Янги Ўзбекистон 16.09.2022

2020 йил 25 январдан чиқа бошлаган

Ижтимоий-сиёсий газета № 190 (712), 2022 йил 16 cентябрь, жума

БУЮК ИПАК ЙªЛИДА ТУТАШГАН ªЗБЕКИСТОН ВА РОССИЯ
ДªСТЛИК РИШТАЛАРИ МУСТА²КАМЛАНДИ МУНОСАБАТЛАРИ КЕНГ ¯АМРОВЛИ СТРАТЕГИК

Хитой Халқ Республикаси Раиси Си Цзиньпин давлат ташрифи билан ШЕРИКЛИК ДАРАЖАСИГА КªТАРИЛДИ
мамлакатимизда бўлиб турибди.

15 сентябрь куни Самарқандда- шоҳсупага кўтарилдилар. Икки дав- Шундан сўнг Ўзбекистон Республи- Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёевнинг таклифига биноан Россия Федерацияси
ги “Буюк ипак йўли” халқаро туристик лат мадҳиялари янгради. Фахрий каси Президенти Шавкат Мирзиёев ва Президенти Владимир Путин 15 сентябрь куни ташриф билан мамлакатимизга келди.
мажмуаси Конгресс марказида Хитой қоровул тантанали равишда саф тор- Хитой Халқ Республикаси Раиси Си
Халқ Республикаси Раисини расмий тиб ўтди. Цзиньпиннинг музокаралари бўлиб Самарқанд халқаро аэропортида олий етакчилари ўртасида олий даражадаги мустаҳкамлаш, кўп қиррали ҳамкор-
кутиб олиш маросими бўлди. ўтди. мартабали меҳмонни мамлакатимиз музокара бўлиб ўтди.
Маросимда икки мамлакат расмий Бош вазири Абдулла Арипов кутиб олди. ликни янада ривожлантиришга қара-
Ўзбекистон Президенти Шавкат делегациялари аъзолари ҳам ҳозир Давоми 2-бетда Ўзбекистон ва Россия Президент-
Мирзиёев ва Хитой Раиси Си Цзиньпин бўлди. Шу куннинг ўзида икки давлат лари икки томонлама муносабатни тилган долзарб масалаларни муҳокама

қилдилар. Давоми 2-бетда

САМАР¯АНД САММИТИ ОЛДИДАН САМАРАЛИ МУЗОКАРАЛАР

Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев 15 сентябрь куни Самарқанддаги “Буюк ипак йўли” халқаро туристик мажмуаси – Конгресс марказида Шанхай ҳамкорлик ташкилоти саммитида иштирок
этиш учун мамлакатимизга ташриф буюрган Покистон Ислом Республикаси Бош вазири Шаҳбоз Шариф, Озарбайжон Республикаси Президенти Илҳом Алиев, Тожикистон Республикаси Президенти Эмомали
Раҳмон, Беларусь Республикаси Президенти Александр Лукашенко, Туркманистон Президенти Сердар Бердимуҳамедов, Қирғиз Республикаси Президенти Садир Жапаров билан учрашувлар ўтказди.

Шавкат Мирзиёев Покистон Ислом Етакчилар икки томонлама, энг аввало, савдо- этиш, товарларни ўзаро етказиб бериш учун қу- Озарбайжон етакчиси, ўз навбатида, давла- Парламентлараро ҳамкорлик ривожланаёт-
Республикаси Бош вазири Шаҳбоз Шарифни иқтисодий, инвестициявий ва транспорт-транзит лай шароитлар яратиш муҳимлиги қайд этилди. тимиз раҳбарига таклиф ва самимий қабул учун гани, савдо ҳажми ошаётгани, энергетика, авто-
юртимизга ташрифи билан самимий қутлаб, соҳасидаги ҳамкорлик масалаларини батафсил миннатдорлик билдириб, стратегик шериклик мобилсозлик, қишлоқ хўжалиги, пахтачилик ва
Самарқанддаги ШҲТ саммитида иштирок кўриб чиқди. Халқаро ва минтақавий аҳамиятга молик дол- муносабатлари мисли кўрилмаган юксак даража- ипакчиликда қўшма лойиҳалар муваффақиятли
этаётгани учун миннатдорлик билдирди. зарб масалалар муҳокама қилинди. Учрашув га чиққанини қайд этди. амалга оширилаётгани юқори баҳоланди.
Ўзаро савдо кўрсаткичлари ўсиб бораётгани очиқ, самимий ва дўстона руҳда ўтди.

Шаҳбоз Шариф самимий қабул ҳамда Покис- мамнуният билан қайд этилди. Ўтган йили улар Давлатимиз раҳбари Шавкат Мирзиёев Жорий йил стратегик шерикликни мустаҳ- Президентлар маданий-гуманитар алоқалар-
тондаги сув тошқинларидан жабрланганларга 47 фоизга, жорий йил бошидан яна 10 фоизга Озарбайжон Республикаси Президенти Илҳом камлашда тарихий давр бўлгани мамнуният ни янада мустаҳкамлаш муҳимлигини кўрсатиб
кўрсатилган инсонпарварлик ёрдами учун Ўзбе- ошди. Қўшма корхоналар сони 200 тага етди. Алиевни қадим Самарқандга ташрифи билан билан таъкидланди. Июнь ойида Озарбайжон ўтди. Август ойи охирида икки мамлакатнинг ма-
кистонга ташаккур изҳор этди. Покистон Ислом қутлаб, Ўзбекистон қадриятлари ва маънавий- Президентининг давлат ташрифи якунлари бар- даният ва фан арбоблари Ўзбекистон ва Озар-
Республикаси мамлакатимиз билан кўп қиррали Транспорт ва логистика соҳасидаги ҳамкорлик- маданий мероси муштарак бўлган биродар ча даражалардаги мулоқотни мустаҳкамлашга байжоннинг юксак давлат мукофотларига сазо-
стратегик шерикликни мустаҳкамлашдан ман- ни кенгайтириш масалаларига алоҳида эътибор озарбайжон халқи билан дўстлик ва ҳамкорлик хизмат қилди ва амалий ҳамкорликка янги суръ- вор бўлди.
фаатдор эканини таъкидлади. қаратилди. Трансафғон темир йўли лойиҳасини муносабатларини қадрлашини таъкидлади. ат бағишлади.
тезлаштириш, савдо учун тўсиқларни бартараф Давоми 2-бетда

2 2022 йил 16 сентябрь, 190-сон Сиёсат

БУЮК ИПАК ЙªЛИДА ТУТАШГАН ªЗБЕКИСТОН ВА РОССИЯ
ДªСТЛИК РИШТАЛАРИ МУСТА²КАМЛАНДИ МУНОСАБАТЛАРИ КЕНГ
¯АМРОВЛИ СТРАТЕГИК ШЕРИКЛИК
Бошланиши 1-бетда Айни пайтда юртимизнинг барча ҳудудларида Хи- — Миллий ахборот агентликлари ўртасидаги ДАРАЖАСИГА КªТАРИЛДИ
той компаниялари иштирокида йирик ишлаб чиқа- ҳамкорлик тўғрисида битим;
Мулоқот аввалида давлат раҳбарлари икки мам- риш ва хизмат кўрсатиш корхоналари фаолият кўр- Бошланиши 1-бетда Туризм соҳасидаги алоқа ҳам фаол ривож-
лакат ўртасида дипломатик муносабатлар ўрнатил- сатмоқда. Илм-фан ва маданият соҳаларида ҳам — Самарқанд вилояти ва Шаньдун провинцияси ланмоқда. Жорий йил Россиядан Ўзбекистонга
ганининг 30 йиллиги ва стратегик шерикликнинг 10 ҳамкорликда йирик лойиҳалар амалга ошириляпти. ўртасида шериклик алоқаларини ўрнатиш тўғриси- Давлатимиз раҳбари олий мартабали меҳ- келган сайёҳлар сони пандемиядан олдинги
йиллиги муносабати билан бир-бирини қутладилар. Таълим тизимидаги алоқалар туфайли ахборот тех- да битим; монни самимий қутлаб, унинг Самарқанд сам- кўрсаткичдан сезиларли даражада ошди.
нологиялари, кимё саноати бўйича кадрлар тайёр- митида иштирок этаётганидан мамнунлигини
Президентимиз Си Цзиньпинга мазкур ташриф ланмоқда. Яқин истиқболда бу борадаги ҳамкорлик- — Тошкент вилояти ва Чунцин мегаполиси ўр- изҳор этди. Томонларни қизиқтирган минтақавий ва хал-
арафасида чоп этилган, халқларимиз кўп асрлик ни яна кенгайтириш зарур. тасида шериклик алоқаларини ўрнатиш тўғрисида қаро аҳамиятга молик масалалар юзасидан
ришталар билан боғланганини тасдиқловчи ва дасту- битим; Владимир Путин, ўз навбатида, Шавкат ҳам фикр алмашилди.
рий аҳамиятга эга “Хитой — Ўзбекистон муносабат- Минтақамиз тараққиёти ва транспорт жиҳати- Мирзиёевга ҳар доимгидек самимий меҳ-
ларининг ёрқин келажагини биргаликда барпо этиш” дан ўзаро боғлиқлиги учун стратегик аҳамиятга эга — Бухоро вилояти ва Юньнань провинцияси ўр- мондўстлик учун миннатдорлик билдирди, Самимий ва дўстона ўтган учрашув якунида
сарлавҳали муаллифлик мақоласи учун чин дилдан “Хитой — Қирғизистон — Ўзбекистон” темир йўли тасида шериклик алоқаларини ўрнатиш тўғрисида мамлакатларимиз ўртасидаги ҳамкорлик турли ҳар икки томон Ўзбекистон билан Россия ўртаси-
миннатдорлик билдирди. Хитой халқи Си Цзиньпин қурилишини бошлаш тўғрисида тарихий келишувга битим; даражада жадал ва самарали ривожланиб бо- даги стратегик шериклик ва иттифоқчилик муно-
раҳбарлигида эришаётган улкан ютуқларни қайд этиб, эришилгани катта мамнуният билан таъкидланди. раётганини юксак баҳолади. сабатини янада мустаҳкамлаш борасидаги ин-
Хитой Коммунистик партиясининг бўлажак йигирман- — Бухоро ва Куньмин шаҳарлари ўртасида ше- тилиш қатъий эканини яна бир бор тасдиқлади.
чи ялпи мажлиси муваффақиятли ўтишини тилади. Гуманитар ҳамкорлик, шу жумладан, соғлиқни риклик алоқаларини ўрнатиш тўғрисида битим. Кейинги йилларда кўп қиррали Ўзбекистон —
сақлаш, вакциналар ишлаб чиқариш, фан, таълим Россия шериклиги мисли кўрилмаган юқори Самарқанддаги самарали музокара яку-
Хитой раҳбари, ўз навбатида, Янги Ўзбекистон- ва маданият соҳаларидаги қўшма дастурларни кен- Шунингдек, савдо-иқтисодий ва инвестициявий даражага кўтарилгани эътироф этилди. нида Президент Шавкат Мирзиёев ва Прези-
да амалга оширилаётган кенг кўламли ислоҳотлар гайтириш масалаларига ҳам тўхталиб ўтилди. ҳамкорликка доир умумий қиймати 15 миллиард дент Владимир Путин томонидан Ўзбекистон
давлат ва жамият ҳаётининг барча жабҳаларида долларлик келишувларга эришилди ва битимлар Дарҳақиқат, ўзаро манфаатли савдо-иқти- Республикаси билан Россия Федерацияси ўрта-
улкан натижалар бераётганини таъкидлади. Келгуси йилда ўзаро дўстлик ва англашувни яна- имзоланди. содий алоқа кенгайиб бормоқда. Биргаликда- сида кенг қамровли стратегик шериклик тўғри-
да мустаҳкамлашга хизмат қиладиган Ўзбекистон ги саъй-ҳаракат натижасида товар айирбош- сидаги декларацияни имзолаш маросими бўлиб
Хитой Халқ Республикаси Раисининг мамлакати- ва Хитой халқлари маданияти ҳамда санъати йили- Шундан сўнг Хитой Халқ Республикаси Раиси лаш миқдори икки баробардан зиёд кўпайди. ўтди.
мизга бу галги давлат ташрифи қадимий Буюк ипак ни ўтказишга келишиб олинди. Бу борадаги тарихан Си Цзиньпинга Ўзбекистон Республикасининг олий Ўтган етти ойнинг ўзида савдо айланмаси
йўлининг чорраҳаси бўлган Самарқандда амалга қарор топган дўстлик алоқаларини илмий асосда давлат мукофоти — “Олий Даражали Дўстлик” ор- 30 фоиздан кўпроқ ўсди. Эътиборлиси, икки Ўзбекистон ва Россия ўртасидаги стратегик
оширилаётганида ҳам чуқур размий маъно бор. Бу ўрганиш ва тадқиқ этиш лозим. денини тантанали равишда топшириш маросими томонлама савдо ҳажмининг 70 фоизини шериклик муносабатини сифат жиҳатидан янги
давлатларимиз ўртасидаги алоқалар бир неча аср- бўлиб ўтди. юқори қўшилган қийматли маҳсулотлар таш- даражага кўтаришга қаратилган мазкур декла-
лик тарихга эга эканлиги ва ўзаро ишонч, ҳурматга Минтақавий ва халқаро аҳамиятга молик дол- кил қилади. рация давлатларимизнинг кўп қиррали ҳам-
асосланганидан далолатдир. Яна бир эътиборли зарб масалалар юзасидан батафсил фикр алма- Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёев ушбу корлиги ривожида янги босқич бошланганидан
жиҳати, мазкур ташриф ҳамда давлатларимиз асо- шилди. мукофотни топширар экан, Хитой Раиси халқлари- Саноат кооперацияси жадал ривожланмоқ- дарак беради. Ҳужжатда ўзаро алоқаларга ало-
сий ташкилотчиларидан бўлган Шанхай ҳамкор- миз ўртасидаги кўп асрлик дўстлик ришталари ва да. Кейинги йилларда кон-металлургия, ёқил- ҳида эътиборга молик яқин ва самарали шерик-
лик ташкилотининг бу галги саммити яқинда бунёд Афғонистонда тинчлик жараёнига ва иқтисодий ҳар томонлама стратегик шериклик муносабатлари, ғи-энергетика, кимё, қишлоқ хўжалиги, маши- лик сифатида қаралиши қайд этилган.
этилган ва илк бор мана шундай нуфузли халқаро тикланишга кўмаклашиш борасидаги саъй-ҳара- ишонч ва ўзаро англашувни мустаҳкамлашга, иқти- насозлик, тўқимачилик ва бошқа тармоқларда
анжуманга мезбонлик қилаётган “Буюк ипак йўли” катларни, халқаро ҳамда минтақавий тузилмалар, содий ва маданий-гуманитар алоқаларни кенгайти- 100 дан зиёд қўшма лойиҳа йўлга қўйилди. Хусусан, сиёсий, савдо-иқтисодий, атом энер-
туристик мажмуасида ўтказилмоқда. жумладан, “Марказий Осиё — Хитой” механизми ришга улкан ҳисса қўшганини қайд этди. гетикаси, транспорт, маданий-гуманитар ва бош-
доирасида тизимли ҳамкорликни давом эттириш Мулоқот чоғида томонлар, энг аввало, элект- қа соҳалардаги ҳамкорликни аниқ йўналишлар
Етакчилар Ўзбекистон билан Хитой ўртасидаги муҳимлиги таъкидланди. Биргаликдаги саъй-ҳаракатлар ва Хитой етакчиси- роника, фармацевтика, тўқимачилик ва тикув- асосида ривожлантириш кўзда тутилган.
ҳар томонлама стратегик шериклик муносабатла- нинг алоҳида эътибори туфайли мамлакатларимиз трикотаж саноатида индустриал-технологик
рини ривожлантиришнинг муҳим йўналишларини Хитой етакчиси Ўзбекистоннинг Шанхай ҳам- ўртасидаги муносабатлар мисли кўрилмаган юксак шерикликни ривожлантириш бўйича комплекс Умуман, Ўзбекистон — Россия муносаба-
атрофлича кўриб чиқдилар. корлик ташкилоти раиси сифатидаги фаолиятини, даражага чиққани, мукаммал ва жадал тус олгани ҳаракатлар режасини қабул қилишга келишиб тининг шартномавий-ҳуқуқий асосини 350 дан
бунинг натижасида ташкилотни кенгайтириш ва таъкидланди. Савдо-иқтисодий ва маданий-гумани- олдилар. зиёд ҳужжат ташкил қилади.
Олий даражадаги мунтазам мулоқотлар туфай- халқаро нуфузини мустаҳкамлаш бўйича муҳим қа- тар ҳамкорликка оид кенг кўламли дастур ва лойиҳа-
ли давлатларимиз ўртасидаги ҳамкорлик кенгайиб рорлар қабул қилинганини юксак баҳолади. лар фаол амалга оширилаётгани эътироф этилди. Мазкур ташриф доирасида машинасозлик, Мулоқот доирасида Шавкат Мирзиёевни
бораётгани қайд этилди. кимё, нефть-кимё ва геология соҳалари бўйича мамлакатларимиз ўртасидаги дўстлик ва ҳам-
Музокаралар якунида Си Цзиньпин Ўзбекистон Си Цзиньпиннинг Ўзбекистон Республикасининг 4,6 миллиард долларлик янги инвестиция бити- корликни мустаҳкамлашдаги улкан хизматлари
Хусусан, ўтган йилда товар айирбошлаш рекорд Президенти Шавкат Мирзиёевни жавоб ташрифи олий мукофоти билан тақдирланиши унга халқаро ми имзоланиши қайд этилди. учун Россиянинг Александр Невский ордени
кўрсаткич — 8 миллиард долларга етди, жорий йил билан Хитойга боришга таклиф этди. миқёсдаги давлат ва сиёсат арбоби сифатида чуқур билан мукофотлаш маросими ҳам ўтказилди.
бошидан буён эса 30 фоиздан ортиқ ўсди. ҳурмат-эҳтиром ифодасидир. Таъкидлаш жоиз, ҳамкорликни кенгайти-
Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат ришда ҳудудлар ўртасида ўрнатилган тўғри- Давлатимиз раҳбарини мазкур орден билан
Охирги беш йилда Ўзбекистон иқтисодиётига Мирзиёев ва Хитой Халқ Республикаси Раиси Си Хитой Раиси “Олий Даражали Дўстлик” орденига дан-тўғри алоқа муҳим ўрин тутади. Биринчи тақдирлаш тўғрисидаги фармон жорий йил
Хитой томонидан жалб қилинган инвестициялар Цзиньпиннинг самарали музокараларидан сўнг сазовор бўлган биринчи хорижий давлат раҳбари ярим йилликда 50 га яқин ўзаро ташрифлар июль ойида қабул қилинган эди.
ҳажми 10 миллиард доллардан ошди. Кенг кўламли икки томонлама ҳужжатларнинг салмоқли тўплами бўлди. уюштирилди.
иқтисодий ҳамкорлик бўйича беш йиллик дастур, қабул қилинди. Президентимиз орденни қабул қилар экан,
иқтисодиётнинг муҳим тармоқлари ва ижтимоий Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Томонлар мамлакатимиз шаҳар ва туманла- ушбу мукофотни, биринчи навбатда, бутун Ўзбе-
соҳада қўшма лойиҳалар муваффақиятли амалга Давлат раҳбарлари Қўшма баёнот имзоладилар. Мирзиёев ва Хитой Халқ Республикаси Раиси Си рида қўшма саноат парклари барпо этиш, жо- кистон халқининг ўзаро дўстлик ва ҳамкорликни
оширилмоқда. Унда асосий келишувлар қайд этилган, ҳар томон- Цзиньпин сермаҳсул музокаралардан сўнг Самар- рий йил октябрь ойида Ўзбекистон ва Россия мустаҳкамлашга қўшган ҳиссаси учун эътироф
лама стратегик шерикликнинг бугунги ҳолати ва уни қанддаги “Буюк ипак йўли” халқаро туризм маркази ҳудудларининг навбатдаги форумини ўтказиш- сифатида қабул қилишини таъкидлади.
Савдо-иқтисодий ҳамкорликни янада кенгайти- мустаҳкамлаш истиқболлари акс этган. боғида биргаликда дарахт экдилар. га келишиб олдилар.
риш, бунда электрон тижоратни ривожлантириш, Қайд этиш жоиз, Александр Невский орде-
саноат кооперацияси бўйича, энг аввало, автомо- Шунингдек, олий даражадаги ташриф доирасида Бу дўст мамлакатларимиз ўртасидаги ҳар томон- Шунингдек, Президентлар тадбирларга бой ни Россия Федерацияси билан кўп томонлама
билсозлик, “яшил” энергетика, қишлоқ хўжалиги ва 15 та ҳужжат имзоланди. Шу жумладан: лама стратегик шериклик муносабатларини мустаҳ- ва кенг кўламли маданий-гуманитар ҳамкорлик- ҳамкорликни ривожлантириш, мамлакатнинг
инфратузилма каби соҳаларда илғор лойиҳаларни камлашга муштарак интилишларнинг навбатдаги ни юксак баҳоладилар. ижтимоий-иқтисодий тараққиётига кўмакла-
амалга ошириш муҳимлиги қайд этилди. — “Яшил” тараққиёт соҳасидаги инвестициявий рамзи бўлди. шишда хизмат кўрсатган атоқли хорижий сиё-
ҳамкорлик тўғрисида меморандум; Россия олий таълим муассасаларининг сат ва жамоат арбобларига тақдим этилади.
Хитойнинг камбағалликка қарши курашиш, ҳу- Умуман, Хитой Халқ Республикаси Раисининг хориждаги филиаллари сони бўйича Ўзбе-
дудларни ривожлантириш ва профессионал кадр- — Рақамли иқтисодиёт соҳасидаги инвестиция- мамлакатимизга бу галги ташрифи Хитой ва Ўз- кистон етакчи ўринни эгаллайди. Сўнгги тўрт 16 сентябрь куни Россия Президенти
лар тайёрлаш борасидаги илғор тажрибасини ўрга- вий ҳамкорликни мустаҳкамлаш тўғрисида мемо- бекистоннинг қадимий Буюк ипак йўли орқали боғ- йилда юртимизда ушбу мамлакатнинг 12 та Владимир Путин Шанхай ҳамкорлик ташкило-
ниш ҳамда жорий этишни давом эттиришга алоҳида рандум; ланган дўстлик, ҳамкорлик алоқаларини янги “Буюк нуфузли олийгоҳи филиали очилди ва рес- тига аъзо давлатлар раҳбарларининг навбатда-
эътибор қаратилди. ипак йўли” мажмуасида янада мустаҳкамлаб, ри- публикамиздаги РФ олий ўқув юртлари сони ги саммитида иштирок этади.
— Фойдали қазилмаларни ўзлаштириш соҳаси- вожлантиришга хизмат қилиши шубҳасиз. 15 тага етди.
Давлат раҳбарлари ҳудудлар ўртасидаги алоқа- даги ҳамкорлик тўғрисида меморандум; ЎзА
ларни фаоллаштириш зарурлигини таъкидладилар. Хитой Раиси 16 сентябрь куни Шанхай ҳамкор-
Шу мақсадда жорий йил якунига қадар Ўзбекистон- — Коррупциянинг олдини олиш ва унга қарши лик ташкилоти Давлат раҳбарлари кенгашининг
да икки мамлакат ҳудудларининг биринчи форуми- курашиш соҳасида ҳамкорлик тўғрисида меморан- навбатдаги мажлисида иштирок этади.
ни ўтказиш таклиф этилди. Бу бежиз эмас, албатта. дум;
Зиёдулла ЖОНИБЕКОВ,
— Қурилиш соҳасида ҳамкорлик тўғрисида ме- Ғолиб ҲАСАНОВ,
морандум;
ЎзА махсус мухбирлари
— 2022-2025 йилларда маданий алмашинув
дастури;

САМАР¯АНД САММИТИ ОЛДИДАН САМАРАЛИ МУЗОКАРАЛАР МУШТАРАК ИНТИЛИШЛАР РАМЗИ

Бошланиши 1-бетда Беларусь Республикаси Президенти Александр Туркманистон Миллий Кенгаши Халқ Маслаҳати Раиси Самарқанд шаҳрида Шанхай ҳамкорлик ташкилотининг саммити
Лукашенко учрашув аввалида Президентимизга ШҲТ Гурбангули Бердимуҳамедовнинг саломини етказди. давом этмоқда. Аввал хабар қилинганидек, ШҲТда иштирок
Учрашувда Ўзбекистон — Озарбайжон стратегик саммитига таклифи учун ташаккур изҳор этди ҳамда
шериклик ва амалий ҳамкорлик муносабатларини янада Беларусь Республикасини ушбу нуфузли халқаро ту- Олий мартабали меҳмон Самарқандда Ўзбекистон этаётган барча мамлакатларнинг етакчилари Ўзбекистонга келди.
мустаҳкамлашнинг асосий вазифалари батафсил кўриб зилмага қабул қилиш жараёнини бошлаш масаласи- Президенти раҳбарлигида амалга оширилаётган улкан
чиқилди, бу борадаги келгуси вазифалар белгилаб олин- ни қўллаб-қувватлагани учун самимий миннатдорлик бунёдкорлик ишларини алоҳида эътироф этди. Икки томонлама учрашув ва му- туризм марказидаги “Боқий шаҳар”
ди. Бўлажак тадбирлар режаси, шу жумладан, Самар- билдирди. зокаралар якунлангач, Ўзбекистон мажмуасига борди.
қандда ўтадиган Туркий давлатлар ташкилоти саммити Президентлар Ўзбекистон билан Туркманистон ўртаси- Республикаси Президенти Шавкат
кун тартиби келишиб олинди. Икки томонлама кун тартибидаги долзарб масала- даги анъанавий яқин дўстлик, яхши қўшничилик ва стра- Мирзиёев, Беларусь Республикаси Ушбу мажмуада қадимий шаҳарла-
лар, кўп қиррали амалий шерикликни изчил кенгайти- тегик шериклик муносабатлари кейинги йилларда сифат Президенти Александр Лукашенко, римиз қиёфаси, миллий анъаналари-
Ўзбекистон — Тожикистон муносабатлари юқори риш, халқаро ва минтақавий сиёсат юзасидан фикр жиҳатидан янги босқичга кўтарилгани, аниқ амалий маз- Озарбайжон Республикаси Президенти миз билан бирга, дўст халқлар билан
суръатлар билан ривожланиб бормоқда. Олий дара- алмашилди. мун билан бойиганини мамнуният билан таъкидлади. Илҳом Алиев, Мўғулистон Президенти алоқалар тарихи ҳам акс эттирилган.
жадаги мулоқотлар мунтазамлик касб этган. Ухнаагийн Хурэлсух, Покистон Ислом Хусусан, Афросиёб ёдгорлиги девор-
Президент Шавкат Мирзиёев Ўзбекистон — Беларусь Товар айирбошлаш ҳажми барқарор ошиб бораётга- Республикаси Бош вазири Шаҳбоз Ша- ларида сақланиб қолган Корея, Хитой,
Суҳбат аввалида Тожикистон етакчиси Ўзбекистон- муносабатлари дўстлик ва шериклик руҳида муваффа- ни, жумладан, йил бошидан 10 фоизга ортгани кўрсатиб риф, Россия Федерацияси Президенти Ҳиндистон ва бошқа мамлакатлар эл-
нинг Шанхай ҳамкорлик ташкилотидаги раислигини қиятли ривожланиб бораётганини таъкидлади. ўтилди. Логистика, саноат, қишлоқ ва сув хўжалиги соҳа- Владимир Путин, Тожикистон Респуб- чиларини қабул қилиш маросими тас-
юқори баҳолади ва Президентимиз раҳбарлигида Са- ларида қўшма кооперация лойиҳалари амалга оширил- ликаси Президенти Эмомали Раҳмон, вирларидан фойдаланилган.
марқандда рўй берган улкан янгиланишларни алоҳида Ўзаро савдо-иқтисодий ҳамкорлик фаоллашган. Товар моқда. Ҳудудлар ҳамкорлиги ҳамда маданий-гуманитар Туркия Республикаси Президенти
қайд этди. айирбошлаш ўтган йили 44 фоизга, жорий йилнинг етти алмашинув кенгайиб бормоқда. Режеп Таййип Эрдоған, Туркманистон Бундай маъно-мазмун, тарих ва бу-
ойида эса яна 12 фоизга ошди. Президенти Сердар Бердимуҳамедов, гунги кун уйғунлиги меҳмонларда катта
Самарқанд саммити якунлари ШҲТ доирасидаги кўп Қирғиз Республикаси раҳбари мамлакатимиз етак- Эрон Ислом Республикаси Президенти таассурот қолдирди.
томонлама ҳамкорликни янада мустаҳкамлаши ва ташки- Томонлар икки мамлакатда савдо уйлари ва логис- чисига самимий меҳмондўстлик учун миннатдорлик Иброҳим Раисий, Қирғиз Республикаси
лотнинг халқаро нуфузини юксалтириши шубҳасиз экани тика марказлари тармоғини кенгайтириш, озиқ-овқатни билдириб, Самарқандда амалга оширилган кенг кў- Президенти Садир Жапаров, Қозоғис- Шу ерда Шанхай ҳамкорлик ташки-
таъкидланди. тезлаштирилган тарзда етказиб бериш бўйича “Агроэкс- ламли бунёдкорлик ишларини юқори баҳолади. тон Республикаси Президенти Қосим- лотига аъзо мамлакатлар етакчилари-
пресс” лойиҳасини ишга тушириш, товарларнинг келиб Жомарт Тоқаев “Буюк ипак йўли” хал- нинг ташрифи шарафига Ўзбекистон
Президентлар биродар мамлакатларимиз ўртасидаги чиқишини сертификатлаштириш бўйича электрон тизим- Президентлар стратегик шериклик тамойилларига қаро туризм марказида дарахтлар экди. Республикаси Президенти номидан
дўстлик ва яхши қўшничилик, стратегик шериклик ва итти- ни жорий қилишга келишиб олди. асосланган сермаҳсул икки томонлама ҳамкорлик ижобий расмий қабул маросими ўтказилди.
фоқчилик муносабатлари изчил кенгайиб, мустаҳкамла- суръат билан ривожланиб бораётганини мамнуният би- Шарқ халқлари қадриятига кўра,
наётганини мамнуният билан қайд этишди. Ўзбекистон ва Беларусь етакчилари машинасозлик, лан таъкидлади. Ўзаро савдо жадал ўсиб бормоқда, йил дарахт экиш — хайрли иш. Мамлакат- Давлат раҳбарлари ўртасида сами-
агросаноат, кимё, фармацевтика ва электротехника тар- бошидан унинг ҳажми 30 фоизга ошди. ларимиз етакчилари биргаликда эккан мий мулоқот бўлди. Улар Самарқанд
Жорий йил бошидан ўзаро савдо ҳажми 16 фоизга моқларида саноат кооперацияси бўйича ўзаро манфаат- дарахтлар ҳам ШҲТ давлатларининг саммити юксак савияда ўтаётгани, бу-
ошди. Иқтисодиётнинг турли тармоқларида, шу жумла- ли шерикликни илгари суриш зарурлигини қайд этишди. Саноат, энергетика, қишлоқ ва сув хўжалиги, транспорт дўстлиги, яхши қўшничилиги, тараққиёт гун икки томонлама учрашувларда му-
дан, электротехника, қишлоқ ва сув хўжалиги, транспорт Мамлакатларимиз ҳудудларининг салоҳиятидан сама- соҳаларида қўшма кооперация лойиҳалари амалга оши- ва равнақ сари муштарак интилишлари ҳим келишувларга эришилганини қайд
ва бошқа соҳаларда қўшма кооперация лойиҳалари рали фойдаланиш муҳимлиги таъкидланди. Давлатимиз рилмоқда. Ҳудудлараро ва маданий-гуманитар алмаши- рамзидир. этдилар.
амалга оширилмоқда. раҳбари Ўзбекистонда иккинчи Ҳудудлараро форумни нувлар кенгаймоқда.
ўтказишни таклиф этди. Давлат раҳбарлари шундан сўнг Саҳнадаги куй-қўшиқларда ўзаро
Давлат раҳбарлари мамлакатларимиз ва бутун минта- Бутун Марказий Осиё минтақасининг ривожига хизмат биргаликда “Буюк ипак йўли” халқаро ҳурмат ва дўстлик, тинчлик, меҳр-му-
қа манфаатларига жавоб берувчи лойиҳа — Яван ГЭСни Томонлар маданий-гуманитар йўналишда, биринчи қиладиган “Хитой — Қирғизистон — Ўзбекистон” темир ҳаббат каби умумбашарий қадриятлар
барпо этиш ишлари бошлангани муҳим аҳамият касб эти- навбатда, таълим ва кинематография соҳаларидаги ҳам- йўли ва Қамбарота-1 ГЭСи қурилишини тез фурсатда тараннум этилди.
шини қайд этди. корлик фаол ривожланиб бораётганини мамнуният билан бошлаш муҳимлигига алоҳида эътибор қаратилди.
таъкидлашди. ЎзА
Ўзбекистон ва Тожикистон етакчилари долзарб халқа- Бўлажак олий даражадаги мулоқотлар режаси, мин-
ро ва минтақавий масалалар юзасидан ҳам фикр алма- Туркманистон Президенти биродар Ўзбекистонда тақавий ва халқаро аҳамиятга молик долзарб масалалар
шишди. унга кўрсатилган самимий меҳмондўстлик учун дав- юзасидан фикр алмашилди.
латимиз раҳбарига миннатдорлик билдирди.
ЎзА

ТУРКИЯ ПРЕЗИДЕНТИ ªЗБЕКИСТОНГА ¯ОЗО¡ИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ²ИНДИСТОН БОШ ВАЗИРИ
ТАШРИФ БУЮРДИ ПРЕЗИДЕНТИ Ш²Т САММИТИГА КЕЛДИ САМАР¯АНДГА КЕЛДИ

Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёевнинг Қозоғистон Республикаси Президенти Қосим-Жомарт Ҳиндистон Республикаси Бош вазири Нарендра Моди Шанхай
таклифига биноан Туркия Республикаси Президенти Режеп Таййип Тоқаев Шанхай ҳамкорлик ташкилоти Давлат раҳбарлари кенгаши ҳамкорлик ташкилоти Давлат раҳбарлари кенгаши мажлисида иштирок

Эрдоған 15 сентябрь куни Самарқандга келди. мажлисида иштирок этиш учун 15 сентябрь куни этиш учун амалий ташриф билан Самарқандга келди.
мамлакатимизга келди.
Аэропортда уни Ўзбекистон Бош вази- Туркия етакчисининг ташрифи дас- Аэропортда олий мартабали меҳ- Унда икки мамлакат ўртасидаги стра-
ри Абдулла Арипов кутиб олди. турида Шанхай ҳамкорлик ташкилоти Самарқанд халқаро аэропортида олий мартабали меҳмонни Ўзбекистон монни Ўзбекистон Бош вазири Абдулла тегик шериклик муносабатларининг бу-
Давлат раҳбарлари кенгаши мажлисида Бош вазири Абдулла Арипов ва бошқа расмий шахслар кутиб олди. Арипов ва бошқа расмий шахслар кутиб гунги ҳолати ва истиқболлари муҳокама
Олий мартабали меҳмон Ҳазрати Хизр фахрий меҳмон сифатида иштирок этиш олди. қилинади.
мажмуасидаги Ислом Каримов мақбара- ҳамда қатор икки томонлама учрашувлар Сўнг Қозоғистон Президенти Ҳазрати Хизр мажмуасида Биринчи
сига келиб, Биринчи Президентимиз хоти- ўтказиш режалаштирилган. Президентимиз Ислом Каримов қабрига гул қўйди. Ҳиндистон Бош вазири Ўзбекистон ЎзА
расига ҳурмат бажо келтирди ва қабрига Президенти билан учрашув ўтказади.
гул қўйди. ЎзА ЎзА

Давр нафаси 32022 йил 16 сентябрь, 190-сон

САМАРҚАНД РУҲИ Шу кунларда мамлакатимиз муҳим тадбир — Шанхай ҳамкорлик ташкилоти
саммитига мезбонлик қилмоқда. Евроосиё минтақасидаги энг йирик халқаро
сиёсий форумлардан бирига айланган ушбу саммит Самарқанд шаҳрида
бўлиб ўтмоқда. 2001 йилда ташкил топган Шанхай ҳамкорлик ташкилоти
бугунги кунга қадар тўлақонли ва нуфузли халқаро ташкилот сифатида
қатъий шаклланди. Минтақада барқарорлик ва хавфсизликни сақлаш,
ижтимоий-сиёсий, ижтимоий-иқтисодий ва гуманитар соҳаларда кўп қиррали
самарали ҳамкорликни ўзида мужассам этган ШҲТ фаолияти унга аъзо бўлган
давлатларнинг тенг ҳуқуқлилиги тамойили асосида ривожланмоқда. Унинг
асосий фундаментал принципларига назар ташланадиган бўлса, ташкилот
фаолияти бошқа мамлакатлар манфаатларига қарши йўналтирилмагани ва
блокли қарама-қаршилик хусусиятига эга эмаслиги яққол намоён бўлади.

ИШОНЧ ВА
²АМКОРЛИК ТИМСОЛИ

ШАР¯ МАШЪАЛИ ЯНА ªЗ Ё¡ДУСИНИ Албатта, тинчлик ва барқарорликка бир то-
ОЛАМГА ТАРАТМО¯ДА монлама саъй-ҳаракатлар орқали эришиб
бўлмайди. Бунинг учун минтақада тинчлик ва
Мансур МУСАЕВ, Ана шундай муҳим ғоя ва ташаббуслар бил- тотувликни таъминлаш зарур. Хусусан, Афғо-
Республика Маънавият ва дирилган мақолада илгари сурилган фикрлар нистондаги вазиятни барқарорлаштириш муҳим
маърифат маркази ҳузуридаги хорижлик қатор экспертлар, сиёсатшунослар вазифа. Шу боис, Ўзбекистон Президенти ШҲТ-
Ижтимоий-маънавий тадқиқотлар томонидан алоҳида эътироф этилмоқда. Ху- нинг Самарқанддаги саммити олдидан қўшни
институти бўлим бошлиғи, сиёсий сусан, Хитойнинг ШҲТ тадқиқот маркази бош Афғонистон масаласида билдириб ўтган фик-
фанлар бўйича фалсафа доктори котиби Ден Хао шундай фикр юритди: “Хитой рида ушбу мамлакат ШҲТ маконининг ажрал-
эксперт доиралари вакиллари Ўзбекистоннинг мас қисми экани, ШҲТ доирасида шаклланган
Бугун дунё нигоҳи қадимий ва ШҲТнинг кузатувчи ва мулоқот бўйича ҳамкор- ШҲТни ривожлантиришга доир конструктив Наримон УМАРОВ, ижобий тажрибадан Афғонистонни ривожлан-
ҳамиша навқирон Самарқандда лар аъзолигини кенгайтириш тўғрисидаги қа- ёндашув ва қарашлари, жумладан, ташкилот- Сенатнинг Суд-ҳуқуқ масалалари тиришда фойдаланиш муҳим ва долзарблигини
Шанхай ҳамкорлик ташкилотининг рори қабул қилиниши кўзда тутилган. нинг турли блоклардан холи мақомга эга экани, ва коррупцияга қарши курашиш таъкидлади.
Ўзбекистон раислигида очиқлик, учинчи мамлакатлар ёки халқаро таш- қўмитаси раиси
ўтказилаётган 22-мажлисига Ана шундай нуфузли саммит олдидан килотларга қарши қаратилмагани, барча ишти- Шу билан бирга, афғон халқи қўшни ва хай-
қаратилган. Саммитда 30 дан Президентимизнинг мазкур нуфузли халқа- рокчи томонларнинг тенглиги ва суверенитети- Ўзбекистон Шанхай ҳамкорлик ташкилоти рихоҳ давлатлар кўмагига ҳар қачонгидан ҳам
ортиқ ҳужжат имзоланиши ро тадбирнинг аҳамияти ҳақидаги “Шанхай ни ҳурмат қилиш, ички ишларга аралашмаслик, тузилишида таъсисчи сифатида иштирок этган, муҳтожлиги, унинг ижтимоий-иқтисодий ривож-
режалаштирилган. Унда ташкилот ҳамкорлик ташкилотининг Самарқанд сам- сиёсий қарама-қаршилик ва ихтилофга йўл унинг изчил ривожланишига салмоқли ҳисса ланиши, минтақавий ва глобал тараққиёт жа-
аъзолари, кузатувчи мақомидаги мити: ўзаро боғлиқликдаги дунёда муло- қўймаслик сингари масалалардаги нуқтаи на- қўшган ва қўшишда давом этиб келмоқда. раёнларига интеграциялашувига кўмаклашиш
ва меҳмон мамлакатлар давлат қот ва ҳамкорлик” мақоласи эълон қилинга- зарига қўшилади. Ўзбекистон ШҲТ асосчилари- ва шу орқали ушбу мамлакатнинг кўп йиллик
ҳамда ҳукумат раҳбарлари иштирок ни муҳим воқеа бўлди. Ушбу мақола халқаро дан бири сифатида ташкилот ривожига муҳим Давлатимиз раҳбарининг “Шанхай ҳамкор- инқироздан чиқиши учун қулай шароит яратиб
этмоқда. экспертлар доирасида катта акс-садо берди. ҳисса қўшди. Мақоладан олинган ушбу иқтибос лик ташкилотининг Самарқанд саммити: ўзаро бериш кераклиги алоҳида таъкидланди.
Унда давлатимиз раҳбари дунёнинг турли нуқ- жуда муҳим: “Тарихан қисқа даврда ШҲТ кат- боғлиқликдаги дунёда мулоқот ва ҳамкорлик”
Шу билан бирга, саммитга БМТнинг Осиё таларида давом этаётган қуролли можаролар та йўлни босиб ўтиб, глобал сиёсий ва иқтисо- мақоласида энг долзарб мавзу — тинчлик-то- Мазкур кўп томонлама
ва Тинч океани учун иқтисодий ва ижтимоий савдо ва инвестиция оқимларини издан чиқа- дий тизимнинг ажралмас қисмига айланди, деб тувликни, тараққиёт йўлида ўзаро ишонч ва кўмаклашув ва минтақалараро
комиссияси, ЮНЕСКО, МДҲ, Коллектив хавф- риб, озиқ-овқат ва энергетика хавфсизлигини қатъий ишонч билан айтиш мумкин”. Бу сатр- ҳамкорликни мустаҳкамлаш масалаларига ҳамкорлик доирасида Трансафғон
сизлик шартномаси ташкилоти, Евроосиё таъминлаш муаммоларини янада кескинлаш- лар муаллифнинг ШҲТни янада институционал эътибор қаратилган. коридори қурилиши лойиҳаси
иқтисодий иттифоқи, Иқтисодий ҳамкорлик тираётгани, глобал иқлим ўзгариши, табиий ривожлантиришнинг муҳимлиги ҳақидаги чуқур муҳим аҳамият касб этади.
ташкилоти, Араб давлатлари лигаси, Осиёда бойликлар ва сув ресурслари танқислигининг қарашларини ифодалайди”. Бугунги кунда давлатлар ўртасида ўзаро Термиз — Мозори Шариф —
ҳамкорлик ва ишонч чоралари бўйича кенгаш ортиши, биохилма-хилликка путур етиши ҳам- ишонч йўқолиб, геосиёсий ўйинлар, айрим Кобул — Пешовар темир йўли
каби халқаро ва минтақавий ташкилотлар раҳ- да хавфли юқумли касалликлар тарқалиши Мана шундай фикрлар Анқара Инқироз ҳудудлардаги қуролли можаролар туфайли каби қўшма инфратузилма
барлари таклиф этилган. жамиятларимизнинг заиф жиҳатларини янада ва сиёсий тадқиқотлар маркази директори халқаро муносабатларга путур етяпти. На- лойиҳаларини биргаликда
яққолроқ кўрсатиб бераётганига алоҳида эъти- Меҳмет Сайфиддин Эрол томонидан ҳам ай- тижада савдо ва инвестиция оқими издан рўёбга чиқариш орқали биргина
Қайд этиш жоизки, Ўзбекистон Президен- бор қаратиб ўтди. тилган. У “Шанхай ҳамкорлик ташкилотига чиқаётгани, озиқ-овқат ва энергетика хавф- ижтимоий-иқтисодий ва
ти томонидан кейинги 5 йил мобайнида ШҲТ раислик қилиш ва Ўзбекистон Президенти то- транспорт коммуникацияси
саммитлари доирасида сиёсий, савдо-иқтисо- монидан ушбу тузилма доирасида илгари су- масалаларини эмас, минтақавий
дий, транспорт логистикаси, инновация каби рилган устувор вазифаларнинг амалга ошири- хавфсизликни таъминлаш
бошқа соҳалар бўйича ўзаро ҳамкорлик сама- лиши, ҳақиқатан ҳам, жаҳон миқёсида ишонч ишларини ҳам амалга ошириш
радорлигини ошириш борасида 54 та ташаб- ва геосиёсий қарама-қаршиликлар инқирози мумкин бўлади.
бус илгари сурилгани эътиборга моликдир. кучайиб бораётган бугунги мураккаб даврда
Шу ўринда мазкур ташаббусларнинг 33 таси ШҲТнинг нуфузи ва мавқеини мустаҳкамлаш- Афғонистонда глобал аҳамиятга молик ҳал
ташкилот доирасида татбиқ этилиб, 17 та та- га хизмат қилди”, дея алоҳида қайд этади. этилиши лозим бўлган кўплаб муаммолар
шаббус Самарқанд саммитида амалга ошири- мавжуд. ШҲТ — Афғонистон мулоқот гуруҳи
лиши режалаштирилган бўлса, шундан 4 таси Эрол мақолада глобал тенденцияларни чу-
ташкилотга аъзо давлатлар билан биргаликда қур таҳлил қилишга, янги муаммолар ва имко-
ниятлар билан ўзаро боғлиқ дунёда ШҲТнинг
ишлаш жараёнида. Самарқанд саммитининг Шунингдек, Президентимиз бу муаммолар халқаро муаммолар спиралидаги ролини ба- сизлиги янада кескинлашаётгани жаҳон иқ- доирасида Афғонистоннинг ижтимоий-иқтисо-
асосий мақсадларидан бири ШҲТга аъзо дав- инсоният тақдирига бевосита дахлдор бўлган ҳолашга катта эътибор қаратилгани, бунда Ўз- тисодиётини инқироз ёқасига олиб келмоқда. дий тикланишига кўмаклашиш бўйича амалий
латлар сафини янада кенгайтиришдир. Бу йў- муштарак қадрият ва неъматларнинг еми- бекистон раҳбари “Ҳар биримиз кучли бўл- Президентимизнинг мақоласида ана шундай чора-тадбирлар қабул қилиниши тинчлик ва
налишда ШҲТдаги аъзолик мақомига эга бў- рилишига олиб келаётгани ҳамда одамлар саккина ШҲТ кучли бўлади” шиорини олға глобал муаммолар чуқур таҳлил қилиниб, ҳамкорликни кучайтириш йўлида амалга оши-
лишга интилаётган Эроннинг мажбуриятлари ҳаёти ва фаолиятига таҳдид солиб, уларнинг сургани Ўзбекистоннинг ташкилотга раислиги саммит натижалари аъзо давлатларга ри- рилаётган муҳим ташаббус бўлиши шубҳасиз.
тўғрисидаги меморандум имзоланиши режа- даромад манбаларини қисқартираётганини моҳиятини очиб берганини қайд этади. вожланишнинг қандай янги имкониятларини
лаштирилган. Саммит доирасида, шунингдек, ташвиш билан қайд этди. Бундай мураккаб очиб бериши хусусида сўз юритилган. Кенг Ўзбекистон Афғонистон халқига доимо дўс-
ШҲТга аъзо давлатлар ўртасида узоқ муддат- шароитда бир ҳақиқат аниқ: ҳеч бир мамла- “Ягона келажакка эга жамият” таҳлил мар- кўламли долзарб масалалар қаторида мин- тона муносабатда бўлган. Давлатимиз раҳба-
га мўлжалланган яхши қўшничилик, дўстлик кат ёлғиз ҳолда ушбу глобал хавф-хатарлар- кази ижрочи директори Холид Акрам Таймур тақа учун ўта муҳим бўлган Афғонистондаги рининг қўшни давлат масаласидаги ҳар бир
ва ҳамкорлик тўғрисидаги шартномани 2023- ни четлаб ўтиш ёки бартараф этишга қодир ҳам бу хусусда сўз юритиб, “Президент Шавкат вазиятга алоҳида урғу берилган. таклиф ва ташаббуси бу ерда тинчлик ўрнати-
2027 йилларда амалга ошириш бўйича кенг эмас. Бунинг яккаю ягона йўли — конструктив Мирзиёев ўз мақоласида Ўзбекистон ШҲТ мам- лиши, сиёсий қарама-қаршиликларнинг барта-
қамровли режа кўриб чиқилади. Давлатимиз мулоқот ва ҳар бир тарафнинг манфаатла- лакатлари билан ҳамкорликни мустаҳкамлаш- Рўй бераётган ўзгаришларга раф этилиши, мамлакат барқарорлиги ва тарақ-
раҳбари ташаббуси билан ишлаб чиқилган рини ҳисобга олиш ва ҳурмат қилишга асос- га устувор аҳамият беришини таъкидлар экан, қарамай, сўнгги пайтларда қиётини дастаклашга қаратилгандир.
мазкур ҳужжат стратегик аҳамиятга эга бўлиб, ланган кўп томонлама ҳамкорликда фаолият ўзаро боғлиқ дунёдаги муаммоларни бартараф Марказий Осиё давлатлари
ШҲТга аъзо барча давлатлар томонидан маъ- юритиш. этиш бўйича ўз қарашларини ўртоқлашган. томонидан минтақада Президентимизнинг ШҲТнинг 20 йилдан
қуллангани эътиборга молик. Тошкентнинг янги минтақавий сиёсатининг барқарор ривожланиш ҳамда ортиқ вақт давомида эришган кенг кўламдаги
Инқироз ва буҳронлар даврида мамлакат- асосий мақсади Марказий ва Жанубий Осиё- ишонч ва дўстлик маконини ижобий ва муваффақиятли тажрибасидан Аф-
Самарқанд саммитида савдо-иқтисодий лар, улар хоҳ катта, ўрта ёки кичик бўлсин, ўз- ни барқарорлик ва изчил ривожланиш ҳудуди- шакллантириш бўйича дадил ғонистонни ривожлантириш масаласида фой-
алоқаларни ривожлантириш алоҳида диқ- ларининг тор доирадаги манфаатларини устун га айлантириш, ишонч, ўзаро ҳурмат ва яхши қадам ташланмоқда. Ўзбекистон даланиш таклифи ҳам ниҳоятда қимматли ғоя.
қат марказида бўлади. Яъни инвестициялар, қўймасдан, аксинча, асосий эътиборни глобал қўшничилик муҳитини яратишдир”, дея ёзади. Президентининг очиқлик Саммитда мазкур таклиф аъзо давлатлар томо-
энергетика, транспорт логистикаси, саноат ҳамжиҳатликка қаратиш, таҳдид ва хатарларга сиёсатига йўналтирилган нидан қўллаб-қувватланишига ишонамиз. Зеро,
кооперацияси, ахборот ва телекоммуникация- қарши умумий саъй-ҳаракат ва имкониятлар- Холид Акрам Таймур, шунингдек, Ўзбекистон саъй-ҳаракатлари минтақа Ўзбекистоннинг ташкилот доирасидаги аниқ
лар, қишлоқ хўжалиги, божхона ва бошқа со- ни бирлаштириш ва сафарбар этиш ташкилот- ШҲТни муҳим минтақавий форумга айлантириш мамлакатларининг ва амалий ташаббуслари Афғонистонда озиқ-
ҳалардаги шерикликни янада мустаҳкамлаш га аъзо барча учун бирдек манфаатли эканини борасида жиддий саъй-ҳаракатларни амалга барқарорлиги ва ижтимоий- овқат, нефть ва электр энергияси, гуманитар
бўйича аниқ мақсадга йўналтирилган ишларни Президентимиз алоҳида таъкидлаб ўтгани бе- ошириш орқали ташкилот тарихида “янги саҳи- иқтисодий ривожланиши инқирозга йўл қўймаслик, сиёсий барқарорлик,
амалга ошириш белгиланади. Шу билан бирга, жиз эмас. фа” очганига алоҳида эътибор қаратади. янада мустаҳкамланишида ижтимоий-иқтисодий, транспорт коммуникация-
муҳим аҳамият касб этаётир. си ривожланиши, қолаверса, минтақавий хавф-
Дарҳақиқат, бугунги кунда нуфузли халқа- ШҲТнинг фаол ролини сизликни таъминлашга кўмак беради.
ро ташкилот сифатида ШҲТнинг дунё миқё- кенгайтириш ғояси асосида
сидаги энг долзарб муаммоларни самарали Марказий Осиё минтақаси Ўйлаймизки, Самарқанд Шанхай ҳамкорлик
ҳал этишдаги ўрни ва аҳамияти тобора ортиб давлат раҳбарларининг ташкилотининг тарихий аҳамиятини янгилай-
бормоқда. Ташкилотга аъзо давлатлар сиёсат, маслаҳат учрашувлари мунтазам ди. Давлатимиз раҳбари таъкидлаганидек,
хавфсизлик, иқтисодиёт, савдо, маданият ва ўтказилиши барча аъзо давлатлар кўҳна ва ҳамиша навқирон Самарқанднинг
гуманитар соҳалардаги ҳамкорликни ривож- етакчилари томонидан қўллаб- шонли тарихий мероси ва ўзига хос руҳи бун-
лантиришга алоҳида эътибор қаратмоқда. қувватлаб келинмоқда. га хизмат қилади. Саммитдан кутилаётган на-
Ташкилотда аъзо давлатлар ўртасида ўзаро тижалар “Ҳар биримиз кучли бўлсаккина ШҲТ
ишончни мустаҳкамлаш, минтақада тинчлик, кучли бўлади” шиори асосида “Самарқанд
хавфсизлик ва барқарорликни биргаликда руҳи” билан уйғунлашиб, унинг аҳамиятини
таъминлаш ва қўллаб-қувватлаш муҳим усту- янада бойитади.
вор вазифа ҳисобланади.

Бугунги глобаллашув шароитида, минта-
қавий ва халқарo миқёсда вужудга келаётган
кескин ўзгаришлар даврида ШҲТ ўзини кўп
тoмoнлама ҳамкoрликнинг таъсирчан мe-
ханизми сифатида намoён этмоқда. Ташки-
лот “Шанхай руҳи” негизида ташкил этилган
бўлиб, ушбу тамойил асосида ўзаро ишонч,
манфаат, тенглик, маслаҳатлашув, маданий
хилма-хилликни ҳурмат қилиш, умумий та-
раққиётга интилиш каби муҳим қоидаларни
ўзида мужассам этади. “Шанхай руҳи” ташки-
лотга аъзо давлатларнинг сиёсий, ҳарбий ва
иқтисодий қудрати турли даражада бўлишига
қарамай, уларнинг барчаси ўзаро тенг ва ҳам-
жиҳатлигини англатади.

Ҳеч муболаға йўқки, ШҲТ саммити бўлиб
ўтаётган Самарқанд шаҳри Шарқ машъали
сифатида яна ўз ёғдусини оламга таратмоқда.

4 2022 йил 16 сентябрь, 190-сон Жараён

Ш²Т САММИТИ
ВА УНИНГ ДОИРАСИДАГИ ТАДБИРЛАР

ХАЛҚАРО ЭКСПЕРТЛАР ҲАМЖАМИЯТИ ВА ХОРИЖИЙ ОММАВИЙ

АХБОРОТ ВОСИТАЛАРИ НИГОҲИДА

Ўзбекистон Президенти Шавкат Маҳмуд ул-ҲАСАН ХОН, 22 таси тўлиқ амалга оширилган, 23 таси Ўзбекистон раислигида Транспорт ало- ғоялар ва ҳужжатлари тақдим этилди,
Мирзиёевнинг миллий ва хорижий Жанубий Осиё ва халқаро рўёбга чиқарилиш жараёнида. қалари стратeгияси, Ҳудудлараро савдони “ШҲТнинг яxши ният элчиси” институти таш-
оммавий ахборот воситаларида кенг тадқиқотлар маркази ижрочи ривожлантириш рeжаси, Инфратузилмани кил қилинди. Шунингдeк, Иқтисодиёт фору-
ёритилаётган “Шанхай ҳамкорлик директори (Покистон): Бундан ташқари, Ўзбекистон ташаббуси билан ривожлантириш дастури янги инновацион ми, ШҲТ саноат инновациялари ҳафтали-
ташкилотининг Самарқанд саммити: Тошкeнтда ШҲТнинг Минтақавий аксилтeррор ту- ги, Ҳудудлар раҳбарлари форуми, Саноат
ўзаро боғлиқликдаги дунёда мулоқот — 2022 йил 15-16 сентябрь кунлари Самар- зилмаси ташкил этилгани таҳсинга сазовордир. коопeрацияси форуми, “Қуёшли Ўзбекистон”
ва ҳамкорлик” сарлавҳали концептуал қанд шаҳрида ШҲТ давлат раҳбарлари кенга- мeва-сабзавот маҳсулотлари кўргазмаси ўт-
мақоласи хорижий мамлакатларнинг шининг 2022 йилги саммити бўлиб ўтмоқда. Ўзбекистон ШҲТга амалдаги раислиги казилди ва булар ШҲТнинг самарадорлигини
ижтимоий-сиёсий ва эксперт доиралари даврида 80 га яқин муҳим тадбир ўтказиш- янада кенгайтирди.
вакиллари ва чет эл оммавий ахборот Ўзбекистон 2001 йил 15 июнь куни ташкил га муваффақ бўлди. Бир йил ичида ШҲТнинг
воситалари томонидан кенг эътироф этилган ШҲТнинг таъсисчиларидан бири бў- 37 та ҳужжатини уйғунлаштириш жараёнини ШҲТ давлатларининг умумий аҳолиси
этилмоқда. либ, унинг тадбирларида фаол иштирок этиб бошлаб бeрди, мувофиқлаштирди ва якун- дeярли 3,5 миллиард кишини, дунё аҳли-
келмоқда. лади. Бундан ташқари, ушбу ҳужжатларнинг нинг тахминан ярмини ташкил қилади. Аъзо
Хусусан, ушбу муҳим мавзуни қамраб 30 таси Ўзбекистон ташаббуси билан ишлаб давлатларнинг умумий ҳудуди 34 миллион
олган мақола “The Korea Times” газетаси 2017-2021 йиллар даврида Ўзбекистон чиқилган бўлиб, Президент Шавкат Мирзиёeв квадрат киломeтрдан ошади, бу Евроосиё
(Жанубий Корея), “Рўз Ал-Юсуф” газетаси ва Президенти сиёсий, савдо-иқтисодий, транс- ШҲТнинг концeптуал, умумқамровли ва қитъаси ҳудудининг 60 фоиздан ортиғидир.
“Diplomacy” журнали (Миср), “Оroszhirek.hu” порт логистикаси, инновация ва бошқа со- стратeгик аҳамиятини янада ошириш ҳамда Дeмак, ШҲТ кeлгусида ижтимоий-иқтисо-
ва “hirado.hu” электрон нашрлари (Венгрия), ҳалардаги ҳамкорлик самарадорлигини интeграциялаш бўйича яxлит, тўлиқ сиёсатни дий фаровонлик ва минтақавий алоқалар-
“Kurier” ва “Orf.at” (Австрия), “cas.sk” ахборот оширишга қаратилган 45 та муҳим ташаб- қабул қилди. Шу тариқа ШҲТда ўзаро ҳамкор- ни кeнгайтириш калитига эга, бунда Ўзбе-
портали (Словакия) ва кўплаб хорижий бус билан чиқди. Ушбу таклифлар ШҲТ сам- лик соҳаларининг институционал кeнгайиши кистон боғловчи марказ бўлиб муҳим роль
оммавий ахборот воситалари саҳифаларида митлари кун тартибига киритилди. Улардан янада такомиллаштирилди, тизимлаштирил- ўйнамоқда.
эълон қилинди. ди ва мустаҳкамланди.

Жанубий Кореянинг етакчи нашрларидан Маҳди ЗАБАЛ, Канада парламенти Жамоалар палатасидаги Канада — Ўзбекистон дўстлик гуруҳи
бири “The Korea Times” газетаси Миср — Ўзбекистон дўстлик раиси, Альберт провинциясидан Канада парламенти аъзоси Зиёд Абуолтаиф ШҲТнинг
мақолада Ўзбекистон Президенти Шавкат жамияти раиси: йирик минтақавий ташкилот сифатида шаклланишида Ўзбекистоннинг ролини ало-
Мирзиёевнинг Шанхай ҳамкорлик ҳида таъкидлади, деб хабар бермоқда “Дунё” АА агентлиги мамлакатимиз элчихонаси
ташкилотининг замонавий дунёдаги — ШҲТнинг Самарқанд саммити арафасида маълумотларига таянган ҳолда.
аҳамияти, ташкилот кўзлаган мақсадлар Ўзбекистон раҳбари томонидан бутун дунё жа-
ва истиқболлар ҳақидаги қарашлари, фикр моатчилиги эътиборига ҳавола қилинган ушбу Зиёд АБУОЛТАИФ,
ва баҳолари ўзининг яққол ифодасини мақолада кенг қамровли ва ҳар жиҳатдан долзарб Канада — Ўзбекистон
топганини қайд этган. масалалар юзасидан муҳим фикр-мулоҳазалар дўстлик гуруҳи раиси:
тақдим этилган. Унда, хусусан, Шанхай ҳамкор-
Шунингдек, давлатимиз раҳбари мақоласи лик ташкилотининг блок эмаслиги, аксинча, бош- Ўзбекистон қисқа вақт ичида бутун Марказий — ШҲТнинг йирик халқаро тузилма си- раҳбарлари уч йил ичида биринчи ма-
Миср оммавий ахборот воситаларида ҳам қа ишончли ҳамроҳлар билан шериклик олиб бо- Осиё давлатлари ўртасида мустаҳкам ишонч фатида шаклланишида Ўзбекистоннинг ротаба юзма-юз учрашмоқда. Ишончим
катта қизиқиш уйғотиб, мамлакатнинг 15 дан ришга тайёр халқаро бирлашма экани алоҳида ўрнатиш, Афғонистонда барқарорликни таъ- ташкилотдаги раислиги муҳим аҳамиятга комилки, Самарқандда самарали муҳока-
ортиқ оммабоп газета ва онлайн нашрларида қайд этилган. Дарҳақиқат, ушбу омиллар туфайли минлашга қаратилган саъй-ҳаракатлар орқали эга бўлди. малар бўлиб ўтади ва улар Ўзбекистонга,
эълон қилинди. мазкур тузилманинг нуфузи тобора юксалиб бор- Жанубий Осиё билан тарихий ришталарни тик- минтақага ҳамда дунёга наф келтиради.
моқда: қатор араб давлатлари, жумладан, Миср, лашга эришаётган бўлса, ўз раислиги даврида Мамлакатнинг минтақавий хавфсизлик,
Мақола “ШҲТ оиласи” давлатлари, Осиё, Қатар, Саудия Арабистони, Баҳрайн, БАА ҳамда дунё аҳолисининг деярли ярмини бирлаштириб савдо-иқтисодий ва сармоявий ҳамкор- “Дунё” АА
Америка, Европа ва Африка мамлакатларида Араб давлатлари уюшмаси ШҲТга катта қизиқиш турувчи ташкилот нуфузи ошишига салмоқли ликни чуқурлаштириш, шунингдек, иқлим
араб, инглиз, француз, итальян, немис, рус, билдирмоқда. ҳисса қўшмоқда. Мазкур мақола ҳам Ўзбекис- ўзгаришига қарши курашиш ва ижтимоий
хитой, венгер ва бошқа тилларда чоп этилди. тон раҳбарининг ушбу эзгу мақсад йўлидаги ин- муаммоларни илгари суриш сингари маса-
Самарқанддаги тадбир, Президент Шавкат тилишларини ўзида яққол акс эттирган. лаларда ташаббускорлик нуқтаи назари-
Юқоридагилар билан бирга, давлатимиз Мирзиёев таъкидлаганидек, Ўзбекистоннинг дан етакчилик ўрни ҳаммага яхши маълум.
раҳбарининг Шанхай ҳамкорлик ташкилоти дўстлик ва очиқликка асосланган проактив
Самарқанд саммитига бағишланган дастурий ташқи сиёсатининг мантиқий давоми бўлишига ШҲТнинг бу ва бошқа масалалар юзаси-
аҳамиятга эга ушбу мақоласи хорижий ишонаман. дан йўналиши белгиланишида Ўзбекистон-
давлатларнинг сиёсий, илмий-академик нинг таъсири ташкилотга аъзо давлатлар
ва ишбилармон доиралари ўртасида катта томонидан ижобий баҳосини олди. ШҲТ
қизиқиш уйғотмоқда.

СЎЗ – САММИТ ИШТИРОКЧИЛАРИГА

ТАРА¯¯ИЁТ, ТИНЧЛИК ВА ²АМЖИ²АТЛИКНИНГ
ЯНГИ МАКОНИ ПАЙДО БªЛМО¯ДА

Бугун бутун Ўзбекистон, хусусан, Самарқанд шаҳри ШҲТ саммити шукуҳи билан Сайфиддин ЖЎРАЕВ, қарорлик ва тараққиётни таъминлашга
яшамоқда. Бу саммитнинг ўзига хос жиҳатлари кўп. Жумладан, ўзгараётган дунёда Тошкент давлат хизмат қилади.
ўзаро ишонч руҳи билан ривожланиш тенденцияларини ўзида қамраб олган нуфузли шарқшунослик университети
тадбир доирасида бир қатор йўналишларда муҳим келишувларга эришиш мақсад профессори, сиёсатшунос: Бу биргина ШҲТ макони кенгайиши
қилинган. Ташкилот маконининг кенгайиши йўлида ҳам катта қадам қўйилмоқда. билан ҳам янги мазмун касб этади. Гап
— ШҲТ саммити ташкилотга аъзо дав- Самарқанд саммитида Эрон Ислом Рес-
Мухбиримиз Самарқанд саммитида бевосита иштирок этаётган экспертларнинг нуфузли латлар ўртасидаги ўзаро дўстлик алоқа- публикасининг ташкилотга аъзо давлат
тадбир ва ундан кутилаётган муҳим воқеликлар ҳақидаги фикрлари билан қизиқди. ларини мустаҳкамлаш, аҳиллик ва ишонч мақомини олиш мажбуриятлари тўғриси-
муҳитини, барқарор ривожланишни таъ- даги меморандум имзолангани ҳақида кет-
Зилола ЮНУСОВА, минлашга қаратилган. Бу айни дамда энг моқда.
Ташқи ишлар вазирлиги ҳузуридаги долзарб масала, ўта муҳим воқеликдир.
Халқаро муносабатлар бўйича ахборот- Эрон Яқин Шарқ минтақасида тез та-
таҳлилий маркази бўлим бошлиғи: Бугун дунёда вазият тобора мураккаб- раққий этаётган мамлакатдир. Эроннинг
лашиб бормоқда. Айрим давлатлар ўрта- иқтисодий салоҳияти илмий ва техноло-
— ШҲТнинг Самарқанд саммити доирасида Ўзбе- сида келишмовчилик ва сиёсий можаро- Ўйлаймизки, бу галги саммит доирасида гик жиҳатдан жадал ўсиб бормоқда. Яна
кистон — Қирғизистон — Хитой темир йўли қурилиши лар юзага келмоқда. Бу жаҳон халқлари эришиладиган келишув ва маслаҳатла- бир эътиборли жиҳати, Эроннинг ташки-
лойиҳаси бўйича ҳамкорлик тўғрисида уч томонлама ҳаёти ва давлатлар иқтисодий тараққиё- шувлар нафақат ШҲТ маконида, балки лотга аъзо бўлиб кириши Ўзбекистон ва
битим имзоланди. тига салбий таъсир кўрсатяпти. Мана дунёнинг бошқа минтақаларида ҳам бар- Марказий Осиё давлатларини океанга,
шундай вазиятда ўзаро мулоқотга асос- яъни дунё бозорига яқинлаштиради. Бу
Йигирма йилдан ортиқ вақт мобайнида муҳо- ланган ҳамкорликда ишловчи платформа- ҳамкорлик савдо-сотиқ ривожланишига,
камада бўлган бу лойиҳанинг Самарқандда ўз га эҳтиёж сезилади. экспорт салоҳияти ошиши ва геогра-
ечимини топгани ҳам Ўзбекистон ташаббуслари- фияси кенгайишига, умуман, барча йў-
нинг нақадар аҳамиятли экани ва ўзаро боғлиқ- Шанхай ҳамкорлик ташкилоти ана налишлар истиқболига ижобий таъсир
лик тенденцияларига ҳамоҳанглигидан далолат шундай платформага айланиб бормоқда. кўрсатади.
беради.
Ўзбекистон – Қирғизистон – Хитой Рустам ҲАСАНОВ, омиллари нафақат ўзаро савдо-сотиқни,
Бу лойиҳа ҳақида гапирганда, биринчидан, Хитой- темир йўли ишга тушиши билан ҳозирги Прогнозлаштириш ва шу билан бирга, миллий ишлаб чиқариш
дан Ўзбекистон орқали Европага ва жанубий кори- масофа 900 километр қисқаради. Бу макроиқтисодий тадқиқотлар йўналишлари трансформация қилинишига
дорлардан Форс кўрфази давлатларига ташувларни дегани, масалан, Хитойдан Марказий институти лойиҳа раҳбари, эришиш мумкин бўлади.
амалга ошириш имкони пайдо бўлишига эътибор қа- Осиё орқали Яқин Шарқ ва Европа иқтисодиёт фанлари доктори,
ратиш зарур бўлади. Иккинчидан, мазкур лойиҳа ҳаёт- мамлакатларига товарларни 7-8 кунда профессор: ШҲТга аъзо давлатлар аҳолиси фаро-
га татбиқ этилиши билан ўзаро савдо географияси се- етказиб бериш имконини юзага келтиради. вонлигини ошириш учун Ўзбекистон томо-
зиларли кенгаяди. Албатта, бу товарларнинг ташқи бозорда — ШҲТнинг Самарқанд шаҳрида бўлиб ШҲТга аъзо давлатлар ташқи савдоси 33 нидан саноат кооперациясини рағбатлан-
рақобатбардошлигини оширади, ўз ўтаётган саммити, геосиёсий ва иқтисодий фоиз ўсиб, 8 триллион доллардан ошгани тириш бўйича таклиф этилган дастурнинг
Ўзбекистон — Қирғизистон — Хитой темир йўли навбатида, таннарх арзонлашишига ҳам вазиятнинг ҳозирги ҳолати ва кейинги ку- ҳам фикримиз тасдиғидир. қабул қилиниши иқтисодиётнинг таркибий
ишга тушиши билан ҳозирги масофа 900 километр таъсир кўрсатади. тилаётган натижаларни ҳисобга оладиган тузилишида ўзгаришларни таъминлаб,
қисқаради. Бу дегани, масалан, Хитойдан Марка- бўлсак, алоҳида аҳамиятга эга. Саммитда ШҲТнинг минтақалараро сав- янги ишлаб чиқариш салоҳиятларини юза-
зий Осиё орқали Яқин Шарқ ва Европа мамлакат- орқали Озарбайжонга, у ердан Туркия ва Европа мам- дони ошириш дастури имзоланиши кутил- га чиқаради.
ларига товарларни 7-8 кунда етказиб бериш имко- лакатларига, Эрон орқали эса Форс кўрфазига чиқиш Саммитда муҳокама қилинадиган энг моқда. Бунда ҳар бир аъзо мамлакатнинг
нини юзага келтиради. Албатта, бу товарларнинг имконини беради. муҳим масалалардан бири иқтисодий ҳам- ички имкониятлари ва ташқи ҳамкорлик ШҲТга аъзо давлатларнинг асрлар да-
ташқи бозорда рақобатбардошлигини оширади, ўз корликнинг янги жабҳаларини белгилаб вомида Буюк ипак йўли билан бирлашган,
навбатида, таннарх арзонлашишига ҳам таъсир олишдир. Шарқдан Ғарбга ва Ғарбдан Шарққа товар-
кўрсатади. лар ва хизматлар алмашинувини таъмин-
Жаҳон иқтисодиётининг бугунги янги ловчи транспорт артериясини шаклланти-
Мазкур келишув, аввало, Марказий Осиё давлатла- шароитида Шанхай ҳамкорлик ташкило- риш ва ишга тушириш ўзаро боғлиқликдаги
ри учун катта имкониятлар эшигини очади. Жумладан, тига аъзо мамлакатлар иқтисодий ҳамкор- улкан салоҳият мавжудлигини реал воқе-
минтақанинг транспорт транзити салоҳиятини яна- лик салоҳиятини ривожлантиришга катта ликка айлантиради.
да оширади, келажакда Ўзбекистонга Туркманистон эътибор қаратиш зарурлигини ҳаётнинг ўзи
тасдиқламоқда. 2021 йил якунларига кўра, “Янги Ўзбекистон” мухбири
Лутфулла СУВОНОВ ёзиб олди.

Жамият 52022 йил 16 сентябрь, 190-сон

ОРОЛБЎЙИ:

КРАУДФАНДИНГ ПЛАТФОРМАСИ
ОР¯АЛИ ²АР БИР НИ²ОЛ ЭЪТИБОРДА

Камолиддин ИДИРИСОВ, тон Республикасининг Мўйноқ, Бўзатов, ЯНГИЧА ЁНДАШУВЛАР
Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Қўнғирот ва Нукус туманлари ёшларига
Оролбўйи халқаро инновация маркази директори ижтимоий стартап лойиҳалар ишлаб Давлатимиз раҳбари Оролбўйини ку-
ўринбосари чиқиш бўйича билимларни эгаллашга затар экан, чўл ўсимликларини экишда
амалий ёрдам кўрсатилмоқда. Лойиҳа ҳам чуқур таҳлил ва илмий хулосалар-
Табиат гўзалликни севади, унга қанча меҳр берсанг, шунча доирасида қорақалпоғистонлик 20 на- га таянишимиз лозимлигини таъкидла-
гуллаб-яшнайверади. Бир вақтлар қовжираб ётган ер, фардан ортиқ ёшларнинг инновацион ди. Дарҳақиқат, илмий ёндашувлар —
қақраган чўлда ҳаёт қайнаётганини кўрганда хаёлимиздан ва стартап лойиҳаларини молиялашти- муаммоларнинг энг осон ечими. Чўлда
шу фикрлар ўтади. Қумлоқ жойда ҳам бемалол илдиз отиб, ришга 20 минг АҚШ доллари миқдорида ўрмонзор барпо этамиз деганимизда,
бўй чўзган ўсимликлар Орол фожиасини юмшатишга маблағ йўналтирилди. Ёшлар Оролбў- дастлаб бизга одамлар ишонмаганди.
қаратилган чора-тадбирларнинг пухта ўйлангани ва ўз йи аҳолисига енгиллик яратиш орқали Ҳар томонлама пухта ўйланган тадбир-
натижасини бераётганидан дарак. муаммонинг таъсирини камайтиришга ларни амалга ошириб, катта майдонда
бел боғлаган. “яшил қопламалар”ни барпо этиб, шуб-
Давлатимиз раҳбари минтақадаги Халқаро лойиҳалар доираси- ишга солса, шундагина эришилган нати- ги томонидан 30,4 гектар ер майдони ҳани ишончга айлантирдик. Яқин ўн йил
экоҳалокатнинг таъсирини чуқур ид- да илмий-тадқиқотлар олиб бориш Ичимлик сув танқислиги кузатилади- жани асраб-авайлашга ҳаракат қилади. ажратилди. Қувонарлиси, бугунги кунда ичида бу ерда экотуризмни ривожлан-
рок этган ҳолда, замонавий илм-фан мақсадида хорижлик ҳамкорлар ган Мўйноқ туманида босма кранлардан лойиҳада иштирок этиб, ўз ҳиссасини тирамиз. Бу ерда бўри, қуён каби ҳай-
янгиликларини сафарбар этиб, фожиа билан 2022 йилда Нукус туманида кўп фойдаланилади. Аммо улардан сув “Оролдаги боғим” агро-экотуризм ло- қўшиш истагида бўлганларнинг сони вонлар пайдо бўла бошлаганидан ҳам
оқибатларини юмшатиш ва келажакда Оролбўйи халқаро инновация мар- олиш жисмоний меҳнат талаб қилгани йиҳаси ана шундай мақсадни кўзлаган. ортиб бормоқда. маълумки, жониворлар учун ҳам қулай
содир бўлиши тахмин қилинган бошқа кази қошида ўсимликлар уруғлари боис, ёши катта инсонлар учун ноқулай- Мазкур лойиҳа бутун дунё вакиллари шароит яратилмоқда. Бизнинг олдимиз-
ҳалокатларнинг олдини олиш мақсади- генбанки билан таъминланган ла- лик келтириб чиқариши табиий. Артур ва маҳаллий аҳолини Орол денгизининг Галофитлар оқсил га Оролбўйининг флора ва фаунасини
да 2018 йил 16 октябрда “Ўзбекистон боратория, ёш олимлар, тадбиркор- Утегенов бундай қурилмаларни ишла- қуриши оқибатларини енгиб ўтишда қат- моддасига бой яхшилаш бўйича 5 йиллик миллий дас-
Республикаси Президенти ҳузуридаги ларни қўллаб-қувватлаш мақсадида тишни енгиллаштириш учун оддий ма- нашишга ундайди. Бу орқали уларда тур ишлаб чиқиш вазифаси қўйилди.
Оролбўйи халқаро инновация маркази- бизнес-акселератор ўқув маркази териаллардан шамол гибрид насосини ҳудудга алоҳида меҳр уйғониши бароба- Табиатда галофит, яъни шўрланган Албатта, ҳар қарич ернинг ҳолати ва
ни ташкил этиш тўғрисида”ги қарорни ва технопарк ташкил қилингани со- яратди. Шамол кучи ва гибрид насос ус- рида аҳоли турмуш даражасини янада ерларга мослашган ўсимликлар ўса- имкониятларини ўрганиб, кутилган на-
имзолаган эди. ҳада ёшларнинг иштирокини янада кунасидан фойдаланиб сув олишда ҳеч яхшилашга ҳисса қўшади. Шу мақсадда ди. Улардан ҳосил олиш ва қишлоқ тижага эришамиз.
кенгайтирди. қандай жисмоний куч талаб қилмайди. кўкаламзорлаштириш лойиҳаси ярати- хўжалиги маҳсулотлари сифатида
Ҳужжат шўрланган ерларда илмий Қурилма томорқа экинларини суғориш- либ, краудфандинг (аҳоли томонидан фойдаланиш анча яхши самара бер- Давлатимиз раҳбари чўл ўсимлик-
тадқиқот ва амалий ишлар кўламини Сув сатҳи тупроқ да ҳам ёрдам беради. Ишлатиладиган молиялаштириш) платформаси ишга ту- моқда. Япония ҳукумати ва Оролбў- ларини кўпайтиришга алоҳида эътибор
кенгайтириш баробарида экотизим- капиллярлари орқали хомашёлар маҳаллий бўлиб, ортиқча ширилди. Ҳар битта иштирокчи дарахт- йи халқаро инновацион маркази қаратганида катта маъно бор. Атроф-
ни яхшилаш ҳамда илғор тажрибалар, харажат ҳам талаб қилмайди. ларни хоҳлаган миқдорда сотиб олиб, ҳамкорлигида амалга оширилаётган муҳит экологик ҳолатини яхшилашда
янги лойиҳаларни жорий этишда муҳим кўтарилади Марказ ҳудудидаги “Мўйноқ” илмий-ҳо- “SATREPS — 2022” (Барқарор ривож- “яшил қоплама”лар алоҳида аҳамият-
дастур бўлди. Кўрилаётган чоралар Нукуслик Азада Бекниязова томони- силот участкасига экиши мумкин. Боғ- ланиш йўлидаги илмий тадқиқот ва ли. 10-14 метр секунд тезликдаги ша-
нафақат ушбу жойга туташ ҳудудлар, Оролбўйи халқаро инновация марка- дан амалга оширилаётган лойиҳа эса нинг барқарор қўриқланиши ва ҳар битта технологик ҳамкорлик) дастури гало- моллар сабаб юзага келадиган қум бў-
балки бутун минтақа ҳаёти учун муҳим. зи томонидан тупроқ остидан суғориш маиший чиқиндиларнинг табиатга зара- экилган ниҳолни парваришлашга масъул фит ўсимликларидан маҳаллий чорва ронлари натижасида ҳаво таркибида
Ахир кучли шамол таъсирида ҳавога кў- тизимини жорий этиш бўйича лойиҳа иш- рини камайтириш ва яхшигина даромад ходимлар ажратилган. Махсус дастурга ёки парранда учун ем олиш, ҳатто чанг миқдори меъёрдан 5, 9 баробар
тарилган тузли чанг бўронлари чегара- лаб чиқилиб, Марказ қошида 500 метр манбаи бўлиши билан аҳамиятли. Плас- қайси дарахт кимга тегишли экани ҳақи- аҳоли рациони учун ҳам маҳсулотлар кўпайиши аниқланган. Саксовул, черкез
ларни писанд қилармиди. квадрат майдонда янги инновацион су- тик идишлар тупроқ қатлами учун жуда даги хабарлар жойланади. Маълум вақт яратиши билан аҳамиятли. Орол ҳав- каби ўсимликларни кўпайтириш орқали
ғориш тизимига эга иссиқхона қурилди. катта зиён келтиради. Йўлларда ташлаб ўтгач, иштирокчилар ўзларининг ниҳол- засида табиий ўсаётган ўсимликлар- кўчма қумларни жиловлаш мумкин.
Айтиш жоиз, саҳрони дарахтзорга Тупроқ остидан суғориш — сизот, яъни кетилган бундай идишлар, қоғоз қути- ларини Орол денгизи ҳудудига кўчириб нинг ген маълумотларини ишга со-
айлантириш, яйловларни ривожланти- ер остидан сизиб чиқадиган сув сатҳини ларни кўрганда дилимиз хира бўлади. ўтқазади. Агар ўзи келолмаса, марказга лиш, шўрланиши юқори бўлган бошқа Экологик муаммолар башариятга
риб, қурғоқчиликни бошқариш ҳамда тупроқ капиллярлари орқали ўсимлик Аммо қайта ишлаш орқали улардан кўз- ниҳолларни транспортда юбориши мум- ҳудудларда ўсадиган ўсимликларни тегишли, десак муболаға бўлмайди.
иқлим ўзгаришларига мослашувчанлик- илдизи жойлашган қатламга кўтариш- ни қувнатадиган буюмлар тайёрлашда кинлиги ҳақида хабар жўнатади. олиб келиб кўпайтириш устида тадқи- Инқирозни имкониятга айлантиришга
ни белгилашга қаратилган лойиҳалар ни англатади. Ўсимлик тури ва иқлим фойдаланиш мумкин. Лойиҳа муалли- қотлар олиб боряпмиз. қаратилган лойиҳаларимизга чет эл-
Орол денгизи ҳавзасини экологик соғ- шароитидан келиб чиқиб, сувни зарур фи мана шундай маҳсулотлардан товуқ Лойиҳа доирасида “Мўйноқ” тажри- ликлар ҳам катта қизиқиш билдирмоқ-
ломлаштиришга хизмат қилмоқда. жойда ушлаб туришни кўзда тутадиган инкубаторлари ҳамда эсдалик совғалар ба-ишлаб чиқариш участкасида 1,8 гек- Чўл шароитида ўсимликларни етиш- да. Жорий йилнинг 15-18 август кун-
мазкур лойиҳа озиқ-овқат маҳсулотлари ясашни йўлга қўйган. Бежирим буюмлар- тар майдон ажратилган бўлиб, бугунги тириш қўшимча сув ресурсларини та- лари Германиядаги Тупроқшунослик
Албатта, атроф-муҳитга таъсири етиштиришда “камроқ сув билан кўпроқ га талаб юқори. Аҳамиятлиси, маҳаллий кунга қадар 17 турдаги жами 3500 га лаб қилади, деган тушунча бор. Бундай институти директори Георг Гуггенбер-
катта, узоқ муддатли муаммоларни ҳал ҳосил” тамойилига асосланади. Нати- аҳолидан хомашё — чиқиндиларни йи- яқин дарахт кўчатлари парваришлан- жойларда аграр соҳани ривожланти- гер бошчилигида Ганновер универси-
қилиш учун инновация ва янгича ён- жаларга қараб мазкур усулни деҳқон ва ғиб олиб, экологик муаммони бартараф моқда. Бундан ташқари, Орол денги- риш орқали яна табиатга зиён етказил- тети талабалари Оролбўйи халқаро
дашувлар талаб этилади. Шўрланган фермер хўжаликларига ҳам жорий этиш- этишга кўмаклашяпти. зининг қуриган тубидан ажратилган 42 майдими, деган савол пайдо бўлиши инновация маркази ходимлари билан
ерларда экинларни суғоришда сувнинг ни режалаштирганмиз. гектар майдонда 42 минг туп саксовул, табиий. Галофит ўсимликларининг биргаликда Нукус ва Мўйноқ туман-
туз балансини яхшилаш учун туятикан, 2022 йилнинг биринчи чорагида қандим ва терескен кўчатлари ўтқазил- ажойиб хусусияти бор: улар айнан шўр- ларида ўқув амалиётини ўтади. Ўқув
ширин қизилмия каби ёввойи ўсимлик- Ёғингарчиликнинг мунтазам эмас- UNICEF билан ҳамкорликда ёшлар ўр- ди. Ўтган йили Мўйноқ тумани ҳокимли- ланган ерларда ўсиб, ортиқча сув та- амалиёти Қозоғистон ва Ўзбекистон-
лар маданийлаштирилиб, “Саманбай” лигини ҳисобга олган ҳолда, ёмғирли тасида ижтимоий инновациялар ва тад- лаб қилмайди. Айримлари ўзига тузни нинг тупроқ ва сув ресурслари, улар-
тажриба синов майдонига турли мамла- деҳқончиликни барқарорлаштиришга биркорликни ривожлантириш бўйича тортиб олиб, тупроқни тозалайди. Чўл дан фойдаланиш ва юзага келаётган
катлардан келтирилган киноа, амарант, қаратилган бундай услублар дарё сув- “Upshift 2022” ва “Generation Unlimited шароитида етиштириладиган ўсимлик- экологик муаммолар, шунингдек, яна-
буфел ўти, кўк тариқ, донли жўхори на- ларини тежаб, қўшимча сифатида си- 3.0” халқаро челленжи амалга оши- ларда оқсил моддаси кўп бўлгани боис, да барқарор бошқарув вариантларини
муналари синовдан ўтказилмоқда. зот сувларидан фойдаланишга имкон рилди. Ушбу лойиҳани амалга ошириш чорвачиликка сарфланадиган харажат- ишлаб чиқишга қаратилган.
беради. бўйича Мўйноқ, Қўнғирот ва Бўзатов ту- лар иқтисод қилинади.
Хитой Фанлар академиясига қараш- манларининг 50 нафардан ортиқ ёшла- Инновацияларни жорий этиш бизга
ли Синьцзян Экология ва география Таъкидлаш жоиз, Оролбўйи халқаро ри ижтимоий ва тадбиркорлик кўникма- Оролбўйига инвестицияларни жалб қи-
институти билан ҳамкорликда “Саман- инновация маркази Инновацион ривож- ларига ўқитилди. лиш ва Орол денгизи инқирозининг оқи-
бай” участкасида бир гектар майдонга ланиш вазирлиги билан ҳамкорликда батларини бартараф этиш, Оролбўйи
пахта, 0,5 гектар майдонга қовун ва тар- 2021 йилда ImkonLab (UPSHIFT) — Краудфандинг аҳоли минтақасидаги экологик вазиятни бар-
вуз уруғлари экилди. “Мўйноқ” участка- ижтимоий инновациялар ва ижтимоий иштирокини кенгайтиради қарорлаштириш, чўлланиш ва экологик
сида 1,7 гектар ерга галофит ўсимлик тадбиркорлик учун кўникмаларни ри- миграциянинг олдини олиш, ижтимоий-
уруғлари тажриба-синов учун экилди. вожлантириш дастурини ишга туширди. Инсон табиатан шундай: қачонки ўзи иқтисодий ривожланиш ва иқлим ўзга-
Қувонарлиси, бу экин майдонларида Унинг натижаси ўлароқ, Қорақалпоғис- ҳам меҳнат қилса, ақлий салоҳиятини ришига мослашиш, экотуризмни ривож-
томчилатиб суғориш тизими ва кичик лантириш ва бошқа тадбирларни амалга
метеостанция ташкил этилди. Шамол тезлиги ва ошириш имкониятларини очиб беради.
қум учишини инобатга
Ишонч билан айтиш мумкинки,
олиш зарур Марказнинг маҳаллий ва хорижлик
ҳамкорлари билан шериклик муноса-
Жорий йил 23 февраль куни Прези- батлари албатта ижодий ютуқларнинг
дентимиз Қорақалпоғистон Республика- янги чўққиларига чиқади. Биргаликдаги
сига ташрифи чоғида Орол денгизининг саъй-ҳаракатлар туфайли Халқаро ин-
қуриган тубига бориб, бепоён чўлни ўр- новация маркази Оролбўйини экологик
монзорлаштиришга қаратилган барча инновациялар ва технологиялар зона-
ҳаракатлар илмий асосланган бўлиши, сига айлантириш учун ягона платфор-
ўсимликларнинг генетикасини ўрганиб, мага айланади.
шамолнинг тезлигию қумнинг учишига
қараб янги навларни танлаш ва кейин- 2022–2026 йилларга мўлжалланган
ги босқичда чорвачиликни ривожланти- Янги Ўзбекистоннинг тараққиёт страте-
риш бўйича кўрсатмалар берди. гиясининг олтинчи йўналишида Орол
денгизининг қуриган тубида қўшимча
500 минг гектар яшил майдонларни бар-
по этиб, 2026 йил якунига қадар ҳудуд-
нинг 78 фоизини ана шундай майдонга
айлантириш асосий мақсадлардан бири
этиб белгиланган. Демак, бу масканлар
янада гуллаб-яшнайди. Албатта, мазкур
муаммоларни бартараф этиш бўйича
амалга оширилаётган чора-тадбирлар-
ни тизимли амалга оширишда барчамиз
ўз ҳиссамизни қўшишимиз керак.

БУГУНГИ КУН ҚАҲРАМОНЛАРИ

²АРАКАТ ВА ТАЖРИБА

ТАДБИРКОРЛИКДА МУВАФФАҚИЯТ МЕЗОНИ

Баҳром Йўлдошев тадбиркорлик фаолиятини бошлаганида Айни кунларда Баҳром Йўлдошев творог, сузма, қуритилган сут ва йогурт
ҳали анча ёш эди. Дастлаб бозор ёнида кичик бинони ижарага Нукус деҳқон бозори ёнида катта сав- тайёрлаяпмиз, — дейди “Нукус Дели-
олиб, озиқ-овқат маҳсулотлари савдосини йўлга қўйди. Бозор до мажмуасини қуриб, фойдаланишга ша” корхонаси иш юритувчиси Жасур
иқтисодиёти шароитида қайси соҳани танламанг, кучли рақобат туширди. Полвонов. — Нафақат Оролбўйи, балки
мавжуд. Ана шу муҳитга мослашиб, бозорда ўз ўрнини топа олган қўшни вилоятларга ҳам маҳсулот етка-
ишбилармоннинг иши юришади. — 2019 йили ушбу лойиҳа учун зиб беряпмиз.
банкнинг 25 миллиард сўм кредити-
Баҳром ҳам дастлабки пайтда ўзини Ишлари аста-секин юришаётган дан фойдаландик, — дейди тадбир- Баҳром Йўлдошев ўтган йили Аму- сингари тадбиркорларни бугунги кун- Бу эса Оролбўйида тадбиркорлар
кучли синовлар кутиб турганини яхши тадбиркор “Табассум Нукус” умумий кор. — Бугунги кунда бу ерда 270 дан дарё туманида “Амударё” кластери- нинг ҳақиқий қаҳрамонлари дейиш сафи кенгайиб, одамлар турмуш фа-
англарди. 2006 йил молиявий қийинчи- овқатланиш корхонасини ташкил ортиқ тадбиркор ижарада иш юрит- ни ҳам ташкил этди. Ғаллачиликка мумкин. ровонлиги янада юксалишидан дарак
ликлар сабаб ўз фаолиятини тўхтатган этди. Бу борада ҳам унга омад кулиб моқда. ихтисослаштирилган кластер Қипчоқ беради.
Нукус сут заводини ижарага олди. боқди. маҳалласидаги ун заводига умумий Умуман олганда, Қорақалпоғистон-
Корхона тадбиркорлик фаолиятини қиймати 750 минг долларлик замо- да тадбиркорликни ривожлантириш Минажатдин
— Катта бино бўм-бўш ётарди. Ус- — Йиллик айланма маблағимиз кенгайтириб, Чимбой, Хўжайли ва Шу- навий технологик линия келтириб дастурлари доирасида йил якунига қа- ҚУТЛИМУРАТОВ,
куналари эса эскирган. Умуман талаб- 25 миллиард сўмдан ошиб кетди, — манай туманларида ҳамда Нукус шаҳ- ўрнатди. Демак, келгусида етишти- дар қўшимча равишда 200 миллиард “Янги Ўзбекистон” мухбири
га жавоб бермасди, — дейди Баҳром дейди “Табассум Нукус” масъулияти рида бир нечта савдо шохобчалари рилган буғдой шу ернинг ўзида қайта сўм кредит ажратилиши кутилмоқда.
Йўлдошев. — 2008 йили кредит олиб, чекланган жамияти иш бошқарувчиси очди. Айни пайтда мазкур тадбиркорлик ишланади.
бинони аукционда сотиб олдим. Даст- Шаҳноза Шомуротова. — Мижоз ҳами- тузилмасида ишлайдиганлар сони 500
лаб музқаймоқ ишлаб чиқаришни йўлга ша ҳақ, деган нақл жамоамиз шиорига кишига етди. Юзлаб оилалар бандлигини таъ-
қўйдим. айланган. минлаб, бозорларимиз тўкинлигига
— Корхонамизда ҳар куни 5 тонна- хизмат қилаётган Баҳром Йўлдошев
гача кефир, қатиқ, қаймоқ, сметана,

6 2022 йил 16 сентябрь, 190-сон Маънавият

БОҚИЙ МЕРОС Бахшилар нафақат ўтмишимизнинг акс-садоси,
балки бугуннинг жарангдор овозидир.
Шавкат МИРЗИЁЕВ,
Ўзбекистон Республикаси Президенти

БАХШИЧИЛИК

миллий маданиятимизнинг ºзига хос
ташриф ¿о¢озига айланяпти

САНЪАТИМИЗДАН ЯНАДА ҒУРУРЛАНИБ КЕТДИК

Бугун халқимиз орасида номи тилга туша бошла- интернет имкониятларидан самарали фойдаланиш, Улуғбек АБРАЕВ: Хушвақтов билан янги йўналиш устида миллий таомлар тортдик. Қўй гўштининг
ган қайси бир спортчи, санъаткор ёхуд илм кишиси- фольклор асарларининг аудио ва видео вариантла- ишладик. Ота-боболаримиз айтиб келган мазаси оғизларида қолган шекилли, жуда
дан келгуси режаларини сўраманг, Ўзбекистонни бу- рини кўпайтириш мақсадга мувофиқдир”. — Интернет имкониятлари чексиз бўлган мақоллар, кундалик ҳаётимизда бўладиган тотли экан, дейишди. Ҳам таом, ҳам калом
тун дунёга танитсам, дейди. Бу борада спортчиларни бугунги кунда одамлар соддалик, самимий- ҳолатларга доир шеърлар яратиб, терма- деганларидек, танишувдан сўнг суҳбати-
етакчи ўринга қўйишимизга асос бор, зеро, ҳеч нарса Шунингдек, Президентимиз ўша куни оммавий ма- ликка йўғрилган чиқишларни илиқ қабул лар қилдик. Япон дўстларимиз Аброрни миз қизигандан-қизиди. Дўстларимиз чан-
мамлакатни спортчалик тез дунёга танита олмаслиги даният, шоу-бизнеснинг таъсири кучайиб бораётган қиляпти. Бахшичилик, фольклор ҳам кўп- интернетда кўриб, ижро услуби, оҳанглари- қовузу дўмбирамиз, мақолларимиз билан
ўз исботини топган. бир пайтда ҳар қандай миллий маданиятнинг булоғи лаб инсонлар ҳаётининг мазмунига айла- ни ёқтириб қолибди ва у билан боғланибди. танишишди. Достонларимизда келадиган
бўлган фольклор санъатига қизиқиш сусайгани сир ниб қолди, дейиш мумкин. Шундай экан, бу Шогирдим “куйларимни устозим созлаб бе- сўзлар борасида суҳбатлашдик. Сайёҳлар
Назаримда, санъатга ҳам шундай баҳо берса эмаслигини алоҳида таъкидлаган, бахшичилик санъ- ноёб санъатларни асраб-авайлаб, аслини ради”, деб менинг номимни айтибди. Улар билан келган опа кучли балетмейстер
бўлади. Айниқса, кейинги йилларда санъат ва ма- атини миллий маданиятнинг ўзига хос ташриф қоғо- бузмаган ҳолда ёш авлодга етказишимиз биз билан яқиндан танишиш, шу баҳона экан. Онасининг соғлиғи яхши эмаслиги
даният соҳасини ривожлантириш йўлидаги тизимли зига айлантириш учун биргаликда жиддий иш олиб керак. Бу борада, албатта, устозлар масла- Сурхондарёга ҳам бориб, ўзбекнинг кўпка- боис, у учун бир саҳна тайёрлашни, рақ-
ишлар, соҳа вакилларига яратилаётган қулайлик- боришимиз кераклигига урғу берганди. ги биз, ёшларга ғоят зарур. Зеро, улардан, рисини кўриш истагини билдирган. Шунинг сида эса Аҳрор бахши оҳангидан фой-
лар халқаро муносабатларда ўз самарасини беряп- аввало, ҳаёт сабоқларини, қолаверса, бах- учун аввал Сурхондарёда бўлиб, кўпкари даланишни ният қилибди. Кейинги йилга
ти. Ахир ўзингиз ўйланг, ҳали ўзи ҳам талаба бўлган Давлатимиз раҳбари ўзбек миллий фольклор шичилик илмига доир кўплаб муҳим жиҳат- томоша қилишди, тўйларда бахшилар иж- режалаштираётган концерт дастурига
ёш бахшимизнинг шогирдига ҳавас қилиб япония- санъатини чуқур ўрганиб, уни дунё миқёсида кенг ларнинг асл моҳиятини ўрганамиз. росини эшитишди. Қашқадарёга келиб, шо- бизни таклиф қилди. Насиб этса бора-
ликлар “устозинг билан танишайлик”, деб Ўзбекис- тарғиб этиб келаётган кореялик, германиялик, тур- гирдим билан учрашганида, Аҳрор: “Сиз- миз, деб яхши ният қилдик. Энг қувонар-
тонга келса... киялик олимларга самимий миннатдорлик билдирга- Устозларимиз фольклор қўшиқларни ларни устозимнинг уйига олиб бораман. лиси, японлар биздан илҳомланиб, эски
ни, албатта, япониялик мутахассисларни ҳам илҳом- эстрадага солишда достонлар ичидаги Қандай ижод қилади, нималардан фой- япон миллий мусиқаларини эстрадага
Японияликларнинг қадим воҳаларимиз аро лантирган, уларни бебаҳо бойлигимизни яқиндан шеърлардан фойдаланган. “Ниҳол” муко- даланади, ҳамма-ҳаммасини билиб ола- солишни мақсад қилибди. Шу орқали
ташрифию бахшиларимиз билан узундан-узоқ гу- ўрганишга ундаган кўринади. Зеро, меҳмонлар би- фоти совриндори бўлган шогирдим Аҳрор сизлар”, деб бизникига бошлаб келибди. улар ҳам япон ёшларида миллийликка
рунглари ҳақида гап бошлашдан аввал 2019 йили лан Сурхону Қашқадарёда ҳамсуҳбат бўлиб, дўстлик Ўзбекча лутф ила меҳмонларга қўй сўйиб, муҳаббатни оширмоқчи.
Сурхондарёда бўлиб ўтган Халқаро бахшичилик ришталарини боғлаган бахшиларимиз бу ҳақда тўл-
фестивалида давлатимиз раҳбарининг бахшичилик- қинланиб гапирди. ДОСТОНЛАРИМИЗ ЯПОНИЯДА ЯНГРАСА... эътиборни кўрмаганман. Бугун бахшичи-
ни дунёга танитиш билан боғлиқ қуйидаги гапларини лик бўйича алоҳида факультетлар, кафед-
яна бир бор эсга олишни жоиз топдик: ралар очилди. Қашқадарё, Сурхондарё,
Хоразм, Самарқанд, ҳатто Намангандан
“Бахшичилик соҳасида шаклланган ижодий мак- Илҳом НОРОВ: достонларимиз япон ёшлари тилида янграса ҳам бахши бўламан деган йигит-қизлар ке-
таблар, “устоз-шогирд” анъаналарини қайта тиклаш борми, бахшиларимиз янада жўшиб кетади.
ва ривожлантириш, бахши-шоирлар, фольклор- Таржимон менга “меҳмонлар “Алпомиш” либ таълим оляпти.
шунос олимлар, ўқитувчи ва мутахассисларнинг — Икки ҳафтача юртимизда меҳмон достонининг шўх ва қайғули, ўйноқи жой- Бир наманганлик қиз Сурхондарё ус-
ижодий ва илмий фаолиятини ҳар томонлама рағ- бўлган япониялик Акико Китамуро, Хироа- лубини ўрганиш учун бир йил Сурхон
батлантириш, маданият ва санъат муассасалари ки Йокояма, Сийко Вадзаки билан дилдан ларидан айтиб беришингизни сўрашяпти”, шевасини ўзлаштирибди. 500 бетлаб
қошида бахшичилик тўгараклари ташкил этиш, суҳбат қилдик. Бахшичилик санъатидаги деганида, ҳам дўмбира билан, ҳам дўмби- достон ёдлабди. Водийга ҳам бахшичи-
бахши-шоирлар ижодига кенг йўл очиб бериш, ички овозларга, айниқса, ўйноқи услубда расиз ижро қилиб бердим. Чунки бахши- лик санъатини тарғиб қиламан, ёшлар-
тўй-томошалар, турли байрам ва маданий тадбир- айтишлар, нолаларни ўрганиш учун Ўз- ларнинг ҳақиқий овозини эшитмоқчи бўл- ни бахшичиликка қизиқтираман, деяпти.
ларда уларнинг доимий иштирокини таъминлаш, бекистонга келишибди. Бастакор йигит ва сангиз, дўмбирасини олиб қўйиб айттиринг, Бошқа факультетлардан бахшичилик
шу йўналишда халқаро ҳамкорликни кучайтириш, балетмейстер опа олийгоҳда таълим олар дейишади. Баъзи бахшилар дўмбирасини факультетига ўтаман, деб ҳаракат қи-
ўзаро тажриба алмашишни йўлга қўйиш, бахшичи- экан. 2019 йилги Халқаро бахшичилик олиб қўйсангиз, айта олмайди-да. лаётган ёшлар ҳам йўқ эмас. Бу, албат-
лик санъатини кенг тарғиб этиш учун ахборот-ком- санъатини онлайн тарзда тўлиқ кузатиб, та, қувонарли.
муникация технологияларидан, телевидение ва Президентимизнинг фольклорга бўлган Болалигимдан бахшичиликка кириб кел-
ган бўлсам, бу санъатга бугунги кундагидек
ТАМАДДУН
эътиборидан ҳайратга тушишибди. Ҳа, дунёга кўз-кўз қилгулик ноёб фольклоримиз бор. Уни асраб-авайлаш, келгуси ав-
Меҳмонлар сурхондарёлик, қорақал- лодларга безавол етказиш борасида давлат миқёсида қилинаётган ишлар Ўзбекистони-
поқлик, қашқадарёлик бахшилар тилидан мизнинг маънавий-маърифий жиҳатдан ҳам жаҳонда мустаҳкам ўрин эгаллашига пухта
термалар, достонларни ёзиб олди. Япония- замин яратаётир.
га боргач, албатта, талабаларга ўша дос-
тонларни ўргатишни режа қилишди. Агар Муножат МЎМИНОВА,
“Янги Ўзбекистон” мухбири

БУЮКЛАР ²АЁТИ — ИБРАТ МАКТАБИ қиёслади, улардан ўрнак ва намуналар олимнинг фақат 28 та асаригина маъ-
олишга чақирди. Эрон фольклори на- лум. Қолганлари бизгача етиб келмаган
“Аммо… туйнукдан ногаҳон узилиб ва талабаларни уларнинг ҳаётий фао- муналарининг араб тилига таржимала- ёки ҳали топилганича йўқ.
тушган бу тош! Қумғон жўмрагидан оқиб лиятини чуқур ўрганишга даъват этиб рини яратди. Шу боис, мутафаккирнинг
тушган бу бир неча томчи сув! Ажабо, келаман. Чунки буюкларнинг ҳаёт ва адабиётшунос, таржимон сифатидаги Қадимий ёдгорликларни ўз ҳолида
жуда оддийгина бу ҳодиса Беруний миясида ижод йўли ибрат, ҳикматга тўла. фаолиятини чуқур ўрганиш олдимиз- сақлаш жуда муҳим. Зарур чоралар
кўпдан бери айланиб юрган мураккаб да турган катта вазифалардан бири. кўрибгина уларни вақт таъсиридан
муаммога кутилмаган бир тиниқлик Давлатимиз раҳбари қарорида улуғ- Қолаверса, барча асарларини тўплаш асраб қолишимиз, келажак авлодга ет-
киритди! Кўпдан бери жавоҳирлар ҳақида вор ишлар кўзда тутилган. Абу Райҳон асосида босқичма-босқич тўлиқ асар- казишимиз мумкин. Ҳужжат билан ал-
китоб ёзишни ўйлаб юрган аллома учун бу Беруний меросини ўрганиш мақсадида лари ўзбек, қорақалпоқ, рус, инглиз, лома илмий-ижодий меросига мансуб
тасодиф маъданлар оғирлигини ўлчаш учун халқаро миқёсда кенг кўламли илмий араб ва форс тилларида нашр этила- қўлёзма ва бошқа маданий бойликлар-
тарозу ясаш борасидаги хаёлларининг бир изланишлар олиб бориш ва натижала- ди. Беруний ҳаётига оид маълумотлар, ни реставрация қилиш масалаларига
тўхтамга келишига туртки бўлади. рини эълон қилиш, шу мавзуда илмий, илмий-маърифий асарлари жамланган алоҳида эътибор қаратилди. Демак,
“Бу тарозу шундай нозик ва “сезгир” бадиий-публицистик асарлар яратиш, мобиль илова эса аллома ижодининг буюк олимнинг бизга номаълум асар-
бўлсинки, бир мисқолнинг ўндан бирини хорижий олимлар асарларини ўзбек ва янада кенг оммалашишига хизмат ларини излаб топиб, тадқиқ қилиш,
ҳам аниқлай олсин!” қорақалпоқ тилларида нашр қилиш ре- қилади. нашр эттириб, тарғиб қилиш галдаги
жалаштирилиши жуда асосли. Чунки муҳим вазифамиздир. Фанлар акаде-
Одил Ёқубовнинг “Кўҳна дунё” рома- қилаётган етакчи халқаро илмий мар- хатига киритилгани ҳам дилимизга шукуҳ мазкур ишларни амалга ошириш учун Юртимиз — сайёҳлар талпинадиган миясининг Қорақалпоғистон бўлими ва
нидан келтирилган ушбу парча алло- казлар билан яқин ҳамкорлик ўрна- бағишлайди. Бу чинакам байрам бўлади. барча имкониятлар мавжуд. Маълумот диёр. Қарор Абу Райҳон Беруний номи Хоразм Маъмун академиясининг мод-
манинг кузатувчанлигини, тасодифий тиш мақсадини кўзлайди. ва материаллар етарли. билан боғлиқ обида ва қадамжоларни, дий-техник базасини мустаҳкамлаш,
ҳолатлардан ҳам илмий хулосалар чи- Мен узоқ йиллардан буён олий таъ- жумладан, унинг шарафига ўрнатил- музей ашёларини реставрация ва кон-
қаришга интилишини кўрсатади. Абу Райҳон Беруний таваллуди- лим соҳасида ишлайман. Буюк мута- Беруний астрономия, астрология, ма- ган ёдгорлик мажмуаларини мукаммал сервация қилишга ихтисослашган ла-
нинг 1050 йиллигини тантана қилиш факкир ва қомусий олимлар шахсияти тематика, геодезия, геология, минера- таъмирлаш ва ҳудудларини ободон- боратория ташкил этиш ва замонавий
Абу Райҳон Беруний ўз даврининг ЮНЕСКОнинг 2022-2023 йилларда ни- ҳамда фаолиятига доир маълумотлар- логия, география, арифметика, тиббиёт, лаштириб, “Буюк Беруний мероси” хал- жиҳозлар билан таъминлаш соҳада
етук билим соҳиби, буюк мутафаккири шонланадиган халқаро юбилейлар рўй- га жуда катта қизиқиш билан қарайман фармокогнозия, тарих, филология ма- қаро сайёҳлик йўналишларини йўлга фаолият юритаётганларнинг ўз мақ-
ва қомусий олими эди. Ўнлаб асари би- салаларига оид қатор рисолалар яратди қўйишни ҳам кўзда тутади. Шунингдек, садларига эришишида катта кўмакчи
лан дунё фани тараққиётига улкан ҳис- ва санскрит тилидан арабчага, араб ти- Қорақалпоғистон Республикаси Беру- бўлади.
са қўшган аллома ижодини янада кенг лидан санскрит тилига таржималар қил- ний туманида 2023 йил якунига қадар
ва чуқур ўрганиш борасида бугун янги ди, бадиий ижод билан ҳам шуғулланиб Абу Райҳон Беруний мажмуасини қу- Улуғ шахслар муайян миллатга ман-
давр бошланмоқда. Бунга жорий йил шеърлар ёзди. Берунийнинг илм-фанга риш ҳам белгилаб қўйилган. Ишона- суб бўлса-да, уларнинг даҳоси бутун
25 августда Президентимиз имзолаган қизиқиши ёшлигиданоқ кучли бўлган. мизки, бу маскан илмий-маърифий инсониятга зиё таратиб туради. Так-
“Буюк мутафаккир ва қомусий олим Абу Машҳур олим Абу Наср ибн Ироқ Ман- ишлар амалга ошириладиган маданий рорланмас истеъдод эгалари — улуғ
Райҳон Беруний таваллудининг 1050 сур қўлида таълим олади. Ибн Ироқ фа- объектга айланади. мутафаккирлар, салоҳиятли олимлару
йиллигини халқаро миқёсда кенг нишон- лакиёт ва риёзиётга оид бир қанча асар- адибларимиз туфайли халқимиз жаҳон
лаш тўғрисида”ги қарор асос бўлади. лар ёзиб, шулардан 12 тасини Берунийга Беруний фаннинг ҳамма соҳалари- саҳнида бугун ўзининг муносиб қиёфа-
бағишлаганидан ҳам маълумки, устоз- да самарали ижод қилган. Унинг ил- сига эга. Аждодларимизнинг ушбу бе-
Бу ҳужжат илк Ренессанс даври нинг шогирдига ҳурмати баланд бўлган. мий мероси жуда кенг ва ранг-баранг. такрор тарихий ва маънавий меросини
ёрқин намояндасининг илмий-маъ- Олимнинг бу соҳадаги ишларини ҳам Илмий иш соҳасидаги зўр қобилияти асраб-авайлаш давлат сиёсати дара-
рифий меросини янада чуқур ўрга- чуқурроқ ўрганиш, тарғиб қилиш бугунги кўпчилик замондошлар ва кейинги жасига кўтарилгани барчамизга улкан
ниш ва кенг тарғиб қилиш, энг му- кун учун жуда муҳим ва долзарбдир. олимлар томонидан эътироф этил- масъулият юклаб, илмий изланишлар-
ҳими, ушбу йўналишда тадқиқотлар ган. Музаффар Хайруллаевнинг таъ- га ундайди.
Беруний адабиётда ҳам ўзини кўр- кидича, 1035-1036 йилларда Беруний
сатиб, “Авесто”, “Калила ва Димна”, ўз илмий ишлари рўйхатини тузади. Назора БЕКОВА,
шунингдек, мумтоз араб, ҳинд шеъ- Бунда шу вақтгача ёзган китоб ва ри- Бухоро давлат
рияти намуналарини таҳлил қилди, солалари 113 тага етгани кўрсатилган.
Кейинги ёзган асарларини ҳам қўшсак, университети профессори,
у қолдирган илмий мерос 152 та китоб филология фанлари
ва рисоладан иборат. Афсуски, ҳозирча доктори

“Янги Ўзбекистон” ва “Правда Востока” Бош муҳаррир: Таҳририятга келган қўлёзмалар тақриз қилинмайди ва Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси ҳузуридаги Навбатчи муҳаррир: Юнус Бўронов
газеталари таҳририяти” ДУК Салим ДОНИЁРОВ муаллифга қайтарилмайди. Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги Мусаҳҳиҳ: Умаржон Қодиров
Дизайнер: Хуршид Абдуллаев
МУАССИС: Газетанинг етказиб берилиши учун обунани расмийлаштирган томонидан 2020 йил 13 январда 1047-рақам билан рўйхатга олинган.
Ўзбекистон Республикаси ташкилот жавобгар. Нашр индекси — 236. Буюртма Г-960. Манзилимиз:
81594 нусхада босилди. 100029, Тошкент шаҳри,
Вазирлар Маҳкамаси Газета таҳририят компьютер марказида саҳифаланди. Матбуотчилар кўчаси, 32-уй
Газетанинг полиграфик жиҳатдан сифатли чоп этилишига Ҳажми — 3 табоқ. Офсет усулида босилган. Қоғоз бичими А2.
Баҳоси келишилган нархда. ЎзА якуни — 02:45 Топширилди — 05:00
“ШАРҚ” НМАК масъул.
Босмахона телефони: (71) 233-11-07 “ШАРҚ” нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси
босмахонасида чоп этилди.
Девонхона: (0-371) 233-70-98 Котибият: (0-371) 233-56-60 Эълонлар: (0-371) 233-57-15 E-mail: [email protected]
Босмахона манзили: Тошкент шаҳри, Буюк Турон кўчаси, 41-уй.