу
бўлди. Мамлакатимизда аҳоли ва иқтисодиёт ҳим ўрин тутади. Лойиҳани амалга оширишга 50 дан ортиқ қувват энг аввало экологик тоза, тежамкор
тармоқларининг электр энергиясига тобора халқаро компания қизиқиш билдирди. Икки бос- ва барқарор манбага эга. Бу муваффақият
қичли танловдан сўнг, Бирлашган Араб Амир- асосида Ўзбекистон ҳукумати, Осиё тарақ-
ликларининг “Masdar” компанияси энг арзон қиёт банки ва хусусий секторнинг ҳамкорлиги
тариф таклиф этиб, ғолиб бўлди. ётибди, — деди Осиё тараққиёт банки вице-
президенти Ашок Лаваса.
Лойиҳа доирасида мазкур компания томони-
дан 601 гектар майдонда қуввати 457 МВт бўлган — Бирлашган Араб Амирликларининг
қуёш фотоэлектр станцияси қурилади. Шунинг- Ўзбекистон билан ҳамкорлиги ва дўстона муно-
дек, 220 кВт кучланишли янги нимстанция ва сабатлари кенгайиб бормоқда. Бу иқтисодиёт ва
“Сурхон” нимстанциясига уланиш учун 52 кило- аҳоли ҳаётининг жуда кўп соҳаларига ижобий
метрлик электр узатиш тармоғи барпо этилади. таъсир қилишига ишончимиз комил. “Masdar”
компанияси ҳозирги кунгача қайта тикланувчи
Лойиҳани амалга ошириш учун “Masdar” ком- энергия соҳасида 30 дан ортиқ мамлакатга ин-
панияси 260 миллион доллар тўғридан-тўғри вестициялар киритган ва уларни умумий ҳажми
инвестиция жалб қилади. Станциянинг йиллик 20 миллиард АҚШ долларидан ошади. Бу лойи-
ишлаб чиқариш ҳажми 1,04 миллиард кВт/соат- ҳаларнинг умумий электр қуввати 11 гегаваттдан
ни ташкил этади. Натижада йилига 340 мил- зиёдни ташкил қилади. Ўзбекистон 2030 йилгача
лион куб метр табиий газ тежалиб, 300 минг хо- бугун электр энергиянинг 25 фоизини қайта тик-
надон электр энергияси билан таъминланади. ланувчи энергия манбалари ҳисобидан ишлаб
чиқаришни режалаштирмоқда. Бу улкан марра-
Фотоэлектр станцияси қурилишида минг ларга эришишда биз ҳам иштирок этаётгани-
киши, битганидан кейин 120 нафар мутахассис миздан хурсандмиз, — деди БАА энергетика ва
ишлайди. Воҳадаги йирик иншоотни 2023 йил инфратузилма вазири Суҳайл ал-Мазруий.
август ойида ишга тушириш режалаштирилган.
Шундан сўнг Шеробод қуёш фотоэлектр
Президент Шавкат Мирзиёев мамлакати- станциясининг барпо этилажак қувватлари ва
мизда тежамкор ва экологик хавфсиз иқтисо- унинг вилоят иқтисодиётига келтирадиган фой-
диётни таъминлаш бўйича қатор ишлар амал- даси ҳақида видеоролик намойиш қилинди.
га оширилаётганини таъкидлади.
Президент Шавкат Мирзиёев қуёш фото-
— Бу фотоэлектр станцияси Сурхондарё электр станцияси қурилиши муносабати би-
вилояти иқтисодиёти учун катта имконият. Ҳар лан унинг пойдеворига капсула қўйди.
бир киловатт-соат электр энергиясини 1,8 цент
нархида сотиб олиш имконияти пайдо бўлиб, Тантанали маросимда сўзга чиққан сурхон-
бу мамлакатимиз иқтисодиёти учун жуда катта дарёлик нуронийлар давлатимиз раҳбари бош-
ютуқ ва аҳолига енгилликдир. Умуман олганда, чилигида вилоятда амалга оширилаётган улкан
ушбу станциянинг барпо этилиши, унда ишлаб ишлар одамлар ҳаётини ўзгартираётганини,
чиқариладиган электр энергияси ва янги инф- жумладан, янги электр станцияси барпо этили-
ратузилмалар вилоятнинг комплекс ривожла- ши билан янги ишлаб чиқариш қувватлари сони
ниши учун катта туртки бўлади, — деди давла- кўпайиб, одамлар рўзғорига даромад олиб ке-
тимиз раҳбари. лишини таъкидладилар.
— Ушбу янги лойиҳанинг бошланишига Давоми 2-бетда
бағишланган тадбирга таклиф этганингиз-
дан қувончим чексиз. Осиё тараққиёт банки
номидан шахсан Сизни, Жаноб Президент,
қолаверса, Ўзбекистон халқини келажакка
САЙЛОВ—2021 ЗАМОНДОШ
МИЛЛИЙ САЙЛОВ ¯ОНУНЧИЛИГИ ВА АМАЛИЁТИ: “¯УЁШ БОЛАЛАРИ”НИНГ
ХАЛ¯АРО САЙЛОВ СТАНДАРТЛАРИ АСОСИДА МАТОНАТЛИ УСТОЗИ:
Зайниддин НИЗОМХЎЖАЕВ, “ЖАМИЯТ БУ ҚОРАКЎЗЛАРНИ
Ўзбекистон Республикаси Марказий сайлов комиссияси СОҒЛОМ ИНСОНЛАРДЕК
раиси, Ўзбекистон Қаҳрамони
ҚАБУЛ ҚИЛИШИНИ ИСТАРДИМ!”
Янги Ўзбекистон кенг кўламли ва дадил ислоҳотларни давом эттириш,
минтақавий ва халқаро ҳамкорликни фаоллаштириш, қонун устуворлигини МАЗКУР QR-КОДНИ СКАНЕР ҚИЛИШ ОРҚАЛИ ВИДЕОЛАВҲАГА ЎТИНГ.
таъминлаш, илм-фанни ривожлантиришга қаратаётган юксак эътибори билан
жаҳонга ўзини тобора кенг намоён қилмоқда. Улар жуда меҳрибон, сабрли ва оқкўнгил. Одамларга
ҳамиша кулиб боқишади. Ҳеч қачон ёлғон гапиришмайди, ҳаммани
УЛУҒВОР ИШЛАРНИНГ Ўзбекистоннинг халқаро нуфузи ва қиёфаси- йўналишлари сифатида белгиланган Ўзбекис- бирдек яхши кўришади. Атрофдагиларни 60 дақиқа ичида
УЗВИЙ ДАВОМИ га ижобий таъсир кўрсатибгина қолмай, аҳоли тонда халқаро экспертлар инвестиция муҳити- 60 марта қучоқлаши мумкин. Ўз оламларида яшашади. Улар —
турмуш даражасининг сезиларли даражада нинг сезиларли даражада яхшиланаётганини “қуёш болалари”. “Ёмғир болалари” эса уларнинг акси — камдан-кам
Бу, ўз навбатида, ташқи дунёга бағрини ошишида ҳам муҳим омил бўлаётир. Шиддат би- қайд этмоқдалар. Бу миллий иқтисодиётни ва кулишади, кўзингизга тик боқишмайди. Доим атрофга бефарқдек.
кенг очаётган демократик давлат сифатида лан ўзгариб ва ривожланиб бораётган, рақобат жамиятни кенг кўламли эркинлаштириш, аҳо- Аммо уларнинг ҳар иккисида катта истеъдод яширин.
тобора кескин тус олаётган дунёда бундай ютуқ- ли фаровонлигини янада ошириш борасидаги
ларга эришиш осон бўлаётгани йўқ, албатта. улуғвор ишларнинг узвий давомидир. Давоми 4-бетда
Халқ манфаатлари, ҳуқуқ ва эркинликлари- Давоми 3-бетда
ни таъминлаш давлат сиёсатининг энг устувор
МУНОСАБАТ
НАВОИЙ МА¯БАРАСИ МАЖМУАСИДА
ЭСА БОШЛАГАН ХУШ НАСИМЛАР
Афтондил ЭРКИНОВ, Ўзбекистон — Афғонистон иқтисодий, ма-
филология фанлари доктори даний алоқалари янада кучаймоқда. Бунинг
маънавий ва маданий ҳаётдаги исботи сифа-
Президентимиз Шавкат Мирзиёевнинг тида яқинда (7-8 апрель, 2021 йил) Афғонис-
саъй-ҳаракатлари билан Афғонистондаги тон Ислом Республикасининг Ҳирот шаҳрида
вазиятни юмшатиш, минтақадаги Алишер Навоий таваллудининг 580 йиллиги-
барқарорликни таъминлаш учун амалга га бағишлаб ўтказилган анжуманни келтириб
оширилаётган фаолият ўз самарасини ўтиш мумкин. Унда юртимиздан ҳам ҳукумат
бера бошлаётганини дунё ҳамжамияти вакиллари, навоийшунос олимлар, ёзувчи ва
эътироф этмоқда. шоирлар иштирок этди.
Давоми 6-бетда
2 2021 йил 2 июнь, 111-сон Сиёсат
²АЁТИМИЗНИ ªЗГАРТИРИШ, ДУНЁ БОЗОРИДА ªРНИМИЗНИ
ТОПИШ УЧУН МАНФААТ БЕРАДИГАН ИШНИ ¯ИЛИШ КЕРАК
Бошланиши 1-бетда Шу ерда Тошкент давлат аграр университети- учун сарфланган энергия ресурслари анча арзон. Осиё давлатлари билан савдо-иқтисодий алоқа- Лойиҳага кўра, бу ерда 1 минг 800 та савдо нуқ-
нинг Термиз филиали тадқиқотчилари билан муло- Тежамкор усулда суғориш ва озиқлантириш тизими лари жадал ривожланмоқда. Мазкур божхона пос- таси, логистика маркази, 400 ўринли иккита меҳ-
Лойиҳа Ўзбекистон ҳукумати томонидан Осиё қот бўлди. мавжуд. Ёритиш ва суғориш учун махсус қуёш па- ти шунга яраша замонавий қилиб қайта қурилди. монхона, шифохоналар, автомобилларга техник
тараққиёт банки кўмагида амалга оширилаётган нелларидан фойдаланиш мумкин. Ўзбекистондан чиқиш ва Афғонистон томондан хизмат кўрсатиш устахоналари бўлиши мўлжал-
умумий қуввати 1 ГВт бўлган қуёш фотоэлектр — Бизда анорчилик бўйича анъана бор, лекин юртимизга кириш йўналишида паспорт назорати ва ланган. Корпусларнинг биринчи қаватида савдо
станцияларини қуриш дастурининг бир қисми ҳи- илм йўқ, китоб йўқ, лаборатория йўқ. Анор жайдари Маҳсулот ҳажмини кўпайтириш орқали божхона кўриги заллари барпо этилди. нуқталари, иккинчи қаватида енгил ишлаб чиқариш
собланади. усулда етиштириляпти. Касалликдан ҳимоя қилиш- унинг таннархини арзонлаштириш муҳимлиги корхоналарини жойлаштириш кўзда тутилган.
ни ҳамма ҳам билмайди. Энг катта нарса — нав ке- таъкидланди. Давлатимиз раҳбари ушбу янги мажмуаларда
Шунингдек, Самарқанд ва Жиззах вилоятларида рак. Кейин шу навни хонадонларга киргизиш зарур, яратилган шароитларни кўздан кечирди. Халқаро савдо марказининг йиллик савдо ай-
қуввати 200 мегаваттдан бўлган қуёш фотоэлектр — деди Шавкат Мирзиёев. Бу ерда “Шеробод анор импекс” корхонаси ҳам ланмаси 500 миллион доллар, хизматлар ҳажми 10
станциялари, Қорақалпоғистоннинг Беруний ва ташкил этилган. 5 миллион долларлик мазкур ло- Чегара божхона пости “Рақамли Ўзбекистон миллион доллар бўлиши ҳисоб-китоб қилинган. 192
Қораўзак туманларида қуввати 100 мегаваттли ша- Сурхондарёда қишлоқ хўжалигини инновацион йиҳа натижасида анорни қадоқлаш ва қайта ишлаш — 2030” дастури доирасида энг замонавий техно- миллион долларлик экспорт қуввати пайдо бўлади.
мол электр станцияси, Бухоро ва Навоийда умумий йўналтириш бўйича институт ташкил этиш, анор йўлга қўйилган. Ускуналар Жанубий Корея ва Сло- логиялар билан жиҳозланган. Масалан, “Z-Portal”
қуввати бир ярим минг мегаватт бўлган 3 та шамол билан бирга лимон, хурмо етиштиришни кўпайти- вениядан келтирилган. русумли кўрик мажмуаси автотранспорт восита- Марказнинг қурилиш ишларини бошлаш учун
электр станциясини қуриш бўйича келишувлар им- риш юзасидан кўрсатмалар берилди. ларини уч томондан суратга олиш имкониятига Тикланиш ва тараққиёт жамғармасидан 10 мил-
золанган. Анор бўлмаган пайтда корхона тўхтаб қолмайди. эга. Шунингдек, унда радиация миқдори минимал лион доллар ажратилди.
Давлатимиз раҳбари туманнинг Каттабоғ ма- Мева-сабзавот ва полиз маҳсулотларини саралаб, бўлиб, ҳайдовчи машинадан тушмасдан хизмат-
2030 йилга бориб, мамлакатимизда қуёш электр ҳалласида анорчилик билан шуғулланаётган Аб- бозорга чиқаради. лардан фойдаланиши мумкин. Бу бир соатда 200 Давлатимиз раҳбари марказ биноларини енгил
станциялари қувватини 5 минг, шамол электр стан- дураҳмон Каримов хонадонида ҳам бўлиб, аҳоли тагача автотранспортни ўтказиш имконини беради. конструкциялардан қуриш, вилоят тадбиркорларини
цияларини 3 минг ва гидроэлектр станциялар қув- турмуши ва томорқалардан фойдаланиш ҳолати Корхона 6 минг тонна қадоқлаш, 2 минг тонна Юртимиздаги бошқа божхона постларида бундай бу ерда ишлашга ва экспорт фаолиятига жалб қи-
ватини 4 минг мегаваттга етказиш мақсад қилинган. билан танишди. Маҳалла аҳли, нуронийлар билан анор шарбати ишлаб чиқариш қувватига эга. Бу қувват соатига 20 та. Умуман, чегара божхона пос- лиш, чет эллик ишбилармонлар учун барча қулай-
самимий суҳбат бўлди. ерда 70 киши иш билан таъминланган. тида бир кеча-кундузда 2 минг нафаргача йўловчи- ликлар яратиш юзасидан кўрсатмалар берди. Бу
Ташриф давомида Президентимиз “Сардорбек га хизмат кўрсатилиши мумкин. ердаги тажриба асосида, кейинчалик, бошқа қўшни
Султонбек” масъулияти чекланган жамияти томо- Туманда 5 мингдан зиёд аҳоли анор етиштириш Анор меваси аҳоли ва боғдорчилик хўжаликла- давлатлар билан чегара ҳудудларда ҳам шундай
нидан Шеробод туманининг Бўстон маҳалласида билан шуғулланиб, ундан катта даромад топаётга- ридан сотиб олинади. Шеробод туманида бир йил- — Бугунги ҳаётимизга бу маъқул. Лекин дунё савдо марказлари ташкил этиш зарурлиги таъкид-
ташкил этилган анорзорни кўздан кечирди. ни айтилди. да қарийб 30 минг тонна анор етиштирилади. Шун- соат сайин ўзгармоқда. Энди янги поғонага чи- ланди.
дан 8 минг тоннаси экспортга чиқарилмоқда. қиш керак. Бу ерда ситуацион марказ билан бир-
Давлатимиз раҳбари иқтисодий комплекс ол- Президент Шавкат Мирзиёев Шеробод тумани- га таҳлил маркази ҳам бўлиши зарур. Иқтисодий Термиз халқаро савдо марказини 2022 йилда
дига вазифа қўяр экан, ҳар бир ҳудуднинг хусу- даги замонавий иссиқхонани кўздан кечирди. Яқингача туманда 2 минг 400 гектар анорзор бор манфаатдорликни ошириш ва хавф-хатарларнинг фойдаланишга топшириш режалаштирилган.
сиятларидан келиб чиқиб лойиҳа қилиш, “ўсиш эди. Жорий йилда ҳосилдорлиги паст бўлган 3 минг олдини олиш бўйича янги таклифлар бериб бориш
нуқталари”ни топиб, ривожлантириш зарурлигини “Шеробод агро импекс” масъулияти чекланган гектардан зиёд пахта ва ғалла майдонлари ўрнида керак, — деди Шавкат Мирзиёев. Давлатимиз раҳбари Термиз шаҳридаги “Аfghan
таъкидлайди. жамиятига қарашли мазкур мажмуа ўтган йили фермер хўжаликлари ва тадбиркорлар томонидан bazar carpets” корхонаси фаолияти билан танишди.
ишга туширилган. 29 гектарлик иссиқхонада поми- анор боғлари ташкил этилди. Бунинг натижасида Яна бир ўзига хос жиҳати, “Айритом” чегара
Сурхондарё вилоятининг шундай йўналишла- дор, бодринг, булғор қалампири, бақлажон каби бо- қўшимча 3 мингта янги иш ўрни яратилди. Уч йил- божхона пости универсал бўлиб, бирйўла уч хил Маълумки, Сурхондарёда қўй кўп боқилади.
ридан бири — анорчилик. Айниқса, Шерободнинг зорбоп маҳсулотлар етиштирилаётир. Шундан 10 дан кейин бу янги кўчатлардан 18 минг тонна ҳосил — поезд, автотранспорт ва фуқароларга хизмат Лекин унинг жуни деярли қайта ишланмайди. Шу
анорлари катта, мазали, ҳосилдор бўлади. Шу боис, гектари гидропоника усулида. олиш мумкин. Унинг 8 минг тоннаси қайта ишлани- кўрсатилади. Шу боис, ўтказувчанликни тезлаш- боис, Пиллачилик ва қоракўлчиликни ривожланти-
унинг бозори чаққон, довруғи чет элларгача кетган. ши ва 10 минг тоннаси экспорт қилиниши режалаш- тириш ва фойдаланувчиларга қулайлик яратиш риш қўмитаси томонидан Афғонистон тажрибаси
Бу тадбиркорлар учун катта имконият, аҳоли учун Иссиқхона учун жиҳоз ва асбоб-ускуналар Жа- тирилган. мақсадида ягона дарча тамойили жорий этил- асосида жундан гилам тўқиш йўлга қўйилмоқда.
даромад манбаи бўлаётир. Тумандаги 48 та маҳал- нубий Корея давлатидан келтирилган. 200 та иш ган. Хавфсизликни таъминлаш учун “Adani” ва
ланинг 33 таси анор етиштиришга ихтисослашган. ўрни яратилган. Президент Шавкат Мирзиёев Ангор туманидаги “Rapiscan” русумли қурилмалар, видеокузатув ти- Президент бу лойиҳани маъқуллаб, афғонистон-
“Ангор Сурхон ғурури” кластерида бўлиб, ғалла ва зими ўрнатилган. лик ишбилармонлар билан ҳамкорликни кенгайти-
Президент кенг майдонда бир текис ривожла- Ўртача 1 гектардан 100 тонна маҳсулот етишти- ғўза ривожини кўздан кечирди. риш, жундор қўй зотларини кўпайтириш бўйича кўр-
наётган анор боғини кўздан кечирди. риш режалаштирилган. Давлатимиз раҳбари шу ерда оммавий ахборот сатмалар берди.
Кластернинг умумий ер майдони 11 минг гектар- воситалари вакилларига интервью берди.
43 гектар ерда 30 минг донадан зиёд анор экил- Маълумки, гидропоника — бу ўсимликларни дан зиёд. Мавжуд майдоннинг 4 минг 870 гектари- Шавкат Мирзиёев корхонада ишлаётган хотин-
ган. Қозоқи навли анорнинг бир донаси 1 килог- сунъий муҳитда тупроқсиз етиштириш усулидир. да ғалла етиштирилмоқда. Бу йил Россия Федера- "Айритом" чегара божхона пости ёнида Термиз қизлар билан мулоқот қилди.
раммдан зиёд тош босиши мумкин. Кўчатлар бу Ўсимликлар озуқани илдизларини ўраб турган циясидан касалликларга чидамли ғалла навлари халқаро савдо маркази барпо этилмоқда.
йилдан ҳосилга кирди. Йилига минг тоннадан зиёд эритмадан олади. келтириб экилган. Гектарига 80 центнердан ҳосил Мажмуада “Silk road tex” корхонаси ҳам ташкил
маҳсулот олиш мўлжалланган. олиш кутиляпти. Президент Шавкат Мирзиёев мазкур халқаро этилади. Унда ипакли мато ва тайёр маҳсулотлар,
Мамлакатимиз қишлоқ хўжалиги салоҳиятини савдо маркази бош режаси асосида амалга ошири- спорт ва йўл сумкалари ҳамда ипакли гилам ишлаб
— Ўтиш даври — кураш даври. Ҳаётимизни ўз- янада ошириш мақсадида барча ҳудудларда таш- Кластерда сабзавот ва дуккакли экинлар ҳам ладиган ишлар билан ҳам танишди. чиқарилиши режалаштирилган. Йилига 2 миллион
гартириш, дунё бозорида ўрнимизни топиш учун кил этилаётган гидропоника усулидаги иссиқхона- парваришланмоқда. Мингга яқин кишининг бандли- доллардан зиёд экспорт мақсад қилинган.
курашишимиз, манфаат берадиган ишни қилиши- лар яхши самара бераётир. Ихчам ва самарадор ги таъминланган. Ушбу марказ учун Термиз туманидан 26 гектар
миз керак. Асосий мақсадимиз — оилаларнинг бундай иссиқхоналар юқори сифатли полиз маҳсу- майдон ажратилган. Умумий қиймати 75 миллион Президентимизнинг Сурхондарё вилоятига са-
даромадини кўпайтириш. Ўзи меҳнат қилиб, на- лотлари етиштириш, минглаб иш ўринлари яратиш Давлатимиз раҳбари ҳосили пишиб етилган кенг доллар бўлган марказда маҳсулотларни қабул қи- фари давом этмоқда.
тижага эришган оила баракали бўлади, соғлиғига имконини яратмоқда. майдонда комбайнни бошқариб, ғалла ўрди. лиш, сақлаш, қайта ишлаш, саралаш ва қадоқлаш
қарайди, фарзандларини яхши ўқитади. Билимли мажмуалари қурилиб, савдо хизматлари йўлга қў- Матназар ЭЛМУРОДОВ,
болалар келажакда ўз йўлини топиб олади, — Гидропоника типидаги иссиқхонанинг яна бир Президент Шавкат Мирзиёев Термиз туманида- йилади. Зарур инфратузилма тармоқлари барпо
деди Президент. афзаллиги шундаки, махсус унумдор ерга зарурат ги “Айритом” чегара божхона постини бориб кўрди. этилади. Зиёдулла ЖОНИБЕКОВ,
йўқ. Тўлиқ автоматлаштирилган назорат тизими
билан бошқарилади. Жойдан максимал даражада Маълумки, бу иншоот Ўзбекистон билан Аф- Холмўмин МАМАТРАЙИМОВ,
фойдаланиш имконияти бор. Маҳсулот етиштириш ғонистон ўртасидаги ягона ўтказиш пунктидир.
Мамлакатимизнинг Афғонистон, умуман, Жанубий Абдулазиз МУСАЕВ,
ЎзА мухбирлари
ДИЛ ИЗҲОРИ ДАВЛАТ ДАСТУРИ — АМАЛДА
“ПРЕЗИДЕНТИМИЗ ОРТИ¯ЧА ОВОРАГАРЧИЛИКЛАРНИНГ
БИЛАН ДИЛДАН ОЛДИ ОЛИНДИ ВА ХАРАЖАТЛАР КАМАЯДИ
СУ²БАТЛАШДИМ” 2021 ЙИЛ 1 ИЮНДАН БЮРОКРАТИК ТЎСИҚЛАР
КЕСКИН ҚИСҚАРТИРИЛДИ
Шеробод туманидаги “Каттабоғ” маҳалласи
аҳолиси томорқа хўжалигидан унумли Бунёд АЗИЗОВ, муддатлари сезиларли равишда қисқар- ниш учун белгиланган йиғим ва давлат божи ганларида солиқ тўловчи сифатида ҳи-
фойдаланиб, ҳар йили яхшигина даромад олади. тирилди. тўловларини тўлашда уларнинг вакили то- собга қўйиш ҳамда фуқарони жамғариб
Улар томорқаларида асосан анор, олма, ўрик Адлия вазирлиги бошқарма монидан нақд пул шаклида тўловни амалга бориладиган пенсия тизимида ҳисобга
сингари мевали дарахтларни етиштиришади. Жорий йил 1 июндан эса аҳоли ва тад- оширишга рухсат берилади. қўйиш билан бир вақтнинг ўзида амалга
Чунки бу мевалардан кўп ҳосил олиш мумкин. бошлиғи биркорлар учун яна бир қатор оворагарчи- оширилади.
Боз устига, дарахтлар остига кўкат, резавор, ликларга барҳам берадиган янги тартиб Давлат хизматлари марказлари орқали
картошка экиб, рўзғор учун зарур бўлган бу Президентимиз “Инсон ишга тушди. хизматлардан фойдаланишда жисмоний ва Давлат хизматлари агентлиги юридик
маҳсулотларни бозордан харид қилишмайди. манфаатлари — ҳамма юридик шахслар томонидан ортиқча тўлан- шахсларни (нодавлат нотижорат ташкилот-
нарсадан устун” деган Президентимизнинг 2021 йил 23 март- ган тўловлар, шунингдек, давлат хизматини лар, банклар ва кредит бюроларидан таш-
Маҳалла раиси Файзулла Қораевнинг айтишича, маҳалладаги тамойилни илгари сурганига даги “Аҳоли ва тадбиркорлик субъектлари- тезлаштирилган тартибда кўрсатиш учун қў- қари) давлат рўйхатидан ўтказиш бўйича
1320 та оиланинг ихтиёрида 183 гектар томорқа бор. Ўтган йили фа- ҳам беш йилдан ошди. Ўтган га давлат хизматларидан фойдаланишда шимча тўланган йиғимлар суммаси (тезлаш- ягона ваколатли орган, деб белгиланди.
қат анорнинг ўзидан қарийб минг тонна ҳосил олиниб, бир қисми ички қисқа даврда бу тамойил янада қулай шароитлар яратиш, бу борада тирилган тартибда кўрсатилмаган тақдирда) Эндиликда давлат органлари ва ташки-
бозорда сотилган бўлса, қолгани Россия, Украина, Қозоғистон, Афғо- асосида қилинган ишларнинг бюрократик тўсиқларни қисқартириш бўйи- соддалаштирилган тартибда Давлат хиз- лотлари, юридик шахслар бирлашмалари,
нистонга экспорт қилинган. саноғи узун. Кундалик ча қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги матлари агентлигининг бюджетдан ташқари боғдорчилик-узумчилик ширкатлари, мат-
фаолиятимизнинг исталган фармони билан 460 дан ортиқ қонун ҳужжа- жамғармаси маблағлари ҳисобидан бир иш лубот, ишлаб чиқариш ва қишлоқ хўжалиги
Шу маҳаллада яшовчи Абдураҳмон Каримов бугун қарилик гаш- турини олсак, манфаатли тида белгиланган 18 турдаги маълумот ва куни ичида қайтарилади. Бунда қайтариб кооперативлари ҳамда адвокатлик тузилма-
тини суряпти. Узоқ йиллар тумандаги “Аланга” корхонасида ишлаб ўзгаришларни кўрамиз. ҳужжатларни талаб қилиш амалиёти бекор берилган маблағлар агентлик томонидан ларини давлат рўйхатидан ўтказиш давлат
нафақага чиққан 65 ёшли нуроний ҳамон меҳнатдан чарчамайди. қилинди. Эндиликда ушбу ҳужжатлар вако- тегишли давлат органлари ва ташкилотлари- хизматлари марказлари томонидан амалга
Томорқасидаги 350 туп анор ва 40 туп олмадан ҳар йили мўл ҳосил Бу валюта сиёсати либераллашганида, латли давлат органи томонидан “Электрон дан регресс тартибида ундириб олинади. оширилади.
олиб келяпти. Томорқадан самарали фойдаланаётган Абдураҳмон банк, кредит, паспорт ва прописка тизи- ҳукумат” платформаси орқали фуқароларни
ота ўтган йили анордан 30 миллион, эртаки олмадан 8 миллион сўм ми ислоҳ қилинганида, аҳолига хизматлар ортиқча овора қилмасдан ва уларнинг ишти- Шунингдек, давлат хизматини кўрсатиш Фуқаролик ҳолати далолатномаларини
даромад кўрди. кўрсатиш механизми марказлашгани ва рокисиз олинади. натижасида бериладиган ҳужжатлар QR-код ёзиш органлари томонидан давлат статисти-
соддалашганида, ишга жойлашиш, пенсия- қўйиш орқали берилганда уларнинг дубликат- ка органларига далолатнома ёзувларининг
Кеча эрталаб отахон фарзандлари билан анор дарахтларига иш- га чиқишдаги ортиқча оворагарчиликларга Алоҳида таъкидлаш жоизки, шу пайтгача ларини бериш тартиби бекор қилинади. Бунда нусхаларини юбориш ва ҳисоботларни топ-
лов бериб турган пайтда мамлакатимиз раҳбари улар хонадонига барҳам берилганида, хуллас, жуда кўп жи- давлат ва маҳаллий ижро этувчи ҳокимият ушбу ҳужжатлар электрон шаклда Ягона ин- шириш амалиёти бекор бўлди. Бунинг учун
ташриф буюрди. ҳатларда кўзга ташланади. органлари, бошқа давлат ташкилотларида терактив давлат хизматлари портали орқали давлат статистика органларининг электрон
эскирган бюрократик тартиботлар, шу жум- чекланмаган миқдорда бепул олинади. тизимлари “ФҲДЁнинг ягона электрон ар-
— Сешанба куни кутилмаганда хонадонимизга Президентимиз Ана шу халқчил сиёсат изчил давом эт- ладан, электрон тизим орқали олиш имко- хиви” ахборот тизимига интеграция қилин-
Шавкат Мирзиёев кириб келди, — дейди Абдураҳмон ота Каримов. моқда. Давлатимиз раҳбари 2021 йил учун нияти мавжуд бўлган маълумотларни қоғоз Давлат органлари, хўжалик бирлаш- ди. Эндиликда ФҲДЁ органлари томонидан
— Гўёки уйимиз чарақлаб кетгандай бўлди. Давлатимиз раҳбари қабул қилинган Ҳаракатлар стратегиясини кўринишида сўраш, иш фаолиятини ташкил малари, маҳаллий ижро этувчи ҳокимият маълумотлар реал вақт режимида статисти-
мендек боғбон билан анча вақт дилдан суҳбатлашди. Соғлиғимизни, “Ёшларни қўллаб-қувватлаш ва аҳоли са- этиш учун муҳим бўлмаган ҳужжатларни та- органлари, давлат ташкилотлари ва муас- ка органларига юборилади ҳамда ушбу маъ-
рўзғоримиздаги муаммоларни, ютуқ ва камчиликларимизни сўради. ломатлигини мустаҳкамлаш йили”да амалга лаб қилиш натижасида аҳоли ва тадбиркор- сасалари томонидан аҳолидан, шу жум- лумотларга асосан статистика органлари-
Мевали дарахтлар, айниқса, анордан юқори ҳосил олиш сирлари ҳа- оширишга оид Давлат дастурида аҳолига лик субъектларини овора қилиш амалиёти ладан, тадбиркорлик субъектларидан 18 нинг ҳисоботлари шакллантириб борилади.
қида гаплашдик. Даромадимиздан кўнгли тўқ бўлди. Невараларимни янада қулайлик яратиш мақсадида ортиқча сақланиб келаётган эди. турдаги фактларни тасдиқловчи ҳужжат-
кўтариб, бағрига босиб суҳбатга тортганда, тўғриси, атрофда мендан талаб қилинадиган ҳужжатлар сонини қис- ларни талаб қилиш бекор қилинади. Бу- Ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар,
бахтли одам йўқ эди. Гўё осмонда учиб юрардим. Мени энг қувонтир- қартириш бўйича аниқ вазифаларни белги- Энди доимий (вақтинча) рўйхатдан ўтган нинг учун ушбу маълумотлар ва электрон Монополияга қарши курашиш қўмитаси ва
гани, давлатимиз раҳбари оила аъзоларимиз билан қариндошлардек лаб берган эди. жойидан қатъи назар, фуқаролик ҳолати да- кўринишдаги ҳужжатларни тақдим этувчи Давлат активларини бошқариш агентли-
самимий хайрлашди. лолатномаларини қайд этиш, никоҳланувчи вазирлик ва идораларнинг электрон база- ги томонидан тадбиркорлик субъектлари
Давлат дастурида кўзда тутилган ана шахсларни тиббий кўрикдан ўтказиш ва хо- лари “Электрон ҳукумат” тизими идора- тўғрисидаги маълумотларни Давлат хиз-
— Рости, маҳалламизга давлатимиз раҳбари келишини сира кут- шу вазифалар ижроси сўзсиз таъмин- рижга чиқиш биометрик паспортини расмий- лараро интеграциялашув платформасига матлари агентлиги ва Давлат хизматлари
магандик, — дейди маҳалла раисининг оила, хотин-қизлар, ижти- лаб келинмоқда. Жумладан, аҳолига лаштириш каби бир қатор ҳужжат ишлари интеграция қилинди. марказларидан сўраш тўхтатилди. Энди-
моий-иқтисодий масалалар бўйича ўринбосари Гулноза Бўронова. — давлат хизматлари кўрсатиш тизими ис- экстерриториал тамойил асосида амалга ликда мазкур ташкилотлар тадбиркорлик
Президентимиз қишлоқ хўжалигидаги ислоҳотлар ҳақида гапирганда лоҳ қилиниб, ишбилармонлик муҳитини оширилади. Ахборот технологиялари ва коммуника- субъектлари тўғрисидаги маълумотларни
доимо боғбонлар меҳнатини ҳам тилга олади. У киши маҳалламизда тубдан яхшилаш, ортиқча бюрократик цияларини ривожлантириш вазирлиги томо- Тадбиркорлик субъектларини давлат рўй-
яшовчи Абдураҳмон ота Каримовнинг ҳовлисига ташриф буюрганини тўсиқларни бартараф этиш мақсадида Энг муҳими, нотариал ҳаракатларни ба- нидан электрон дастури мавжуд бўлмаган хатидан ўтказиш ва ҳисобга қўйишнинг
эшитиб ҳаммамиз шошиб қолдик. Жуда хурсанд бўлдик. Чунки энди айрим турдаги лицензия ва рухсатнома- жаришда фуқаролик ҳолати далолатнома давлат органлари, хўжалик бирлашмалари, автоматлаштирилган тизимидан мустақил
бизнинг маҳалламизга ҳам давлатимиз раҳбари келган, деб мақта- лар, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш ёзувлари билан боғлиқ барча маълумот- маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органла- равишда олади.
ниб юрамиз. Президентимиз анорчилик мактабини яратиш ҳақида органлари томонидан бериладиган бир лар нотариал идоралар томонидан муста- ри ҳамда бошқа давлат ташкилотлари учун
топшириқ берар экан, биринчи навбатда, томорқачи дехқонлардан қатор маълумотномалар бекор қилинди, қил равишда, фуқаролардан ортиқча маъ- ушбу маълумот ва ҳужжатларни “Электрон Ушбу хизматларнинг йўлга қўйилиши ва
ўрганиш зарурлигини таъкидлади. Маҳалламизда хотин-қизларнинг маъмурий тартиб-таомиллардан ўтиш лумот талаб қилмасдан, “ФҲДЁнинг ягона ҳукумат” тизими идоралараро интеграцияла- электронлаштирилиши натижасида йилига
уй-жойга муҳтожлиги йўқлигидан, ишсизлик бартараф этилганидан электрон архиви” ахборот тизими орқали шув платформасидан сўраб олиш имконияти ўртача 10-12 миллиондан ортиқ фуқаронинг
ғоят хурсанд бўлди. Давлатимиз раҳбарининг маҳалламизга таш- олинади. яратилди. овора бўлиши олди олинади ҳамда улар-
рифи, фуқаролар билан самимий суҳбати одамларни руҳлантириб, нинг 150 миллиард сўмдан ортиқ маблағи
янада самарали ва баракали ишлашга даъват этишига ишонаман. Тадбиркорлик субъектларига ҳам қатор Яна бир муҳим жиҳат, 16 ёшга тўлган тежалиши, ушбу маблағлар бевосита фуқа-
енгилликлар берилди. Жумладан, эндилик- шахсларга идентификация ID-карталари роларнинг ўзида қолишига эришилади.
Усмонали НОРМАТОВ, да тадбиркорлик субъекти бўлган юридик бериш уларни давлат солиқ хизмати ор-
шахсларга давлат хизматларидан фойдала-
“Янги Ўзбекистон” мухбири
Жамият 32021 йил 2 июнь, 111-сон
САЙЛОВ—2021
МИЛЛИЙ САЙЛОВ ¯ОНУНЧИЛИГИ ВА АМАЛИЁТИ:
ХАЛ¯АРО САЙЛОВ СТАНДАРТЛАРИ АСОСИДА
Бошланиши 1-бетда
Сайлов кодекси қабул қилингач, бун- Мамлакатимизда сайловчилар ва Халқ депутатлари туман (шаҳар) кенгашларига сайлов
Юксак мақсад — демократик ва дай ноаниқлигу оворагарчиликлар бар- сайланувчилар учун яратилган ва яра- ўтказувчи округ сайлов комиссияларининг оптималлаштирилиши натижасида
замонавий Ўзбекистонни барпо ҳам топганини нафақат миллий сайлов тилаётган бундай кенг имконият ва қу-
этиш йўлида собитқадамлик билан амалиётчилари, ҳатто халқаро эксперт- лайликларга яна кўплаб мисоллар кел- 54 мингдан ортиқ аъзодан иборат 5739 округ сайлов комиссияси энди
амалга оширилаётган кенг қамровли лар ҳам кенг эътироф этди. Миллий тириш мумкин.
ислоҳотларни халқимиз ҳар томон- сайлов тизимининг ҳуқуқий асослари тузилмайди. Бундай мақбуллаштириш ортиқча вақт, меҳнат ва инсон
лама қўллаб-қувватлаётир. Чунки умумжаҳон талаблари ва тенденцияла- Ҳаёт бир жойда тўхтаб турмайди. ресурсларини жалб қилиш ташвишига чек қўйиш билан бирга, маълумотларга
каттадир-кичикдир — ҳамма билади: рига мувофиқлаштирилди. Кодекс кучга Шиддат билан ўзгараётган дунё, мамла-
беш-олти йил илгари кимдир бизга киритилиши муносабати билан ўттизга катимиздаги юксак самарали тадрижий қараганда, давлат бюджетининг 33 миллиард сўмдан ортиқ маблағини
“Ўзбекистонда очиқлик, ошкоралик, яқин қонун ҳамда қонуности ҳужжатлар- демократик ислоҳотлар, халқимиз ҳаё-
демократия тамойиллари, қонун ус- га кейинчалик киритилган ўзгартиш ва тидаги мисли кўрилмаган ўзгаришлар тежаш имконини ҳам беради.
туворлиги амалда мустаҳкамланиши қўшимчалар, шунингдек, қонуности ҳуж- миллий сайлов тизими ва қонунчилигини
мумкин, тадбиркорлик учун барча жатлар ўз кучини йўқотди. Ўттизга яқин! ҳам халқаро стандартлар асосида тако-
йўллар кенг очилади”, деса ишон- миллаштиришни тақозо қилиши табиий.
мас эдик. Шукрки, бугун бундай буюк
ўзгаришлар реал ҳақиқат, ҳаёт тар- ИЗЧИЛ ИСЛОҲОТЛАР Шундай қилиб, юқори турувчи сай-
зимизга айланиб бормоқда. Амалга лов комиссияларининг ваколатларидан
оширилаётган улкан бунёдкорлик иш- САМАРАЛАРИ қуйи турувчи сайлов комиссияларининг
лари, янгидан-янги йирик лойиҳалар, ҳаракатлари ва қарорлари устидан бе-
илм-фан, маърифатни юксакларга Жорий йилнинг 31 май куни имзолан- рилган шикоятларни кўриб чиқишга оид
кўтариш, инновацион ривожланишга ган “Ўзбекистон Республикасининг Сай- қоида чиқариб ташланди.
алоҳида эътибор — барча-барчаси лов кодексига ўзгартиш ва қўшимчалар
халқимизнинг ҳаётдан рози бўлиб киритиш тўғрисида”ги қонун ҳам 2017- ПРОЦЕССУАЛ
яшаши учун узоқни кўзлаб юрити- 2021 йилларда Ўзбекистон Республика-
лаётган дадил, оқилона ва халқчил сини ривожлантиришнинг бешта устувор ЎЗГАРИШЛАР
сиёсатнинг юксак самараларидир. йўналиши бўйича Ҳаракатлар страте-
гиясида белгиланган демократик йўна- Янги қонунга биноан процессуал,
Одамларнинг жамиятда ва ҳаётда лишдаги ана шундай изчил ислоҳотлар яъни бевосита сайлов жараёнлари
қонун устувор бўлишига ишончи орт- бераётган самаралардан биридир. билан боғлиқ айрим янги қоидалар
моқда, сўз ва фикр эркинлиги, илмий- ҳам жорий этилди. Амалдаги қонунчи-
ижодий руҳ, ташаббускорлик, фуқаро- Қайд этиш зарурки, ушбу қонун лойи- ликка кўра, Ўзбекистон Республика-
ларнинг ўз салоҳиятини намоён этиш ҳаси Европада хавфсизлик ва ҳамкор- си Президенти сайловини ўтказишда
сари дадил интилиши, сайлаш ва сай- лик ташкилотининг (ЕХҲТ) Демократик саккиз нафар аъзодан иборат округ
ланиш ҳуқуқи, имкониятлари амалда институтлар ва инсон ҳуқуқлари бўйи- сайлов комиссияси тузилади.
кенгаймоқда. ча бюроси (ДИИҲБ) сайловлар бўйича
миссиясининг мамлакатимиз сайлов ти- Мамлакатимиз бўйича ўн тўртта ок-
Бошланган кенг кўламли, туб ис- зими ва қонунчилигини такомиллашти- руг сайлов комиссияси тузилишини
лоҳотларни дадил давом эттириш ва ришга қаратилган тавсияларига биноан эътиборга олсак, уларнинг ҳар бирига
улуғвор режаларни рўёбга чиқариш Олий Мажлис Қонунчилик палатасининг мингга яқин участка сайлов комиссия-
халқ ва мамлакат манфаатлари ҳамда бир гуруҳ депутатлари томонидан иш- си тўғри келади. Мингта участка сайлов
эҳтиёжларига хизмат қиладиган демо- лаб чиқилган эди. комиссиясининг ҳар бирида камида
кратик қонунчиликни тақозо этади. Қо- уч минг нафардан сайловчи рўйхатга
нунчиликдаги демократик ўзгаришлар Бу қонун ижодкорлиги ташаббуси олинса, округ сайлов комиссиясида иш
эса одамлар онгу тафаккури, турмуш Ўзбекистон Республикаси Президенти олиб борадиган аъзоларнинг ҳолини
сайлови ҳамда давлат ҳокимияти ва- тасаввур қилиш қийин эмас.
Янги қонун асосида Сайлов кодексининг 48-моддасига миссияси энди тузилмайди. Бундай мақ- киллик органларига сайловларни очиқ,
буллаштириш ортиқча вақт, меҳнат ва шаффоф ва мустақиллик принциплари Энди Президент сайловини ўтказув-
киритилган қўшимчага биноан энди ушбу талаб бекор қилинди: инсон ресурсларини жалб қилиш ташви- асосида ўтказишда халқ ҳокимияти ва чи округ сайлов комиссияси зиммасига
“Сайловчилар билан учрашувлар каби оммавий тадбирлар шига чек қўйиш билан бирга, маълумот- сиёсий плюрализмнинг ҳуқуқий асосла- юкланадиган вазифалар кўламига эъ-
уларнинг ўтказилиши жойи ва вақти ҳақида туман (шаҳар) ларга қараганда, давлат бюджетининг рини мустаҳкамлаш ва сайлов тизими- тибор беринг.
ҳокимликлари камида уч кун олдин ёзма равишда хабардор 33 миллиард сўмдан ортиқ маблағини ни босқичма-босқич модернизациялаш
қилинган ҳолда ўтказилади. Бунда ушбу оммавий тадбирларни тежаш имконини ҳам беради. бўйича амалга оширилаётган изчил чо- Сайлов кодексининг 22-моддасига
ўтказиш учун рухсатнома талаб этилмайди”. ра-тадбирларга уйғундир. биноан округ сайлов комиссияси:
Халқ депутатлари туман (шаҳар)
даражаси ва жамият равнақига хизмат ЖАҲОНДА ИККИ ЮЗГА УЛКАН ҚАДАМ кенгашларига сайлов ўтказувчи округ Амалдаги сайлов қонунчилигининг тегишли ҳудудда ушбу кодекснинг
қилади. Бу жараён кўп жиҳатдан сай- сайлов комиссиялари институти туга- таҳлиллари сайловчилар билан учра- ижроси устидан назоратни амалга
лов қонунчилигидан бошланади, десак ЯҚИН ДАВЛАТ БОР Ўзбекистон Республикаси Сайлов тилиши ва уларнинг ваколатлари туман шувлар ўтказиш ҳамда сайлов комис- оширади; сайлов участкаларини туза-
айни ҳақиқатни айтган бўламиз. Зеро, кодекси асосида парламентга ва ма- (шаҳар) сайлов комиссиялари зиммаси- сияларининг ҳаракатлари ва қарорлари ди, округ бўйича уларнинг тартиб рақа-
эркин, очиқ сайлов тизими ҳуқуқий де- Сайлов кодексидан шу пайтгача ҳаллий кенгашларга илк бор ўтказилган га юкланиши муносабати билан туман, устидан шикоятлар бериш борасида мини белгилайди, манзилини кўрсат-
мократик давлат ва кучли фуқаролик миллий сайловчилигимизда бўлмаган сайлов жараёнида орттирилган тажри- шаҳар сайлов комиссиялари таркиби 21 муайян муаммолар борлигини кўрсатди. ган ҳолда, уларнинг рўйхатини эълон
жамиятининг энг зарур омилларидан- ўнлаб янги норма ва қоидалар жой ба миллий сайлов қонунчилиги ва ама- нафар аъзогача кенгайтирилди. қилади; участка сайлов комиссиялари-
дир. Чунки фуқаролар сайлов орқали олди, амалдаги айрим тартиб-қоида- лиётида айрим бўшлиқлар ва ечимини Жумладан, оммавий тадбирларни нинг фаолиятини мувофиқлаштиради;
давлат ва жамият бошқарувида бевоси- лар бекор қилинди... кутаётган муаммолар мавжудлигини Сайлов кодексининг 25-моддасида ўтказиш қоидаларида сайловолди тар- сайлов участкаларининг жойлашган
та иштирок этади. кўрсатди. “участка сайлов комиссияси аъзолари- ғиботини ўтказиш учун ҳам маҳаллий ери ҳақида сайловчиларни хабардор
Сайлов жараёнларини бошқа- нинг ярмидан кўпи битта ташкилотдан ҳокимликлардан рухсат олиниши шарт- қилади; участка сайлов комиссияла-
Буни сўнгги йилларда мамлакатимиз риш бўйича автоматлаштирилган Шу йил 8 февраль куни имзоланган тавсия этилиши мумкин эмас”лиги ало- лиги белгиланган. рини тузади ва уларнинг таркиби ҳа-
сайлов тизимини халқаро нормалар ва тизим ва сайловчиларнинг яго- “Сайлов қонунчилиги такомиллашти- ҳида қайд этилган. Бу таъкиднинг бои- қидаги маълумотларни эълон қилади;
умумэътироф этилган тамойилларга на электрон рўйхати илк бор жо- рилиши муносабати билан Ўзбекистон си маълум: сайлов жараёнида суиис- Янги қонун асосида Сайлов ко- номзодларга сайлов кампаниясида
мослаштириш, сайловчилар учун янада рий этилди. Чет элларда вақтинча Республикасининг айрим қонун ҳуж- теъмолчилик, таниш-билишчилик каби дексининг 48-моддасига киритилган иштирок этиш учун тенг шароитларни
кенг имкониятлар яратиш ва фуқаролар- яшаб турган меҳнат муҳожирлари, жатларига ўзгартиш ва қўшимчалар ки- салбий ҳолатларнинг олдини олиш. қўшимчага биноан энди ушбу талаб таъминлайди; номзодларнинг сайлов-
нинг эркинликларини таъминлашга қара- талабалар ва бошқа ватандошла- ритиш тўғрисида”ги қонун бу борадаги Аммо шифохоналар, дам олиш уйлари, бекор қилинди: “Сайловчилар билан чилар билан учрашувларини ташкил
тилган кенг кўламли, юксак самарали ис- римизга сайловда иштирок этиш- вазифаларни ҳал этишга қаратилиши ҳарбий қисмлар, мамлакатимизнинг учрашувлар каби оммавий тадбирлар этишга кўмаклашади; депутатликка
лоҳотлар мисолида яққол кўриш мумкин. лари учун кенг шароит яратилди. билан бирга, фуқароларнинг сайлов чет эллардаги дипломатик ваколатхо- уларнинг ўтказилиш жойи ва вақти номзодларнинг ишончли вакиллари-
Озодликдан маҳрум этилган, бироқ ҳуқуқи кафолатларини, давлат ва жа- налари каби муассасаларда, уларнинг ҳақида туман (шаҳар) ҳокимликлари ни рўйхатга олади ва уларга тегишли
АДОЛАТЛИ ИШ оғир ва ўта оғир жиноят содир эт- мият бошқарувидаги иштирокини яна- қатъий ички тартиб-қоидалари талаб- камида уч кун олдин ёзма равишда гувоҳномалар беради; сиёсий партия-
маган маҳкумларга илк бор овоз да кенгроқ таъминлашдек эзгу мақсад- ларидан келиб чиққанда, сайлов участ- хабардор қилинган ҳолда ўтказилади. лар, бошқа жамоат бирлашмалари,
Кези келганда ушбу ўзгаришларнинг бериш имконияти яратилди. ларга хизмат қилади. каси аъзоларини бундай тартибда ту- Бунда ушбу оммавий тадбирларни фуқаролар ўзини ўзи бошқариш ор-
айрим йўналишларига тўхталиб ўтиш зиш қийинлиги ҳам аён. ўтказиш учун рухсатнома талаб этил- ганлари вакилларининг, корхоналар,
адолатли бўлади, деб ўйлайман. Жаҳонда икки юзга яқин давлат бор. Ушбу қонуннинг мазмун-моҳияти майди”. муассасалар ва ташкилотлар раҳбар-
Лекин Ўзбекистондаги барча сиёсий ва аҳамиятига мухтасар тўхталадиган Шу боис, кодекснинг мазкур модда- ларининг сайловга тайёргарлик кўриш
Аввало, сайловларнинг кўппартия- партиялар, фуқаролик институтлари- бўлсак, демократик сайловларнинг за- си учинчи қисмига: “бундан Ўзбекистон Ўтган парламент сайлови олдидан ҳамда уни ўтказиш билан боғлиқ маса-
вийлик ва муқобиллик, ошкоралик ва нинг вакиллари иштирокида халқаро рур ва муҳим шартларидан бири бўлган Республикасининг чет давлатлардаги сиёсий партиялар ва уларнинг номзод- лалар юзасидан ахборотини эшитади;
транспарентлик тамойиллари асоси- норма ва стандартлар асосида ишлаб Ўзбекистон Республикаси Марказий дипломатик ва бошқа ваколатхонала- лари томонидан сайловчилар иштиро- сайловчилар рўйхатларининг тузили-
да, жаҳонда умумэътироф этилган чиқилиб, лойиҳаси кенг жамоатчилик, сайлов комиссияси раҳбарлигида бар- ри ҳузурида, ҳарбий қисмларда, сана- кида юзлаб ана шундай оммавий тад- шини ва уларнинг ҳамма танишиб чи-
демократик стандартларга мос ҳолда яъни халқ, таъбир жоиз бўлса, сай- ча даражадаги сайлов комиссиялари торийларда ва дам олиш уйларида, бирлар ўтказилганини ҳисобга олсак, қиши учун тақдим этилишини кузатиб
ўтишини таъминлаш учун юртимиз- лов қонунчилиги борасида “қилни қирқ тизими мустақиллигини таъминлаш бо- бошқа стационар даволаш муассаса- мавжуд муаммонинг ғоят демократик боради; сайлов округи бўйича сайлов
да қисқа муддат ичида улкан ишлар ёрган” халқаро экспертлар томони- расида улкан қадам қўйилганини ало- ларида, қамоқда сақлаш ва озодликдан ўзанда ҳал этилгани, талай бюрократик натижаларини аниқлайди ва уларни
амалга оширилганини алоҳида таъ- дан ҳам батафсил муҳокама қилиниб, ҳида таъкидламоқчиман. Жумладан, маҳрум қилиш жойларида ташкил этил- тўсиқлар барҳам топгани аён бўлади. тегишинча Марказий сайлов комис-
кидлаш зарур. 2019 йил 25 июнда умумэътироф этилган халқаро сайлов Марказий сайлов комиссияси ва сай- ган участка сайлов комиссиялари мус- сиясига, вилоят, туман, шаҳар сайлов
қабул қилинган Сайлов кодексидаги стандартларига мос, пухта, ихчам ва лов комиссиялари аъзоларининг мақо- тасно”, деган қоида киритилди. ШИКОЯТ СУДДА КЎРИБ комиссиясига тақдим этади; такрорий
демократик ўзгаришлардан то сайлов яхлит шаклда қабул қилинган бундай ми қонунан янада мустаҳкамланди. овоз бериш ва такрорий сайлов, шу-
тизимига замонавий ахборот техно- мукаммал Сайлов кодексини яратиш Эндиликда чет давлатларда истиқо- ЧИҚИЛАДИ нингдек, бўшаб қолган ўринларга де-
логияларини жорий этишгача, янги саноқли мамлакатларгагина насиб эт- Сайлов кодексининг тегишли мод- мат қилиб турган Ўзбекистон фуқарола- путатлар сайлови ўтказилишини таш-
ҳуқуқий нормалар ва қоидаларнинг ган, деб таъкидлаган экспертлар минг даларига киритилган ўзгартишларга рини, дипломатик ваколатхоналарнинг Амалдаги Сайлов кодексига муво- кил этади; сайловчиларнинг ва сайлов
мазмун-моҳиятини аҳолига етказиш- бор ҳақ. кўра, Халқ депутатлари туман, шаҳар консуллик ҳисобида бўлиши ёки бўл- фиқ, сайлов комиссияларининг ҳара- жараёни бошқа иштирокчиларининг
дан то сайловчилар ягона электрон (Халқ депутатлари Тошкент шаҳри маслигидан қатъи назар, сайловчилар катлари ва қарорлари устидан шикоят- мурожаатларини кўриб чиқади ҳамда
рўйхатини шакллантиришгача бўлган Умумэътироф этилган халқаро кенгаши бундан мустасно) кенгашига рўйхатига киритиш тартиби, хорижий лар судлар билан бир қаторда юқори улар юзасидан қарорлар қабул қилади.
кенг кўламли жараёнлар шулар жум- талаблар ва стандартларга тўлиқ сайлов ўтказиш бўйича округ сайлов мамлакатларда сайловчилар яшаётган турувчи сайлов комиссияларига ҳам
ласидандир. жавоб берадиган Сайлов кодекси комиссиялари тузиш амалиётидан ёки ишлаётган жойда кўчма қутилар ор- берилиши мумкин. Бунда судларга ва Вазифалар кўламининг кенглиги ва
асосида 2019 йили мамлакатимиз воз кечилди. Сабаби — ўзини оқла- қали овоз беришнинг ҳуқуқий асослари сайлов комиссияларига такрорий ши- муҳимлиги эътиборга олиниб, янги қо-
Ҳам сайланувчи, ҳам сайловчи си- парламенти ва маҳаллий кенгаш- мади. Бундай округлар комиссиялари мустаҳкамланди. коятлар тушиши, улар томонидан бир- нунга биноан, Ўзбекистон Республикаси
фатида кўп бор гувоҳ бўлганман: Сай- ларга ўтказилган сайлов халқимиз- ҳудудидаги участка сайлов комис- бирига зид қарорлар чиқарилиши эҳти- Президенти сайловини ўтказиш бўйича
лов кодекси қабул қилингунича мил- нинг ҳуқуқий онги, сиёсий билими сиялари сони, мутахассисларнинг Шунингдек, сиёсий партиялар фао- моли йўқ эмас. округ сайлов комиссиялари аъзолари со-
лий сайлов тизимида бир вақтнинг ва маданияти ўсиб, жамиятимизда маълумотларига қараганда, учтадан лиятининг молиявий шаффофлигини нини 8 нафардан 18 нафаргача ошириш
ўзида бешта қонун параллел равиш- демократик тамойиллар мустаҳ- ошмасди. Муқояса учун: парламент таъминлаш мақсадида улар томонидан Эндиликда бундай оворагарчилик- белгилангани ғоят адолатли иш бўлди.
да амал қилар эди. Уларнинг айрим кам қарор топиб бораётганининг депутатлари сайланадиган округлар- сайловдан олдин оралиқ ва сайловдан лар ҳам барҳам топади. Янги қонунга
нормалари бир-бирига зид бўлгани яна бир тасдиғи бўлди. Айни пайт- нинг ҳар бирига юзтагача участка сай- сўнг якуний молиявий ҳисоботларни биноан, сайлов комиссияларининг ҳа- Шунингдек, сайловда сиёсий пар-
ҳам сир эмас. Баъзан сайлов комис- да, Сайлов кодекси янги Ўзбекис- лов комиссияси тўғри келади. ҳамда Ҳисоб палатасининг партиялар ракатлари ва қарорлари устидан бе- тия ёки номзодларни қўллаб-қувват-
сиялари, айниқса, қишлоқ жойлардаги тоннинг жамиятни ва мамлакатни фаолиятини текшириш натижаларини рилган шикоятлар фақат суд томонидан лаб имзо қўйишда фуқаролар паспорт
участка сайлов комиссиялари аъзо- демократлаштириш ва эркинлаш- Халқ депутатлари туман (шаҳар) эълон қилиш тартиби жорий этилди. кўриб чиқилади. Сайлов кодексининг билан бир қаторда идентификация
лари муайян вазиятда қандай йўл ту- тириш, фикрлар хилма-хиллигини кенгашларига сайлов ўтказувчи округ 102-моддаси матнининг биринчи жум- картаси орқали ҳам шахсини тасдиқ-
тишни билмай боши қотарди: қонун- мустаҳкамлаш йўлидан чўнг қатъ- сайлов комиссияларининг оптималлаш- Аслини олганда, сайлов қонунчили- ласи қуйидаги таҳрирда баён этилди: лаши мумкинлигига оид норма кири-
ларнинг бирида бундай, иккинчисида ият билан бораётганининг яна бир тирилиши натижасида 54 мингдан ортиқ гига сайлов жараёнини такомиллаш- “Номзод кўрсатган сиёсий партиялар тилди.
— бошқача. тимсолига айланди. аъзодан иборат 5 739 округ сайлов ко- тиришга қаратилган ҳар бир ўзгартиш органлари, номзодлар, ишончли ва-
ёки қўшимча, у кимгадир “арзимасдек” киллар, кузатувчилар ва сайловчилар Ушбу янги қонуннинг қабул қилини-
туюлса-да, улкан заҳмат, чуқур таҳлил сайлов комиссияларининг қарорлари ши миллий сайлов қонунчилигимизни
ва амалий синовлар эвазига амалга устидан ушбу қарорлар қабул қилинга- умумэътироф этилган халқаро сайлов
оширилади. нидан кейин беш кун ичида судга ши- стандартлари асосида янада тако-
коят қилиши мумкин”. миллаштиришга ва мазкур йўналишда
Зеро, миллий сайлов тизимидаги амалга оширилаётган демократик ис-
ўзгаришлар мамлакатда амалга оши- Таъкидлаш ўринлики, бу сайлов жа- лоҳотларни халқаро ҳамжамиятга етка-
рилаётган изчил ислоҳотлар ва ривож- раёнида юзага келиши мумкин бўлган зишга хизмат қилади.
ланиш, сиёсий-ҳуқуқий юксалишнинг низоларни ҳал қилишнинг энг демокра-
мантиқий давомидир. тик йўлидир.
4 2021 йил 2 июнь, 111-сон Ижтимоий ҳаёт
ЗАМОНДОШ
“¯УЁШ БОЛАЛАРИ”НИНГ МАТОНАТЛИ УСТОЗИ:
“ЖАМИЯТ БУ ҚОРАКЎЗЛАРНИ СОҒЛОМ ИНСОНЛАРДЕК
ҚАБУЛ ҚИЛИШИНИ ИСТАРДИМ!” МД²ДА ЯГОНА МЕТОДИКА
Ҳаким Йўлдошев олган сурат. Карантин давридан унумли фойдаланишга — Ҳилола билан лойиҳа орқали танишган-
интилган Ҳилола Даун синдромли болаларнинг миз, — дейди мактаб педагог-дефектологи
МАЗКУР QR-КОДНИ СКАНЕР ҚИЛИШ ОРҚАЛИ ВИДЕОЛАВҲАГА ЎТИНГ. миллий ҳунармандчилигимиз, қўл меҳнати ор- Раъно Қаюмхўжаева. — Унинг ижтимоий тар-
қали майда қўл моторикасини ривожлантириш моқларда берган эълонини ўқиб, 10 нафар
Бошланиши 1-бетда бўйича методик қўлланма тузишга киришди. ўқувчимни лойиҳада қатнашиш учун олиб бор-
Миллий ҳунармандчилик орқали ақли заиф бо- дим. Бу болаларда катта қизиқиш уйғотганини
лаларни ривожлантиришга қаратилган методика кўриб, Ҳилолани мактабимизда машғулотлар
нафақат Ўзбекистон, балки МДҲ давлатларида ўтишга таклиф қилдим. Мактабда 240 нафар
биринчиси ҳисобланади. Қўлланмада бола- бола таҳсил олади, уларнинг барчасини маш-
ларнинг эшитиш, тушуниш қобилияти, нутқини ғулотларга жалб этишга ҳаракат қиламиз. Жа-
ривожлантиришга ёрдам берадиган турли ме- раёнда Ҳилола билан бирга ишлаймиз. Унинг
тодикалар қизиқарли ўйин, эртак тарзида келти- ёш бўлишига қарамай, болаларга меҳри, улар-
рилган. Ушбу методика Ҳилоланинг чет давлат- ни доим тушунишга интилиши, ҳар бири билан
ларда ўтказилган малака ошириш курсларида мулоқотга киришиш маҳоратини кўриб, ҳайрат-
бевосита ва онлайн қатнашиб ўрганганлари, хо- га тушаман. Ўқувчилар Ҳилолани ўз опалари-
рижлик профессорлардан олган маслаҳатлари дек яхши кўришади. Озгина келмай қолса, дар-
ҳамда болалар билан ишлаш тажрибаси асоси- ров уни сўрашади. Бу болаларнинг характери,
да тузилган. Айни пайтда 80 нусхада чоп этил- жисмоний ҳаракатлари, руҳий ҳолатида рўй
ган қўлланмани юртимиздаги маҳорат дарслари бераётган ижобий ўзгаришларга Ҳилоланинг
ўтилган марказлар, мактаб-интернатлардаги му- самарали дарслари билан бирга, психологик
раббийларга жўнатиш кўзда тутилган. қуввати ҳам катта ёрдам беряпти, деб ҳисоб-
лайман.
Қаҳрамонимизнинг айтишича, бу методик
қўлланма ҳам ўз лойиҳасини янада кенгай- Синфхонада турли қўл меҳнати ишлари би-
тиришига ёрдам берди. Мана шу қўлланма лан машғул бўлиб ўтирган болалар Ҳилола ҳа-
лойиҳаси билан 2020 йилда Европа Иттифо- қида гап кетганида, бизга жилмайиб қараб қўйди.
қи томонидан ўтказилган халқаро танловда Гапиришга, бирор ишни бажаришга интилиши
103 иштирокчи орасида ғолибликни қўлга чоғида ҳам уларнинг юзидан табассум аримас
киритиб, 12 минг евро пул мукофотини ютиб экан. Янги одамлар билан мулоқотга киришиш-
олди. Лойиҳа аутизм ва Даун синдроми бор га бироз тортинадиган бу болалар Ҳилолани
болаларни ҳунармандчилик орқали ривож- кўриши билан янада жилмайиб, ўзини эркин
лантиришга қаратилгани билан ҳайъат аъзо- тута бошлади. Қисқа вақтда жараёнга киришиб,
лари эътиборини тортди. саволларга жавоб беришга ҳам уринишди. Кат-
та бўлганларида ёш устозларига бири машина,
2020 йил декабрь ойидан 2021 йил март бошқаси ўзлари каби имконияти чекланган бо-
ойигача ажратилган грант маблағлари эвазига лалар учун мактаб қуриб беришини айтганида,
Ўзбекистон Ёшлар ишлари агентлиги ҳамда Ҳу- Ҳилоланинг кўзлари қувончдан порлади.
нармандлар уюшмаси билан ҳамкорликда бутун
республикамиз бўйлаб “Дунё сен билан” лойиҳа- Статистик маълумотларга кўра, мамлакати-
си ўтказилди. 4 ой давомида барча вилоятларда мизда ҳар йили Даун синдроми ва аутизм ка-
жами 620 нафар имконияти чекланган болага саллиги билан 2 000 нафарга яқин бола дунёга
ҳар хил методикалар орқали ҳунармандчилик, келади. Хромосомалар сонининг одатдагидек
расм ва спорт дарслари ўтилди. Ўқувчилар сув 46 та эмас, 47 та бўлиши билан кечувчи Даун
устида, кийимлар устида, туз билан расм чизиш, синдроми боланинг нафақат руҳий ҳолати,
ёпишқоқ нарсалардан гуллар, турли буюмлар балки ташқи кўринишида ҳам аниқ белгилар
ясаш сингари машғулотларни катта қизиқиш билан намоён бўлади. Доим очиқ чеҳрада
билан ўрганди. Айни пайтда ушбу лойиҳа Шай- юргани, меҳрибонлиги учун ҳам уларни “қуёш
хонтоҳур туманидаги 37-имконияти чекланган болалари” деб аташади. Улар аутистлардан
болалар мактабидаги кичик гуруҳларда давом фарқли тарзда, жамият билан бирга бўлишга
этяпти. интилади.
Даун синдроми ва аутизм касаллиги руҳий имкония- Ҳилола Тўхтамуродова “қуёш болалари”ни қал- АЧЧИ¯ ХОТИРАЛАР САБО¡И
ти чекланганликнинг энг кўп учрайдиган шакллари- бан яхши тушунади. Уларга ўзи севиб шуғулланади-
дан бири. Дунё бўйича ўртача ҳар 55 боладан бирида ган амалий санъат турларини беминнат ўргатади. Ҳилола билан суҳбатлашиш жуда ма- ним учун ҳам бундай эмаслиги, мен яхши нарса мени тинчлантирар, таскин берарди”.
ушбу касалликларнинг у ёки бу тури кузатилади. Бун- Қаҳрамонимиз эндигина 23 ёшда бўлишига қарамай, роқли. Бир қарашда, оддий, содда кўрина- инсон бўлишимни исботлашга интилдим. Ҳилоланинг қийинчиликларини кўрган
дай ташхис қўйилганлар кўпинча ўз оламида яшай- республикамизда илк бор 2020 йилнинг декабрь ойи- диган бу қиз мулоқот бошидаёқ кенг дунё- Ҳозиргача шунга ҳаракат қиламан.
ди, ўзига хослиги боис, жамиятдан узилиб қолади. дан бошлаб ўтказилаётган “Дунё сен билан” лойи- қараши, бой билим даражаси ва самимий бувиси бунга ортиқ тоқат қилолмади —
Яккаланиб қолиш ёки фақатгина ўзига ўхшаганлар- ҳасининг асосчиси. Бу — Даун синдроми ва аутизм табассуми билан инсонни ўзига сеҳрлаб Ўгай отамнинг ишлари юришмай, уйда ўзи билан олиб кетди. Бошқа мактабга
нинг қуршовида бўлиш Даун синдроми ва аутизмнинг касаллиги мавжуд болаларни турли қўл меҳнати олади. Мактабда 40 нафар бола билан иш- бекор қолганидан сўнг дашномлар янада жойлаштирди. Қиз у ерда ҳам яхши ўқиб,
янада оғирлашишига сабаб бўлади. “Қуёш болалари” ишлари орқали ақлий ва жисмоний ривожлантириш, лайди. Ҳар бирининг кайфияти, истаклари кучайди. Энди мени ҳадеб уришадиган одат устозлари меҳрини қозонган, энди дугона-
дея таърифланувчи Даун синдромли болалар доим эшитиш ва гапириш қобилиятини ўстириш, уларни билан ҳисоблашади. Ҳар болани авайлаб, чиқарди. Мен кўпроқ боғчада энага бўлиб лар орттира бошлаган кунларнинг бирида
ҳаётдан хурсанддек, одамларга кулиб боқса-да, бош- ҳар жиҳатдан қўллаб-қувватлаш, жамиятда ўз ўрни- меҳр билан муомала қилади. Улардаги ишлаб, оилани ёлғиз тебратишга мажбур автоҳалокатга учраб, оёғидан жиддий жа-
қаларга нисбатан кўпроқ меҳр-муҳаббатга, эътибор ни топишларида ёрдамлашишга қаратилган хайрли кичик ўзгаришдан ҳам болаларча қувониб бўлаётган онамга ачинардим. Мактабдан роҳат олди. Узоқ вақт даволаниши, ҳат-
ва кўмакка муҳтож. лойиҳадир. кетади. Қиз меҳрга лиммо-лим қалбини чиқиб, унга ёрдамлашгани борардим. Уйда то ҳассада юришига тўғри келди. Аммо
яралаган азобли кунлар, оғриқли болалик икки укамга ўзим қарардим. Ейишга ҳеч нар- тақдир унинг елкасига ортмоқлаган катта
ТА¯ДИРГА “БИТИЛГАН” ЛОЙИ²А хотираларини юзида порлаб турадиган са қолмаганида, укаларим оч қолмаслиги юкни жасорат билан кўтарди. Кучли мато-
мана шу табассуми ортига яширишга ури- учун сувга шакар солиб ичирган пайтларим нати, иродаси билан олдинга интилишда
Ҳунармандчилик 6 ёшидан буён сўзлари кун келиб ҳаётимнинг ажрал- гапирар, буюмларни қўлларига нади. Ўзи каби эътиборга муҳтож бола- ҳам бўлган. Кечқурунлари дарс қилиб ўтир- давом этди. Бу йўлда фақат ўз меҳнати,
Ҳилоланинг ҳаёти мазмунига ай- мас қисмига айланишини тасаввур олишга қийналса-да, унинг қалби- лардан таскин топаётгандек бўлади. Аммо ганимда ўгай отам кириб, чироқни ўчириб интилиши билан кўплаб муваффақият-
ланган. Амалий санъатни ўрганишга ҳам қилмагандим. да ҳунар ўрганишга бўлган меҳрни баъзан маъюс нигоҳлар пинҳон сирларни- қўярди. Ўшанда кўчадаги ўриндиқларда ларга эришди. Ҳозир ҳаётидан мамнун.
бўлган катта қизиқиш уни 12 ёшидан ҳис қилдим. Бошида бирга ишлаш- да беихтиёр ошкор қилиб қўяди. Ҳилола у дарс тайёрлаб, яхши ўқишга ҳаракат қил- Фақат унга доим биргина нарса — онаси-
ҳунармандчилик билан мукаммал Ҳилола 16 ёшида ўз ҳунарини га қийналдим. Аммо таслим бўлма- кунларни ўксиниш билан эслайди: ганман. Шунга қарамай, мактабда ҳам кўп нинг меҳри етишмайди: “Онамнинг кўнгли
шуғулланишга ундади. Ўзидаги қоби- болаларга ўргатиш, ҳунармандчи- дим. Шундай болалар билан “тил ҳақорат эшитардим. Бир куни синфимизда- шунақанги тозаки, ҳатто ҳафа бўлганимни
лиятни интернет тармоқлари орқали лик бўйича турли танловлар, кўргаз- топишиш” усулларини ўргатадиган “Уч ёшимда ота-онам ажрашиб ке- ги бир боланинг онаси 40 нафар ўқувчининг ҳам сезмайди. Кулиб юришга ҳаракат қи-
мустақил олган дарслари, кўникма маларда иштирок этиш мақсадида ўқув қўлланмаларни ўқидим, соҳа тишди. Онам бошқа турмуш қурди ва биз олдида мени доскага чиқариб, “бу қиз билан лади. Балки бирга яшамаганимиз учунми,
ва билимлари ёрдамида ривожлан- Ўзбекистон Республикаси Ҳунар- мутахассисларидан маслаҳатлар Ўрта Чирчиқ туманидан Тошкент шаҳрига ўйнаманглар, ҳаётида пишлоқ, колбаса ема- ҳалигача менга меҳри камроқ. Суҳбатимиз
тирди. Илк амалий иши бувисига мандлар уюшмасига боради. Унинг олдим. Аввалига қизда ҳеч қандай кўчиб келдик. Ўгай отам ҳарбий эди. Мени ган”, деган. Бу гаплар ҳамон ёдимда. Синф- худди қўшни бола билан бўлгандек кеча-
совға қилгани — бисердан ясалган истаги — ҳунари орқасидан пул то- ўзгариш кузатилмади. Бироқ 4 ой- ўз қизидек қабул қилди, оз бўлса-да меҳр дошларим мени сира орага қўшмаган, доим ди”. Ҳилола онасини жуда яхши кўради,
мажнунтол дарахти бўлган. У бугун- пиш эмас, билганларини болаларга дан кейин бўлган натижа мени ҳай- берди. Аммо биринчи укам туғилиши би- турткилаган. 12 ёшимгача оғир шароитда буни кўзларидан пайқаш қийин эмас. Ҳат-
ги кунда эсдалик буюмларни 30 хил ўргатиш эканини айтади. Қизнинг са- ратга солди. Қиз ўзи мустақил расм лан мени турткилашлари бошланди. Кун яшадим, болалигим бўлмади. Бу қийинчи- то волидасига кўмак бериш мақсадида ло-
усулда ясашнинг уддасидан чиқади. мимий, шу билан бирга, қатъий мақ- чизиб, уни эритилган пластилин ора онамга ўдағайлаб, “қизингни интер- ликларни фақат ҳунармандчиликка бўлган йиҳага педагог сифатида таклиф қилган.
Етти йилдан буён ўзи ўрганган ҳунар- сади уюшма раисининг эътиборини билан бўяган, устига пистонларни нат ёки болалар уйига бериб юбор, қиз қизиқишим билан енгишга ҳаракат қилдим. Кемтик қалбларга меҳр бериб яшаётган бу
ни соғлом болалар қатори, аутизм ва тортади ва Ҳилола 18 ёшида таш- териб чиққанди. Жараёнда унинг бола барибир одам бўлмайди”, деган гап- Онам рассом бўлгани боис, ишларидан қол- қизнинг ўзи ҳам меҳрга зор бўлса-да, унга
Даун синдроми мавжуд ўғил-қизларга килот аъзолигига бепул қабул қили- майда қўл моторикаси, қобилияти, ларни айтарди. Ана шу гапларни эшитга- ган матолардан турли нарсалар тикдим. Бу онасини кўриб туришнинг ўзи кифоя...
ўргатиб келмоқда. нади. Турли халқаро кўргазмаларда фантазияси билан бирга, гапириш
фаол иштирок этиб, танловлар ғоли- ва эшитиш қобилияти ривожланга- “ФАРЗАНДИМ НОРАСО”, ДЕМАНГ!” уни ногирон деб атайдиган ота-оналардан
— Ўқувчиларим орасида имкония- бига айлана бошлайди. нини кўрдим. Шунда бундай бола- дили ранжийди.
ти чекланган болалар сони аввалига лар нафақат берилган вазифани Тошкент тўқимачилик ва енгил саноат мақсад қилган. Катта режалари орасида
бир неча нафар бўлган. “Дунё сен би- 2017 йилдан “Баркамол авлод” бажаради, балки ўзлари ҳам ижод институти талабаси бўлган ёш мураб- имконияти чекланган болаларни қамраб — Ҳар бир имконияти чекланган бо-
лан” лойиҳаси бу борадаги қамровни болалар марказида соғлом ўғил-қиз- намуналари ярата олади, деган бий бугунги кунда Лондон шаҳридаги оладиган ва ўша болалар учун хориждан ланинг жамиятда ўз ўрнига эга бўлиши
кенгайтириш, унга кўпроқ болаларни ларга ҳунар ўргата бошлаган қаҳра- фикрга келдим ва хаёлимда “Дунё Евроосиё санъат уюшмаси аъзоси, 10 дан грантлар олиб, кўпроқ лойиҳаларни амал- жуда муҳим. Бу нафақат устозлар, балки
жалб қилиш мақсадида ташкил этил- монимизга тақдирнинг ўзи яна бир сен билан” лойиҳасини амалга ортиқ халқаро санъат танлови лауреати, га оширадиган ташкилот очиш ҳам бор. уйдаги шароит, ота-онага ҳам боғлиқ, —
ди, — дейди Ҳилола Тўхтамуродова. ишора берди. Орадан 13 йил ўтиб, ошириш ғояси пайдо бўлди. 15 дан ортиқ илмий ва публицистик мақо- Айни пайтда у нодавлат нотижорат таш- дейди Ҳилола. — Афсуски, лойиҳа дои-
— Мендан лойиҳа ғояси қандай пайдо яна болалигидаги ҳолат такрорлан- ла муаллифи, Ёшлар ишлари агентлиги килот тузиш ишлари билан банд. У ютиб расида вилоятларга бориб, ота-оналарга
бўлгани ҳақида кўп сўрашади. Бу ло- ди. Бу сафар ҳам рус аёли унинг Бу нафақат Ҳилоланинг, балки рес- марказий кенгаши фаоли, “Қизлар овози” олган яна бир халқаро грант талабига “болангизни олиб келинг, дарс ўтишга
йиҳа менинг тақдирим, деб биламан. олдига келади ва қизи ҳунармандчи- публикамиздаги кўплаб имконияти чек- клуби координатори, 20 дан ортиқ халқаро кўра, 1 ой ичида ННТ ташкил этса, лойи- келдик”, деганимизда, “йўқ, болам эп-
Ҳаммаси 6 ёшимда бошланган эди. ликка қизиқиши, Ҳилола унга сабоқ ланган болаларнинг ҳаётига ижобий ижтимоий фуқаролик форумининг ишти- ҳаси учун Германиянинг Гёте универси- лолмайди, болам норасо”, деган жавоб-
Рус миллатига мансуб қўшнимизнинг бериши мумкин ёки йўқлигини сўрай- таъсир кўрсатадиган йирик ижтимоий рокчиси. У мустақил равишда ҳунар, тил тети томонидан 100 минг АҚШ доллари ларни эшитган ҳолатларимиз ҳам бўлди.
қизи Даун синдромидан қийналарди. ди. Ёш устоз, албатта, имкони борли- лойиҳа эди. Қаҳрамонимиз ушбу лойи- ўрганди. Рус, инглиз тилларида равон ажратилади. Қаҳрамонимиз бу маблағлар Бу жуда ачинарли. Лекин болаларини
Болаларнинг ҳеч бири у билан ўй- ги, ҳеч қандай муаммосиз қизни олиб ҳаси билан 2019 йилда Ислом тарақ- сўзлаша олади. Ўзга тилларда ёзган эссе, эвазига “Дунё сен билан” лойиҳасини яна- қўллаб-қувватлайдиган, уларга кўмакла-
намас, даврасига қўшмасди. Онаси келиши мумкинлигини билдирганида, қиёт банки томонидан ўтказилган хал- мақолалари билан халқаро танловлар, да кенгайтириш ҳамда кўзи ожизларга ҳу- шадиган ота-оналар ҳам кўп. Биласизми,
доим қизининг ақлан ва жисмонан аёл қизининг оддий болаларга ўхша- қаро танловда қатнашиб, 3 минг АҚШ грантлар ғолиби бўлиб келмоқда. нармандликни ўргатиш лойиҳасини йўлга аслида, ақли заиф болаларнинг меҳнатга
заифлигидан, келажакда соғлом ки- маслиги, “қуёшли” эканини айтади. доллари миқдоридаги грантни қўлга қўйиш, унинг методикасини ишлаб чиқиш- бўлган лаёқати кўпроқ бўлади. Масалан,
шилар сингари ҳаётда ўз ўрнини топа киритди. Тошкент шаҳрида кичкина тў- Қаҳрамонимиз қайси соҳага қўл урма- ни мақсад қилган. Айтганча, Ҳилоланинг Даун синдроми мавжуд болаларга битта
олмаслигидан ўксинарди. Қиз эса — Очиғи, ўша вақтларда “қуёш- гарак ташкил этиб, 15 нафар имкония- син, уни севимли машғулоти билан боғ- бир неча йилдан буён ушалмаётган яна йўналиш мукаммал ўргатилса, улардан
жуда чиройли, ҳар сафар юзимга ку- ли” нима экани ҳақида билмасдим. ти чекланган болани ўқита бошлади. лашга интилади. Айни пайтда Тошкент бир нияти — Зулфия номидаги Давлат ўша соҳанинг яхши мутахассиси чиқи-
либ қарарди. Ўша вақтда бу касаллик Кейинроқ, Даун синдромли болалар Ёш устознинг “қуёшли болалар”и маш- тўқимачилик ва енгил саноат институтида мукофотини олиш орзуси ҳам бор. У буни ши мумкин. Ҳаммаси у билан тўғри шу-
ҳақида ҳеч қандай тасаввурим бўлма- шундай номланишини тушундим. ғулотларга шунчалик киришиб кетдики, олиб бораётган илмий иши негизида ҳам болалигидан буён ният қилади. ғулланиш ва руҳий ҳолатини тушунишга
ган. Аммо қиздаги меҳр, тафт мени Шунда бирдан болалигимни, ўша ҳатто бир қизча ҳунармандчилик бўйи- имконияти чекланган болаларга кўмакла- боғлиқ. Албатта, бундай болалар билан
ўзига тортди. Бир куни у билан “тил мен дўст бўлган “қуёшли” қизчани ча имконияти чекланганлар орасида шиш ётади. Унда ногиронлиги бўлган бо- Ҳилола Тўхтамуродова ўзининг юрти- ишлаш осон эмас, аммо сабр ва ўзаро
топишдим”. 16 ёшли дугонам билан эсладим ва ҳеч иккиланмай, аёлга ўтказилган халқаро танловда 1-ўринни лалар учун тана ҳарорати ошганда, юрак мизда ягона бўлган лойиҳаси билан бошқа- тушуниш билан кўп натижаларга эришиш
қадрдон дўстларга айландик. У мени “қизингизни олиб келаверинг”, деб қўлга киритди. 1 йил давомида Ҳило- уриши тезлашганда ранги ўзгарадиган ёки ларга нисбатан имконияти чекланган бола- мумкин.
ҳар куни қучоқлаб, “Сени яхши кўра- жавоб бердим, — дейди Ҳилола са- ланинг ўн нафар ўқувчиси ясаган қўл сигнал берадиган мато ишлаб чиқариб, ларга ҳунар ўргатиш баробарида, уларнинг
ман!”, дерди. Иш столимдаги заргар- мимий табассум билан. — Аввалига меҳнати намуналари интернет тармоқ- ундан кийимлар тикиш кўзда тутилган. ҳаётга қизиқиши, ўзига бўлган ишончини Аниқ мақсадлари сари одимлаётган
лик буюмларига ҳавас билан қараб, интернет тармоқлари орқали Даун лари орқали хорижликларга сотилиб, ошириш, хасталиклари ҳақида унутиб, Ҳилола келажакда миллий ҳунармандчи-
“Мен ҳам шу ишни қиламан, менга синдромли болалар ҳақида маълу- болалар 11 миллион сўм пул ишлади. Ҳозир 3-босқичда таҳсил олаётган Ҳи- жамиятнинг бир бўлагига айланишларига лигимиз ёрдамида нафақат юртимиздаги,
ўргат”, дея амалий санъатга қизиқиш мот тўплаб, уларнинг жисмоний ва Муҳими, бу болаларда мулоқотга ки- лола таълимнинг магистратура босқичини кўмаклашяпти. У атрофимиздаги барча бо- балки бутун дунёдаги “қуёш болалари”-
билдирарди. Орадан бироз вақт ўтиб, руҳий ҳолатини ўрганишга ҳаракат ришиш, қўлларини ҳаракатлантириш Лондонда давом эттирмоқчи. У дефекто- лаларни соғлом инсонлардек қабул қилиш- нинг дардига дармон бўлишни дилига
улар бошқа давлатга кўчиб кетишди. қилдим. Сўнг кўнгилли сифатида каби ижобий натижалар кузатила логия йўналиши бўйича ўқиб, Ўзбекистон- ларини истайди. Ўз фарзанди бўла туриб, туккан.
Мен эса у билан танишувим, айтган қизнинг уйига бориб, билганларим- бошлаганди. да шу соҳани янада ривожлантиришни
ни қунт билан ўргата бошладим. Ирода ТОШМАТОВА,
Жажжи қизалоқ дудуқланиб зўрға “Янги Ўзбекистон” мухбири
Жараён 2021 йил 2 июнь, 111-сон 5
ЁШЛАР — ЎЗБЕКИСТОННИНГ БЕБАҲО ХАЗИНАСИ
ª¡ИЛ-¯ИЗЛАРИ БАХТИЁР МАМЛАКАТ — ЭНГ ГªЗАЛ МАМЛАКАТ
Фарзанд — ота-она қувончи, халқаро ҳуқуқий мажбуриятларни ўз — Болалар ҳуқуқларини ҳимоя лалар меҳнатидан фойдаланишга бу- билан боғлиқ муаммоларда бўй кўрсат- органлари ва ташкилотлар раҳбар-
бахти. Ватан келажаги, зиммасига олди. қилиш, уларнинг қонуний тунлай барҳам берилди. моқда. Бу биздан мазкур муаммолар- ларига бола ҳуқуқлари соҳасидаги
эртанги кун давомчиси. манфаатларини таъминлаш ни ҳар жиҳатдан чуқур ўрганиб, улар- қонун ҳужжатлари бузилиши, уларни
Шу боис, мамлакатимизда Конвенцияда бола конвенцияни ра- борасида дунё тажрибаси қандай? Ота-она қарамоғисиз қолган, шу- ни бартараф этиш борасида тизимли келтириб чиқарувчи сабаб ва шарт-
болаларнинг ҳуқуқ ва қонуний тификация қилган давлатлар томони- нингдек, ногиронлиги бўлган болалар- саъй-ҳаракатларни амалга оширишни шароитларни бартараф этиш бўйича
манфаатларини ҳимоя қилиш дан “ҳурмат қилиш ва кафолатлаш” та- — Халқаро ва хорижий тажриба- ни интернат шаклидаги таълим-тарбия тақозо этади. кўриб чиқилиши мажбурий бўлган учта
давлат сиёсатининг устувор лаб қилинадиган ҳуқуқларга эга бўлган га мувофиқ, Инсон ҳуқуқлари бўйича муассасаларига жойлаштиришни ка- тақдимнома киритилди. Ўзбекистон
йўналишларидан бири саналади. шахс сифатида кўриб чиқилиши белги- вакил (омбудсман) ва Бола ҳуқуқлари майтириш ва олдини олиш мақсадида — Болалар омбудсмани институти Республикасининг 12 та қонуни лойи-
Бу борада мустаҳкам ҳуқуқий ланган. Ушбу қоида бола жамиятнинг бўйича вакил иккита алоҳида, муста- болаларни деинституциялаштириш ташкил этилганига ҳали кўп ҳасига таклифлар берилди.
асос яратилган, ишлар тизимли жуда ҳимоясиз аъзоси экани ва шунинг қил институт ҳисобланади. Жумладан, масалаларига ҳам алоҳида эътибор вақт бўлмади. Шу қисқа муддат
йўлга қўйилган. учун алоҳида ҳимояни талаб қилиши Норвегия, Швеция, Польша, Литва, қаратилмоқда. ичида мазкур йўналишда қандай — Қайси вазиятларда болалар
Олий Мажлиснинг Инсон ва бунга лойиқлигини кўрсатади. Финляндия, Россия Федерацияси, натижаларга эришилди? ҳуқуқлари бузилиши билан боғлиқ
ҳуқуқлари бўйича вакили Кипр, Италия ва Словакия каби давлат- Амалга оширилаётган кенг кўламли ҳолатлар кўпроқ кузатилмоқда?
(омбудсман) котибиятининг БМТнинг Инсон ҳуқуқлари қўмита- лар қонунчилигида мазкур институтлар ислоҳотларга қарамай, юртимиздаги — 2020 йил мобайнида Вакил номи-
бола ҳуқуқларини таъминлаш си Бола ҳуқуқлари конвенциясининг фаолияти алоҳида қонунлар билан таълим тизими ўқитиш сифати ва иж- га бола ҳуқуқлари ва қонуний манфаат- — 2020 йилдаги мурожаатлар тасни-
сектори мудири Саттор 4-моддаси доирасида давлатларнинг тартибга солинган. Шунингдек, Инсон тимоий инклюзивлик жиҳатидан мақ- лари бузилиши тўғрисида мамлакати- фига кўра, айтиш мумкинки, болалар-
Раҳматов билан суҳбатимиз мажбуриятларини қайд этиб, иштирокчи ҳуқуқлари бўйича миллий институтлар, бул натижаларга эришиши учун янада миздаги жисмоний ва юридик шахслар, нинг ҳуқуқи кўпроқ оилада бузилмоқда.
бугунги кунда мамлакатимизда давлатлар эътиборини “Конвенцияда жумладан, омбудсман фаолиятини тар- такомиллашиши зарур. болалар ҳамда уларнинг қонуний ва- Ўрганишлар давомида болаларнинг
болалар ҳуқуқларининг белгиланган ҳуқуқларни амалга оши- тибга солувчи Париж тамойилларига киллари томонидан юборилган жами алимент олиш, тураржой ва ижтимоий
таъминланганлик ҳолати, бу риш учун барча тегишли қонунчилик, мувофиқ, уларнинг ҳуқуқий мақоми, Ижтимоий ҳимоя тизимидаги ис- 85 та мурожаат қабул қилинди. ёрдам олишга бўлган ҳуқуқлари кафо-
борада амалга оширилаётган маъмурий ва бошқа чора-тадбирларни фаолиятининг асосий йўналишлари, лоҳотларнинг самарадорлиги кўп жи- латининг бузилиши кузатилмоқда. Шу
ишлар ва эришилаётган кўриш” зарурлигига қаратади. Бу эса, шаклларини белгиловчи қоидалар ҳатдан ижтимоий таъминот тизимини Мурожаатлар Бола ҳуқуқлари бўйи- билан бирга, боланинг таълим олиш,
натижалар хусусида бўлди. бола ҳуқуқларини тарғиб этиш ва улар- Конституция ҳамда алоҳида қонунлар- ислоҳ қилиш, ижтимоий хизматлар кўр- ча вакил томонидан тўлиқ назоратга судларда ҳуқуқларининг ҳимоя қили-
нинг ҳуқуқлари таъминланишини мони- да белгиланиши кўрсатилган. сатиш ва улардан фойдаланишга боғ- олинган. 28 та мурожаат идора ва таш- ниши, меҳнат қилиш, тиббий ёрдам
— Ўзбекистон ҳозиргача инсон ҳу- торинг қилиш мақсадида инсон ҳуқуқ- лиқ. Ҳеч шубҳа йўқки, оила ижтимоий килотлар томонидан қаноатлантирил- олиш, зўравонликдан ҳимояланиш,
қуқлари соҳасидаги 70 дан ортиқ хал- лари бўйича мустақил миллий институт Хорижий давлатлар тажрибасининг институт сифатида бола учун биринчи ган. Шуниси ачинарлики, Меҳрибонлик ота ёки онаси билан учрашиш ҳуқу-
қаро шартномага аъзо бўлган, — дей- ташкил қилишни талаб этади. Бу инсти- кўрсатишича, мазкур институтлар бо- ҳимоя муҳити бўлиб, унинг омон қо- уйлари битирувчиларининг тураржой қининг поймол этилиши билан боғлиқ
ди суҳбатдошимиз. — Бола ҳуқуқлари тут кўпинча Бола ҳуқуқлари бўйича ва- лалар ҳуқуқлари ва манфаатларини лиши, ривожланиши, таълим олиши, билан таъминланиши тўғрисидаги 12 ҳолатлар ҳам учрамоқда. Шунингдек,
тўғрисидаги конвенция давлатимиз кил шаклида ташкил этилади. ҳимоя қилишнинг муҳим механизми ҳи- ҳимояси ва ижтимоий таъминоти учун та мурожаат маҳаллий давлат ҳоки- болаларнинг ҳуқуқни муҳофаза қилиш
мустақилликка эришганидан кейин собланади. Чунки бола ҳуқуқлари бўйи- катта аҳамиятга эга. мияти органлари томонидан жавобсиз органлари фаолиятидан норозилиги,
ратификация қилинган биринчи хал- Президентимизнинг 2019 йил 22 ча омбудсманлар болалар номидан иш қолдирилган. ногиронлиги бўлган ўғил-қизларнинг
қаро ҳуқуқий ҳужжатлардан. Бу билан апрелдаги “Бола ҳуқуқлари кафолат- кўриш ҳуқуқига эга бўлган ва бир вақт- Маҳаллий ва миллий даражадаги жамоат транспортидан фойдаланиш
мамлакатимиз бола ҳуқуқ ва эркинлик- ларини янада кучайтиришга оид қў- да ўз фаолиятини болалар манфаати- сиёсатни ишлаб чиқиш, ўз манфаат- Бола ҳуқуқлари бўйича вакил 12 та ҳуқуқи таъминланмаётгани, доимий
ларини таъминлаш бўйича бир қанча шимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги ни ҳимоя қилишга қаратган мустақил ларига таъсир қиладиган қарорларни мурожаат юзасидан ҳолатни жойига чи- яшаш жойида рўйхатга олиш ва улар-
қарори билан Олий Мажлиснинг Инсон орган ҳисобланади. қабул қилишда болалар ва ёшларнинг қиб, ўрганди. Мурожаатлар юзасидан 8 нинг паспорт олиш ҳуқуқи бузилгани,
ҳуқуқлари бўйича вакили (омбудсман) фикрини инобатга олган ҳолда жараёнга марта ўзи ва вакили орқали суд жараё- мактабгача таълим олиш ҳуқуқидан
ўринбосари — Бола ҳуқуқлари бўйича — Мамлакатимизда болалар жалб қилиш амалиёти ва механизмла- нида иштирок этди. Бола ҳуқуқлари бў- фойдаланишдаги муаммоларга ҳам
вакил лавозими жорий этилди. Бола ҳуқуқларининг таъминланганлик рини кучайтириш зарур. Бу болалар ва йича вакил айни пайтда бола ҳуқуқла- дуч келинмоқда.
ҳуқуқлари бўйича вакил ўз фаолиятида ҳолати ҳақида сўзлаб берсангиз. ёшларнинг жамиятдаги иштироки учун рини таъминлаш, вояга етмаганларга
халқаро ҳуқуқнинг умумэътироф этил- ҳуқуқий базани кенгайтиради. Ўз навба- оид қонун ҳужжатлари ижросини назо- — Болалар ҳуқуқини ҳимоя
ган принцип ва нормаларига, халқаро — Мамлакатимизда болалар ҳуқуқ- тида, ўғил-қизларга жамоатчилик фикри- рат қилиш ва тегишли органлар билан қилиш борасида қайси халқаро
шартномаларига, Ўзбекистон Респуб- ларини ҳимоя қилиш ва такомиллаш- ни шакллантиришда иштирок этиш имко- ҳамкорликда аниқланган камчиликлар- ташкилотлар билан ҳамкорлик
ликаси Конституцияси ва қонун ҳужжат- тириш борасида сезиларли ютуқларга ниятини беради. ни бартараф этиш юзасидан давлат қилинмоқда?
ларига ҳамда соҳага дахлдор бўлган эришилди. Жумладан, қатор конвен- бошқаруви органлари ва ҳуқуқни му-
бошқа норматив-ҳуқуқий ҳужжатларга цияларнинг факультатив протоколлари Бошқа кўплаб мамлакатлар сингари ҳофаза этувчи органларга 47 та сўров — Бола ҳуқуқлари бўйича вакил
амал қилади. ратификация қилинди. Конвенция ва Ўзбекистон ҳам бугун қатор янги муам- жўнатди. ЮНИСЕФнинг Ўзбекистондаги вако-
факультатив протоколларнинг асосий моларга дуч келмоқда. Бу нималарда латхонаси вакиллари, МДҲ мамлакат-
Бола ҳуқуқлари бўйича вакил фао- қоидалари Ўзбекистон Республикаси- намоён бўляпти? Биринчи навбатда, Бола ҳуқуқлари бўйича вакилнинг лари Бола ҳуқуқлари бўйича вакилла-
лияти мобайнида ўз ваколатларини нинг “Бола ҳуқуқларининг кафолатлари таълим, жумладан, мактабгача таълим мониторинги натижалари юзаси- ри, Европа хавфсизлик ва ҳамкорлик
мустақил ҳамда давлат органлари ва тўғрисида”ги қонуни асосида амалга соҳасидаги демографик ҳолат, кела- дан ўнга яқин хулоса ва таклифлар ташкилоти (ЕХҲТ) ҳамда Европа бола-
уларнинг мансабдор шахсларига тобе оширилади. жакда болалар фаровонлиги учун янги Ўзбекистон Республикаси Олий Маж- лар омбудсманлари тармоғи (ENOC)
бўлмаган тарзда бажариши, Қорақал- имконият ва муаммоларни келтириб лиси Сенати, Вазирлар Маҳкамаси, билан ҳамкорлик қилмоқда.
поғистон Республикаси, вилоятлар ва Болаларни зўравонлик, эксплуата- чиқариши мумкин бўлган интернетдан, Бош прокуратура, Ички ишлар ва-
Тошкент шаҳрида ўзининг жамоатчи- ция, шафқатсиз ва камситувчи муо- хусусан, ижтимоий тармоқлардан кенг зирлиги, Соғлиқни сақлаш вазирли- “Янги Ўзбекистон” мухбири
лик асосида фаолият юритувчи мин- маладан ҳимоя қилиш, миллий меъё- фойдаланиш, соғлиқни сақлаш бўйи- ги, Олий ва ўрта махсус таълим ва- Шаҳзод ҒАФФОРОВ
тақавий вакилларига эга бўлиши, бола рий-ҳуқуқий базани такомиллаштириш, ча янги ва ўсиб бораётган таҳдидлар, зирлиги, Халқ таълими вазирлигига суҳбатлашди.
ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний аҳоли ўртасида ҳуқуқий саводхонлик- масалан, аҳолининг кундалик ҳаётини юборилди.
манфаатларини таъминлаш масалала- ни ошириш орқали муҳим ислоҳотлар кескин ўзгартириб юборган коронави-
ри бўйича норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар бошланди. Пахта йиғим-теримида бо- рус пандемияси, озодликдан маҳрум Бола ҳуқуқлари соҳасидаги вазият-
лойиҳалари мажбурий тартибда Вакил қилиш жойларида жазони ўтаётган ва ни мониторинг қилиш ва мурожаат-
билан келишилиши белгиланди. жамиятга қайта қўшилиш ҳамда ёр- ларни кўриб чиқиш доирасида давлат
дамга муҳтож бўлган вояга етмаганлар
БАЙРАМ ТУҲФАСИ Музаффар АБДУЛЛАЕВ олган суратлар.
ЖА²ОННИНГ МАШ²УР МАНЗИЛЛАРИ АРО
МАРКАЗИЙ ОСИЁДА ЯГОНА “СЕҲРЛИ ШАҲАРЧА”
КИЧКИНТОЙЛАРГА ЎЗ ЭШИКЛАРИНИ ОЧДИ
Анчадан буён пойтахтимизнинг файзли бўлса, Барселона кўчасидаги ча эса, чинакамига мўъжизавий бай- Бундан ташқари, Колизейнусха амфи- Нойшванштайн меъморий ёдгорлиги-
Бешёғоч майдони томон йўли бинолар Aнтонио Гауди услубида барпо рам туҳфаси бўлди. Уч кун давомида театр 650 кишилик. Майдони 8,5 минг дан андоза олинган.
тушмаган юртдошларимиз бугун этилган табиий аллюзиялар билан тўл- бу ердаги барча хизмат турларининг квадрат метр бўлган, 65 метр баланд-
майдон рўпарасида қад ростлаган дирилган. Лондондаги машҳур Бигбен бепул бўлиши дунёдаги энг болажон ликка отилувчи мусиқий фавворалар Марказий Осиёда ягона бўлажак ул-
сеҳрли шаҳарча — “Magic City”ни ҳам қаршингиздан чиқиб, ўзининг маҳо- халқ эканимиздан далолат. Бундай ша- эса, хитойлик ҳамкорларимиз меҳна- кан океанариум ишга туширилса, худди
кўриб, ҳайратга тушишлари аниқ. бати билан ҳайратингизни оширади. роитларда улғаяётган болалар, албат- ти маҳсули. Олов пурковчи мослама- денгиз тубига тушиб қолгандек сезасиз
2020 йил 11 январь куни “Hilton” та, бахтли, саодатли бўлади, — дейди лар билан янада кўркамлик касб этган ўзингизни. Интерфаол усулда қурилган
меҳмонхонасида тақдимоти Машҳур Колизей шаклидаги катта пойтахтнинг Янгиҳаёт туманилик Гул- фаввора ранг-баранг жилваланиб, ҳар океанариумга кирган инсон ғайриоддий
бўлиб ўтган лойиҳа пандемия амфитеатр ҳам ҳеч кимни бефарқ қол- чеҳра Эрмаматова. қандай инсоннинг эътиборини тортиши таассуротларга эга бўлади. Балиқ тур-
сабабли ўтган йили фойдаланишга дирмайди. Шу ўринда айтиш жоизки, би- аниқ. Яна бир диққатга сазовор объект лари алоҳида-алоҳида бўлимларга жой-
топширилмай қолганди. Сеҳрли нолар архитектураси “Сaндерсон Групп” Дарҳақиқат, уч кун давомида шаҳар- “Magic City”нинг қоқ марказидаги қаср лаштирилади. Ҳозирча уни ташқи томон-
шаҳарчанинг Халқаро болаларни компанияси томонидан ишланган. чада минглаб эртамиз эгалари болалик- бўлиб, уни бунёд этишда Бавариядаги дан томоша қилиш мумкин. Океанариум
ҳимоя қилиш кунида очилиши нинг энг бахтиёр онларини ўтказади, эр- август ойида ишга тушиши режалашти-
Ўзбекистон халқига, айниқса, Номлари Италия, Россия, Франция, таклардаги тасаввурларини кўз ўнгида рилмоқда. Мутасаддилар берган маълу-
болажонларга муносиб туҳфа бўлди. Туркия, Нидерландия, Буюк Британия кўриб завқланади. Шунингдек, бу ерда мотларга кўра, унда 3000 га яқин турдаги
каби давлатларга дахлдор кўчаларнинг энг замонавий боулинг зали жойлашган. 10 мингдан зиёд балиқ, ҳатто акулалар-
РЕГИСТОНДАН ҳар бирида махсус дўконлар жойлаш- Миср қисмидаги 6 та кинозалдан ибо- ни томоша қилиш мумкин.
БИГБЕНГАЧА ган. Дўконлардан мазкур давлатларга рат замонавий кинотеатр ҳам диққатга
хос таомлару кийим-кечакларни харид сазовор. Техник жиҳатдан мукаммал — Миллий боғдаги кўл, дарахтлар
Тўққиз гектар майдонда амалга оши- қилишингиз мумкин. Айниқса, Миср кў- лазер проекторлар билан жиҳозланган сақланиб қолинган ҳудудда лойиҳанинг
рилган лойиҳанинг биринчи қисмида- часи диққатингизни тортади. Эҳромлар мазкур кинотеатр бир вақтнинг ўзида иккинчи босқичи — қаср кўринишидаги
ги Регистон майдони эътиборингизни остида жойлашган оилавий кўнгилочар 450 томошабинга хизмат кўрсата олади. иншоотнинг орқа тарафидаги 12 гектар
тортади. Давлатимиз раҳбари ташаб- маскандаги 20 га яқин энг замонавий майдонда махсус ғоя асосида безатил-
буси билан қурилган бу майдон, гарчи аттракцион италияликлар билан ҳам- ган боғ, болалар учун автодром ва 30
Самарқанд Регистонидан бироз кичик корликда танланган. дан зиёд аттракцион ҳамда аквапарк
бўлса-да, мазкур тарихий обидани қурилади, — дейди “Magic Сity” лойи-
кўриш истагидаги кўплаб юртдошла- АСОСИЙ ЭЪТИБОР — ҳаcи менежери Бобур Турсунов.
римизда улкан таассурот қолдиради, КИЧКИНТОЙЛАРГА
қолаверса, дунё мўъжизаларидан қо- Ҳеч шубҳа йўқки, сеҳрли шаҳарча
лишмас миллийлигимиз рамзи бўлади. Пойтахтимизда кўнгилочар маскан- эртамиз эгаларига бахтли болалик,
Бир муддат ўзларини Самарқандда ҳис лар, замонавий истироҳатгоҳлар кўп. завқу шавқ бағишлашга, энг муҳими,
қилган юртдошларимиз сайр давомида Аммо уларнинг биронтаси қиш фас- уларнинг янги Ўзбекистонда эркин ва
дунёнинг ўттиздан зиёд мамлакатига лида фаолият юритмайди. Шу маъно- фаровон, бахтли ҳаёт кечиришига хиз-
тегишли машҳур бинолар оралаб юрар да сеҳрли шаҳарча ҳудудидаги “Magic мат қилади.
экан, гўё ўша манзилларга саёҳат қил- park” қишда ҳам энг қайноқ нуқта бўли-
гандек бўлади. ши аниқ. Биринчи куннинг ўзидаёқ сеҳр- Муножат МЎМИНОВА,
ли парк минглаб болажонларга хизмат “Янги Ўзбекистон” мухбири
Бинолар 11 та тематик кўчада жой- кўрсатди. Чунки аттракционларнинг ак-
лашган. Уларнинг ҳар бири ташриф сарияти улар учун мўлжалланган.
буюрувчиларни ҳайратга солади. Ма-
салан, Aмстердам кўчаси қадимий “су- — Президентимизга минг раҳмат.
зувчи” биноларга ўхшаш уйлар билан Бугун болаларимизнинг бахтли бўлиши
учун барча шароитлар муҳайё. Кўриб
ҳайратга тушганимиз бу сеҳрли шаҳар-
6 2021 йил 2 июнь, 111-сон Маънавият
АЛИШЕР НАВОИЙ ТАВАЛЛУДИНИНГ 580 ЙИЛЛИГИ
Ёшларимизга ҳазрат Навоий ижодини чуқур ўргатишни тизимли йўлга қўйиш муҳим аҳамиятга
эга. Шунинг учун Алишер Навоий асарларининг бугунги ёшлар тушунадиган ихчам намуналарини
яратиб, турли мобиль илова ва электрон дастурлар ишлаб чиқиш керак.
Шавкат МИРЗИЁЕВ,
Ўзбекистон Республикаси Президенти
УМИДИМ УЛДИРКИ,
СªЗИМ МАРТАБАСИ ²АМИША
АЪЛО ДАРАЖАДА БªЛ¡АЙ...
МУНОСАБАТ Жорий йилда буюк шоир ва мутафаккир Алишер Навоий таваллудининг тушунтириб бериш эмас, мутафаккир ижодий
580 йиллиги муносабати билан мумтоз адабиётимизни тадқиқ қилувчи бир неча илмий- меросини ўқувчиларга етказишдан иборат.
НАВОИЙ Айни кунларда китобнинг иккинчи ва учинчи
МАҚБАРАСИ маърифий ишлар чоп этилди. жилдлари устида иш олиб борилмоқда. Умид
МАЖМУАСИДА қиламизки, яқин кунларда улар ҳам адабиёт
ЭСА БОШЛАГАН “Тамаддун” нашриётида адабиётшунос бири даҳо ижодкорнинг беназир санъати ва те- ларга ҳам сабаб бўлган. У “Мубоҳаса. Алишер мухлисларининг қўлига етиб боради.
ХУШ НАСИМЛАР олимлар Муслиҳиддин Муҳиддиновнинг “Кўн- ран тафаккуридан гувоҳлик берадиган бадиий Навоий: Зиддият ва мувофақат чегарасида”
гил ҳайратлари”, Олимжон Давлатовнинг “Маъ- дурдона, мўъжизадир. Бу лирик миниатюра- деб номланган мақоласида шундай дейди: Мўътабар қўлёзмалар ва нафис
Бошланиши 1-бетда нолар хазинаси”, Зуҳриддин Исомиддинов- ларнинг яратилганига беш ярим асрдан ошди, “...фақирингиз ушбу мақолада туркий қавм- мўъжаз расмлар
нинг “Шавқи Наво”, Акром Маликнинг “Алишер лекин ҳамон руҳимиз, шууримизни ҳайратга ларнинг ифтихори, низоми миллат ҳайрати
Аслида, Алишер Навоий мақбараси маж- Навоийнинг “Ҳайрат ул-аброр” достонининг солиб, ўқиган сари яна ўқигингиз, байтлар қаъ- ва дин унвони соҳиби, исми дахл-
муасида қурилиш ва ободонлаштириш ишла- насрий баёнига шарҳлар” китоблари шулар сиз буюклар сафида саналадиган Мутахассисларнинг таъкид-
рини амалга ошириш имкониятларини ўрганиб жумласидандир. Шунингдек, “Фан ва рига жойланган сеҳрни ва сирли маъно- шахс, мутафаккир ва файласуф, лашича, шу пайтгача чоп этил-
чиқиш вазифаси Президентимизнинг 2020 йил технологиялар” нашриёт- ларни теранроқ, тўлароқ англаб олгингиз Ислом шоири Алишер Навоий би- ган ва амалга оширилган тарих
19 октябрдаги “Буюк шоир ва мутафаккир Али- матбаа уйи тарих фанла- келади”. лан баҳсга киришмоқчиман. Сен фани ҳамда маданият, ўзбек
шер Навоий таваллудининг 580 йиллигини кенг ри доктори, профессор Чиндан ҳам мутафаккирнинг “Маъ- ким бўлибсанки, Алишер Навоий китоби ёки китобат санъати
нишонлаш тўғрисида”ги қарорида белгиланган Абдумажид Мадраимов- нолар олами”ни кашф этганингиз сари билан баҳс қилурсан, дейишга чоғ- тарихига оид тадқиқотларда
эди. Унинг ижросини таъминлаш мақсадида нинг “Алишер Навоий ҳайратингиз ошиб бораверади. Фа- ланган ўқувчиларимиз, шубҳасиз, Алишер Навоийнинг тарихчи
ўзбекистонлик мутахассислар афғонистон- бадиий асарларининг қат бу оламни англайдиган қалблар мазкур битикларни сўнгига қадар ва ҳомийлиги тан олиниб, йўл-
лик ҳамкасблари билан ҳамкорликда мақбара XV-XVI асрлардаги тарбияси осон кечадиган жараён сабр ила ўқишларига тўғри келади. йўлакай эслатилса-да, унинг
мажмуасини анъанавий меъморчилик, санъат қўлёзмалари” деб ном- эмас. Бу уларни шошиб қарор чиқариш- асарлари мўътабар қўлёзма-
ва безак элементларидан фойдаланган ҳолда ланган китобини ҳам — “Маънолар хазинаси”ни дек хатодан сақланишларига са- лари, нақшу нигори ва нафис
таъмирлаш ва тиклаш бўйича ишларни амалга қимматли манбаа сифа- шарҳлашда устозимиз Наж- баб бўлиши мумкин”. мўъжаз расмлар мисолида,
оширади. Мазкур тарихий ҳужжат биз, навоий- тида тақдим қилди. миддин Комилов услубини шоир ижодининг Марказий
шунос олимларга йиллар давомида орзу бўлиб қўлладик, — дейди ада- Ҳа, Акром Малик мутафаккир Осиё XV-XVI асрлар мада-
келган мақсадларимиз учун кенг йўл очди. Ёш тадқиқотчилар биётшунос олим Олим- билан баҳсга киришишдан асло нияти тарихида тутган ўрни
янги даврга қадам жон Давлатов. — Китоб чўчимайдиган, бемалол дадил махсус ўрганилмаган. Барча
Куни кеча тақдим этилган лойиҳада мақбара- қўйишмоқда 10 жилддан иборат бўлиб, сўз айта оладиган тадқиқотчи навоийшунос, санъатшунос
нинг кириш ва қолган йўлакларига Ҳазрат На- унда “Ғаройиб ус-сиғар” дево- экани билан ҳам ҳурмат қозон- ва тарихчилар томонидан Алишер Навоий
воийнинг ҳикматли сўзлари битилган китоб кўри- Ахборот ва оммавий коммуникациялар нидаги 650 та ғазал шарҳланади. ган. Ёш олим ўз мақолаларидан буюк давлат арбоби, мутафаккир, беназир
нишидаги белгилар қўйилиши ҳамда декоратив агентлигида ўтказиладиган янги китоблар тақ- Аввало, ҳар бир бир ғазалнинг матни бирида шундай дейди: “Йигирма санъат, илм-фан ва маданият ҳомийси деб
ўтиргичлар ўрнатилиши ҳам белгиланган. Шу- димотига шошилар эканмиз, мўъжазгина дав- берилган. Кейин ғазалдаги тушунилиши бир ёшимда Ўзбекистон Миллий университе- тан олинса-да, шоирнинг бу соҳадаги улкан
нингдек, боғнинг кириш қисмида саккиз бурчакли рада ёшлар кўпчилик эканидан хурсанд бўл- ти ўзбек филологияси факультети талабаси фаолияти, айниқса, тарихчи ва давлат арбо-
масжид бунёд этилади. Кириш пештоқидан ҳовли дик. Демак, бугунги авлод ўзлигимизнинг теран қийин бўлган арабий, форсий сўзлар тақдим бўлдим. Тасаввуримда Алишер Навоий улуғ би сифатидаги хизматлари ҳозиргача тарих
қисмининг чап ва ўнг томонида ёпиқ услубда ай- илдизларига, мумтоз адабиётимизнинг беба- этилган. Ҳар бир ғазалнинг баёнидан кейин шахс эди. Факультетимизда Алишер Навоий фанида тўла ва мукаммал ўз ифодасини
вонлар барпо этилади. Мақбаранинг ташқи кўри- ҳо тилсимотларига қайтмоқда. АОКА масъул байтма-байт шарҳ ва иборалар ўрин олган. мухлислари кўп эди. Ботирхон Акрамов дом- топмаган.
нишига безак берилади. Гумбаз, мақбара олди ва ходими Муҳиддин Омон тадбирни очар экан, Одамларнинг бадиият олами, тахайюл олами- ла Алишер Навоий ғазалларини ўқиб, лек- — Алишер Навоийнинг “Тарихи анбиё ва
ён қисмлари майолика элементлари билан ишла- шундай деди: га калит бўладиган, очқич бўладиган фикрлар, цияларда йиғлайверар экан. “Фасоҳат мул- ҳукамо”, “Тарихи мулуки ажам”, “Хамсат ул-
нади. Мажмуа ҳудуди кўкаламзорлаштирилади. мулоҳазалар жойлаштирилган. Мазкур услуб кининг соҳибқирони” ва шу каби китобларида мутаҳаййирин”, “Ҳолоти Саййид Ҳасан Арда-
— Алишер Навоий таваллудининг 580 йил- биринчи ғазалдан тортиб охирги ғазалгача қўл- Алишер Навоийга нисбатан юксак ҳурмат шер”, “Ҳолоти Паҳлавон Муҳаммад” каби рисо-
Ҳа, Алишер Навоийнинг маънавий боғи шу лик тўйи муносабати билан юртимиз нашриёт- ланилади. бор. Бир катта профессор домламиз Навоий лалари, бадиий асарлари, хусусан, девонлар,
кунгача кўнгилларни шод этиб келган бўлса, энди ларида 30 дан ортиқ номда китоблар нашр эмас, ҳазрат Навоий ёки Алишер Навоий деб достонлар, “Мажолис ун-нафоис” тазкираси,
мутафаккир бобомиз мақбараси ва унинг атро- этилди. Бу асарлар қирғиз, қозоқ, инглиз ва не- Суҳбатдошимизнинг таъкидлашича, бирин- айтинглар, акс ҳолда, бу ҳурматсизликдир “Маҳбуб ул-қулуб” асари, “Муншаот”и ва бош-
фидаги боғ ҳам зиёратга келганлар қалбини яш- мис тилларига ҳам таржима қилиниб, кўп нус- чи китоб 332 бетдан, иккинчи китоб эса 360 деган эди. Шу муҳитда беш йил таълим ол- қаларда тарих илми, маданият, китобат санъа-
натади, эзгу мақсадлар сари чорлайди. халарда ўқувчилар қўлига етиб борди. Алишер бетдан иборат. Китобларни Навоий вилояти дик, ўқидик. Facebookда ҳам Алишер Навоий ти ва ижодкорлари ҳақида қимматли фикрлар,
Навоий шундай закий зотки, унинг ижодини ҳокимлиги молиялаштирди ва 10 минг нусха- ҳақида канда қилмай ёзардим. Alishernavoiy. маълумотлар мавжуд бўлиб, уларни алоҳида
Президентимиз қарорида “Маданият вазирли- тарғиб этиш ноширлар учун ҳамиша бош ва- да нашр этилди. Китоблар ҳар бир мактабга uz деган сайтни очиб, юритардим. Йирик на- ўрганиш тақозо этилади, — дейди “Алишер На-
ги, Ташқи ишлар вазирлиги, Фанлар академияси, зифа, шарафли масъулият бўлиб қолаверади. бепул тарқатилади. Йил охиригача мухлислар воий бадиий асарларининг XV-XVI асрлардаги
Давлат божхона қўмитаси билан ҳамкорликда Ҳозирги кунда навоийшунослик янги босқичга эътиборига яна 10 номдаги китоб ҳавола эти- воийшунос олимлардан Олим- қўлёзмалари” китоби муаллифи, тарих фанла-
хорижий давлатларда сақланаётган, Алишер На- қадам қўйди. Навоий ижоди мустабид тузум лиши режалаштирилган. жон Давлатов бир куни мени ри доктори Абдумажид Мадраимов. — Буюк
воий қаламига мансуб ва у яшаган даврга оид даврида сиёсатга мослаштириб ўрганилди, чақириб: “Алишер Навоий қо- шоирнинг ҳаёти ва ижоди асосан адабиётшу-
қўлёзмаларнинг факсимиле нусхаларини мамла- яъни тасаввуфга оид асарлари нотўғри талқин Шу ўринда ушбу ғазаллар мусий луғатини тайёрлаяпмиз. нослар томонидан маълум даражада кенг ва
катимизга олиб келиш чораларини кўрсин”, дея қилинди ёки воз кечилди. Бугун навоийшунос- бошқа тадқиқотчилар томонидан Сизга вазифа — навоийшунос- яхши ўрганилган. Айрим кутубхона ва фонд-
таъкидлаб ўтилган. Шу йўналишда факсимиле ликда илгари мумкин бўлмаган кўплаб жиҳат- шарҳланмаганми, деган савол ту- лик тадқиқотлари — диссер- ларда шоир асарлари қўлёзмасининг махсус
нашрларни амалга ошириш ишлари биз фаолият лар ўрганилмоқда, мавзулар холислик билан ғилиши мумкин. Олимжон Давла- тацияларни ўқиб, ҳар бирига фиҳристи — каталоглари ҳам бор. Аммо шоир-
юритаётган Маданият вазирлиги ҳузуридаги ёритиляпти. Янги авлод олимлари илм-фанда товнинг тасдиқлашича, Алишер қисқа шарҳ ёзасиз. Биз буни нинг тарихга, маданиятга, китобат санъатига
Ўзбекистонга оид хориждаги маданий бойликлар- номаълум бўлган жиҳатларни астойдил очиш- Навоийнинг 2 600 та ғазали бор. китобга киритамиз”, деди. Ке- муносабати, унинг асарлари мўътабар қўлёз-
ни тадқиқ этиш марказида ҳам олиб борилмоқда. га ҳаракат қиляпти. Шу пайтгача тадқиқотчилар томо- йин ишнинг шакли билан та- маларининг Марказий Осиё XV-XVI асрлар
Навоий девонларидан бирининг факсимиле наш- нидан 200 га яқин ғазал шарҳлан- ништирди”. тарихи, маданияти ва китобат санъати тарақ-
рини тайёрлаб, чоп этиш устида ишлаяпмиз. Таъкидланишича, келгусида буюк аллома- ган, холос. Демак, яна 2 400 та қиётида тутган ўрни ва роли алоҳида тадқиқот
ларимиз яшаган давр ҳақида ёзилган асар- ғазал ўз шарҳловчиларини кутиб Шундан сўнг ёш тадқиқотчи манбаи бўлган эмас.
Асосий вазифаларимиздан бири Навоий ме- ларни ҳам кўпроқ чоп этиш режалаштирилган. турибди. Алишер Навоий номидаги Ўзбе- Китобни варақлар эканмиз, олим ўз тадқи-
росини хорижий тилларга таржима қилиб, уни Мана, яқинда таниқли ёзувчи Исажон Султон- кистон Миллий кутубхонасидаги қотлари орқали Алишер Навоий асарлари ки-
дунёга танитиш ҳамда буюк мутафаккир ижоди нинг “Навоий” романи нашр этилди. Сулаймон — Бугунги кунда АОКА тизи- жами 107 та диссертация билан тобати Марказий Осиё деб аталган ҳудудда,
бўйича олиб борилаётган тадқиқотлар билан шу Ҳайдарнинг “Камолиддин Беҳзод”, Музаффар мидаги давлат ва хусусий наш- танишиб чиққанлигини ёзади. XV-XVI асрлар давомида асосан, Мовароун-
соҳа олимларини таништиришдан иборат. Мирзонинг Ҳусайн Бойқаро ва Навоий муноса- риётларда нафақат бадиий ада- Йўл-йўлакай Алишер Навоий наҳр, Хуросон, Озарбайжон, Эрон ва Шимо-
батлари тўғрисидаги “Шам ва шамшир” номли биётлар ва дарсликлар, балки ҳақидаги рисолалар, китобларни лий Ҳиндистонда жиддий ўрганилганига гу-
Хорижда, хусусан, Ғарбда Навоий ижоди бўйи- китоблари дунё юзини кўрди. Шу- ташаббуслар асосида мумтоз ҳам мутолаа қилганини таъкидлайди. Сўз яку- воҳ бўламиз. Тадқиқотчи бу жараёнда йирик
ча муайян тадқиқотлар икки асрдан буён давом нингдек, Хуррам Раҳимов таржи- маънавий-илмий меросимизни нида эса, афсус билан шундай танқидий муло- санъатшунослар Б.Веймарн, С.Тюляев, Г.Пу-
этиб келади. Китобхонларга уларнинг асл маз- масидаги “Қаро кўзим” тўплами тарғиб этувчи кўплаб илмий нашр- ҳаза билдиради: “Шу тариқа навоийшунослик гаченкова, Л.Ремпель, О.Қозиев, Ҳ.Сулаймон,
мунини етказиш, шунингдек, илмий манбаларни немис тилида, Бегойим Холбе- лар ҳам дунё юзини кўрмоқда, — деб давом деб номланган соҳанинг умумий сатҳи ҳақида О.Акимушкин, М.Ашрафий ва бошқаларнинг
нашр этиш бўйича кенг кўламли иш олиб боряп- кова таржимасидаги Алишер этади суҳбатдошимиз. — Илмни, маърифатни, тасаввурга эга бўлдим. Диссертацияларнинг Шарқ китобат санъати ва рассомлигини ўрга-
миз. Зеро, буюк шоир ва мутафаккир ижодий ме- Навоий асарлари инглиз тилида, маънавиятни қадрлаган миллат бир куни, ал- аксари саёз ва одамлар ҳаёти учун фойдасиз ниш тажрибасидан ҳам ижодий фойдаланган.
роси боқийдир. “Танланган асарлар” қозоқ тили- бўлса-да, ёзилганлиги, “олим” номи остида
да, “Фарҳод ва Ширин” достони- батта, юксак маънавий чўққилар- масъулиятсизлик билан қалам қитирлатган- Яхши кишилар бирла
дан намуналар қирғиз тилида ни забт этади. Президентимиз- ларнинг анча кўплиги мени ҳайрон қолдирди”. тутар бўл суҳбат...
чоп этилди. нинг “Буюк шоир ва мутафаккир Асл илмни излаш ва уни англаш йўлида
Алишер Навоий таваллудининг машаққатлардан асло чўчимайдиган тадқиқот- Барча даҳо санъаткорлар сингари Алишер
Тафаккур оламига 580 йиллигини кенг нишонлаш чининг “Ҳайрат ул-аброр” достонининг насрий Навоий ҳам ўзининг номи ва яратган асарла-
очқич бўлгувчи тўғрисида”ги қарори биз, тадқи- баёнига бағишланган китоби ҳам адабий дав- ри оша яшаб қолишига ишонган эди. “Умидим
мўъжизалар бор қотчиларни беҳад хурсанд қил- раларда турли муҳокамага сабаб бўлди ва улдурки ва хаёлимга андоқ келурки, сўзим мар-
ди. Қарорда илмий-маънавий айни пайтда кенг эътироф этилди. табаси авждан қуйи энмагай ва ёзган асарла-
Навоийшунос олим, филоло- меросимизни тадқиқ этиш бо- — “Ҳайрат ул-аброр” шарҳи китобимни Али- римнинг тантанаси аъло даражадан ўзга ерни
гия фанлари доктори Нажмид- расидаги кўплаб муаммоларга шер Навоийнинг бир мухлиси сифатида муто- ёқтирмагай”, деб ёзган эди улуғ шоир. Бу ба-
дин Комилов “Жон ва жонон можароси” номли ечим бўладиган қатор вазифа- лаа қилиш жараёнида англаганларимни китоб- шоратомуз сўзлар ижобат бўлди. Эндиликда
мақоласида шундай ёзади: “Алишер Навоий- лар белгиланган. хонларга етказишни истадим, — дейди олим. шоир сўзлари дунё бўйлаб ўзининг юксак пар-
нинг лирик асарлари жамланган “Хазойин ул- — Навоийни англаш, уни тушунишда “Ҳайрат возини давом эттирмоқда.
маоний” девонида икки мингдан ортиқ ғазал Масъулиятсизлик ул-аброр” калит вазифани ўтайди. Ушбу тўп-
бор. Шарқ адабиётида бирор шоирга бунча- билан қалам ламнинг нашр этилишида устозларга таяндик, Мухтасар ТОЖИМАМАТОВА,
лик кўп ғазал ёзиш насиб қилмаган. Аммо гап билмаганларимизни улардан ўрганиб, сўнг “Янги Ўзбекистон” мухбири
фақат сонда эмас. Навоий ғазалларининг ҳар қитирлатган олим амалда қўлладик. Устоз Нажмиддин Комилов-
эмас... дан озроқ андоза олиб, озроқ ўзгача усулда
шарҳ, матн, насрий баён ва луғатини бердик.
Акром Малик Алишер Навоий ижодига оид Чиндан ҳам ушбу кетма-кетлик ўқувчини асл
қатор мақола, китоб ва монографиялар муал- матнга яқинлаштирса, ажаб эмас. Тадқиқот-
лифи. Ёш олимнинг ўзига хос қарашлари, му- чиларнинг асосий мақсади Алишер Навоийни
лоҳазалари ва хулосалари навоийшунослар
ва ўқувчилар ўртасида кўплаб баҳс-мунозара-
“Янги Ўзбекистон” ва “Правда Востока” Бош муҳаррир: Таҳририятга келган қўлёзмалар тақриз қилинмайди ва Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси ҳузуридаги Навбатчи муҳаррир: Хайриддинмурод Абулфайзов
газеталари таҳририяти” ДУК Салим ДОНИЁРОВ муаллифга қайтарилмайди. Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги Мусаҳҳиҳ: Ойдин Аляутдинова
Дизайнер: Хуршид Абдуллаев
МУАССИС: Газетанинг етказиб берилиши учун обунани расмийлаштирган томонидан 2020 йил 13 январда 1047-рақам билан рўйхатга олинган.
Ўзбекистон Республикаси ташкилот жавобгар. Нашр индекси — 236. Буюртма — 1791. Манзилимиз:
78817 нусхада босилди. 100029, Тошкент шаҳри,
Вазирлар Маҳкамаси Газета таҳририят компьютер марказида саҳифаланди. Матбуотчилар кўчаси, 32-уй
Газетанинг полиграфик жиҳатдан сифатли Ҳажми — 3 табоқ. Офсет усулида босилган. Қоғоз бичими А2. ЎзА якуни — 02:50 Топширилди — 04:00
чоп этилишига “KOLORPAK” МЧЖ масъул. Баҳоси келишилган нархда.
Девонхона: (0-371) 233-70-98 Котибият: (0-371) 233-56-60 Эълонлар: (0-371) 233-57-15 E-mail: [email protected] “KOLORPAK” МЧЖ босмахонасида чоп этилди.
Босмахона манзили: Ўзбекистон, 100060.
Тошкент, Янги шаҳар кўчаси, 1-А уй.
Босмахона телефони: (78) 129-29-29
The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.
№ 111 (367), 2021 йил 2 июнь, чоршанба кунги Янги Ўзбекистон нашри
Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search
Янги Ўзбекистон 02.06.2021
- 1 - 6
Pages: