พระนครครี ีเป็ นพระราชวงั ท่ีประทบั ในรัชกาล หอชชั วาลเวยี งชยั เจ้าอยหู่ วั กบั เจ้าจอมมารดาแพ และ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ
พระบาทสมเดจ็ พระจอมเกล้าเจ้าอยหู่ วั โดยเป็ นพระราชวงั ลกั ษณะเป็ นหอทรงกลมสงู คล้ายกระโจมไฟ มีบนั ไดเวยี น พระองค์เจ้ามณั ยาภาธร พระราชธิดาของพระบาทสมเดจ็
ฤดรู ้อนโดยมีสมเดจ็ เจ้าพระยาบรมมหาศรีสรุ ิยวงศ์ (ชว่ ง สาหรับเดนิ ขนึ ้ -ลง ชนั้ บนรอบนอกเป็ นระเบยี งซง่ึ ประดบั พระจอมเกล้าเจ้าอยหู่ วั กบั เจ้าจอมมารดาจนั ทร์
บนุ นาค) เป็ นแมก่ องในการกอ่ สร้างโดยกอ่ สร้างแล้วเสร็จ ด้วยลกู กรงแก้ว หลงั คาเป็ นรูปโดมมงุ ด้วยกระจกโค้ง หอจตเุ วทปริตพจั น์
ในปี พ.ศ. 2405 โดยพระนครคีรีแบง่ ออกเป็ นเขต
พระราชฐานตา่ ง ๆ ดงั นี ้ ภายในมโี คมไฟห้อย ซง่ึ กลางคืนจะมองเห็นแสงไฟไกลไป หอจตเุ วทปริตพจั น์ ตงั้ อยใู่ กล้กบั พระอโุ บสถวดั พระแก้ว
ถงึ ชายทะเล และเม่อื นกั ทอ่ งเท่ยี วขนึ ้ ไปชมบนหอชชั วาล ลกั ษณะคล้ายกบั ศาลาการเปรียญเป็ นสถานท่ที รงบาเพ็ญ
เขตพระราชฐานชนั้ นอก เป็ นยอดเขาด้านหน้าเป็ นท่ตี งั้ เวียงชยั แหง่ นแี ้ ล้ว ก็จะมองเห็นทวิ ทศั น์โดยรอบของเมือง พระราชกศุ ล
ของกรมกองตา่ ง ๆ ของทางราชการซงึ่ ตามเสดจ็ เขต เพชรบรุ ี
พระราชฐานชนั้ กลางและชนั้ ใน เป็ นยอดเขาตรงกลางและ หอพมิ านเพชรมเหศวร์ ศาลาทศั นานกั ขตั ฤกษ์
ด้านในเป็ นทตี่ งั้ ของพระราชมณเฑยี รที่ประทบั ของทงั้ ฝ่ าย ศาลาทศั นานกั ขตั ฤกษ์ ต้งั อยบู่ นไหล่เขาดา้ นตะวนั ออกตรง
หอพิมานเพชรมเหศวร์ ตงั้ อยบู่ นยอดเขาเลก็ ๆ หน้าพระท่ี ขา้ มกบั วดั มหาสมนารามวรวหิ ารเป็ นศาลาท่ีประทบั
หน้าและฝ่ ายในรวมทงั้ ข้าราชบริพาร นงั่ เพชรภมู ิไพโรจน์ เป็ นหอขนาดเลก็ 3 หอ หอกลางมี ทอดพระเนตรการจดั งานนกั ขตั ฤกษแ์ ละประเพณี
พระพทุ ธรูปประดษิ ฐานอยู่ หอด้านขวาเป็ นศาลเทพารักษ์
หรือทเ่ี รียกกนั วา่ ศาลพระภมู เิ จ้าที่ หอด้านซ้ายใช้เป็ นท่ี
ประโคมสงั คตี หอพมิ านเพชรมเหศวร์ นเี ้คยใช้เป็ นท่ี
ประกอบพิธีโสกนั ต์ ท่ีหอกลางใหญ่ได้กนั้ ผนงั ไว้สาหรับใช้
เป็ นห้องบรรทมของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้า
เจ้าอยหู่ วั ในวนั ท่ีพระองค์ทรงถืออโุ บสถศลี ขณะทีป่ ระทบั
อยทู่ ่ีพระราชวงั แหง่ นี ้เช่นเดยี วกบั หอเสถียรธรรมปริต ใน
พระบรมมหาราชวงั โดยหอแหง่ นเี ้คยใช้ประกอบพระราช
พิธีโสกนั ต์ของพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าพกั ตร์พมิ ล
พรรณ พระราชธิดาของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้า
ป้ อมของพระนครคีรีมีทงั้ หมด 4 ป้ อมดงั นี ้ จดั ทาโดย
ป้ อมธตรฐป้ องปก ตงั้ อยทู่ างทศิ ตะวนั ออก
ป้ อมวิรุฬหกบริรักษ์ ตงั้ อยทู่ างทิศใต้ นางสาวธนาภา ภรรยา รหสั นกั ศกึ ษา
ป้ อมวิรุฬปักษ์ป้ องกนั ตงั้ อยทู่ างทศิ ตะวนั ตก
ป้ อมเวสสวุ รรณรักษา ตงั้ อยทู่ างทศิ เหนือ 624434010
ปัจจบุ นั ยงั ปรากฏให้เห็นป้ อมเหลา่ นอี ้ ยู่
ประตตู า่ งๆในพระนครครี ีมีทงั้ หมด 8 ประตโู ดยแบง่ เป็ น อทุ ยานประวตั ศิ าสตร์พระนครคีรี เป็ นพระราชวงั ฤดรู ้อนท่ีสร้างขนึ ้
ประตรู อบ ๆ พระราชวงั หรือประตชู นั้ กลาง ในรัชสมยั พระบาทสมเดจ็ พระจอมเกล้าเจ้าอยหู่ วั ตงั้ อยทู่ ่ีอาเภอ
ประตนู ารีประเวศ ประตวู ิเศษราชกิจ เมอื งเพชรบรุ ี จงั หวดั เพชรบรุ ี
ประตรู าชฤทธิแรงปราบ ประตอู านภุ าพเจริญ เมอื ง: อาเภอเมอื งเพชรบรุ ี จงั หวดั เพชรบรุ ี
ประตใู นพระมหามณเฑยี รหรือประตชู นั้ ใน ประเภท: พระราชวงั ในอดตี
ประตดู าเนินทางสวรรค์ ประตจู นั ทร์แจม่ จารูญ วิศวกร: สมเดจ็ เจ้าพระยาบรมมหาศรีสรุ ิยวงศ์ (ช่วง บ.ุ ..
ประตสู รู ย์แจม่ จารัส เร่ิมสร้าง: พ.ศ. 2402