อาชีพในชุมชน

หน่วยการเรียนรู้ท่ี

อาชพี ในชุมชน

ความสาคัญของอาชพี ในชุมชน

อาชพี ตา่ ง ๆ ในชุมชนและ
ความแตกต่างของอาชพี

ข้อควรคานึงเกีย่ วกับอาชพี

การงานอาชพี ชนั้ ประถมศกึ ษาปี ท่ี ๕

๑. ความสาคญั ของอาชีพในชุมชน

 มนุษยม์ คี วามจาเป็ นตอ้ งใช้ปัจจัยสเี่ พอ่ื การดารงชวี ติ ไดแ้ ก่ อาหาร เคร่ืองนุ่งห่ม ทอี่ ยอู่ าศัย และ
ยารักษาโรค ซง่ึ การจะไดส้ ง่ิ เหล่านีม้ าใช้สอย ต้องมเี งนิ ซอื้ และการจะมเี งนิ ได้นั้น มนุษยต์ อ้ ง

ประกอบอาชพี สุจริตตามความรู้ความสามารถของตนเอง

อาชพี ในแตล่ ะชุมชน มรี ายได้มาใชจ้ ่ายในชวี ติ ประจาวัน และหาก
มคี วามสาคัญดงั นี้ ใชจ้ า่ ยอยา่ งประหยัดจะทาใหม้ เี งนิ ออมไวใ้ ช้ในเวลาจาเป็ น

เมอื่ มกี ารตดิ ตอ่ ค้าขายหรอื ประกอบอาชพี
ร่วมกัน และมคี วามสัมพนั ธท์ ดี่ ตี ่อกัน จะเป็ นประโยชนใ์ นการขอความร่วมมอื
เพอ่ื ทากิจกรรมต่าง ๆ ของชุมชนใหส้ าเรจ็ ไดด้ ้วยดี

เมอ่ื มรี ายได้อาจมกี ารรวบรวมเงนิ กันนอกเหนือจากเงนิ สนับสนุน
ทไ่ี ดร้ ับจากหน่วยงานราชการ สร้างสาธารณูปโภคต่าง ๆ เช่น หอ้ งนา้ สาธารณะ สวนสาธารณะ
เพอ่ื ใช้ร่วมกันในชุมชน ชุมชนจงึ ไดร้ ับการพฒั นาใหก้ ้าวหน้า และคนในชุมชนกม็ คี ุณภาพชวี ติ ทด่ี ี
ขนึ้ ตามไปด้วย

การงานอาชพี ชัน้ ประถมศกึ ษาปี ท่ี ๕

๒. อาชีพต่างๆ ในชุมชนและความแตกต่างของอาชพี

 อาชีพแตล่ ะอาชีพแตกตา่ งกัน การเลือก ๒.๑ อาชีพเกษตรกรรม
ประกอบอาชพี ใดนั้น จงึ จาเป็ นต้อง
เป็ นอาชพี หลักทสี่ าคัญของประเทศ เนื่องจากมภี มู ปิ ระเทศทเี่ หมาะแก่การ
ศกึ ษาหาข้อมลู มาประกอบการตดั สนิ ใจ ปลูกพชื และเลีย้ งสัตว์
เพอื่ ใหป้ ระกอบอาชีพได้สอดคล้องกับ
อาชพี เกษตรกรรมเป็ นอาชีพทที่ างานเกี่ยวกับการผลิตและ
สภาพชุมชนและความสามารถของ จาหน่ายสินค้าทางการเกษตรทไ่ี ดจ้ ากพชื และสัตว์
ตนเองมากทส่ี ุด อาชพี ในชุมชน
ตัวอย่างกจิ การทเ่ี ก่ยี วขอ้ งกับอาชีพเกษตรกรรม เช่น
ส่วนใหญ่แบง่ ประเภทได้ ดังนี้ การทานา การทาไร่ การทาสวน การเลีย้ งสัตว์ การประมง

อาชพี เกษตรกรรมมรี ายได้ไม่แน่นอน
ขนึ้ อยกู่ ับปริมาณผลผลิตทางการเกษตรทผี่ ลิตได้
และราคาตามทอ้ งตลาดของผลผลติ ทางการเกษตร
ในชว่ งเวลาทที่ าการจาหน่าย

 การทาสวน การเลีย้ งสัตว์ การงานอาชพี ชัน้ ประถมศึกษาปี ที่ ๕

๒.๒ อาชีพรับจ้าง เป็ นอาชพี ทม่ี บี ุคคล ๒ ฝ่ ายทางานร่วมกัน โดยบคุ คลแรกเรียกว่า

พนักงานในบรษิ ัทเอกชน บุคคลทสี่ องเรียกว่า มคี า่ ตอบแทนทผี่ ู้ว่าจา้ งจะต้องจ่ายใหแ้ ก่ผู้รับจ้าง

เรียกว่า

อาชพี รับจ้างเป็ นอาชพี ทผี่ ู้รับจ้างจะต้องทางานอยู่ในสถานที่

และเวลาทน่ี ายจา้ งกาหนด

ตวั อย่างกจิ การทเ่ี กยี่ วข้องกับอาชพี รับจ้าง เช่น

โรงงานอุตสาหกรรม บริษัทเอกชน การรับเหมากอ่ สร้าง

อาชีพรับจา้ งมรี ายได้หรือคา่ ตอบแทนเป็ นรายวันหรือเงนิ เดือน หรือ

คา่ ตอบแทนทค่ี ดิ ตามชิน้ งานทท่ี าได้ โดยอตั ราค่าจา้ งขนึ้ อยกู่ ับการกาหนด

ของเจา้ ของสถานประกอบการหรือนายจา้ ง

 พนักงานในโรงงานอุตสาหกรรม

การงานอาชพี ชนั้ ประถมศกึ ษาปี ที่ ๕

๒.๓ อาชีพอิสระ เป็ นอาชีพทผ่ี ู้ประกอบการอาจเป็ นทงั้ เจ้าของกจิ การและดาเนินงานทกุ อย่าง
ด้วยตนเองเพยี งคนเดยี ว หรือใช้แรงงานในครอบครัว หรือเป็ นอาชีพทบ่ี คุ คล
ร้านขายอาหาร
หลายคนมาร่วมทนุ และร่วมแรงกนั ทางานโดยอาจมลี ูกจา้ งหรือไม่มกี ไ็ ด้
อาชีพอสิ ระเป็ นอาชีพทร่ี ับจา้ งทางานตามทลี่ ูกค้าส่ัง และรับ

ค่าจา้ งเมอ่ื งานเสร็จ
ตวั อยา่ งกจิ การทเ่ี กยี่ วข้องกบั อาชพี อสิ ระ เช่น รา้ นขาย

อาหาร ร้านขายของชา ร้านขายยา ร้านตดั เยบ็ เสอื้ ผ้า ร้านซ่อมรถจกั รยานยนต์

และรถยนต์ ร้านเสริมสวย ร้านอดั ภาพดจิ ทิ ลั
อาชีพอสิ ระมรี ายไดไ้ ม่แน่นอน ขนึ้ อยกู่ บั จานวนผู้มาซอื้ สินคา้ และ

ผู้มาใช้บริการ

ร้านตดั เยบ็ เสอื้ ผ้า

การงานอาชพี ชนั้ ประถมศกึ ษาปี ท่ี ๕

๒.๔ อาชีพรับราชการ เป็ นอาชีพของเจ้าหน้าทหี่ รือพนักงานของรัฐบาล ทาหน้าทใี่ หบ้ ริการและ

ครู อาจารย์ อานวยความสะดวกแกป่ ระชาชนในดา้ นตา่ ง ๆ โดยมุง่ เน้นถงึ ผลประโยชนข์ อง

ประเทศชาตแิ ละประชาชนเป็ นหลัก
อาชีพรับราชการมเี วลาทางานทแ่ี น่นอน มวี ันหยุดราชการ

ซง่ึ แตล่ ะหน่วยงานจะมรี ะบบการบริหารงานแตกตา่ งกันไป

ตัวอย่างงานรับราชการ เช่น ครู อาจารย์ แพทย์ พยาบาล

ตารวจ ทหาร
อาชีพรับราชการมรี ายได้หรือค่าตอบแทนเป็ นเงนิ เดอื น ซง่ึ มีเกณฑ์

มาตรฐานกาหนดไว้ตามระดบั การศึกษาทเ่ี รียนจบมา หรือตามประสบการณ์
การทางาน นอกจากนีย้ งั มกี ารเล่ือนตาแหน่งและขนึ้ เงนิ เดอื นตาม

ความสามารถและอายุงานอกี ด้วย

 แพทย์

การงานอาชพี ชัน้ ประถมศกึ ษาปี ที่ ๕

๒.๕ อาชพี รัฐวิสาหกิจ

รัฐวสิ าหกจิ เป็ นองคก์ รทม่ี รี ัฐบาลเป็ นเจ้าของ หรือเป็ นผู้ถอื หุน้ รายใหญ่ อาจมีโครงสร้าง บริษัทไปรษณียไ์ ทยจากดั
เช่นเดยี วกับหน่วยงานธุรกจิ เอกชน แต่มวี ัตถุประสงคเ์ พอ่ื แสวงหาผลกาไร เช่น การไฟฟ้า การไฟฟ้าส่วนภูมภิ าค

ฝ่ ายผลติ แหง่ ประเทศไทย การประปานครหลวง
อาชีพรัฐวิสาหกจิ มเี วลาทางานทแี่ น่นอนคล้ายอาชีพรับราชการ

มวี ันหยุดราชการ ซงึ่ แต่ละหน่วยงานจะมรี ะบบการบริหารงานแตกตา่ งกนั ไป

ตวั อย่างอาชพี รัฐวิสาหกจิ เช่น การไฟฟ้าฝ่ ายผลิตแหง่ ประเทศไทย

การไฟฟ้าส่วนภมู ภิ าค การประปานครหลวง การทางพเิ ศษแหง่ ประเทศไทย การ
ทอ่ งเทย่ี วแหง่ ประเทศไทย การทา่ เรือแหง่ ประเทศไทย การรถไฟแหง่ ประเทศไทย
บริษัทไปรษณียไ์ ทยจากัด ธนาคารเพอ่ื การเกษตรและสหกรณก์ ารเกษตร

อาชพี รัฐวสิ าหกจิ มรี ายไดห้ รือค่าตอบแทนเป็ นเงนิ เดอื นคล้าย อาชีพ

รับราชการ แตม่ ีโบนัสปลายปี จากผลประกอบการของแตล่ ะหน่วยงาน

 การประปานครหลวง

การงานอาชพี ชนั้ ประถมศึกษาปี ท่ี ๕

๒.๔ อาชีพค้าขาย เป็ นอาชพี อิสระทเี่ กยี่ วข้องกับการซอื้ ขายสินค้า โดยมเี จา้ ของกิจการเป็ นผู้
ดาเนินงานด้วยตนเองทงั้ หมด หรือมกี ารว่าจ้างคนมาทางานร่วมด้วย
การค้าส่ง
 การค้าปลีก อาชพี ค้าขายมลี ักษณะซอื้ มาขายไป โดยผู้ประกอบการ
ทาหน้าทผ่ี ลิตและขายสนิ ค้า หรอื ซอื้ สนิ ค้าจากผู้ผลติ แล้วนาไปขายตอ่
โดยมรี ายไดแ้ ละกาไรจากการขายสินค้าเหล่านั้น อาชพี ค้าขายแบง่ เป็ น
๒ ประเภท คอื

เป็ นอาชพี ค้าขายทเี่ น้นความสัมพันธร์ ะหว่างผู้ค้าส่งกับ
ผู้ค้าปลกี โดยผู้ค้าส่งจะซอื้ สนิ ค้าจากผู้ผลิตเป็ นจานวนมาก แล้ว
นาไปขายใหผ้ ู้ค้าปลีก
• ประเภทกจิ การ ตัวอย่างกจิ การทเ่ี กย่ี วข้องกับการค้าส่ง เชน่

การค้าส่งผักและผลไมใ้ หพ้ อ่ ค้าแม่ค้า หา้ งสรรพสินค้า
เป็ นอาชพี ค้าขายทผ่ี ู้ค้าปลกี ซอื้ สินค้าจากผู้ผลิตหรือผู้ค้าส่ง

แล้วนาไปขายตอ่ ใหก้ ับผู้บรโิ ภคคนสุดทา้ ย
• ประเภทกิจการ ตัวอย่างกิจการทเ่ี กีย่ วข้องกับการค้าปลกี เช่น

ร้านขายของชา ร้านขายยา ร้านสะดวกซอื้ ต่าง ๆ
รายไดข้ องอาชพี ค้าขายไมแ่ น่นอน ขนึ้ อยูก่ ับจานวนผู้ซอื้ สินค้า
เป็ นสาคัญ

การงานอาชพี ชัน้ ประถมศกึ ษาปี ท่ี ๕

๓. ข้อควรคานึงเกยี่ วกับอาชพี

 การเลอื กประกอบอาชพี ใดนั้น ๓.๑ เวลาทางาน  อาชีพทเี่ ลอื กทาควรมเี วลาทางานทแี่ น่นอน
มขี ้อควรคานึงทตี่ อ้ งนามา และไม่ยาวนานเกนิ ไป เช่น ทางานวันละ

ประกอบการตดั สินใจร่วมด้วย ๘ ช่ัวโมง ตงั้ แตเ่ วลา ๘.๐๐-๑๗.๐๐ น. และมีวันหยุดพกั ผ่อน ๑-๒ วัน
ดงั นี้
ต่อสัปดาห์ เพอื่ ใหม้ เี วลาทากจิ กรรมอนื่ ทเี่ ป็ นประโยชนต์ ่อสุขภาพ

กายและสุขภาพจติ เช่น นอนหลับ ออกกาลังกาย ไปท่องเทย่ี วกับ

สมาชกิ ในครอบครัว

๓.๒ การยอมรับนับถอื จากสังคม  อาชพี ทเี่ ลือกทาตอ้ งเป็ นทยี่ อมรับของสังคม โดยเป็ นอาชีพสุจริต
ไม่ก่อความเดอื ดร้อนใหแ้ ก่ผู้อน่ื เป็ นประโยชนต์ ่อสังคม และไม่

ทาลายส่ิงแวดล้อม จงึ จะส่งผลให้ตนเองเกดิ ความภาคภมู ิใจ และสังคมสงบสุข

๓.๓ ความเสยี่ ง  อาชีพทเี่ ลือกทาไม่ควรมีความเส่ียงตอ่ ชีวิตและทรัพยส์ นิ โดยหลีกเล่ียงการ
ประกอบอาชีพอันตรายทอี่ าจได้รับบาดเจบ็ เจบ็ ป่ วย หรือพกิ าร เช่น อาชีพ

ช่างก่อสร้างบนตกึ สูง และอาชพี ทล่ี งทุนสูง เช่น อาชีพนักธุรกจิ ทกี่ ู้ยืมเงนิ ทนุ จากธนาคารมาค้าขายสนิ ค้า

ราคาแพง ซ่งึ นาเข้าจากต่างประเทศ

การงานอาชพี ชัน้ ประถมศกึ ษาปี ที่ ๕

แบบพัฒนาทกั ษะ
ในการทาข้อสอบปรนัยเพอ่ื ประเมินผลตวั ชีว้ ดั

๕รายวชิ าพนื้ ฐานการงานอาชีพ
ชั้นประถมศกึ ษาปี ที่

หน่วยการเรียนรู้ที่ งานธุรกจิ

๑. ข้อใดกล่าวถกู ตอ้ งเกยี่ วกับอาชีพ

การทางานเพอื่ ให้ได้รับรางวัล การทางานเพอื่ ความสนุกสนาน

การทางานเพอ่ื ให้ได้รับคาชน่ื ชม การทางานเพอื่ ได้ค่าตอบแทนนามา
ใช้จา่ ย

เฉลย เพราะอาชีพหมายถงึ การทางานทไ่ี ด้รายได้เป็ นการตอบแทน

๒. ข้อใดไมใ่ ช่ความสาคัญของอาชพี

ทาใหม้ อี ทิ ธิพลมลี ูกน้องหลายคน ทาใหม้ รี ายได้ประจาเพอ่ื การดารงชวี ติ

ทาใหม้ โี อกาสใช้ความรู้ความสามารถ ทาใหม้ รี ากฐานม่ันคงเป็ นทย่ี อมรับของ
ทม่ี อี ยู่ สังคม

เฉลย เพราะอาชีพคอื การทางานเพอ่ื หารายได้เลีย้ งครอบครัว นาความรู้ทไ่ี ด้มาใช้ประโยชน์
ทาใหเ้ ป็ นทย่ี อมรับของสังคม สิง่ เหล่านีค้ อื ความสาคัญของอาชีพ

๓. ถา้ ไมม่ ีอาชีพเกษตรกรรมจะเป็ นอย่างไร

ไมม่ ยี ารักษาโรค ไม่มยี านพาหนะใช้

ไม่มอี าหารบริโภค ไม่มสี ง่ิ ของเคร่ืองใช้

เฉลย เพราะอาชีพเกษตรกรรมเป็ นอาชีพทเ่ี กยี่ วกบั การเพาะปลูก
หากไมม่ ีอาชีพนี้ จะทาใหข้ าดอาหารทใี่ ช้ในการบริโภค

๔. การทางานของอาชพี รับราชการคอื ขอ้ ใด

ทางานในสถานทแ่ี ละเวลาทน่ี ายจ้าง กทารกทาราทงาานงามนเี วมลเี าวทลาแี่ ทนแ่ีนนอ่นอนมี
กาหนด วมันวี ันหหยุดยรุดารชากชากราร

ผลติ สนิ ค้านาไปขายตอ่ ใหผ้ ู้บริโภค จัดจาหน่ายสนิ ค้าดา้ นการเกษตร

เฉลย เพราะอาชพี รับราชการเป็ นอาชพี ทท่ี างานให้รัฐบาล ให้บริการและอานวยความสะดวก
แก่ประชาชน มเี วลาการทางานทแ่ี น่นอน มวี ันหยุดราชการโดยมุ่งประโยชนข์ องชาตเิ ป็ นหลัก

๕. อาชีพในข้อใดควรเลือกทามากทสี่ ุด

อาชพี สุจริตไม่เป็ นอนั ตรายต่อชวี ิตและ อาชพี ทม่ี รี ายไดม้ ากและทางานไม่เป็ น
ทรัพยส์ นิ ของตนเองและผู้อน่ื เวลา

อาชพี ทต่ี นเองชอบและมคี วามเสย่ี งสูง อาชพี ทคี่ นในชุมชนทาอยกู่ ่อนแล้ว

เฉลย เพราะอาชีพทส่ี ุจริตเป็ นอาชพี ทส่ี ังคมยอมรับและไม่ผิดศีลธรรม
เป็ นประโยชนต์ อ่ ตนเองและสังคม

๖. ข้อใดต่อไปนีก้ ล่าว อาชพี เกษตรกรรมเป็ นอาชพี หลัก
ของไทย
อาชพี อสิ ระเป็ นอาชพี ทไ่ี ม่ต้องใช้คน
จานวนมาก รายไดข้ องอาชพี ค้าขายขนึ้ อยู่กับ
ผู้บริโภค
ข้าราชการเป็ นพนักงานของ
บริษัทเอกชน

เฉลย เพราะอาชีพรับราชการเป็ นการทางานของภาครัฐบาลไม่ใช่เอกชน

๗. อาชีพครูมสี ่วนพฒั นาประเทศในดา้ นใด

เศรษฐกจิ การเมอื ง

การศึกษา ป้องกนั ประเทศ

เฉลย เพราะครูมหี น้าทอ่ี บรมส่ังสอนนักเรียน จงึ มคี วามเกยี่ วข้องกบั การศกึ ษามากทส่ี ุด

๘. อาชีพประเภทใดมีรายไดแ้ ตกตา่ งจากอาชีพอืน่

รับราชการ อาชพี อสิ ระ

พนักงานบรษิ ัท ลูกจ้างในโรงงานอุตสาหกรรม

เฉลย เพราะอาชีพอิสระเป็ นอาชีพทต่ี อ้ งดาเนินการดว้ ยตนเอง ไม่จาเป็ นต้องใช้คนมาก
รายไดไ้ ม่แน่นอนขนึ้ อย่กู บั จานวนผู้บริโภคและผู้ใช้บริการ

๙. อาชีพข้อใดไม่ใช่อาชีพประเภทเดยี วกัน

ทหาร - ตารวจ ครู - แพทย์

ชาวนา - ชาวประมง พนักงานโรงงาน - แม่ค้า

เฉลย เพราะพนักงานโรงงานเป็ นลูกจ้าง ส่วนแม่ค้าเป็ นอาชีพอิสระ

๑๐. แม่ค้าใช้เครื่องช่ังทไี่ ม่ไดม้ าตรฐานแสดงถงึ การขาดคุณสมบัตขิ อ้ ใด

ซอ่ื สัตย์ ขยนั

รับผิดชอบ ตรงเวลา

เฉลย เพราะซื่อสัตยค์ ือ ความจริงใจ การทแ่ี ม่ค้าใช้เครื่องช่ังทไี่ ม่ไดม้ าตรฐาน
ทาใหข้ าดความซื่อสัตย์