สรุปชีววิทยา

49

hโครสเค#อนk๋ ออกจาก เซลàÕม #และ การ สะสมของ Áโา)X
H20 C>
ð่::¿๋:e๊ð๋
.. t

ˆปากใบ „ง แคบลง จน·ด hโครสใน เซลàÕม ลดลง ปากใบ·ด

2.2 การ แลกเป^ยนแกม

แลกเป^ยนpช8วไป เ·ดปากใบใน เวลากลาง ×น ZงVใxเXดการ แòสZบบรรยากาศภายนอก การเ·ด·ดของ

ปากใบ เ%นกลไกÉ7ญในการ แลกเป^ยน แòส dใxpชไG ไGในใ»มา
แวะ กระบวนการâงเคราะ˜Gวย แสง และ 0
ะ

แลกเป^ยน (น $การ แòสเXดในบYเวณ ไG เOน ราก ห®อ เป¥อก˛ûน # รอยปY «อ เลนä เซล clenticeh

U2.3 การ คาย

ให?pช คาย mา¤านทางปากใบ เ%น›วน การ คายmา#›วนOวย ·กษาuณห°ë ของใบpชไ]ใxßง เXนไป #÷จÙยˇง!

ความ&นâม~ทé- ลด ลง ไอmา แพ•ออก จากˆปากใบ เ¸ว[น [นmา เbมpชการ คาย ของ จะ
มาก

$ „ [น- ลม ลม ~ด ¤านใบ VใxmาบYเวณปากใบ ระเหย ออก ไGอากาศ มาก [นmา เbมpชการ คาย ของ จะ
มาก

ˆปากใบเ·ด Êา ßง[นไอUจะ แพ• ออกจากˆปากใบ เ¸ว[น [นmา เbมpชการ คาย ของ จะ แú Êา
uณห°ë uณห°ë- มาก

uณห°ëßง เXนไปปากใบจะ·ด เ>อkองZนการ ßญเ\ยmา

เáอ- ปYมาณUใน[น pช เXม ขาดmา pชจะสzาง abscisicacidc AB A) dใxปากใบ·ด U pชการ คาย ของ จะ ลดลง

- ความ เsม และ ความ เsม แสงßงปากใบจะ เ·ด กjางก©าความ เsม แสงØา ปากใบ เ·ดกjางก©าจะคายmา มากก©า «งแÜ©า

ความ เsม แสงมาก แú`ใน[นvอย Upชจะ เXมขาด ปากใบ จะ·ด [นmา เbมpชการ คาย ของ จะ
มาก

③ การ˛เÑยง ธา^อาหาร

อ½„ธา^ อาหารแúละชùด จะ# กลไกในการ เsา เซลàpช แตกúางZน [น Zบ สมòôของ ธา^อาหารYน
„เáอธา^ อาหารเsา xylem ในราก จะเค#อน$ไป<ง›วนúางๆของpชพzอม Zบการ˛เÑยง`

(นธา^อาหาร c H และ 0 เ%นธา^หöก$พบในpช และ <ง #ธา^ ๆ ”ก NOTE - - - -
!หากขาด ธา^อาหาร เหœา ไปจะVใxเXดความ æดปกô pชûองการ
. .
ธา^ อาหาร แúละชùดไ] เÆาZน และแตกúางZนไปใน แúละ ระยะ การเôบโต
•, -
pชวง°“ว #ไรโซเÅยม Zง สามารถต¢ง i

,

' ไนโตรเจนมาสzาง เ%น แอมโมเÏยไG

,

. . .

. . .

- . .

.

โดยจะ# ธา^ อาหารหöกไGแQ ไนโตรเจน ( N ) ฟอสฟอ·ส CP)

โพแทสเiยม Ck ) แคลเiยม CCa) แมกÏเiยม CMg) และ –มะÔน cs ) ธา^อาหารรอง ไGแQ คลอ:น ccl )

เหJก CFe) âงกะ\ ( 2 ทา โบรอน (B) แมงกาÏส ( ตท ) ทองแดง CC u ) และ โม¹บw£ม CM o )

เáออาการ ธา^ขาด อาหาร ขาด N ใบ#\ เห¥องVงใน ßกใบ $แสดง อาการ ใบ œางQอน ûนขนาด เJกก©าปกô

$ขาด เôบโตการ
P ใบ เห¥อง แสดง อาการ ใบ œาง Qอน ˛ûนแคระ ของ ราก ลด ลง

ขาด k เéอขอบ และปลายใบไหÜ เÖอใบ ตาย เ%น ¨ด ๆ เXด $อาการ ใบ œาง Qอน
ขาด Fe
ใบ³อน$ เXดให]\เห¥องiด

50

② การ˛เÑยง อาหาร

ให? hโครสpช˛เÑยงอาหาร›วน เ%นUตาล ¤านทาง sievetube ใน Pholem โดย #การ ˛เÑยงจากบYเวณใบ Zง เ%น แหœง

!$#การสzางอาหารไป <งบYเวณ$ไ]#การสzาง äศทาง„ง#Vง[นไปยอด และ ลงราก #กลไก ˇง

½ | 0µxxylem Pholem hโครส

0~ห4าก--2° g /
:• ° hโครส! ใ»การ˛เÑยง จะ แรงˇนเúง เ%นåวควบÕม โดยจาก แหœงสzาง
, •
งÁ่หD0O•

แหœง สzาง จะ activetransport เsาไปใน sievetubemembrane Uจาก เซลàsาง ๆ

#② 0" „ง ออสโม6สเsามา เXด แรง ˇน เúง £บ ไปอาหาร <งปลายทาง

• à ryg÷
-.

Letttt H20 j" า

แหœง ·บ

hโครสระห©างทาง$Uตาล 5กˇนไปãอาåย การไหล วนของ cytoplasm ccytoplasmicstreaming ) ของ

เáอsievetubemembrane OวยใxUตาลไหลไปไGเâอย ๆ จน«งปลายทาง «งปลายทาง mาจะ ออสโม6สออก

เซลà$ûองการUตาล ãƒงUตาล เอาไปใ»

ไไตCาราnงสuRไปอ

˛เÑยง xylem Phdem

$ชùดสาร ˛เÑยง ` + แ•ธา^ Uตาล hโครส

เซลà$ใ» vessel และ tracheid sieve tubemembrane

พöงงาน ไ]ใ» ใ»

õแหIง ไปราก ยอด เÆาYน แหœงสzางไป แหœง ·บ

51

การâงเคราะ˜Gวย

1 การ fiกษา เ¸ยวZบการâงเคราะ˜Gวย แสง

สมการเค#ของ การâงเคราะ˜Gวย แสง «อ

แสง

6C02 + 6 Hz0 > C เHา 206 + 602

จาก การทดลองÔน<นไG©า อะ $ เXด[นในกระบวน การâงเคราะ˜Gวย แสง Uมาจาก โดย กระบวน การâงเคราะ˜Gวย แสง

เXด[นในคลอไรพลาสa แÆงไGเ%น 2 @นตอน C02

H 20 คลอไรพลาสa M

ปWXYยา2. แสง Clight reaction ) จะสzาง NADPH ญ

ในและ ATP แล

#ภาวะ แสง เXด[น$
i. Q๐€Á7nDอ๋ø งะÁ๊:p:"~๋ - NADP + (อ
thylakoid membrane ADP + P G๊
Fหไไvé า

"

$ไGจากปWXYยาแสง มา สzาง เ%นUตาล ขADPH |f

Thylakoid •*

membrane อ. .*

.

ไป Stroma -

2 กระบวนการ âงเคราะ˜Gวย แสง 02 ไ_ ป

Uตาล

พöงงาน แสง

แสง เ%น ·ง\ในˆปของ ค#น แ]เหJกไฟ[า cekctromagnetic wave ) # สมòô เ%นอ_ภาค«อโฟตอน cphoton )

ค#นระˇบ พöงงานของโฟตอน แปรผก$นZบ ความยาว ของ แสง NOTE

สาร\ cpigment) spectrophotometer ใ»×ดการ×ดก¥นแสง

เ%นåว·บพöงงานแสง # หลายชùด เOน คลอโรìลàcchlorophylb และ แคโร‚นอ ยí ccarotenoid)

- chlorophyll สาร$# \ เ¤ยว พบในpช สาห•าย ไซยาโน แบค‚เ:ย

- carotenoid $สาร #\ เห¥อง ³ม «ง แดง พบใน-ง # ./ตßกชùด$âงเคราะ˜Gวย แสงไG # 2 ชùด«อ

แคโร‚น ccarotene ) และ แซนโทìลà cxanthophyll ) เÖอปWXYยา แสง เXดบน ไทลาคอยí
21 ปWXYยา แสง

อ½ กระ§น'น เáอ อ½รงค×ตÿในe- ของอะตอม
ปกô จะ ใน สถานะ cgroundstate ) [นไG·บพöงงานจาก แสง จะ เGง ในมา สถานะ

เáอย $cexcitedstate >
ตกกöบ มา เ[ม จะปลดปœอยพöงงานออกมา บน thylakoid membrane จะ#หIวยâงเคราะ˜

Gวย แสง เ:ยก ระบบ แสง cphotosystem) ประกอบไปGวยรงค×ตÿ úางๆ ‘งåวอ½บนโปร¢น เ:ยก©า antenna Vงาน•วมZนในการ
A\าน;กลาง ยทอดพöงงาน แสงไปใx
ปWXYยา เáอ รงค×ตÿของระบบ แสง หwง
แสงตกกระทบ antenna พöงงาน แสง จะ 5ก Aายทอด จาก

ไป”กรงค×ตÿจน«ง Æาพöงงาน$กระ§น\น;กลางปWXYยาของระบบ แสงไG

52

ค#นแÆงตาม ความยาว ของ พöงงาน $ใ»
กระ§น \น;กลางPhotosystem ปWXYยา ไGของระบบ แสง creaction center ) 2 ชùด

$ $ เáอ«อ PSI ·บพöงงานไGw toonm Zบ PSII ·บพöงงานไGw 680 nm chlorophylla $ เ%น reaction centerไG·บพöงงาน

กระ§น$Aายทอดúอๆ Zนมา จากสาร\ใน antenna จะVใx e- ของ chlorophylla $ 5ก ใx#พöงงานßง[น และ Aายทอด e- ไป<ง

åว ·บ e- ใน ระบบ แสง และ›งúอ เ%นทอด ๆ โดยการAายทอดúางๆ เXด[นไG 2 öกษณะ Ue- มา จาก การ แตกåว ของ

1) การ Aายทอด e- แบบไ]เ%น×ฏÙกร cnon - cyclic electron tranfer ) 6 CPhotdysis ห®อ Hiltsreaction)

\น;กลาง Zงเ%นการ Aายทอด e- โดย #พöงงานØาลง เ%น ˛ˇบ
ปWXYยาของระบบ แสง # cps# ง จะ›ง อ ¤าน åว ·บ e- หลายชùด

\น;กลางไป<ง Zง Kด?ายปWXYยาของระบบ แสง ± จน«ง NADP+ เ>อสzาง เ%น NADPH โดยการ Aายทอด < แบบ
เ%น åว ·บ ˝ åว

ไ] เ%น ×ฏÙกร จะเXด NADPH ATP และ 02

cyclicnon - 1 →2 →3→ 4 → 5→ 6 yNlet-ltl ngC⑧NADPt.in+

Ferredoxin NADPH

e- /(§"" โ"" "/ NON - CYCLIC

åว·บ < =MN✓X Plastoquinone < åว·บ e- #การ เค#อนkายโปรตอนจาก stoma

ถฺ , * § •ย5 €
f
n๋แสง = cytochrome „เsา lumen äใxเXด ความ แตกúาง
= E ความ เsมsนของโปรตอนระห©าง stoma
complex g
E e- * Zบ lumen โปรตอนใน lumen จะ5ก
kTyf1lแastayanin
E
ฏไนy0in#TA€ 1.
๐¿๊ไ_aน§แ× กออ ›งไป<ง stoma ¤าน ATP synthase
otosystemll
เXดการสzาง ATP [น
e-
cyclic 4 → 5 →3 → 4→5 → photosysteml
. ..
Hz 0 Ozt H ๋ แสง
'

.

¶§ บอ
ไGc๋นแผนภาพจะ .

2) การ Aายทอด e- แบบเ%น×ฎÙกร ccyclic electron tranfer )

เXดเ>อเbมปYมาณ ATP เ%นการAายทอด ย โดย \น;กลางปWXYยาของระบบ แสง ± ßง ˝ ¤านทางåว ·บ ย úาง ๆ

\น;กลางแçว วน กöบ มา <ง คñงปWXYยา ”กของระบบ แสง ± „งไ]#การ สzาง NADPH

ตารางสRป !@นตอน #การ เค#อนkายโปรตอน

sอเป:ยบเ‚ยบ cyclic non- cyclic „จาก stoma เsา Iumen äใxเXด ความ

ระบบ แสง ps I ps ± และ ps±± แตกúาง ความ เsมsนของโปรตอนระห©าง

stoma Zบ lumen `ไปสzาง ATP
ATP synthase เOนเwยวZน
โดยสารพöงงานßง$ เXด
ATP ATP และ NADPH

åว·บ e- åว Kด?าย ไ] # NADP +

$ `มา ของ e-
ps I

53

2.2 การ ต¢ง คาLบอน มา:[ว ซอ02 เ%นUตาล แÆงไG 3 Ê@นตอน ˇง !
Gวย calvin cyde «อ การ` ATP และ NADPH
3C02
1. carboxylation coz เsา„×ฎÙกร VปWXYยาZบ
ปWXYยาRuBP โดย # Rubisco เ%นåว เ•ง เ

Ru BPC 5 C) อ2 > 2 PGAC 3C) 3 Ru BP ② ... 6 PGA

\ . . ... carboxylation

Rubisco

"" (,ำอ®๊©
แสง
ปWXYยา )ไG G3P Zง เ%นUตาล 3C ชùดแรกใน×ฏÙกร
ใ»2. Reduction ATP และ NADPH จาก ccartmpayssygae

, °3 2

ATP ADP NADPH NADPT + Pi Regeneration Reduction

PGA va 1,3 BPG h· G3 P
>
>

( 3C ) ( 3C ) (3 C)

5 G3 P ... . . . 6 G3P

3. Regeneration ใ» ATP เ>อสzาง Ru BP le ใ» GNADPH

3A TP 3 ADP ... 9 ATP

5 G 3 P C 3C) hd 1 G3 P

> 3 RuBPC 5C )

ÅนKด กPโคสเáอ ×ฏÙกร จะไGผ¹ต™ณL «อmาตาลอง3P และ จะ`ไป สzาง เ%น Uตาล และ Uตาลไดแˆกคาไรí

3 Photorespiration

อ½ เ>อเáอ ในหwง«อการตอบสนองของpชอÄาง
สภาวะ zอนห®อ แçง Vใx ˆปากใบ แคบลง ห®อ·ด ลด การ เ\ยmา

เáอˆปากใบ·ด C02 „ง เsา „ใบไ]ไG dใxปYมาณ C02ในเซลàØาลง pช„ง สzาง G3P จาก Calvin cydeไGvอย ลง

[น ไGปWXYยา02 $เXดจาก
ในแสง ออกจากˆปากใบไ]ไG„งสะสม ภาย เซลà มาก Rubisco สามารถ Ùบ 02 „งเXด photorespiration

!ตาม แผนภาพ ˇง สาร$ใ»ประโยชÅไ]ไGûองใ» ATP สลาย เ%น coz

อะ. . . . . + 0Rubisco
, ... + ..
Ru BP PGA

$ ก"มจากการ pชโดย8วไปต¢ง coz เsา calvincydeไG เ%น PGA Zง# คาLบอน 3 อะตอม „ง เ:ยกpช !©าpช C3

4 การ เbม ความ เsมsนของ แก๊สคาLบอนไดออกไซí

pชบางชùด อ½ในสภาพ$zอน และแçงมาก แúไ] เXด Photorespiration ห®อ เXดvอยมาก ๆ เพราะ pช เหœา!#กลไก
! ในเbมความ เsมsน C02 ›ง ผลใx Rubisco สามารถต¢ง C02ไGเ¸วก©า 02 กลไก ไGสามารถพบ pช Co และ 0AM

4.1 การต¢ง คาLบอนในpช C4 และ c AM

pช C 4 จะ# การต¢ง คาLบอน 2 คñง โดยคñง แรกจะ เ%นการต¢ง คาLบอนในˆป ไฮโดรเจนคาLบอเนตไอออน CHC05)

ˆป !›วน คñง$ 2 จะต¢ง คาLบอนใน ของ coz กระบวนการ Vใx bundksheath ของpช Co #ปYมาณ C02 ßง

54

pช cAM เ%นpชอวบU$พบในสภาพ แวดçอม $ แxงแçง ห®อ ทะเลทราย pช¶พวก!„ง ลดˆปของใบใx# ขนาด เJก ลง

'น$ ก"มเ>อลด !จะ เXด[น 2 คñง เOนZน
ใบ ใน โดยmา ˆจากการ คาย การต¢ง คาLบอนของpช
และ ปาก จะ·ด เวลากลาง ×น

ไ]ใบ ใxแú เXด úางOวง เวลา $การ ˆปาก ·ด V ในpช cAM เXดการสลายของกรด มา¹ก เวลากลาง×น „ง #การ ปœอย Coz

ความ เsมsนของ C02 „งßง การต¢ง คาLบอนในpช cAM า

การต¢ง คาLบอนในpช Co /

C02 ในอากาศ f.02 ในอากาศ

f HC03
tn
HC 05 < PEP pEPC3 C)

/ OAAC 4C) carboxylase n

= กลาง«น "

` OAAC4C) <PEPTTPEPC3.CI Glycdysis

carboxylase ^ ✓ ค
ำ´๋¨[Es
= v กรด มา¹ก (4 C)

ไพˆ/ค~ (3C)

1 กรดมา¹ก (4C )
กรด

๕ คาLโบไฮเดรต
a

ไพˆบนE กรดมา¹ก (4c) y> กรด กรด มา¹ก (4 C) ไพˆ/คกรด ( 3c)

กลาง×น %

คอย
o C02 /ก (3c)

uftcoz\ ย

hst Calvin
v
cyde
กรด มา¹ก

Y cawin (4 C) chloroplast
Chloropgy CYCK
Æ

การต¢งคาLบอน คñง$หwง เXด$ mesophyllcell โดย กลาง«น uณห°ëØาความ&นßง pชจะ เ·ด ˆปากใบ เ>อ

ต¢ง Hcoj Gวย PEP แçว เXดปWXYยาúอ ตามภาพ ต¢งคาLบอนในˆป ของ HC05

จนไGกรดมา¹ก แçว˛เÑยง¤าน ไปPlasmodesmata ßญเ\ยเ>อกลาง×น ˆปากใบจะ·ด mา กรดมา¹ก
ลด การ
bundlesheathcell
ไพˆ/คจะ5ก˛เÑยงออกจาก แว'วโอล สลาย เ%น กรด และ
การต¢งคาLบอน คñง$ สอง เXด$ bundlesheath aแ
กระบวนการˇงกœาว !Vใxpช c. #ปYมาณ coz ßง และ โดย Cอะ จะ5ก`เsา calvincyde úอไป

ตารางสRป öกษณะ pช c. 3 pช C4 pช CAM
1 คñง
¶นวนคñง ต¢ง C02 2 คñง 2 คñง
rubisco
การ ต¢ง C.02 จากอากาศ PEP carboxylase PEP carboxylase
Ru BP
- เอมไซ§$ ใ» PGAC3C) PEP PEP
$ใ»- สาร OAAC4C) OAAC4C)
$- ผ¹ต ™ณฑ เXด กลาง×น
$- Oวง เวลา เXด กลาง×น กลาง«น
mesophyll bundlesheath
เซลà$ เXด caluincyde mesophyll
õ
˝ตรา Photorespiration ßง õ

55

ð่5 ÷จÙย$#ผลúอการâงเคราะ˜Gวย แสง 8

5. 1 ÷จÙย¶Zด

ความ เsม แสง เ%น ÷จÙย¶Zด climitingfactor) เพราะ ความ เsม แสง มาก[น˝ตราการâงเคราะ˜Gวย แสง เbม[น แúเáอ

คง$เbม ความ เsม แสงจน«งระˇบหwง ˝ตราการâงเคราะ˜Gวย แสงจะ แÜจะ เbม ความ เsม แสง ˝ตราการâงเคราะ˜Gวย ãแสง จะ

$คง แสดง©า ความ เsม แสงไ]ใO÷จÙย ¶Zด แçว

ra

oo ˝ตราการ âงเคราะ˜Gวย แสง ×ดไGจากการ ต¢ง C02

ส ห®อ ×ดไGจาก ปYมาณ 02 $เXด ห®อ มวล แxง

สðต๊ง Cdrymass ) ของpช$ เbม[น ß

Ø น

ล "

โคลงอ

ความ เsม แสง

5.2 ÷จÙยของ-ง แวดçอม

¨ด°มåวของ แสง Clightsaturation point ) «อ¨ด$ ˝ตราการต¢ง C02 Kทîจะไ] เbม[น และ Iightcompensationpoint

«อ¨ด$ ˝ตราการปœอย C02 เÆาZบ˝ตราการต¢ง C02

เáอ เâอย- ความ เsมsนของ
ในออ2 อากาศ เbม[น ˝ตราการต¢ง C02 จะßง [น ๆ จน«ง¨ด$ coz จะไ]เbม[น แçว „ง เ:ยก ¨ด!©า

เáอ¨ด°มåวของ คาLบอนไดออกไซí ccarbondioxide saturationpoint ) ลด ความ เsมsนของ C02 จน«ง ระˇบ$ ˝ตรา การต¢ง

C02 ของการ âงเคราะ˜Gวย แสง เÆาZบ˝ตราการปœอย coz เ:ยก¨ด!©า carbondioxide compensation point

uณห°ë$- uณห°ë # ผลúอการ Vงานของ เอมไซ§
เหมาะúอ การ âงเคราะ˜Gวย แสง «อประมาณ 10 -30°C เพราะ

- ปYมาณmา เáอpช ขาดmา ˆปากใบจะ แคบลง dใx อะ เsาˆปากใบไGvอยลง ˝ตรา การ âงเคราะ˜Gวย แสง „งลดลง

ธา^- อาหาร ขาด N และ Mg Vใxขาด chlorophyll ใบจะ เห¥องiด CChlorosis )

- อาtของใบ ใบ³อนห®อ แQ เXนไป จะ# ในความสามารถ การ âงเคราะ˜Gวย แสงØาก©าใบ เ:ม×ย

ประTทîภาพการâงเคราะ˜Gวย แสง ˝ตราการâงเคราะ˜Gวย แสง

i Cq i C3

เ i
l
| l

÷c.
'
,I
i,
'
i

11

11

' ความ เsม แสง

li
:i3ifc
TC 0C )
11

11

ใน1 1

i อากาศ
C02

1

10 20 30 40 ba BA ba B A

ab = lightcompensationpoint ab = COzcompensation point

AB = Iight saturationpoint AB = C02 saturation point

~การควบÕม การ เจYญเôบโต การ ตอบสนอง ของpช 56

1 ฮอLโมนpช

1. 1 Auxin i±.LG}JๆคyÒง๋

แหœงสzาง หöก ไGแQ เéอ เÖอ เจYญ ปลายยอด ใบ³อน และ ผล ³อน

ผลของ ออก6น

- dใxเXดการ เจYญปลายยอด เsา หา แสง และ การ เจYญปลายราก เsาหา แรงโvมAวง

- Vใxpช เôบโตßง[น ขนาดให?[น

กระ§น กระ§น- การ แÆงเซลàของ แกมเÅยม และ~ฒนาการ เป^ยนสภาพไปเ%น xylem และ phloem

ห±ด•วง- <บÁงการ เจYญของตาsาง <บÁงการ ของใบ Kกชะลอการ ของ ผล และ ควบÕมการสzางดอก

1. 2 Cytokinin

แหœงสzาง หöก อ½บYเวณ เéอ เÖอ เจYญ$ราก และบYเวณ$#การ แÆงเซลà

ผลของไซโตไคùน

กระ§น เป^ยน-
การ แÆง เซลà และการ สภาพของ เซลà

กระ§น- การ เจYญของ ตาsาง การ เจYญของ เ˚มบYโอ และ การ~ฒนาของ แก#โทไฟa

กระ§น เ,อม อาt-
การ เXดยอด ชะลอการ ตาม ของคลอโรìลàVใxใบ#อาtยาวนาน

I. 3 Gibberellin CGA )

แหœงสzาง#หลายบYเวณ เOน เมJด$ –öง เจYญ เมJด$ –öงงอก เéอเÖอเจYญปลายยอด ปลายราก ˝บ เรê ผล

ผลของjบ เบอล¹น

กระ§น- การงอกของ เมJด
กระ§น- การสzาง เอมไซ§Éห·บ Äอย แkง เãบสะสมในเมJดใxเ%นUตาล

กระ§น- เซลà$˛ûนpชใx#การÔดåว และแÆง เซลàมาก[น
` ใ»มา ทดแทนuณห°ëõ Éห·บpช$ ûองการ uณห°ëØา เ>อกระ§นการออกดอก เOน กะห²ปÑ แครอท

1.4 Ethylene &*

เXดจาก กระบวนการ Metabdism ของpช สzางไGใน เ³อบ ßก›วนของpช ๏③
ผลของ เอäÑน •
•

กระ§นใx ใบ-
เXดการ •วงของ ดอก และ ผล

กระ§น กระ§น กระ§น- การ ขยายขนาดของเซลàทางGานsาง
การ งอกของ เมJด การ เXดบน ราก

กระ§น ßเ:ยน- การKกของผลไÜ$สามารถÆมใxKกไG เOน มะ]วง กçวย rงÕด vอยหIา มะละกอ

1. 5 Abscisic acid CABA) ¥µ rก`ไปใ»ชะลอ การเ9ยวเฉา
ไÜของpช และดอก
สzางจาก เซลàúางๆ$# คลอไรพลาสa ๏µ

ไซผลของกรด แอบ 6ก

ใx- ควบÕม เมJด และตา เXดการ ~กåว ตอบสนองúอภาวะ เค:ยดจาก-ง แวดçอม

- กระ§นการâงเคราะ˜โปร¢น เ,อม›งเสYมการ ตามอาt <บÁงการ เจYญ และการÔดåวของ เซลà

57

$2 ÷จÙย # ผลúอการงอก ของ เมJด

สภาพ~กåวของ เมJด cseeddormancy ง จะพบ©าเมJด#ปYมาณกรด แอบไซ6กßง และjบ เขอแล¹นØา การVลาย
สภาพ~กåวVใxเมJดสามารถงอกไGเ¸ว[น สภาพ~กåวของ เมJด เXดจาก

- เป¥อก˚ม เมJดไ]ยอมใx`%ม¤าน อาจ เ%น เพราะ เป¥อกหนา แTง สามารถV ใx เป¥อก ' มไGโดย แO mา zอน ห®อ กรด

_

- ปYมาณสาร เค# เOน abscisic acid ห®อ gibberellin

- เป¥อก˚ม เมJดไ]ยอมใx อะ ¤าน ห®อ เอมบYโอ<ง เจYญไ]เ:ม$

การตรวจ ÕณภาพของเมJด

{ }ˇชÏการงอกของ เมJด = ผลบวกของ
¶นวน ûนกçา$งอกใน แúละ×น
¶นวน×นหöงจาก เพาะ เมJด

เค#อนไหว3 การตอบสนองของpชในöกษณะการ

3. 1 Tropism

เจYญเôบโตเ>อการตอบสนอง $äศทางâม~นéZบ-ง เzา ภายนอก การสzางˆปแบบการ $ «อเหมาะสม # 2 แบบ

การเบนเsาหา-ง เzา cpositivetropism ) และ การ เบน ออกจาก-ง เzา Cnegativetropism )

เ¨องPhototropism การ เบน จาก แสง เOน การ เจYญของปลาย ยอด pชจากการเบน เsาหา แสง

เ¨องGravitropism การ เบน จาก แรงโvมAวง ของโลก เOน การ เจYญของปลาย รากpชจากการ เบน เsาหา แรงโvมAวง ของโลก

ก"มChemotropism การตอบสนอง úอสาร เค# เOน การ งอกหลอด เร¿ไป<ง ออกของpชZง#สาร โปร¢น –หนดäศการงอก

&นHydrotropism Uการตอบสนองúอ เOน รากpช เจYญเsาหา ความ

อ\นThigmotropism การตอบสนองúอ การâม$ส เOน การ เ¸ยว~นของ ’อเกาะõ/ง แตงกวา

ภาพ Aายโดย

Dekmeefun

3. 2 Nastic movement

เ%นการตอบสนอง ของpชúอ-ง แวดçอมโดย#äศทางไ]âม~นéZบ-ง เzา ภายนอก อาจ เ%นการ เจYญเôบโตไ] เÆาZน

ใบไมยราบ7หลาบเOน การบานของดอก $ตอบสนองúอ การâม$ส
úางๆของ›วน การ บาน และoบของ ดอก òว บางชùด การoบ ของ

ภาพ Aายโดย

Dekmeefun

58

Nutation การเค#อนไหว แบบ›าย «อ การ $ตอบสนอง เXดจาก การ เจYญเôบโตของโครงสzาง$ไ]เÆาZนสอง Gาน เOน

เจYญเôบโต$การหHนแก©งของยอดpชขณะ #การ $ปลายยอดpช

4 การตอบสนองúอภาวะ เค:ยด

-ง4. 1 ภาวะ เค:ยดจาก เzาทางกายภาพ

`

- การป·บåว ของpช เáอ อ½ในสภาพ แวดçอมUÆวม£ง เOน การสzางโพรง อากาศในราก
ใบ- การป·บåว ของpช เáอ pชขาดU เOน sาวจะเXดการ Üวน

uณห°ë

uณห°ë- เáอ ßง เXนไปpชจะkองZนการ เ\ยสภาพของโปร¢นใน เซลà โดยการVงานของ heat - shockprotein และ

เáอuณห°ëØา pชจะสzาง antifreezeprotein เ>อkองZนการ เXดผ/ก ภายในเซลà

ความ เµม

เáอ อ½ใน $ Upช U„ง#การ ตอบสนอง úอความ เµม คçายúอ ภาวะขาด
สภาพ แวดçอม #ความ เµมßง pชจะขาด

NOTE *

๒ภื๊ð๊"~นuใน÷จ¨òน#การ~ฒนา pชใxทนúอภาวะเค:ยดไG

ÃкºÂ͋ ÂÍÒËÒà (Digestives system) 59

¡ÒÃÂ͋ ÂÍÒËÒÃ໹š ¡ÒÃÊÅÒÂâÁàÅ¡ØÅ¢¹Ò´ãË­‹ãˌÁÕ¢¹Ò´àÅç¡Å§à¾èÍ× ãËʌ ÒÁÒö´Ù´«ÁÖ à¢ŒÒÊÙà‹ «Åŏ䴌 áÅж¡Ù ¹Óä»ãªàŒ »¹š ÇµÑ ¶´Ø Ôº
㹡ÒÃ椄 à¤ÃÒÐˏÊÒõ‹Ò§æÀÒÂã¹à«Åŏ ¡ÒÃÂ͋ ÂÍÒËÒÃẋ§Í͡໚¹

-¡ÒËÍÂÀÒÂã¹à«Åŏ (intracellular digestion) ¨Ð¹Ó -¡ÒÃÂ͋ ÂàªÔ§¡Å (mechanical digestion) ໹š ¡Ò÷Óãˌ
ÍÒËÒÃࢌÒà«Åŏ໹š food vacuole áÅnj lysosome ¨ÐÁÒÊÅÒ ÍÒËÒÃàÅ¡ç ŧâ´Âáç·Ò§¡ÒÂÀÒ¾ હ‹ ¡Òú´à¤ÂÕé ÇÍÒËÒÃ
ãËäŒ ´âŒ ÁàÅ¡ØÅàÅç¡æᵋÁ¢Õ ŒÍ¨Ó¡Ñ´¤×Í ¢¹Ò´ÍÒËÒõŒÍ§ÁÕ¢¹Ò´àÅ¡ç ¢Í§¿˜¹, ¡Òúպ¢Í§·Ò§à´Ô¹ÍÒËÒÃ(peristalsis)
¡Çҋ à«Åŏ ,¡ÒÃ㪡Œ ¹Öë (gizzard)
-¡ÒËÍÂÀÒ¹͡à«Åŏ (extracellular digestion) ¨Ð»Å‹Í -¡ÒËÍÂàª§Ô à¤ÁÕ(chemical digestion) ¡Ò÷ÓãË͌ ÒËÒÃ
¹éÓÂ͋ ÂÍÍ¡Áҹ͡à«Åŏ¨¹ä´ÍŒ ¹ØÀÒ¤àÅ¡ç æ áŌǨ֧´Ù´«ÁÖ à¢ÒŒ à«Åŏ àÅç¡Å§â´ÂãªàŒ ͹ä«Áµ ‹Ò§æ
à¾×èÍÊÌҧ¾Å§Ñ §Ò¹ ʋǹ·èÕÂ͋ ÂäÁ‹ä´¡Œ ç໚¹¡Ò¡ äÁ‹Á¡Õ Òô´Ù «ÖÁ

¿˜§ä¨ Áѡ໹š saprophyte ¨§Ö »Å͋ ¹éÓ‹ÍÂÍÍ¡ÁÒÂ͋ Â«Ò¡Í¹Ô ·ÃÂÕ · èàÕ ¡ÒÐ áÅnj ´Ù´«ÖÁÊÒÃÍÒËÒÃࢌÒʋàÙ «Åŏ

psedopodiu/_/m µ
ÍÐÁºÕ Ò ¨ÐÂ×¹è pseudopodium à¾è×Íà¢ÁÍ× º(phagocytosis) รอย
แ
%*๊'อ(น,ไÍÒËÒÃà¢ÒŒ ä»Â͋ ÂÀÒÂã¹à«Åŏ
cik
/
ญื\°.๋ะEf6ญื่ไiny,๊ #"""•
%° - ./๊0 ¾ÒÃÒÁàÕ «ÕÂÁ ¾Ñ´âº¡ cilia ·èÕ oral groove(Ã͋ §»Ò¡) ãˌ
°% ÍÒËÒÃà¢ÒŒ Êà‹Ù «ÅŏáÅnj ¡ÅÒÂ໹š food vacuole áÅnj ¨§Ö ‹ÍÂ
ã¹à«Åŏ
%° . อ.

" oo
in.i.FI"
" .. . 7๋

ÂÙ¡Å¹Õ Ò »¡µàÔ »š¹ autotroph(ÊÌҧÍÒËÒÃàͧä´)Œ à¾ÃÒÐÁÕç¤Çѵ¶Ø ᵋã¹ÀÒÇзèÕ Nudeus
äÁ‹ÁáÕ Ê§à»š¹ heterotroph(äÁʋ ÒÁÒöÊÃҌ §ÍÒËÒÃàͧä´)Œ â´Â´´Ù «ÁÖ ÊÒõ‹Ò§æ
à¢ÒŒ ËÒµÑÇ ฐ็;น<8 _FIagellum

µ. ลด. . ..

?@๋A๋ pI่mA๋Hรs ก*าง |- Fญืล๊-ง
GL๋M" ๋ ะgไคกร%• .. ¿Í§¹éÓ ´Ñ¡¨ºÑ ÍÒËÒÃâ´Â㪌 collar cell (choanocyte)
. ·èÕÁÕ flagellum µÇÑ´ÍÒËÒÃà¢ÒŒ ä»Â͋ Âã¹à«Åŏ áÅÐÁÕ
amot.am_" amoebacyte ª‹ÇÂÂ͋ ÂáÅТ¹Ê§‹ ÍÒËÒÃ

J๏ choanocyte

äδÃÒ ÁÕ·Ò§à´Ô¹ÍÒËÒ÷èäÕ Áʋ ÁºÃÙ ³ àÃÂÕ ¡Çҋ
gastrovascular cavity ¡ÒÃÂ͋ ÂÍÒËÒÃÊÒÁÒöà¡Ô´¢Ö¹é
䴌·Ñ§é Ẻ¡ÒÃÂ͋ ÂÍÒËÒÃÀÒ¹͡à«ÅÅ⏠´Â㪌 gland
cell áÅÐẺÀÒÂã¹à«ÅÅ⏠´Â㪌 nutritive cell

¾ÅÒ¹ÒàÃÂÕ 60
ÁÕ·Ò§à´¹Ô ÍÒËÒÃäÁʋ ÁºÃÙ ³ ÁÕ¤ÍËÍÂ(pharynx) ¤Í´¡Ñ ¨ÑºÍÒËÒÃ
·Ò§à´Ô¹ÍÒËÒÃᵡ໚¹Êͧ¢ŒÒ§àÃÕ¡ diverticulum

¾ÂÒ¸ÔµÇÑ µ×´
äÁ‹Á·Õ Ò§à´Ô¹ÍÒËÒÃ
´´Ù «ÁÖ ÊÒÃÍÒËÒ÷ÂèÕ Í‹ ÂáŌÇâ´Â¡ÒÃá¾Ã‹ ÅÓµÇÑ ¨Ö§Áբ͌ »Å͌ §ÁÒ¡áÅÐẹÊØ´æ

äʌà´Í× ¹´Ô¹ ÁÕ·Ò§à´Ô¹ÍÒËÒ÷ÊÕè ÁºÙó· èÕÁպҧʋǹ¢Í§·Ò§à´Ô¹ÍÒËÒ÷Õè»ÃѺà»ÅÕè¹æä»à¾èÍ× ·Ó˹ŒÒ·àèÕ ©¾ÒРહ‹ ¡ÃÐà¾Òо¡Ñ
ÍÒËÒà (crop) ªÇ‹ Â㹡Ò÷ÓãË͌ ÒËÒÃ͋͹¹‹ÁØ áÅÐÁÊÕ ‹Ç¹¢Í§¡ë¹Ö (gizzard) ªÇ‹ Â㹡ÒÃÂ͋ ÂÍÒËÒÃàªÔ§¡Å ºÃàÔ Ç³ÅÓäÊäŒ ÊŒà´×͹
ÁÕ¡ÒþѺ¡¹Ñ ¢Í§·Ò§à´¹Ô ÍÒËÒ÷ҧ´ŒÒ¹ËÅѧ àÃÕÂ¡Ç‹Ò typhlosole à¾èÁ× à¾ÔÁè ¾×¹é ·Õè¼ÇÔ ã¹¡Òô´Ù «ÁÖ ÍÒËÒÃ

Mouth t Pharynx แ- Esophagus → Crop → Gizzard eo Intestine → Anus

áÁŧ ໹š ¡ÒÃÂ͋ ÂÍÒËÒÃẺÊÁºÃÙ ³á ÅÐÁÕ¡ÒÃầ‹ ʋǹÍÍ¡¨Ò¡¡¹Ñ ÍÂҋ §ª´Ñ ਹ

Mouth → Pharynx →. Esophagus → Crop →. Gizzard → Stomach

Intestine → Rectum na Anus

ÊµÑ Çà¤ÂÕé ÇàÍÍé× § ઋ¹ ÇÇÑ ¤ÇÒ â´ÂËÅÍ´ÍÒËÒ÷Ñé§ 3 ʋǹ¨ÐäÁˋ ÅÑ觹Óé Â͋  ẋ§à»¹š
1. rumen ( ¼ŒÒ¢éÃÕ éÇÔ ) ÁáÕ º¤·àÕ ÃÕÂáÅÐâ¾Ãâ·«ÑÇÍÒÈÂÑ ÍÂًẺ mutualism ª‹ÇÂÊÃҌ §¡Ã´ÍÐÁâÔ ¹ ¡Ã´ä¢Áѹ

ÇÔµÒÁÔ¹ºÕ 12 áÅÐà͹ä«Á cellulase ÁÒ‹Í cellulose ÊѵǏ»ÃÐàÀ·¹¨éÕ Ö§ãªŒ»ÃÐ⪹¨ Ò¡àʹŒ ãÂ䴌
2. reticulum ( Ãѧ¼é§Ö ) ª‹Çº´áÅмÊÁÍÒËÒÃ
3. omasum ( ÊÒÁÊºÔ ¡ÅºÕ ) ª‹Çº´áÅмÊÁÍÒËÒÃ

Mouth → Pharynx → หลอดอาหาร 3 ส่วน → Abomasum → Small intestine

NL

Large intestine → Anus

ÃкºÂ͋ ÂÍÒËÒâͧÁ¹Øɏ 61

Mouth f- salivaryglands
e-

- Esophagus

Liver Stomach
-

e -
.ie#Paaallnbclardedaers--nlargeIntestiะneะ÷SmaIlIntestineAppendix---
Rectum

TTAnus

»Ò¡ (mouth) ໹š ÍÇÑÂÇÐáá·ÕÍè ÒËÒà ¿˜¹(teeth) ·Ó˹Ҍ ·Õè㹡Òú´ÍÒËÒëè֧໹š ¡ÒËÍÂàªÔ§¡Å
à¤Å×è͹·èռҋ ¹ Á¡Õ ÒÃÂ͋ ·éѧàªÔ§¡ÅáÅÐàªÔ§à¤ÁÕ ¿¹˜ ¢Í§ÊµÑ ǏàÅéÕ§ÅÙ¡´ŒÇ¹Áẋ§Í͡໚¹ 4 ª¹´Ô µÒÁû٠Ëҧ
à¡´Ô ¢Öé¹ áÅк·ºÒ·Ë¹ŒÒ·Õè ¤×Í ¿¹˜ ˹ŒÒ (incisor) ¿˜¹à¢ÕéÂÇ
(canine) ¿¹˜ ¡ÃÒÁàÅ¡ç (premolar) áÅп˜¹¡ÃÒÁ (molar)

ÅéÔ¹(tongue) ໹š ¡ÅŒÒÁà¹×éÍ¢¹Ò´ãË­‹ã¹ µÍ‹ Á¹Óé ÅÒÂ(salivary gland) ·Ó˹Ҍ ·Õãè ¹¡ÒÃÊÌҧ¹éÓÅÒÂ
ª‹Í§»Ò¡ ª‹ÇÂ㹡ÒÃ¤Å¡Ø à¤ÅŒÒÍÒËÒÃáÅÐ «Ö§è ÁàÕ ÍÁä«Á amylase 㹡ÒËÍÂÍÒËÒà µÍ‹ Á¹Óé ÅÒÂÁÕÍÂً
ÃѺÃʪҵԵ‹Ò§æ 3 ¤Ù‹ ¤×Í µÍ‹ Á¹éÓÅÒÂ㵡Œ ¡ËÙ(parotid gland) ໹š µÍ‹ Á·ÕÁè Õ
¢¹Ò´ãË­‹Ê´Ø µÍ‹ Á¹éÓÅÒÂ㵌¢Ò¡ÃÃä¡Ã (submandibular
gland) áÅе͋ Á¹Óé ÅÒÂãµÅŒ éÔ¹(sublingual gland)

¤ÍËÍÂ(pharynx) ¤ÍËÍÂ໹š ºÃÔàdz·Ò§¼Ò‹ ¹ÃÇÁ ËÅÍ´ÍÒËÒÃ(Esophagus) ·Ó˹ŒÒ·Õè㹡ÒùÓÍÒËÒÃࢌÒʋÙ
ÃÐËÇҋ §ÃкºÂ‹ÍÂÍÒËÒÃáÅзҧà´Ô¹ËÒÂ㨠¡ÃÐà¾ÒÐÍÒËÒÃ

ÁËÕ ¹ÒŒ ·èËÕ Å¡Ñ à¡ÂèÕ Ç¢ŒÍ§¡Ñº¡ÒäǺ¤ØÁ¡ÒáÅ×¹ ÁÕ¡ÒÃÂ͋ ÂẺà¤ÁâÕ ´ÂàÍÁä«Á amylase ¨Ò¡»Ò¡
ÍÒËÒà (swallowing) à¾Í×è »‡Í§¡Ñ¹ÍÒËÒÃäÁ㋠Ëˌ ÅØ´ ¡ÒËÍÂẺàªÔ§¡Å â´ÂÍÒËÒèж¡Ù ººÕ ô٠(peristalsis)
ࢌÒä»ã¹ËÅÍ´ÅÁ ŧʡً ÃÐà¾ÒÐÍÒËÒÃ

62

c ¡ÃÐà¾ÒÐÍÒËÒÃ(stomach) ໹š ÊNj ¹¢ÂÒ¢ͧ·Ò§à´¹Ô ÍÒËÒà ÍÂًºÃÔàdzªÍ‹ §·ŒÍ§·Ò§´ÒŒ ¹«ÒŒ º¹
¼¹Ñ§´ÒŒ ¹ã¹Á¡Õ ÒþѺ·ºä»ÁÒ àÃÕÂ¡Ç‹Ò ÃÙ¡Õ (Rugae)
ÁËÕ ÃÙ ´Ù 2 ºÃàÔ Ç³ 1. ËÃÙ Ù´·èÕ¡Ñé¹ÃÐËÇҋ §ËÅÍ´ÍÒËÒáºÑ ¡ÃÐà¾ÒÐÍÒËÒà >> cardiac sphincter
2. ËÙÃÙ´·¡èÕ é¹Ñ ÃÐËÇҋ §ËÅÍ´ÍÒËÒáºÑ ÅÓäʌàÅ¡ç >> pyloric sphincter
ÍÒËÒ÷èռҋ ¹¡ÒËÍÂÀÒÂã¹ËÅÍ´ÍÒËÒÃáÅnj àÃÂÕ ¡Ç‹Ò ä¤Á (chyme)
¼¹Ñ§¡ÃÐà¾ÒÐÍÒËÒÃÁÕà«Åŏ¾àÔ ÈÉ·Õè·Ó˹ŒÒ·èÕ㹡ÒÃËÅÑè§ÊÒõҋ §æ ầ‹ 䴌໚¹ 4 ªØ´

Chief cell ÊÌҧàÍÁä«Á pepsinogen (inactivated)
Parietal cell ÊÌҧ¡Ã´à¡ÅÍ× (HCl) ÊÓËÃѺ¡Ãе¹ŒØ ¡Ò÷ӧҹ㹡ÃÐà¾ÒÐ
Mucous cell ÊÌҧáÅÐËŧÑè àÁÍ× ¡ (mucus) «Öè§ÁդسÊÁºµÑ Ô໚¹àºÊª‹Ç»͇ §¡Ñ¹¡ÃÐà¾ÒÐÍÒËÒèҡ¤ÇÒÁ໚¹¡Ã´
Enteroendocrine cell ÊÌҧÎÍÃ⏠Á¹ºÒ§ª¹´Ô ઋ¹ á¡ÊµÃ¹Ô (gastrin) à¾Íè× ¡Ãе¹ŒØ ¡ÒÃËŧèÑ àÍÁä«Á
pepsinogen, ¡ÒÃËŧèÑ HCl

ÅÓäÊàŒ Åç¡(small lntestine) Á¡Õ ÒÃÂ͋ ÂáÅдٴ«ÁÖ ÍÒËÒÃÁÒ¡·ÊèÕ ´Ø
ẋ§Í͡໚¹ 3 ʋǹ¤Í×

1. ÅÓäÊàŒ Å¡ç ʋǹµŒ¹(duodenum) Á¡Õ ÒËÍÂÍÒËÒÃà¡´Ô ÁÒ¡·èÊÕ ´Ø à¹×èͧ¨Ò¡à»¹š ºÃàÔ Ç³·ÁèÕ Õ¡ÒÃແ´¢Í§·‹ÍµÑºÍ‹Í¹áÅз͋ ¹éÓ´Õ¨Ò¡¶§Ø ¹éÓ´Õ
2. ÅÓäʌàÅç¡Ê‹Ç¹¡ÅÒ§(jejunum) ÁÕ¡Òôٴ«ÁÖ ÍÒËÒÃÁÒ¡·èÕÊØ´
3. ÅÓäʌàÅç¡Ê‹Ç¹·ÒŒ Â(ileum) ¡ÒËÍÂáÅдٴ«ÖÁÍÒËÒÃà¡Ô´ä´ŒàÅ硹͌ Â

ÍÒËÒ÷Õ趡٠‹ÍÂáÅnj ¨Ð¶Ù¡´´Ù «ÁÖ à¢ŒÒä»ã¹»Ø†ÁàÅç¡æ·ÂèÕ ¹è× ÍÍ¡ÁÒÁÒ¡ÁÒÂã¹ÅÓäÊàŒ Åç¡àÃÂÕ ¡Çҋ ÇÅÔ äÅ( villi)

ÍÇÂÑ ÇЪ‹Ç‹ÍÂÍÒËÒÃâ´Âʧ‹ ÊÒÃÁÒ·ÕèÅÓäʌàÅ¡ç

µÑº(liver) ÊÌҧ ¹Óé ´(Õ bile) ÁÀÕ ÒÇÐ໹š àºÊª‹ÇÂÅ´¤ÇÒÁ໹š ¡Ã´¢Í§ÍÒËÒ÷¼èÕ Ò‹ ¹ÁÒ¨Ò¡¡ÃÐà¾ÒÐÍÒËÒà ÁËÕ ¹ŒÒ·Õè·Óãˌ
ä¢Á¹Ñ ᵡµÑÇ໚¹àÁç´àÅç¡æ

µºÑ Í͋ ¹(pancreas) ·Ó˹ŒÒ·ãÕè ¹¡ÒÃÊÌҧàÍÁä«Áʏ ÓËÃºÑ Â͋ ÂÍÒËÒê¹´Ô µÒ‹ §æ ÃÇÁ¶Ö§ÊÒú¿Ñ à¿ÍÏ ·ªÕè Nj »ÃѺ¤Ò‹ pH હ‹
NaHCO"

- _-นQ๊

P

Oง -

63

ÅÓäʌãË­(‹ large intestine)
ầ‹ ໹š 3 ʋǹ 1. Ceacum ºÃàÔ Ç³¹ÁéÕ ÕäʵŒ èԧʹ‹Ù ŒÇÂ
2. Colon ໚¹Ê‹Ç¹·ÕèÂÒÇ·èÊÕ Ø´¢Í§ÅÓäʌãË­‹
3. Rectum ÅÓäʵŒ ç
äÁ‹ÁÕ¡ÒÃÂ͋  ÁáÕ µ‹¡Òôٴ«ÖÁ¹Óé ÇÔµÒÁÔ¹ áÅÐáø‹ ҵصҋ §æÍÍ¡¨Ò¡¡ÒÃÍÒËÒÃ
ÁÕẤ·ÕàÃÂÕ E.coli ª‹Ç‹ÍÂÊÅÒ¡ҡÍÒËÒÃãˌàÅ¡ç ŧ¼‹Ò¹Ã·Ù ÇÒÃ䴌 áÅÐÂѧÊÌҧÇÔµÒÁ¹Ô B12 áÅÐÇÔµÒÁÔ¹ K

Transversecolon
5TSh.amไ|โมง
§§ UV}Asandingcokn มน e - Descendingcdon

/ ๆµ e - Sigmoidcdon
แบ←
ั Analcanal

ไXYง cappendin

ÊÃØ»¡ÒËÍÂÍÒËÒÃã¹Ãҋ §¡ÒÂÁ¹Øɏ

1.
→

๒

ใ

z

_

T
,

64

°

¡Òôٴ«ÖÁÍÒËÒÃ

໚¹¡ÒùÓÍÒËÒÃâÁàÅ¡ÅØ àÅç¡æ·Õè¼Ò‹ ¹¡ÒËÍÂáÅnj ¼Ò‹ ¹¼¹Ñ§·Ò§à´Ô¹ÍÒËÒÃࢌÒʡً ÃÐáÊâÅËµÔ à¾è×͹Óä»Êًà«Åŵ ‹Ò§æ·èÇÑ Ãҋ §¡ÒÂ

¡ÃÐà¾ÒÐÍÒËÒà ´´Ù «ÖÁáÍÅ¡ÍÎÍŏ áÅÐÂÒµ‹Ò§æ
ÅÓäÊàŒ Åç¡ ÁÕ¡Òôٴ«ÁÖ ÍÒËÒ÷¡Ø »ÃÐàÀ·ÁÒ¡·ÊèÕ Ø´

ÅӴѺ¡Òôٴ«ÁÖ ÊÒþǡ¹éÓµÒÅâÁàÅ¡ØÅà´èÕÂÇáÅСôÍÐÁÔâ¹

เส้นเลอื ดฝอยในวลิ ลัส หลอดเลอื ดเวน ตบั หวั ใจ
÷÷เส้นเลือดฝอยในวลิ ลัส หลอดนํา้ เหลืองฝอย
ÅӴѺ¡Òôٴٴ«ÖÁÊÒþǡ¡Ã´ä¢ÁѹáÅСÅÕà«ÍÃÍÅ

สงั เคราะหเ์ ป็นไตรกลเี ซอไรด์

หลอดเลือดเวนใหญ่ หัวใจ

65

¡ÒÃÅÓàÅÕ§ÊÒÃã¹ÊѵÇ( Animal Circulation)

¡ÒÃÅÓàÅÕ§ÊÒÃã¹Ã‹Ò§¡ÒÂÊµÑ Çáº‹§à»¹š 2 ÃٻẺËÅ¡Ñ mnr mn mn
1.ÃкºËÁعàÇÕ¹àÅÍ× ´áººà»´(open circulatory system) ¾ºã¹¡Å‹ÁØ Arthropod,
Mollus à¡Í× º·Ø¡ª¹Ô´Â¡ànj¹¡ÅÁ‹Ø ¢Í§ËÁ¡Ö ã¹ÃкºËÁ¹Ø àÇÕ¹àÅÍ× ´áºº¹¢éÕ Í§àËÅÇ·èÕÍÂًÀÒÂã¹ ÃкºËÁعàÇÕ¹àÅÍ× ´¢Í§áÁŧ
Ëҧ¡Ò¨ÐäÁ‹Í‹ÙÀÒÂã¹ËÅÍ´àÅ×Í´µÅÍ´àÇÅÒ à¹èÍ× §¨Ò¡ÊѵǏàËÅҋ ¹éÕäÁ‹ÁÕËÅÍ´àÅ×Í´½Í äÁä‹ ´Œ·Ó˹Ҍ ·èãÕ ¹¡ÒÃÅÓàÅÂÕ §á¡Ê
àÅÍ× ´¨ÐÃÇÁã¹á͋§àÅ×Í´ (hemocoel) ·èÕà¡ÕèÂÇ¢ŒÍ§¡ºÑ ÃкºËÒÂ㨠ᵷ‹ Ó
˹Ҍ ·èËÕ Åѡ㹡ÒÃÅÓàÅÕ§ÊÒÃ
2. ÃкºËÁعàÇÕ¹àÅ×ʹẺ»´(Closed circulatory system) ¾ºã¹¾Ç¡ËÁÖ¡ ÍÒËÒÃá·¹
äÊàŒ ´Í× ¹´Ô¹ áÅÐÊѵǏÁ¡Õ Ãд¡Ù ÊѹËÅ§Ñ â´ÂÃкºËÁعàÇÕ¹àÅÍ× ´áºº¹éբͧàËÅÇ··Õè Ó
˹Ҍ ·èÕ㹡ÒÃÅÓàÅÂÕ §¨ÐäËÅàÇÂÕ ¹Í‹ãÙ ¹ËÅÍ´àÅÍ× ´µÅÍ´àÇÅÒ

»ÅÒ

]วใจปลา a 2 bอง Ctatrium + เ ventride)

เdอด e → Atrium - ventride - เหgอก - เdอดแดง + hางกาย

àÅÍ× ´·¼èÕ ‹Ò¹ËÑÇ㨻ÅÒ·éѧà¢ÒŒ ·é§Ñ ÍÍ¡ÁÕáµà‹ Å×Í´´Ó

ÊѵǤ Ãè§Ö º¹¤ÃèÖ§¹Óé ]วใจ a 3 bอง C 2 Atriwm +1 Ventricle)
ÊѵǏàÅÍé× Â¤ÅÒ¹ เdอดe → Right Atrium - Ventride - อUยวะแลกเปiยน แjส- เdอด แดง

left Atrium →Ventride → hางกาย

¨Ðà˹ç Çҋ ventricle ÃѺ·Ñ§é àÅ×Í´á´§áÅÐàÅÍ× ´´Ó ·ÓãËàŒ ÅÍ× ´»¹¡¹Ñ äÁÁ‹ Õ»ÃÐÊÔ·¸ÀÔ Ò¾

สมmรn]วใจ a 4 bอง ไl (ผpงqน ventrideไl สrท เdอดผสมtน )

สมmรnยกเuนจระเva]วใจ 4 bอง

Êѵǻ ¡‚ áÅÐ mammal ÁÕËÑÇ㨠4 ˌͧÊÁºÙó ·Ò§à´¹Ô ¢Í§àÅ×Í´àËÁÍ× ¹¡ºÑ Ãкº
ÅÓàÅÂÕ §¢Í§¤¹

66

ÃкºËÁ¹Ø àÇÂÕ ¹àÅÍ× ´¢Í§Á¹Øɏ

•2 - Aorta

Superiorvenacava - •

pulmonaryarteries .e - •- pulmonaryarteries
.-_pulmonaryveins
-•
~pulmonaryveins .
*_ •
e• - left Atrium
•
•- leftventricle
"9ht Atrium

Rightventricle - a.

Inferiorvenacava- •

ËÇÑ ã¨ËŒÍ§º¹¢ÇÒ(Right Atrium) ÃѺàÅÍ× ´´Ó¨Ò¡ «¾Ù àÕ ÃÂÕ àǹҤÒÇÒ (Superior vena cava) ¨Ò¡ÊNj ¹ËÑÇáÅÐᢹáÅÐ

I. Í¹Ô ¿à ÃÕÂàǹҤÒÇÒ(Inferior vena cava) ¨Ò¡ÊNj ¹ÅÓµÑÇáÅТÒ

ËÇÑ ã¨Ë͌ §º¹¢ÇÒºÕºµÑǹÓàÅÍ× ´à¢ŒÒÊÙˋ ÇÑ ã¨ËŒÍ§Å‹Ò§¢ÇÒ ¼Ò‹ ¹ÅÔé¹ Tricuspid valve

t

ËÑÇã¨ËŒÍ§Å‹Ò§¢ÇÒººÕ µÇÑ àÅÍ× ´äËż‹Ò¹ÅéÔ¹ Pulmonary semilunar valve à¾è×Í©´Õ ä»Âѧ ¾ÅÑ âÁ¹ÒÃÍÕ ÒÏà·ÍÃ(Õ Pulmonary artery)

I. à¾Íè× ¹Óä»áÅ¡à»ÅÂÕè ¹á¡Ê·è»Õ Í´

àÅ×Í´´Õ¨Ò¡»Í´äËšѺʋËÙ ÑÇ㨷ҧ Pulmonary vein à¢ÒŒ ËÑÇã¨ËŒÍ§º¹«ÒŒ Â

t

ËÇÑ ã¨Ë͌ §º¹«ŒÒººÕ µÇÑ ¹ÓàÅ×ʹࢌÒÊًËÇÑ ã¨ËŒÍ§Å‹Ò§«ÒŒ  â´Â¼Ò‹ ¹ÅéÔ¹ Bicuspid valve

t

ËÇÑ ã¨ËŒÍ§Å‹Ò§«ŒÒºպµÇÑ àÅ×Í´¨ÐäËÅà¢ÒŒ ʋ٠àÍÍÍÏµÒ (Aorta) ËÅÍ´àÅÍ× ´á´§¢¹Ò´ãË­‹·ÊÕè Ø´ã¹Ãҋ §¡ÒÂ

t áÅÐÁÕÅÔ¹é Aortic semilunar valve ¡éѹäÁ㋠ËàŒ ÅÍ× ´äËÅÂ͌ ¹¡ÅºÑ ࢌÒÊËً ÇÑ ã¨
Aorta ¨ÐÁáÕ ¢¹§µÒ‹ §æ ¤×Í ËÅÍ´àÅ×Í´ Artery ʋ§àÅÍ× ´·èÕ¿Í¡áŌÇä»ÊNj ¹µÒ‹ §æ¢Í§Ãҋ §¡ÒÂ

superiorvenacava

*อยMypulmonarysxart
Vein

LA

๏
Stem.muinferiorvenacava
Pulmonarysemilunarvalre $@ mmikamarrvva#@
างoลรรkไ oosalk A00kt ⑧

ËÅÍ´àÅ×Í´¢Í§Á¹ÉØ ÂᏠº‹§Í͡໚¹ 3 ª¹Ô´ 67

1

- Endothelium wน

กxามเyอเzยบ f

e-

กxามเyอ เ{ยว|น

e-

Capillarybed

หลอด เdอด Artery หลอด เdอด vein

¤ÇÒÁ´Ñ¹àÅÍ× ´(Blood pressure)
໚¹áç¢Í§àÅ×Í´·¡Õè Ãзº¡Ñº¼¹§Ñ ËÅÍ´àÅ×Í´
¤ÇÒÁ´¹Ñ àÅÍ× ´ã¹Ã‹Ò§¡ÒÂÁÕ 2 ¤Ò‹ ¤Í× systolic pressure «è§Ö ໹š ¤‹Ò¤ÇÒÁ´¹Ñ ¢³Ð·ËèÕ ÇÑ ã¨ºÕºµÇÑ
áÅÐ diastolic pressure «§èÖ à»¹š ¤Ò‹ ¤ÇÒÁ´¹Ñ ¢³Ð·ËèÕ ÇÑ ã¨à¡Ô´¡ÒäÅÒµÇÑ
â´Â·ÑÇè 令¹·èÕÁÊÕ Ø¢ÀÒ¾á¢ç§á绡µ¨Ô ÐÁ¤Õ ‹Ò¤ÇÒÁ´Ñ¹àÅ×Í´ÍÂً·èÕ 120/80 mmHg ¤‹Òáá¤×Í systolic
pressure ¤‹ÒËÅ§Ñ ¤×Í diastolic pressure

}า~ !

Çงความ •น เdอดมากกÄา เออ / งอ ÅอÄา ความ •น

ความ •นเdอด ÉอยกÄา งอ / เอ ÅอÄา ความ•น Ñา

¡Ò÷ӧҹ¢Í§¡ÅҌ Áà¹Í×é ËÑÇ㨠68

¡ÒÃÇ´Ñ ¤Å¹×è ËÇÑ ã¨ä¿¿‡Ò(Electrocardiogram ; EKG)
ͧ¤» ÃСͺ
P wave ¡ÃÐáÊ SA node ä»ÂѧË͌ §º¹·Ñé§ 2 ¢ŒÒ§
QRS wave ªÇ‹ §·èÕ AV node àÃÁÔè Á¡Õ ÒÃʧ‹ ¡ÃÐáÊ»ÃÐÊÒ·ä»·èÇÑ ËÑÇã¨ËŒÍ§Åҋ §
T Wave áÊ´§¡ÒäÅÒµÇÑ ¢Í§ËÇÑ ã¨Ë͌ §Åҋ §

nodenlpltylhSAAVf←ltttt
teftbundlebranch

1. SA node ¼ÅÔµ¡ÃÐä¿¿‡Ò¡ÃШÒ·èÇÑ atrium
a Rs

Parkinjefiber~T-T-Rightbundlebrancht.m.lk¢é¹ÑµÍ¹
atrium ººÕ µÑÇäŋàÅ×Í´ä» ventricle
t

ʋ§¡ÃÐáÊä¿¿‡Òä»Âѧ AV node

ndm 2. ¡ÃÐáÊ俿҇ ¶Ù¡Ë¹Ç‹ §·èÕ AV node à¾×Íè ãËጠ¹ã‹ ¨Çҋ ventricle
ÃѺàÅÍ× ´àÃÕºÃ͌ ÂáŌÇ

Am 3. ¡ÃÐáÊä¿¿‡Ò¨Ð¼‹Ò¹µÍ‹ ŧ价ҧ AV bundle

t

á¡价ҧ right & left bundle branches

ndm 4. ¡ÃÐáÊ俿҇ ¨Ðʋ§µ‹Íà¢ÒŒ ʋÙËÇÑ ã¨ËŒÍ§ ventricle ¼‹Ò¹·Ò§ purkinje
fiber Í‹ҧÃÇ´àÃçÇ

t

Ventricle ººÕ µÇÑ äÅà‹ Å×Í´ÍÍ¡¨Ò¡ËÑÇã¨

àÅ×Í´ Plasma 55 % - 69

Á¹Õ Óé ໹š ʋǹ»ÃСͺà¡×ͺ·Ñé§ËÁ´ ·àÕè ËÅÍ× à»¹š µÑǶ¡Ù ÅÐÅÒ હ‹ äÍÍ͹ ,ÊÒÃÍÒËÒà ,
¢Í§àÊÂÕ áÅÐâ»ÃµÕ¹·ÕèÊӤѭã¹àÅÍ× ´ «è§Ö ʋǹÁÒ¡Ê§Ñ à¤ÃÒÐˏ·µÕè ºÑ ä´Œá¡‹
1. Albumin Ã¡Ñ ÉÒáç´¹Ñ ÍÍÊâÁ«ÔÊÀÒÂã¹ËÅÍ´àÅÍ× ´ ¼ÙŒ»Ç† ºҧ¤¹ÁÕ albumin µèÓ
·ÓãˌÃҋ §¡ÒºÇÁ¹éÓ䴌
2. Globulin à˧»¯¡Ô ÔÃÔÂÒã¹Ãҋ §¡Ò áÅÐà¡èÂÕ Ç¢ŒÍ§¡ÑºÀÁÙ Ô¤ŒØÁ¡¹Ñ

EI-43. Fibrinogen ໚¹Ë¹Ö§è ã¹ÊÒ÷èÕ·ÓãˌàÅ×Í´á¢ç§µÇÑ (clotting factors)
Serum ¤Í× ¾ÅÒÊÁÒ·»èÕ ÃÒȨҡ clothing factor ª¹´Ô µÒ‹ §æ ઋ¹ fibrinogen

Blood corpuscle 45 % ·§Ñé àÁ´ç àÅ×Í´á´§ àÁ´ç àÅÍ× ´¢ÒÇ áÅÐà¡Ãç´àÅÍ× ´

àÁ´ç àÅÍ× ´á´§(erythrocytes, red blood cell:RBC)

äÁÁ‹ ¹Õ ÇÔ à¤ÅÕÂÊáÅÐÍÍÃà ¡à¹Åŏã´æ û٠Ëҧ¡ÅÁẹáÅÐàÇҌ µÃ§¡ÅÒ§
º¹¼ÔÇÁÕ hemoglobin «§èÖ à»¹š â»ÃµÕ¹·ÁÕè ÕàËÅ¡ç (Fe)໚¹Í§¤»ÃСͺ
ÊÃҌ §¨Ò¡ä¢¡Ãд١ ÍÒÂØ 80-120 Çѹ áÅШж¡Ù ·ÓÅÒÂâ´ÂµºÑ áÅÐÁŒÒÁ
·Ó˹ŒÒ·Õè㹡Òâ¹Ê‹§ÍÍ¡«Ôਹä»ãË¡Œ ºÑ à«Åŏ
ÊÒÁÒöËÒÂã¨â´ÂäÁ㋠ªÍŒ Í¡«àÔ ¨¹¨ÐÊÃҌ §¡Ã´áÅ¡µ¡Ô

àÁ´ç àÅ×Í´¢ÒÇ(leukocyte,white blood cell:WBC)

û٠Ãҋ §¡ÅÁ ¢¹Ò´Á¡Ñ ãË­¡‹ Çҋ àÁ´ç àÅ×Í´á´§áÅÐÁ¹Õ ÇÔ à¤ÅÕÂÊ
àÁ´ç àÅ×Í´¢ÒÇẋ§µÒÁ˹Ҍ ·àèÕ »¹š 2 ª¹´Ô

1. Phagocyte ¡Ó¨Ñ´Ê§èÔ á»Å¡»ÅÍÁâ´Â¡ÒÃà¢ÁÍ× º
2. Lymphocyte ÊÃҌ §ÀÁÙ ¤Ô ،Á¡Ñ¹â´ÂËŧÑè antibody ÁÒÊàŒÙ ªÍ×é âä
àÁ´ç àÅÍ× ´¢ÒÇÂѧẋ§µÒÁ¡ÒÃÁ¶Õ اàÅç¡æ·Õ誋ÇÂà¡çºÊÒúҧÍÂҋ §ÀÒÂã¹à«Åŏ(granule) ໹š 2 ª¹Ô´
1. Granulocyte ¤Í× ¾Ç¡·ÁèÕ Õ granule ໚¹ phagocyte ·Ñé§ËÁ´

1.1 Basophils µÔ´Ê·Õ àÕè »¹š àºÊ ªÇ‹ ¢ºÑ ÊÒÃà¡èÕÂǡѺÀÁ٠Ԥ،Á¡Ñ¹ ઋ¹ heparin ¡¹Ñ àÅÍ× ´á¢§ç µÇÑ ËÃÍ× histamine ·Óãˌ
à¡Ô´ÍÒ¡ÒÃᾌ

1.2 Eosinophil µ´Ô Ê·Õ Õàè »¹š ¡Ã´ ª‹Ç¡ӨѴ»ÃÊµÔ ¾ÂÒ¸Ô ¢ºÑ ÊÒÃà¡ÂèÕ Ç¡ÑºÀÁÙ Ô¤ŒØÁ¡Ñ¹
1.3 Neutrophil µÔ´Ê·Õ àèÕ »¹š ¡ÅÒ§ ¤×ÍÊÁÕ ‹Ç§ ª‹ÇÂà¢Á×ͺÊÔè§á»Å¡»ÅÍÁ

12. Agranulocyte ¤×;ǡ·èäÕ ÁÁ‹ Õ granule

i .2.1 monocyte ໹š µÇÑ à¢Á×ͺµÇÑ Â§ àÇÅÒÍÍ¡¨Ò¡Ãкº¹éÓàËÅÍ× §à¾è×ÍÅÒ´µÃÐàǹ àÃÂÕ ¡ macrophage
2.2 lymphocyte ÊÌҧ¨Ò¡ä¢¡Ãд¡Ù ầ‹ ໹š 2 ¾Ç¡ ¤Í× B-cell ¾²Ñ ¹ÒµÍ‹ ä»·èÕ䢡Ãд١ áÅÐ T-cell ¾Ñ²¹Ò·èÕ
µ‹ÍÁä·ÁÊÑ à»¹š àÁç´àÅ×Í´¢ÒǪ¹´Ô à´ÂÕ Ç·àèÕ ¢Á×ͺäÁ‹à»¹š
¨Ó¹Ç¹àÁ´ç àÅ×Í´¢ÒÇ ะะ ⑧
Eosinophil
÷>• >• Basophil

Neutrophil Lymphocyte Monocyte

à¡Ãç´àÅ×Í´(platelet) 70

äÁ㋠ª‹à«ÅÅᏠµ‹à¤Â໹š ÊNj ¹Ë¹§Öè ¢Í§à«ÅÅ· Õèªè×ÍÇҋ megakaryocyte
ªÇ‹ ÂÊÃҌ § clotting factors «§èÖ à¡èÕÂÇ¢ŒÍ§¡ºÑ ¡ÒÃá¢§ç µÑǢͧàÅÍ× ´

เกÖด เdอด และเซลá àเâยหาย ¼»ÙŒ dž ·Õè໹š âä hemophilia
¤×ÍàÅÍ× ´äËÅäÁˋ ÂØ´ à¾ÃÒТҴ
หäง thromboplastin clotting factors ºÒ§µÇÑ à¡´Ô
ã_Prothrombin ¨Ò¡ÂÕ¹º¹â¤ÃâÁâ«Á X
- thrombin
_
dot ingfactorsfibrinogen-o.fi(ส*างàåบโดยอาçยéตาêนk)Ca" และ

brin

ËÁà‹Ù Å×Í´áÅСÒÃãËàŒ Å×Í´

º¹àÂÍ×è Ë،Áà«ÅŏàÁ´ç àÅÍ× ´á´§ÁÊÕ Òþǡ glycolipid ·Ó˹Ҍ ·èÕ໚¹ antigen
ã¹ plasma ÁÕâ»ÃµÕ¹ antibody ÍÂً
Antigen áÅÐ Antibody ª¹´Ô à´ÂÕ Ç¡Ñ¹ ¨Ð¨ºÑ ¡Ñ¹µ¡µÐ¡Í¹ àÃÕ¡Çҋ Agglutination

Antigen ëใbíองไl ตรงtบ
Antibody
ë 7บ

ÃкºàÅÍ× ´ Rh

¤¹ËÁ‹Ù Rh+ ¨ÐÁÕ antigen Í‹ٷÕàè Áç´àÅÍ× ´á´§ áµä‹ Á‹ÁÕ antibody
¤¹ËÁ‹Ù Rh- äÁ‹ÁÕ·é§Ñ antigen áÅÐ antibody áµÊ‹ ÒÁÒöÊÌҧ antibody ä´ãŒ ¹ÀÒÂËÅѧ
ËÁًàÅÍ× ´Ãкº¹éÕ¨ÐÁÍÕ ¹Ñ µÃÒÂ䴌 2 ¡Ã³Õ ¤Í×

1. ¤¹ËÁ‹Ù Rh- 䴌àÅ×Í´¨Ò¡ Rh+ ÁÒ¡¡Ç‹Ò 1 ¤Ã§Ñé
2. áÁˋ Áً Rh- à¤Âµé§Ñ ·ŒÍ§ÅÙ¡ Rh+ áÅз¹Ñ ·Õ·µèÕ §éÑ ·ÍŒ §Å¡Ù Rh+ ¤¹µÍ‹ ä» ¨Ðà¡Ô´âä erythroblastosis fetalis
໚¹ÍµÑ ÃÒµ‹ÍÅ١䴌

71

Ãкº¹Óé àËÅ×ͧ(Lymphatic system)

¹Óé àËÅ×ͧ ¤Í× ?

¢Í§àËÅÇ·Õè«ÁÖ ÍÍ¡ÁÒ¨Ò¡ capillary à¾×Íè áÅ¡à»ÅÕÂè ¹á¡Ê ¢Í§àÊÂÕ áÅÐÊÒÃÍÒËÒÃãˌ¡ºÑ à¹×éÍàÂÍé× â´ÂÃͺ ᵋ
¢Í§àËÅÇÊNj ¹ãË­‹¨Ð«ÖÁࢌÒÃкºËÁ¹Ø àÇÂÕ ¹µÒÁà´ÁÔ ÁÕÊNj ¹¹ŒÍ·«èÕ ÖÁà¢ÒŒ ä»ã¹ËÅÍ´¹éÓàËÅ×ͧ(lymph vessel) «Öè§à»š¹
·Í‹ µÑ¹»ÅÒ»´ ¡ÅÒÂ໹š ¹Óé àËÅ×ͧ(lymph)

¡ÒÃÅÓàÅÂÕ §¹éѹ㪡Œ ÒÃË´¤ÅÒ¢ͧ¡ÅҌ Áà¹Í×é ÅÒÂÃͺæËÅÍ´¹Óé àËÅ×ͧ áÅÐÁÕÅÔ鹡éѹ໚¹ÃÐÂÐæ ÃÐËÇҋ §·Ò§¹éÓ
àËÅ×ͧ¨Ð¼Ò‹ ¹µ‹ÍÁ¹Óé àËÅÍ× §(lymph node)

หลอดìา เหdอง ฝอย ŹéÔ ÍÂÙ·‹ äèÕ Ë¹ºŒÒ§
1. ÃÐËÇҋ §ËÇÑ ã¨ËŒÍ§º¹-Åҋ §
ïดñบของเหลวบางòวนเvาไป 2. ËÅÍ´àÅ×Í´ãË­‹·èÕÍÍ¡¨Ò¡
ËÇÑ ã¨(semilunar valve)
ô ญื๋ญื่้ 3. ËÅÍ´àÅÍ× ´´Ó
Venule *→°ไง น. 4. ËÅÍ´¹Óé àËÅ×ͧ
.

ปราการ Arteride

capillary
ยอมใbของ เหลว õมออกมา

µÑÇÍÂҋ §µÍ‹ Á¹Óé àËÅÍ× §(Lymph Node) ઋ¹ Tonsil

1. µÍ‹ Á·Í¹«ÔÅ(Tonsil Gland) ✓
Í‹Ùã¹ÅÓ¤Í
¤Í´ѡ¨ºÑ ÊÔè§á»Å¡»ÅÍÁäÁ㋠ˌࢌÒËÅÍ´ÍÒËÒÃáÅСÅ͋ §àÊÂÕ § ••
ËÒ¡Á¡Õ Òõ´Ô àª×éͨзÓãË͌ Ñ¡àʺ
⑤ส- Thymus
2. µÍ‹ Áä·ÁÑÊ(Thymus Gland)
ªÇ‹ Â͹ºØ ÒÅ T-cell °ú
໹š µÍ‹ Áä̷͋ ÊÃҌ §ÎÍÏâÁ¹ä´´Œ nj  spken

3. ÁҌ Á(spleen)
໚¹µ‹ÍÁ¹Óé àËÅ×ͧ·èãÕ Ë­·‹ èÕÊØ´
ÁËÕ ¹ÒŒ ·èÕ
1. ÊÐÊÁàÅ×Í´
2. ÊÃҌ § Antibody
3. ÊÃҌ §àÁç´àÅ×Í´á´§ãˌ·Òᡋ͹¤ÅÍ´
4. ·ÓÅÒÂàÁç´àÅÍ× ´á´§ àÁç´àÅ×Í´¢ÒÇ áÅÐà¡Ã´ç àÅ×Í´·ÕèËÁ´ÍÒÂØ

72

ÃкºÀÙÁÔ¤ÁŒØ ¡Ñ¹ (Immune System)

ÀÙÁ¤Ô Á، ¡¹Ñ Ẻ¡Í‹ àͧ
(Active immunizations)

à¡Ô´¨Ò¡Ãҋ §¡Ò¶¡Ù ¡Ãе¹ØŒ ¨Ò¡ Antigen
áÅnj ÊÃҌ § Antibody Áҵ͋ ÊàŒÙ ª¹‹ vaccine

ออ·ÓÁÒ¨Ò¡àª×éÍâä·Õäè Á‹ÊÒÁÒö¡‹ÍãËàŒ ¡´Ô âä䴌
ÀÙÁÔ¤ÁŒØ ¡ºÑ áººÃºÑ ÁÒ
(Passive immunizations)

à¡Ô´¨Ò¡Ãҋ §¡ÒÂÃѺ Antibody ÁÒ¨Ò¡
ÀÒ¹͡àÅ ઋ¹ Serum, ¹éÓ¹ÁáÁ‹

ù çพü †นฐาน

Antigen °อ ¢ง แปลกปลอม£อเyอเ§อ เ•น ¶น, แบคßเzย
Antibody °อ สารโปร®นใน เdอดàhางกายส*าง©นเ™อ´กกระ¨น

จากแอน-เจน เÆอ£อØtบ ¢ง แปลกปลอมในhางกาย

¡Åä¡¡ÒÃÊÌҧÀÁÙ ¤Ô ÁŒØ ¡¹Ñ

1. ẺäÁ‹¨Óà¾ÒÐà¨ÒШ§ (Nonspecific Immune Responses)
໚¹¡Åä¡·èÕà¡Ô´¢Ö¹é ÍÂҋ §ÃÇ´àÃÇç à¾Í×è »Í‡ §¡¹Ñ ¡ÒÃºØ¡Ã¡Ø áÅÐá¾Ã¡‹ ÃШÒ¢ͧÊÔè§á»Å¡»ÅÍÁ
ẋ§ä´àŒ »¹š 2 ÃдºÑ
1. First Line of defense â´ÂÁÕº·ºÒ·ËÅÑ¡äÁ‹ãˌÊÔ§è á»Å¡»ÅÍÁà¢ÒŒ ÁÒã¹Ã‹Ò§¡ÒÂáÅÐà¢ÒŒ ä»ã¹à¹éÍ× àÂ×Íè 䴌 હ‹
¼ÇÔ Ë¹§Ñ -ÁÕÊÒà keratin »‡Í§¡Ñ¹¡ÒõԴàª×éÍ, à˧èÍ× -¢ºÑ à˧è×Í·èÕÁ¤Õ ÇÒÁ໹š ¡Ã´Í‹Í¹æ, ¹Óé ÅÒÂáÅйÓé µÒ-ÁÕàÍÁä«Á lysozyme

2. Second Line of defense ¨Ðà¡ÂÕè Ǣ͌ §¡Ñº¡ÒáӨѴÊè§Ô á»Å¡»ÅÍÁ㹡óշàèÕ ¢ÒŒ ÁÒã¹Ãҋ §¡ÒÂËÃÍ× à¹Í×é àÂèÍ× áÅnj
â´ÂÍÒ¨ãªàŒ «ÅÅà Á´ç àÅÍ× ´¢ÒǾǡ¿Òâ¡ä«ã¹¡ÒáӨ´Ñ ÊÔ§è á»Å¡»ÅÍÁ䴌

¡Ãкǹ¡ÒÃÍ¡Ñ àʺ(Inflammation) 73

1. Mastcdl และ macrophage 2. Neatrophill ออกไปà 3. Neatrophill °±ด
หäง สารà ²ใbหลอด เdอด บ³เวณ บาดแผล เµอ
¢ง แปลกปลอม แบบ
ขยายåว เ•น histamine °±ด¢ง แปลกปลอม
Phagocytosis

2. ¡Åä¡¡Òõ‹ÍµŒÒ¹ÊèÔ§á»Å¡»ÅÍÁẺ¨Óà¾ÒÐà¨ÒШ§ (Specific Immune Response)
à¡Ô´¢Öé¹àÁÍè× ¡Åä¡¡Òõ͋ µŒÒ¹ÊÔè§á»Å¡»ÅÍÁẺäÁ‹¨Óà¾ÒÐà¨ÒШ§äÁµ‹ ‹ÍµÒŒ ¹ÊèÔ§á»Å¡»ÅÍÁä´·Œ §Ñé ËÁ´
໚¹¡ÒÃÊÌҧ Antibody ¨Óà¾ÒÐà¨ÒШ§µÍ‹ Antigen ª¹´Ô ˹֧è æ
à«ÅŏËÅ¡Ñ ·Õ·è Ó˹ŒÒ·ãèÕ ¹¡Å䡹¤éÕ ×Í à«ÅŏàÁç´àÅ×Í´¢ÒÇÅÁÔ â¿ä«µ â´Âầ‹ Í͡໚¹ 2 ª¹´Ô

B-Lymphocyte à¨ÃÔ­ÊÁºÃÙ ³· èÕ䢡Ãд١ àÁÍè× à«Åŏ B ¨ºÑ ¨Óà¾ÒÐà¨ÒШ§¡Ñº Antigen ¨Ðà¡´Ô ¡ÒÃầ‹ à«ÅÅà »¹š
Plasma cell ·Ó˹Ҍ ·èÊÕ ÃŒÒ§ Anitibody
Memory cell ·Ó˹ŒÒ·Õ訴¨Ó Antigen ¹éѹæ

T-Lymphocyte à¨Ã­Ô ÊÁºÙó· èÕµ‹ÍÁä·ÁÊÑ »ÃСͺ´ŒÇÂ
Cytotoxic T cell (CD8+) ·Ó˹Ҍ ·Õè·ÓÅÒÂà«Åŏ·Õµè ´Ô àª×éÍäÇÃÑÊËÃ×Íà«ÅÅÁ Ðàçç
Helper T cell (CD4+) ÁÕ˹ŒÒ·ÕËè Åѧè cytokine ¡Ãе،¹¡Ò÷ӧҹ¢Í§à«Åź Õ áÅÐ CD8+

}า *7บ}า บ
แพท¶ เdอกใ· serum ในกราน โรคàเ¸ดจาก¹êºมtนà เราพบ

àëªวยไº7บ Antigen ½น ๆมาแxว tนมาก °อ โรคเอดæ àเ¸ดจากเøอ

íอง 7กษา ¡นß ¬งแตก£างจากการใ· ไว7ส HIV , โรค¹êแÆ ( AMgy )

Vaccine àเÃนการƒองtน และaเวลา และโรคÅวหpง ( skindisease)

ëมากพอใb ªวยส*าง Antibody

©นไºเอง

74

¡ÒÃáÅ¡à»ÅÂèÕ ¹á¡Ê (Gas Exchange)

â¤Ã§ÊÌҧáÅ¡à»ÅèÂÕ ¹á¡Ê ã¹â¾Ã·ÔʵᏠÅÐÊµÑ Ç· èÕ¤ÇÃÃÙ¨Œ Ñ¡·¤Õè ÇÃèŒÙ ¡Ñ

àÂÍè× ËŒÁØ à«Åŏ ¼ÔÇÃҋ §¡Ò »Í´
¾ºã¹Ê§èÔ ÁÕªÇÕ Ôµà«Åŏ áÅ¡à»ÅÂèÕ ¹¡ºÑ ᡍÊâ´ÂµÃ§ ¾ºã¹ËÍ·ҡº¡
¾ºã¹ÊµÑ Ǫ ¹éÑ µèÓ àª‹¹ ¿Í§¹éÓ ÊµÑ ÇÁÕ¡ÃÐ´Ù¡Ê¹Ñ ËÅ§Ñ Ê‹Ç¹ãË­‹
à´ÕÂÇ àª¹‹ ÍÐÁºÕ Ò ¾ÒÃÒ â´Â੾ÒÐ ¹¡ à¹Í×è §¨Ò¡ÁÕ
ÁàÕ «ÂÕ Á ¡٠ÅÕ¹Ò äδÃÒ ¾ÅÒ¹ÒàÃÕ metabolism ʧÙ

S

Ãкº·‹ÍÅÁ (tracheal system)
ઋ¹ áÁŧ µÐ¢Òº ¡Ô駡Í×
¡ÒÃáÅ¡à»ÅÕè¹á¡Ê ¨Ðà¡Ô´¼Ò‹ ¹·‹ÍÅÁ
໚¹Ãкº·èÁÕ »Õ ÃÐÊ·Ô ¸ÀÔ Ò¾Ê§Ù à¹Íè× §¨Ò¡
ÍÒ¡ÒÈÊÒÁÒöÊÁÑ ¼ÑʡѺà«Åŏ䴌â´ÂµÃ§

Ãкº·Í‹ ÅÁ»ÃСͺ´ÇŒ Â

°ªÍ‹ §ËÒÂã¨(spiracle)- ·Í‹ ÅÁ(trachea)- ᢹ§·Í‹ ÅÁ(tracheole)→à«Åŏ

à˧Í× ¡ ¼ÔÇ˹§Ñ
¾ºã¹»Åҵҋ §æ »ÅÒ´ÒÇ »ÅÒËÁ¡Ö ËÍ ¾ºã¹ äÊàŒ ´×͹´Ô¹ amphibians

ã¹¹éÓ crustaceans ÅÙ¡Í͍ ´

â¤Ã§ÊÃҌ §Íè¹× æ
Respiratory tree ã¹»ÅÔ§·ÐàÅ
Book lung ã¹áÁ§ÁØÁ

¹‹ÒÌ٠Book gill ã¹áÁ§´Ò

à˧Í× ¡»ÅÒÁÕÅѡɳÐ੾ÒÐ ¤×Í ¡ÒÃäËŢͧàÅ×Í´¼Ò‹ ¹ «้yYÆ๊,การไหลขอ
ËÅÍ´àÅ×Í´½Í·Õèà˧×Í¡¨ÐÁÕ¡ÒùÓàÅ×Í´·ÁÕè ÍÕ Í¡«àÔ ¨¹µÓè ÁÕ "
·ÔÈ·Ò§¡ÒÃäËÅÊǹ·Ò§¡Ñº¹Óé à¾è×ÍãËŒà¡´Ô ¡ÒäÇÒÁᵡµ‹Ò§¢Í§
»ÃÔÁÒ³á¡Ê ÍÍ¡«àÔ ¨¹µÅÍ´àÇÅÒ ¡Òèѡ¡ÒÃäËŢͧàÅÍ× ´áºº ».! in:ฃู๊
¹ÕéàÃÕÂ¡Ç‹Ò Countercurrent exchange system

ÃкºËÒÂ㨢ͧÁ¹ØÉÂ( Human Respiratory System) 75

แขนง หลอด เdอด

Tngy

โพรง จÀก - \\
Oงลม
คอหอย _ .

กÃอง เâยง _

Õ. . . -

หลอด ลม _

หลอดลมฝอย _

ปอด ~ |

กระŒง ลม -

·Ò§à´Ô¹ËÒÂ㨠»ÃСͺ´ÇŒ Â

=¢éÑÇ»Íô¨Ù(Ábr¡Ù o(nncohstursi)ls)-÷á¢â¹¾§¢ÃéÇѧ»¨ÁÍ´¡Ù ((bnraosnaclhciaovleit)y)
¤ÍËÍÂ(pharynx) ËÅÍ´ÅÁ(trachea)
¶§Ø ÅÁ(alveolus) ËÅÍ´àÅ×Í´½ÍÂ(capillary)

¨Á¡Ù ÁËÕ ¹ÒŒ ·èÕ ¶Ø§ÅÁ (alveolus)
¡ÃͧÍÒ¡ÒÈ à»š¹à«Åŏªéѹà´ÂÕ Ç
»ÃºÑ Í³Ø ËÀÙÁÔáÅФÇÒÁªé×¹¢Í§ÍÒ¡ÒÈ à¡Ô´¡ÒÃáÅ¡à»ÅÂèÕ ¹á¡Ê·¹Õè éÕ
ÃºÑ ¡Åè¹Ô ¡Ãкǹ¡ÒÃáÅ¡à»ÅÕè¹ᡍÊ໚¹¡ÒÃá¾Ã‹à·Ò‹ ¹¹éÑ
»Í´ (lung) (Simple diffusion)
»Í´¢ŒÒ§«ÒŒ ÂàÅ硡NjҢŒÒ§¢ÇÒ
¡ÒÃÈÖ¡ÉÒ»ÃÁÔ ÒµÃ¢Í§»Í´ãªàŒ ¤Ã×èͧ ป³มาตรปอด ( L )
spirometer â´Â¾ºÇ‹ÒáÁˌ ÒÂã¨ÍÍ¡ÊØ´áÅnj ¡çÂѧÁÕ
ÍÒ¡Òȵ¡¤ŒÒ§Í‹ãÙ ¹»Í´àÊÁÍ(´§Ñ ¡ÃÒ¿) t.EE.i.ir- 2

¡Åä¡¡ÒÃËÒÂã¨à¢ÒŒ ÍÍ¡ หายใจเvาœดๆ

เหdอ อากาศตก—าง ประมาณ 1.2L

เวลา

T

76

Hemoglobins (Hb)
໹š â»ÃµÕ¹¡ŒÍ¹ÍÂãً ¹àÁç´àÅÍ× ´á´§
¨ºÑ ¡Ñºá¡Ê 䴌ËÅÒª¹´Ô હ‹
¨ºÑ ¡Ñº O2 ·Õµè Óá˹§‹ ÍеÍÁ¢Í§ Fe ¡ÅÒÂ໚¹ oxyhemoglobin
¨ºÑ ¡ºÑ CO2 ¡ÅÒÂ໚¹ caraminohemoglo2bin
¨ºÑ ¡Ñº CO2·èµÕ Óá˹‹§ Fe ¡ÅÒÂ໹š carboxyhemoglobin «§Öè ¨Ð¨ºÑ 䴌àÃçÇÁÒ¡

¡Åä¡¡ÒÃÅÓàÅÕ§á¡Ê

¡ÒÃáÅ¡à»ÅèÕ¹ᡍÊã¹Ãҋ §¡Ò¤¹à¡´Ô 䴌 2 á˧‹ ¤Í× ·è»Õ Í´áÅзàÕè ¹×éÍàÂ×Íè

»Í´
à¡Ô´¡ÒÃáÅ¡à»ÅÂÕè ¹á¡Ê ÃÐËÇҋ §ã¹¶§Ø ÅÁ»Í´¡Ñºàʌ¹àÅÍ× ´½Í â´ÂÍÍ¡«àÔ ¨¹¨Ò¡¶Ø§ÅÁ»Í´¨Ðá¾Ãà‹ ¢ÒŒ ÊÙà‹ Ê¹Œ àÅ×Í´½ÍÂ

ÃÍºæ¶§Ø ÅÁáÅÐÃÇÁµÇÑ ¡Ñº haemoglobin ·è¼Õ ÇÔ àÁ´ç àÅ×Í´á´§ ¡ÅÒÂ໹š oxyhemoglobin áÅШж١ʧ‹ ä»Â§Ñ à¹Íé× àÂèÍ× µÒ‹ §æ
·ÑÇè Ãҋ §¡ÒÂ
à¹éÍ× àÂÍ×è

Oxyhemoglobin ¨ÐÊÅÒÂãˌ ÍÍ¡«àÔ ¨¹áÅÐÎâÕ Áâ¡ÅºÔ¹ â´ÂÍÍ¡«àÔ ¨¹¨Ðá¾Ãà‹ ¢ŒÒÊà‹Ù «Åŏ ¢³Ð·Õàè ¹Íé× àÂ×èÍä´ŒÃºÑ ÍÍ¡«Ôਹ¹¹Ñé
¤Òú ͹ä´ÍÍ¡ä«´ã¹à«ÅŨ Ðá¾Ã‹à¢ŒÒʋÙàʌ¹àÅÍ× ´áÅзӻ¯Ô¡ÃÔ ÔÂҡѺ¹éÓà¡Ô´à»š¹¡Ã´¤Òú ͹ԡ (H CO2 3) «è֧ᵡµÇÑ ä´Œ
äÎâ´Ã¤Òú Í๵(HCO3) áÅÐäÎâ´ÃਹäÍÍ͹(H2)(ÀÒ¾1)

àÁèÍ× àÅÍ× ´·ÁèÕ äÕ Îâ´Ãਹ¤Òú Í๵äÍÍ͹ÁÒ¡äËÅࢌÒÊÙˋ ÇÑ ã¨¨Ð¶Ù¡ÊºÙ ©Õ´µÍ‹ ä»Â§Ñ àʌ¹àÅÍ× ´½ÍÂÃͺæ¶Ø§ÅÁ»Í´ HCO3 áÅÐ H+
¨ÐÃÇÁµÑÇ¡¹Ñ ໹š H CO2 3 áÅnj ¨Ö§ÊÅÒµÇÑ à»š¹ CO2 áÅÐ H2Oã¹à«ÅŏàÁ´ç àÅÍ× ´á´§ ໹š ¼ÅãˤŒ ÇÒÁ˹Òá¹¹‹ ¢Í§¤ÒϺ͹ä´ÍÍ¡ä«´
ã¹àʹŒ àÅÍ× ´½ÍÂʧ٠¡Çҋ ¤Òú ͹ä´Í͡䫴㏠¹¶§Ø ÅÁ»Í´ ¨§Ö à¡Ô´¡ÒÃá¾Ã‹¢Í§¤ÒϺ͹ä´ÍÍ¡ä«´¨ Ò¡àʌ¹àÅ×Í´½ÍÂࢌÒÊÙ¶‹ اÅÁ»Í´
(ÀÒ¾2)

a) การแลกเปiยนแjส บ³เวณ เyอเ§อ (2) การแลกเปiยนแjสบ³เวณ Oง ลม
.

»ÃÔÁÒ³ CO2 ·ÊèÕ §Ù ¢éÖ¹¨Ð໹š µÑÇ¡Ãе¹ØŒ ૹà«ÍÏã¹ÊÁͧʋǹ¾Í¹ÊᏠÅÐàÁ´ÅÑ ÅÒ «Ö觨ÐÁÕ¡ÒÃÊèѧãˌ
ËÒÂ㨶¢èÕ Ö¹é àÃÂÕ ¡Ç‹Ò ¡ÒäǺ¤ÁØ áººÍµÑ â¹ÁµÑ Ô

Ãкº¢Ñº¶Ò‹  77

Ãкº¢Ñº¶Ò‹  ໚¹¡ÒâѺ¢Í§àÊÂÕ ¨Ò¡ metabolism Í͡ʋÙʧÔè áǴŌÍÁ હ‹ CO2, N-waste, ¹Óé áÅÐà¡Å×ÍáÃʋ Nj ¹à¡¹Ô áµä‹ Á‹¹Ñº
ÃÇÁÊÒ÷è¶Õ ¡Ù ¢ÑºÁÒ໹š »ÃÐ⪹ હ‹ ¹éÓÅÒÂ, ¢ËÕé Ù, ¹éÓµÒ, ¹éÓÂ͋  ËÃÍ× ¡Ò¡ÍÒËÒ÷¢èÕ ÑºÍÍ¡ÁÒã¹Ã»Ù ꬯ ¨ÒÃÐà¾ÃÒЋÍÂäÁ‹ä´Œ

N-waste ໚¹¢Í§àÊÕ·äèÕ ´ŒÁÒ¨Ò¡¡ÒÃÊÅÒÂÊÒ÷ÁÕè Õä¹âµÃਹ໚¹Í§¤» ÃСͺ

00

\←
“๋”๋‘๋’4NH3
µm °

• â¾Ã·ÊÔ µ ¿Í§¹Óé äδÃÒ ¢ÑºáÍÁâÁà¹ÂÕ â´Â¡ÒÃá¾Ã‹
•Ë¹Í¹µÑÇẹ 㪌 flame cell áÅмÔÇÃҋ §¡Ò¢ѺáÍÁâÁà¹ÂÕ
•äÊàŒ ´Í× ¹´¹Ô 㪌 metanephridia
•áÁŧ 㪷Œ ‹Í malpigian tubule
•¾Ç¡ mollusk áÅÐ vetebrate 㪌 äµ

¡ÒâѺ¶Ò‹ »ʘ ÊÒÇÐã¹Á¹ÉØ Â (Human Excretion)

â¤Ã§ÊÌҧ¢Í§Ãкº¢Ñº¶‹ÒÂ
Ãкº¢Ñº»Ê˜ ÊÒÇÐ »ÃСͺ´ÇŒ  äµ(kidney) ·Ó˹Ҍ ·ãèÕ ¹¡ÒÃ¼ÅµÔ »Ê˜ ÊÒÇÐà¾èÍ× Ê‹§ä»Âѧ ¡ÃÐà¾Òл˜ÊÊÒÇÐ(urinary

bladder) ¼‹Ò¹·Ò§·Í‹ äµ(ureter) ¡‹Í¹¨Ð¢ÑºÍÍ¡¹Í¡Ã‹Ò§¡Ò¼‹Ò¹·Ò§·‹Í»Ê˜ ÊÒÇÐ(urethra)

£อมหมวกไต \- ไต ( kidney)
_ e - Renal Artery

Cadenalgland )

/Renalvein -

e - Õอไต (ureter )

กระเพาะ÷สสาวะ
_

lurinarybladder ) e - Õอ ÷สสาวะ (urethra )

โครงส*างของ ระบบ×บÿาย

Renal Artery ¹ÓàÅ×Í´·ÁèÕ Õ¢Í§àÊÂÕ à¢ÒŒ äµ
Renal Vein ¹ÓàÅÍ× ´·è¡Õ ÃͧáŌÇÍÍ¡¨Ò¡äµ

78

- ไตŸนนอก lrenalcortex )

ห}วยไ๓ Inephron) e - ไ๓Ÿนใน Crenalcortex )
_
- Renalpyramid
กรวยไต (renalpevis) _
Renal Artery -

Renal Vein _

Õอไต ( ureter) -

โครงส*างไต ตาม ภาคåดขวาง

䵢ͧÁ¹ÉØ Âáµ‹ÅТŒÒ§»ÃСͺ¢¹Öé ¨Ò¡ ˹‹ÇÂäµ(nephron) »ÃÐÁÒ³ 1 Ōҹ˹Nj µ͋ äµË¹§Öè ¢ÒŒ § â¤Ã§ÊÌҧ¢Í§Ë¹Ç‹ Â
䵨лÃСͺ´ÇŒ  2 ÊNj ¹ËÅ¡Ñ

1. Renal corpuscle ·Ó˹Ҍ ·Õèà¡èÂÕ Ç¡Ñº¡ÒáÃͧ໹š ËÅÑ¡ «§èÖ ¨Ð»ÃСͺ´ŒÇÂ
-â¡ÅàÁÍÃÅÙ ÊÑ (glomerulus) ໚¹¡ÅÁ‹Ø ¢Í§ËÅÍ´àÅÍ× ´½Í·ÃÕè ÇÁµÇÑ ¡Ñ¹¤ÅҌ ÂÅÙ¡ºÍÅ
-¶ŒÇ¢ͧâºÇᏠÁ¹Ê (Bowman’s capsule) ÁÕÅ¡Ñ É³Ð¤ÅҌ ÂÃÙ»¶ÇŒ ÂÃͧÃѺâ¡ÅàÁÍÃÙÅÊÑ

2. Nephron tubules ·µèÕ ‹ÍÁÒ¨Ò¡¶ÇŒ ¢ͧâºÇáÁ¹Ê »ÃСͺ´ÇŒ Â
-·Í‹ ¢´Ê‹Ç¹µŒ¹(proximal convoluted tubule) ´Ù´¡ÅѺÊÒ÷àÕè »š¹»ÃÐ⪹µ‹ÍÃҋ §¡Ò હ‹ ¹Óé ¡ÅÙâ¤Ê

¡Ã´ÍÐÁÔâ¹ ÇÔµÒÁ¹Ô à¡Å×ÍáË
-ˋǧàιàÅ(loop of Henle) ẋ§à»¹š
ˋǧàιàÅ¢Òŧ ´Ù´¡ÅѺ¹Óé ä´àŒ ¾ÂÕ §Í‹ҧà´ÕÂÇ
ËNj §àιàÅ¢Ò¢¹Öé ´´Ù ¡ÅºÑ à¡Å×Í(Na+ áÅÐ Cl-) µÅÍ´àÇÅÒ
-·‹Í¢´Ê‹Ç¹»ÅÒÂ(distal convoluted tubule) ÁÕº·ºÒ·ËÅ¡Ñ ã¹¡ÒÃËÅÑè§â¾á·Êà«ÕÂÁäÍÍ͹(K-) áÅÐÍÒ¨ÁÕ

¡Òôٴ¡ÅºÑ NaCl, ÂÒ
·Í‹ ÃÇÁ(collecting tubule) ໚¹·ÃèÕ ÇÁ¢Í§àËÅǨҡ˹‹ÇÂ䵵ҋ §æ Á¡Õ Òôٴ¡ÅѺ¹Óé à¢ÒŒ ÊÃً ‹Ò§¡ÒÂÍÕ¡¤Ãѧé

Õอขด òวนíน - • •2 - Õอ ขดòวนปลาย

( Protimalconvolutedtubule ) ( distalconvdutedtubule)

Glomerulus - . t° ngowmariscapsuk

Renal Artery_ • •- Õอ รวม÷สสาวะ
(Colkctingtube)
Renal Vein - •

loopof Henk .
_

àÅ×Í´·Õ¼è ‹Ò¹ glomerulus 79
¨ÐäÁÁ‹ վǡÊÒÃãË­‹ હ‹
â»ÃµÕ¹ àÁ´ç àÅÍ× ´¢ÒÇ àÁ´ç •áµ‹ÅÐ˹‹ÇÂ䵨ÐÁÕËÅÍ´àÅ×Í´ afferent arteriole ᵡᢹ§ÁÒ¨Ò¡
renal artery «Ö§è ¨Ðʋ§àÅÍ× ´ä»¼‹Ò¹¡ÒáÃͧ·Õè glomerulus ¡Í‹ ¹Ê§‹ ÍÍ¡
อàÅ×Í´á´§ ·Ò§ËÅÍ´àÅÍ× ´ efferent arteriole

¡Åä¡¡ÒäǺ¤ÁØ ÊÁ´ØŹÓé ·Õäè µ¼Ò‹ ¹ ADH

|คาด กระ¨นสมอง òวนไฮโพทนา ›สใbไปกระ¨น |e -

£อมใíสมอง òวนหfiงใbหäง ADH เflม©น

ความ เvมvนของเdอด เflมÇง©น กระ¨นการ ïดกfiบ‡à Õอ รวม

|* ความเvมvนของ เdอด t
_
|ิ ในระ•บปก- ป³มาณ÷สสาวะลด ลง

1
=‚

ป³มาณ÷สสาวะ เflม ©น

Ñาความ เvมvนของ เdอด ลด ลง |

| µe „บ‰ง สมองสวนไฮโพทนา ›สใbไป„บ‰ง „บ‰งการ ïดกfiบìา à Õอ รวม
£อมใíสมอง òวนหfiงใbหäง ADH ลดลง
|
- e -

ฮอÂโมน ADH ²ใb Õอ ขด ห}อยไต

òวนปลาย และÕอ รวม ïดกfiบ ìามาก©น
หาก ขาด ฮอÂโมนP แxว ÷สสาวะ จะ a ìา มาก

ื สารบาง ชrด เ•น แอลกอฮอá

เzยก เบาจด

ลดการ หäง ADH ไº ²ใb Áม เหxา แxว÷สสาวะ Ëอย

ฮอÂโมน aldosteron กระ¨นการïดกfiบ NÈ

และ kt หากขาด จะ เÃน เบา เÍม

¡ÒÃà¤Å×Íè ¹äËÇã¹ÊµÑ Ǐ (Animal movement 80

¡ÒÃà¤ÅèÍ× ¹äËÇ ¨Ñ´à»š¹ÅѡɳÐÊӤѭÍ‹ҧ˹§èÖ ¢Í§ÊèÔ§ÁÕªÕÇµÔ ã¹ÍҳҨѡÃÊµÑ Ç ¹Í¡¨Ò¡¡ÒÃà¤ÅÍ×è ¹äËÇáŌÇÊѵÇˏ ÅÒÂ
ª¹´Ô 处 à¡Ô´¡ÒÃà¤Åè×͹·Õè (locomotion)

¡ÒÃà¤ÅÍè× ¹äËÇã¹ÊèÔ§ÁÕªÕÇµÔ à«Åŏ à´ÕÂÇáÅÐÊµÑ Ç

1. ¡ÒÃà¤Åè×͹äËÇã¹Êè§Ô ÁªÕ ÕÇµÔ à«Åŏà´ÂÕ Ç

ÍÐÁºÕ Ò à¤Åè×͹äËÇâ´Â㪌෌Òà·ÕÂÁ(pseudopodium) ¡ÒÃà¤Å×Íè ¹·Õ¢è ͧÍÐÁÕºÒÂѧ¾ºã¹à«ÅÅà Áç´àÅ×Í´¢ÒÇËÅÒª¹´Ô
·¡èÕ ¹Ô ÍÒËÒÃẺ phagocytosis áÅÐà«Åŏ amoebocyte 㹿ͧ¹éÓ ¡ÒÃà¤ÅÍè× ¹·ÕèẺ¹éÕàÃÂÕ ¡Çҋ amoeboid movement

¾ÒÃÒÁàÕ «ÕÂÁ 㪌 «ÔàÅÂÕ

Â¡Ù Å¹Õ Ò ãªŒ á¿¡à¨ÅÅÑÁ

2. ¡ÒÃà¤ÅèÍ× ¹äËÇã¹ÊµÑ Çä Á‹ÁÕ¡Ãд¡Ù ÊѹËÅѧ·Õãè ªŒáç´Ñ¹¹éÓ໚¹ËÅ¡Ñ

áÁ§¡ÃоÃع à¤Åè×͹·Õèâ´ÂãªáŒ ç´¹Ñ ¹éÓ (jet repulsion) ·èÕà¡Ô´¨Ò¡¡ÒÃË´µÑǢͧà¹Íé× àÂÍ×è ºÃàÔ Ç³¡Ãд§Ôè áÅзèÕ
¼¹§Ñ ÅÓµÑÇÊÅºÑ ¡Ñ¹

ËÁ¡Ö à¤Åè×͹·Õâè ´Â㪌áç´¹Ñ ¹éÓ ãª¡Œ ÒÃË´µÑǢͧ¡ÅŒÒÁà¹Íé× ÅÓµÑÇÃͺ·‹Í¾‹¹¹éÓ(Siphon)

´ÒÇ·ÐàŠ㪌 water vascular system

ËͽÒà´ÂÕ Ç ãªâŒ ¤Ã§ÊÃҌ §¢Í§à·ŒÒ (Foot) 㹡ÒÃà¤ÅÍè× ¹·Õè

ËÍÂÊͧ½Ò 㪌â¤Ã§ÊÌҧ siphon 㹡ÒÃà¤Å×è͹ โดย Îวไป การ² งานของ กxามเyอ

3. ¡ÒÃà¤Å×Íè ¹äËÇ¢Í§ÊµÑ Ç·ÍèÕ ÒÈÑ¡Ò÷ӧҹ¢Í§¡ÅŒÒÁà¹é×Í ›กจะ เÃนแบบ Antagonism ( ตรงvามtน)

¾ÅÒ¹ÒàÃÕÂÁÕ¡ÅҌ Áà¹Í×é 2 ª´Ø ¤×Í ¡ÅҌ Áà¹Í×é µÒÁÂÒÇ(longitudinal muscle) áÅÐ ¡ÅŒÒÁà¹×Íé µÒÁ¢ÇÒ§
(tranverse muscle)

˹͹µÇÑ ¡ÅÁ (nematod) ÁÕ੾ÒСŌÒÁà¹Í×é µÒÁÂÒÇ

äʌà´×͹´¹Ô ·Ó§Ò¹áºº antagonism â´Â¶ÒŒ ¡ÅŒÒÁà¹Í×é ǧ(circular muscle) Ë´µÇÑ ¡ÅҌ Áà¹é×͵ÒÁÂÒÇ(longitudinal
muscle) ¨Ð¤ÅÒµÇÑ ºÃàÔ Ç³¹éѹ¨Ðà¡Ô´¡ÒÃÂ´× ÂÒÇÍÍ¡

81

¾Ç¡ÍÒÃ⏠·Ã¾Íµ(arthropod) ·Ó§Ò¹áºº antagonism

ยกÏก กxามเyอ flexor หดåว

เปdอกÌม òวน นอก เคÓอน ลง

กxามเyอc - ตาม ยาว คลาย åว

e - กxามเyอ ÔดเปdอกÌมòวนอก หดåว กxามเyอ extensor คลายåว
กxามเyอ fkxor คลายåว
เปdอกÌม òวนนอกเคÓอน ©น

ÆบÏก e - กxามเyอ ตาม ยาว หด åว

e - กxามเyอÔดเปdอกÌมòวนอก คลาย åว

กxามเyอ extensor หดåว

การðน กxามเyอ Ïกหดåว กxามเyอยาว คลาย åว ÏกÌม òวน นอก เคÓอนลง
ยกÏก กxามเyอ Ïกคลายåว กxามเyอ ยาว หดåว ÏกÌม òวน นอกยก©น
ÆบÏก

การกระโดด
งอ ขา กxามเyอ fkxor หดåว กxามเyอ extensor คลายåว
เหÒยดขา กxามเyอ fkxor คลายåว กxามเyอ extensor หดåว

ã¹Á¹ÉØ Â à¡Ô´¨Ò¡¡Ò÷ӧҹÃNj Á¡¹Ñ ¢Í§Ãкºâ¤Ã§¡Ãд¡Ù áÅÐÃкº¡ÅҌ Áà¹Í×é â´ÂʋǹãË­‹·Ó§Ò¹áºº antagonism ¡¹Ñ

แบน งอเvา

กxามเyอ Bicep หดåว

แขนงหÒคออก กxามเyอ Tricep คลายåว แบน งอเvา กxามเyอ Bicep หดåว กxามเyอ Tricep คลายåว
แบน หÒ คอ อก กxามเyอ Bicep คลาย åว กxามเyอ Tricep หดåว

กxาม เÚอ Bicep คลาย åว

กxามเyอ Tricep หดåว

¡Ãд¡Ù áÅТ͌ µÍ‹ (Bone and joint) 82
Ãкº¡Ãд¡Ù ¢Í§¤¹ ÁÕ·éѧÊéÔ¹ 206 ªéÔ¹ ầ‹ ໹š 2 »ÃÐàÀ·
1. ¡Ãд١᡹ (Axial skeleton) Á¨Õ ӹǹ 80 ªÔ¹é
2. ¡Ãд١ÃÂÒ§¤ (Appendicular skeleton) Á¨Õ ӹǹ 126 ª¹Ôé
ʋǹ»ÃСͺ¢Í§¡Ãд١
1. ¡Ãд¡Ù á¢ç§ (Bone) ໚¹â¤Ã§ÊÌҧ¤éÓ¨¹Ø Ãҋ §¡ÒÂ
2. ¡Ãд¡Ù ͋͹ (Cartilage) ໚¹à¹Í×é àÂ×Íè ¤Óè ¨Ø¹Ãҋ §¡Òª¹´Ô ˹Öè§
3. àʹŒ à͹ç ÂÖ´¡Ãд١ ÁÕ 2 »ÃÐàÀ·
à͹ç ÂÖ´¢ÍŒ (Tendon) 嫅 ¡Ãд¡Ù ¡Ñº¡ÅŒÒÁà¹×éÍ
àÍç¹Å¡Ô ÒàÁ¹µ (Ligament) 嫅 ¡Ãд¡Ù ¡Ñº¡Ãд¡Ù

¢ŒÍµ‹Í (Joint) ¤×ͺÃàÔ Ç³ 2 ªé¹Ô ÁÒàªÍè× Áµ‹Í¡Ñ¹
1. ¢ÍŒ µÍ‹ ·Õèà¤Åè×͹äËÇäÁä‹ ´Œ ä´áŒ ¡‹ ¢ÍŒ µ‹Í¢Í§¡ÃÐâËÅ¡ÈÃÕÉÐ
2. ¢ÍŒ µ‹Í·àèÕ ¤ÅèÍ× ¹äËÇ䴌àÅ¡ç ¹ŒÍ 䴌ᡋ ¢ŒÍµÍ‹ ¡ÃÐ´Ù¡Ê¹Ñ ËÅ§Ñ , ¢ÍŒ µÍ‹ ¡Ãд¡Ù àª§Ô ¡ÃÒ¹
3. ¢ŒÍµÍ‹ à¤Å×Íè ¹äËÇ䴌ÁÒ¡ 䴌ᡋ

¢ŒÍµ‹ÍáẺǧÃÕ ¢ŒÍµÍ‹ Ẻà´Í× Â
ઋ¹ ¢ÍŒ µ‹ÍºÃÔàdz¤Í ¢ÍŒ µÍ‹ µ¹Œ ¤Í¡Ñº°Ò¹¡ÃÐâËÅ¡ÈÃÕÉÐ

¢ÍŒ µÍ‹ ẺÅÙ¡¡ÅÁã¹àºÒŒ ¡Ãд¡Ù ¢ÍŒ µ‹ÍẺÍÒ¹ÁŒÒ
¢ŒÍµ‹ÍËÑÇäËŋ, ¢ŒÍµ‹ÍºÃÔàdz¡Ãд¡Ù ¢ŒÍµÍ‹ ¹éÔÇÁÍ× ¡ºÑ ½Ò† ÁÍ×
⤹¢Ò¡ÑºàªÔ§¡ÃÒ¹
¢ŒÍµ‹ÍẺºÒ¹¾Ñº
¢ÍŒ µÍ‹ ẹÃÒº ¢ÍŒ ÈÍ¡, ¢ŒÍà¢Ò‹ , ¹ÇÔé Á×Í, ¹éÇÔ à·ÒŒ
¢ŒÍµ‹Í·¡èÕ Ãд١¢ŒÍÁÍ× ¢ŒÍà·ŒÒ ¢ÍŒ µÍ‹
¡Ãд¡Ù Ê¹Ñ ËÅѧ

Ãкº¡ÅҌ Áà¹éÍ× (Muscular System) 83

»ÃÐàÀ·¡ÅҌ Áà¹×éÍ

ก1า1า1ล1นะ1า1น1

ã¹·Õè¹Õ¨é Ð์¹¡ÅŒÒÁà¹Í×é â¤Ã§Ã‹Ò§à»¹š ËÅ¡Ñ à¹Í×è §¨Ò¡à»š¹¡ÅҌ Áà¹éÍ× ·è¾Õ ºÁÒ¡·ÕÊè Ø´ã¹Ã‹Ò§¡Ò ¡ÅŒÒÁà¹Í×é â¤Ã§Ãҋ §ã¹Ãҋ §¡ÒÂ
¨ÐÁ¡Õ Òè´Ñ ÃÐàºÕº (organization) ઋ¹ â´ÂàÃÁÔè ¨Ò¡¡ÅҌ Áà¹Íé× äºà«¾(bicep) «èÖ§»ÃСͺ¨Ò¡ÁÑ´¡ÅҌ Áà¹×éÍ (muscular
bundle) áµÅ‹ ÐÁ´Ñ ¡ÅŒÒÁà¹Í×é ¨Ð»ÃСͺ´ŒÇÂà«Åŏ¡ÅҌ Áà¹Í×é ËÃÍ× àʌ¹ã¡ÅҌ Áà¹Í×é (muscle fiber) áÅÐᵋÅÐà«Åŏ¡ÅŒÒÁà¹é×Í
¨Ð»ÃСͺ¢¹éÖ ¨Ò¡àʌ¹ã¡ŌÒÁà¹éÍ× ¢¹Ò´àÅ¡ç (myofibril) àÃÕ§µÅÍ´¤ÇÒÁÂÒÇ â´ÂàʹŒ ã¡ŌÒÁà¹é×ÍàÅ¡ç ¹Õé¨Ð»ÃСͺ¢¹éÖ
¨Ò¡â»Ãµ¹Õ actin áÅÐ myosin ໹š ˹‹Ç‹ͫÓé æ¡¹Ñ àÃÕ¡˹͋ ÂÂ͋ ¹éÇÕ Ò‹ sarcomere

กxามเyอ bicep

›ดกxามเyอ

Cmuscularbundle )

เXนใย กxามเyอ

( musdefiber )

เXนใยกxามเyอ เÛก
Cmyofibri 1)

¡Òè´Ñ ÃÐàºÂÕ º¢Í§¡ÅŒÒÁà¹×éÍâ¤Ã§Ãҋ §ã¹Ã‹Ò§¡ÒÂ

â¤Ã§ÊÌҧ¢Í§ sarcomere 84

ฅํ๊บ³เวณàพบเฉพาะโปร®นไมโอˆน ½น ๆ แยก sarcomere แ£ละ Ùน

%˘งกลาง omere

← ฏ

พบ เฉพาะ โปร®น แอก-แ แถบ บาง ) òวนของโปร®น myosin ¸งหมด

อาจa แอก-น˝อน เหÓอมอ˛

บ

¡ÒÃË´µÇÑ ¢Í§¡ÅŒÒÁà¹×Íé (muscle contraction)

à¡Ô´¢Ö¹é ºÃÔàdz sarcomere
á¹Ç¤Ô´¹Õàé ÃÕÂ¡Ç‹Ò sliding-filament theory ÁÕ¤ÇÒÁÊÓ¤­Ñ Çҋ ¡ÒÃË´µÑǢͧ¡ÅҌ Áà¹éÍ× à¡Ô´¨Ò¡à¤ÅÍè× ¹µÑǢͧâ»Ãµ¹Õ áÍ¡µ¹Ô
à¢ÒŒ ËÒ¡¹Ñ ¢Í§ºÃÔàdz¡è§Ö ¡ÅÒ§¢Í§áµÅ‹ Ð sarcromere ¢³Ð·èâÕ »Ãµ¹Õ ¹äÁâÍ«¹Ô ¨ÐÍ¡‹Ù ºÑ ·èÕ

¡ÒÃË´µÇÑ ¢Í§¡ÅҌ Áà¹é×Í໹š ¡Ãкǹ¡Ò÷Õ赌ͧ㪾Œ Å§Ñ §Ò¹ ᵤ‹ ÅÒµÑÇäÁµ‹ ͌ §ãªŒ

µŒÍ§ÁÕ Ca+ áÅÐ ATP ¨§Ö ¨Ðà¡Ô´¡ÒÃË´µÑǢͧ¡ÅҌ Áà¹×éÍ䴌Í‹ҧÊÁºÙó

ขณะกxามเyอ หดåว จะ แคบลง

Iband และ Hzone

Aband จะคงà

i.¡Ãкǹ¡ÒÃÊº× ¾Ñ¹¸Ø ໹š ¡Ãкǹ¡Ò÷Õàè ¾ÁèÔ ¨Ó¹Ç¹¢Í§Êè§Ô ÁÕªÇÕ Ôµª¹Ô´à´ÂÕ Ç¡Ñ¹ áÅÐÂѧÁÕº·ºÒ·ÊӤѭ㹡Òöҋ Â·Í´Å¡Ñ É³Ð85
ÃкºÊº× ¾Ñ¹¸Ø (Reproductive System)

·Ò§¾Ñ¹¸Ø¡ÃÃÁ

»ÃÐàÀ·¢Í§¡ÒÃÊ׺¾Ñ¹¸Ø
1. ¡ÒÃÊº× ¾¹Ñ ¸áØ ººäÁ͋ ÒÈÑÂà¾È (Asexual reproduction)
2. ¡ÒÃÊº× ¾¹Ñ ¸áØ ººÍÒÈÑÂà¾È (Sexual reprodution)

tlllnnrnennee
-ˇ ˇ

าา

-

ÃкºÊ׺¾¹Ñ ¸àØ ¾ÈªÒ !ต"ìาòวนให#ป$สน% ภายนอก
â¤Ã§ÊÌҧÍÇÂÑ ÇÐÊ׺¾Ñ¹¸Ø
ยกเuน ปลา กระïก&อน เ•น ปลาฉลาม

aการ ป$สน% ภายใน

1. Í³Ñ ±Ð(Testis) ÁÍÕ Âً 2 ¢ŒÒ§·Ó˹Ҍ ·Õ¼è ÅµÔ ÍÊبÔáÅÐÎÍÃ⏠Á¹à¾ÈªÒ à·Êâ·Êà·Íâù â´ÂÁÍÕ §¤» ÃСͺ ´§Ñ ¹éÕ
- ¶§Ø Íѳ±Ð (Scrotum) »ÃÑºÍ³Ø ËÀÁÙ Ô
- ËÅÍ´ÊÌҧÍÊØ¨Ô (Seminiferous tubules) ÊÌҧÍÊبáÔ ÅÐÎÍÃ⏠Á¹à¾ÈªÒÂ
- ËÅÍ´à¡çºÍÊ¨Ø Ô (Epidymis) áËŧ‹ ¾Ñ¡µÇÑ Í欯 ãÔ ËŒàµºÔ âµ
- ·Í‹ ¹ÓÍÊ¨Ø Ô (Vas deferens) ·Ò§¼‹Ò¹ÍÊبÊÔ Àً Ò¹͡
- µÍ‹ ÁÊÃҌ §¹Óé àÅÂéÕ §ÍÊØ¨Ô (Seminal vesicle) ÊÃҌ §ÍÒËÒÃãˌÍÊبÔ
- µ‹ÍÁÅ¡Ù ËÁÒ¡ (Prostate gland) ÊÌҧÊÒÃàºÊÍ͋ ¹
- µ‹ÍÁ¤ÒÇà»ÍÏ (Cowper gland) ÊÌҧàÁÍ× ¡ËŋÍÅ×¹è

2. µÑÇÍÊ¨Ø Ô (Spermatozoa) 86

-

3. ¹Óé ÍÊبÔ(Semen) »ÃСͺ´ŒÇµÑÇÍ欯 áÔ ÅйÓé ËÅ͋ àÅÂÕé § หลอดส*าง อœ'
4. ÅÖ§¤ (Penis) ÍÇÑÂÇЪ‹Ç¹ÓÍ欯 àÔ ¢ÒŒ ʋªÙ ͋ §Êº× ¾¹Ñ ¸Øà¾ÈàÁÂÕ Sertoli 611 - ส*างสารหÃอเ(ยงอœ'

¡ÒÃÊÌҧà«ÅÅʏ º× ¾Ñ¹¸à؏ ¾ÈªÒ (Spermatogenesis) Leydi 0 C# ส*าง ฮอÂโมน Testosterone

odialgermcell e - ¡ÒÒÊÃҌ §ÍÊبÔà¡´Ô ¢¹éÖ ã¹ËÅÍ´ÊÌҧÍÊبÔã¹Íѳ±Ð
Spermatogonium(2n) ẋ§äÁâ·«ÊÔ µÅÍ´àÇÅÒàÁ×èÍÍ‹ãÙ ¹
spermatogoniummn
¤ÃÃÀ H

àÁèÍ× à¢ŒÒʋÇÙ ÑÂËع Spermatogonium ºÒ§ÊNj ¹¾²Ñ ¹ÒÁÕ
¢¹Ò´ãË­‹¢é¹Ö àÃÂÕ ¡Ç‹Ò primary spermatocyte(2n)
- ฏprimaryspermatocyte

àÁ×èÍ䴌ÃѺ testosterone ÁÒ¡ÃеŒ¹Ø ¨Ðà¡Ô´¡ÒÃầ‹
à«Åŏã¹ÃÐÂÐ meiosis I ¡ÅÒÂ໹š secondary
Secondaryspermatocytene

earlyspermatidnn spermatocyte(n) ฏ

ẋ§µÍ‹ ÃÐÂÐ meiosis II ¡ÅÒÂ໹š spermatid (n)

spermato ← )

ࢌÒÊً¡Ãкǹ¡ÒÃà»ÅèÂÕ ¹á»Å§Ã»Ù Ëҧà«ÅÅ㏠˻Œ ¹š à«ÅÅ͏ 欯 Ô
·ÕÊè ÁºÙó(spermatozoa)

ÃкºÊº× ¾¹Ñ ¸à؏ ¾ÈË­§Ô 87
â¤Ã-§ÊÌҧÍÇÑÂÇÐÀÒÂã¹
ªÍ‹ §¤ÅÍ´(Vagina) ÀÒÂ㹪͋ §¤ÅÍ´ÁÕÊÀҾ໚¹¡Ã´
¡ÒÃÊÃҌ §à«ÅÅÊº× ¾Ñ¹¸Øà ¾ÈË­§Ô Ãѧä¢(‹ ovary) ·Ó˹Ҍ ·ãÕè ¹¡ÒÃÊÃҌ §ä¢‹
·‹Í¹Ó䢋(Oviduct) ໹š ºÃÔàdz·Õèà¡´Ô ¡Òû®Ôʹ¸Ô
0อยากไº Á´ÅÙ¡(Uterus) ໹š ·Õ轘§µÇÑ ¢Í§àÍÁç ºÃâÔ Íà¾Í×è à¨Ã­Ô àµÔºâµ

à¡´Ô ÀÒÂã¹Ãѧ䢋 â´ÂÁÕà«Åŏµé§Ñ µ¹éÑ à»š¹ Oogonium (2n)

:Oogonium ºÒ§à«ÅÅÁ Õ¢¹Ò´·èÕãË­‹¢Öé¹à»š¹ primary Oocyte áÅШÐË´Ø

·ÃèÕ ÐÂÐ prophase I ¨¹¡Ç‹Ò¨ÐࢌÒÊًÇÑÂ˹Ø
àÁÍè× à¢ŒÒÊÙNj ÂÑ Ã‹¹Ø ÎÍÏâÁ¹à¾È ¨Ð¡ÃеŒØ¹ãËàŒ ¡Ô´¡ÒÃẋ§ meiosis I
¨¹ÊÁºÃÙ ³ ¡ÅÒÂ໹š secondary oocyte «Ö§è ¨ÐË嫯 ÍÕ¡¤Ã§Ñé ·èÕ
mataphase II áÅÐÂ§Ñ à¡´Ô à«Åŏ¢¹Ò´àÅ¡ç àÃÂÕ ¡Ç‹Ò first polar
body ´ŒÇÂ

)

àÁÍè× Ã‹Ò§¡ÒÂÁÃÕ Ð´Ñº FSH áÅÐ LH ·ÕèàËÁÒÐÊÁ secondary
oocyte ¨Ðà¡Ô´¡Òõ¡ä¢‹

!

ËÒ¡ä´ŒÃºÑ ¡Òû¯Ôʹ¸Ô¨Ðà¡Ô´¡ÒÃẋ§ meiosis II ÊÁºÃÙ ³
¡ÅÒÂ໚¹ ootid áÅÐ second polar body(ÊÅÒµÑÇä»)

primaryoaytetcell
œด*าย จะไº 10 otid แตก£าง
อœ'ไปจากการ ส*าง

Ãͺà´×͹ (Menstrrual) 88

,

Primary follicle ( xอมรอบ primaryoocyte)

Cprimaryfollick หäง Fs Hใb follide โต ) FSH
๗
Growing follicle

Cgrowingfdlicle ส*าง estrogen ºวย) " ปน Estrogen

µµ

Graafain follicle ( àระยะ fdlide โตœด)
( LH จะกระ¨นใb secondaryoocyte ในระยะ Metaphase I he
LH Estrogen
ภายใน Graafiamfollide ตกมาในÕอ‡ไ, เzยก ไ,ตก Covulation) 0M lation
๗

Corpus luteum + Secondary oocyteòวน เyอเ§อเหdองàเหdอ เzยก corpusluteum และหากไl a เdอดประ-เ.อน °อ
t.progesterone
การ /ง ครร0 จะ 1อเÃน â ขาว เzยก corpusalbicans เ§อ2 มด3ก (endometrium)

. àสลาย åว

+ estro งอก

•• • ๏ ไ4"56m7 @ @ยา
follide ำฒุ๊<๋am
mcatuoringrpOuvuslatifoon llide
Luteum

LUte"" ง H " " " Eprogesterone ฮอรโ์ มน แหล่งสรา้ ง หน้าที่ ลกั ษณะกราฟในรอบเดอื น

ะ FSH
Estradia (Follicle ตอ่ มใตส้ มองสว่ นหน้า กระตนุ้ ให้ไขส่ กุ FSH จะคอ่ ยๆเพมิ่ สงู ขนึ้ ตอนระยะกอ่ นไขต่ ก
stimulating (Anterior pituitary ให้ follicle เจรญิ และสูงขน้ึ สงู สุดเม่อื เกิด Graafian Follicle
Emtcnikntอ Folliclestimulating hormone
gland)
LH
; ncntnstntlhneenfollicular (Lutinizing กระตนุ้ ให้ไขต่ ก LH มคี า่ สงู สดุ 1 วันก่อนไข่ตก
hormone) (Ovulation)
I Estrogen/
Estradiol
Phase < Luteal Phase
Progesterone
| =๋ 1 Follicle cell ก่อน ควบคุมลักษณะ มคี า่ มากทง้ั 2 ชว่ ง แตม่ ผี ลกบั ชว่ งก่อนไข่ตก
> ไขต่ ก ทางเพศของเพศ มากกว่าช่วงหลงั ไขต่ ก

@&-ขสนาน Corpus luteum หลงั หญงิ
E ไข่ตก

F Corpus luteum รักษาเสถียรภาพ มีเฉพาะในชว่ งหลงั ไข่ตก
ของ
?
Endometrium
* การA๋ญE
rr แ

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 |1 12 13 1 4 15 16 17 18 1920 21 22 23 24 25 26 27 28

à«ÅÅ» ¯ÊÔ ¹¸Ô (fertilization)

DAY 2 à«Åŏ䢋·µèÕ ¡¤Í× Secondary Oocyte µ¡à¢ŒÒÁÒã¹·‹Í¹Ó䢋
@/๋๋โ%.B๋ ¡Òû¯Ôʹ¸Ô à«ÅÅ͏ ÊÊ¨Ø Ô (n) ÃÇÁ¡ºÑ à«Åŏ䢋 (n) à¡Ô´à»š¹ zygote (2n) ·Õ跋͹Ó䢋
2-ttD.NETfertilized àÂè×ÍË،Áà«ÅÅä ¢‹
"" àÁè×ÍÁàÕ ¾ÈÊÁÑ ¾Ñ¹¸à «ÅŏÍÊبԵÇÑ ààáࢌÒÁÒà¨ÒÐ䢋 â´ÂãªàŒ ÍÁä«Á acrosome ‹ÍÂ

early ¡ÃеŒ¹Ø ãˌ secondary oocte ầ‹ Meiosis II ÊÁºÃÙ ³¨ Ö§à¡´Ô ¡Òû¯ÊÔ ¹¸Ô

µอldastocyst DAY8-ง Í欯 ¡Ô ÃеŒ¹Ø ãËàŒ «Åŏä¢Ê‹ ÃҌ § fertilizing membrane »Í‡ §¡¹Ñ äÁ‹ãˌÍÊبÍÔ è¹× ÁÒà¨ÒÐ
⑧ Zygote ¨Ðầ‹ à«ÅÅä ´Œ embryo 4 ÃÐÂÐ ¤Í× cleavage, blastulation,
implantation

ofthe

แ astocyst gastrulation, organogenesis

Germs layer ·Ñé§ 3 (ectoderm, mesoderm, endoderm) ã¹ÃÐÂÐ
gastrulation ¨Ðà»ÅÕè¹á»Å§ä»·Ó˹Ҍ ·èÕ੾ÒÐ

ectoderm ระบบ ปกคCม hางกาย ( หpง°พ*า , ผม , เÛบ ) ระบบประสาท ( สมอง ไข!นหfiง ) 89
mesoderm , . ..
endoderm รก
สาร เคdอบDน , เลนæตา , adrenalmedulla
สาย สะ.อ
ระบบ หEนเFยน เdอด และ ìา เหdอง . ระบบ×บÿาย , ระบบ=บ|นG , กxามเyอและ กระïก
uterus
notochord หpง แ* เyอDน adrenalcortex
, ,,

parathyroidgland , thyroidgland , åบ , åบ&อน

ทาง เHนอาหาร , ทางเHน อากาศ , กระเพาะ÷สสาวะ

¡ÒÃµÑ§é ¤ÃÃÀᏠÅСÒÃà¨Ã­Ô àµºÔ âµ¢Í§Á¹Øɏ

á (placenta) ᪋ÇÂÊÌҧÎÍÏâÁ¹ હ‹ HCG (ÊÒÁÒö¾ºä´Œã¹
»Ê˜ ÊÒÇÐà¾×è͵ÃǨ¡Òõ§éÑ ¤ÃÃÀ, progesterone, estrogen ·Ó˹Ҍ ·àèÕ àÅ¡
à»ÅÕè¹á¡Ê , ÍÒËÒÃ, ¢Í§àÊÂÕ ¼Ò‹ ¹·Ò§ÊÒÂÊдÍ× (umbilicBal cord)

µÇÑ ÍÂҋ §ÂÒ¤ÁØ ¡Óà¹Ô´ªÇèÑ ¤ÃÒÇ µÑÇÂÒ»ÃСͺ仴nj  ÏUยทอง ( 44-55 )
1. Estrogen + Progesterone : »Í‡ §¡¹Ñ ¡Òõ¡ä¢‹
2. Progesterone Í‹ҧà´ÕÂÇ : à»ÅèÕ¹á»Å§àÂè×ÍàÁÍ× ¡¢Œ¹»Ò¡Á´ÅÙ¡ เ¸ด จาก primaryfollide เ¸ด1อไปจนหมด
¡Ò÷ÓËÁѹ໚¹¡ÒäÁØ ¡Óà¹´Ô ¶ÒÇÃ
¼ÙŒªÒ·ӵç vas deferens โดย Fslt LH „งหäงปก- แ£ Çง ตลอด £าง tบ
¼ËŒÙ ­§Ô ·ÓµÃ§ oviduct ,

estrogen tบ progesterone Ñาลงมาก

Iง เ¸ดภาวะไl สมJลทาง ฮอÂโมน อารมnIง แปรปรวน

¡ÒÃà¡Ô´Å¡Ù á½´
1. ὴ᷌ (identical / monozygotic twin) à¡´Ô ¨Ò¡ä¢‹ 1 㺠»¯Ôʹ¸Ô¡ÑºÍÊ¨Ø Ô 1 µÑÇ áÅnj ầ‹ ໹š ËÅÒ¤¹ Å¡Ù à¡Ô´ÁÒ
ÁÅÕ ¡Ñ ɳÐáÅÐà¾ÈàËÁ×͹¡¹Ñ ÍҨ㪌áÃNj ÁËÃÍ× á¡¡Ñ¹ ÍÒ¨à¡Ô´á½´ÊÂÒÁ
1. á½´à·ÕÂÁ (fraternal / dizygotic twin) à¡Ô´¨Ò¡ä¢‹áÅÐÍÊ¨Ø Ô»¯Ôʹ¸¡Ô ѹÁÒ¡¡Çҋ 1 ªØ´ ÅÙ¡·Õàè ¡Ô´ÁÒÁÕÅѡɳзҧ
¾¹Ñ ¸Ø¡ÃÃÁµÒ‹ §¡Ñ¹ ãªÃŒ ¡á¡¡¹Ñ

ÇÔ¸¡Õ ÒÃÃ¡Ñ ÉÒÀÒÇÐÁºÕ µØ ÃÂÒ¡ ทป่ี ฏิสนธิ ระยะทฉ่ี ดี เข้ารา่ งกาย บรเิ วณทฉี่ ดี เขา้
ภายนอก Embryo รา่ งกาย
วธิ ีการรกั ษา ภายใน
โพรงมดลกู
IVF (In vitro ภายนอก
fertilization) Egg + Sperm ท่อนาํ ไข่
GIFT (Gamete ภายใน
intrafallopian Zygote ทอ่ นําไข่

transfer) Embryo โพรงมดลกู
ZIFT (Zygote
intrafollopian

transfer)
ICSI

(Intracytoplasmic
Sperm injection)

¡ÒÃà¨ÃÔ­àµºÔ âµ¢Í§ÊµÑ Ç 90
¡ÒÃàµºÔ âµã¹ÃÐÂÐàÍÁºÃâÔ Í
àระยะ เ -3 จะ£างtนใน !ต"

แ£ละชrด

1. Cleavage (¡ŒÍ¹ morula) Á¡Õ ÒÃẋ§äÁâÍ«ÔÊÍ‹ҧÃÇ´àÃçÇâ´ÂäÁ‹à¾èÁÔ »ÃÁÔ ÒµÃÃÇÁàÍÁºÃâÔ Í ¨Ó¹Ç¹à«ÅŏÁÒ¡¢¹éÖ áµ‹
¢¹Ò´àÅ¡ç ŧ
2. Blastulation (¡ÍŒ ¹ blastula) ÁÕ 1 ª‹Í§ blastocoel ·ÕÁè բͧàËÅÇÍÂÀً ÒÂã¹ «Ö§è ¨Ð¾Ñ²¹Òµ‹Íä»à»š¹ chorionic

cavity
3. Gastrulation (¡ŒÍ¹ gastrula) ÁÕ 2 ªÍ‹ § blastocoel áÅÐ gastrocoel «è§Ö ª‹Í§ËÅ§Ñ ¨Ðà¨Ãԭ໚¹·ÇÒÃ˹ѡàÃÂÕ ¡
blastopore ¶ÒŒ à¡Ô´Ã¹Ù éÕà¨Ã­Ô ໚¹»Ò¡ ¨ÐàÃÕ¡¾Ç¡ protostomia ᵶ‹ ŒÒà¨Ãԭ໚¹·ÇÒÃ˹ѡàÃÂÕ ¡Ç‹Ò deuterostomia
¹Í¡¨Ò¡¹ÃÕé ÐÂйéÕÂѧà¡Ô´ªÑé¹à¹×éÍ germ layer (ectoderm mesoderm endoderm)
4. Organogenesis ÊÃҌ §ÍÇÂÑ Çеҋ §æ à¡´Ô à»š¹ organ system

Metamorphosis

໚¹¡ÒÃà»ÅÂÕè ¹Ã»Ù Ãҋ § ¾ÄµÔ¡ÃÃÁ㹪‹Ç§ªÕÇÔµ ¾ºã¹áÁŧÊNj ¹ã­‹, crustacean
1. Ametamorphosis ¡ÒÃà¨Ã­Ô àµºÔ âµ·äÕè Á‹ÁÕ¡ÒÃà»ÅèÂÕ á»Å§Ã»Ù Ëҧã´æ હ‹ µÑÇÊͧ§‹ÒÁ µÇÑ ÊÒÁ§Ò‹ Á áÁŧËÒ§´Õ´
2. Gradual metamorphosis µÑÇÍ͋ ¹ (nymph) à»ÅÕè¹á»Å§Ã»Ù Ãҋ §·ÅÕ Ð¹ŒÍ ¤ÅҌ µÑÇàµÁç ÇÑ »‚¡à¨Ã­Ô äÁ‹àµçÁ·¨èÕ ¹¡Çҋ
¨ÐâµàµçÁÇÑ ઋ¹ µÑ¡ê áµ¹ áÁŧÊÒº ¨Ôé§ËÃ´Õ ¨Ñ¡¨è¹Ñ »ÅÇ¡
3. Incomplete metamorphosis µÑÇ͋͹ (niad) äÁ‹¤ÅҌ µÇÑ àµÁç ÇÑ ÍÂãً ¹¹éÓ ãªŒà˧Í× ¡ËÒÂ㨠»‚¡à¨Ã­Ô äÁ‹àµçÁ·Õè
¨¹¡Çҋ ¨ÐâµàµçÁÇÂÑ àª¹‹ áÁŧ»Í ª»Õ ТÒÇ
4. Complete metamorphosis ໹š ¡ÒÃà¨Ã­Ô àµºÔ âµ·ÕÁè ¡Õ ÒÃà»ÅÕÂè ¹á»Å§Ã»Ù Ãҋ §¤Ãº 4 ¢¹Ñé ¤Í× ä¢‹(egg) µÑÇÍ͋ ¹(larva)
´¡Ñ ᴌ(pupa) µÑÇàµçÁÇÑÂ(adult) ઋ¹ 夯 ¼àÕ Ê×éÍ ¼é§Õ µ‹Í áµ¹ äËÁ ´ÇŒ §

¡ÒÃà¨ÃÔ­àµÔºâµ¢Í§¡º

䢋ÁÇÕ ¹ØŒ ËÁŒØ ÁÕ»ÃÔÁÒ³ä¢á‹ ´§»Ò¹¡ÅÒ§áÅСÃШÒµÑÇÍ´‹Ù ŒÒ¹à´ÂÕ Ç ¤×Í´ŒÒ¹Åҋ § (vegetal pole) ·ÓãËÁŒ ÊÕ àÕ ËÅÍ× §
ÊNj ¹´ÒŒ ¹º¹ÁÕÊàÕ ·Ò(animal pole) àÁÍè× cleavage ¨Ð䴌à«Åŏ´ÒŒ ¹Åҋ §·ÁèÕ ¢Õ ¹Ò´ãË­‹¡Ç‹Ò´ŒÒ¹º¹ áÅÐàµºÔ âµµÒÁÅӴѺ
¢¹Ñé ä» blastulation, gastrulation, áÅÐ organogenesis ¨Ð䴌µÇÑ Í‹Í¹ (larva) àÃÂÕ ¡ Å¡Ù ÍÍç ´ «Ö觨Ð
metamorphosis (¤Çº¤ÁØ â´ÂÎÍÏâÁ¹ thyroxine) ໹š ¡ºµÑÇàµÁç ÇÂÑ µÍ‹ ä»

¡ÃÒ¿¡ÒÃà¨Ã­Ô àµÔºâµ¢Í§ÊѵǏ
ẋ§ä´Œ 2 ÅѡɳРâ´Â浄 Çʏ Nj ¹ãË­à‹ »¹š Ẻ·Õè 1 ¤×Í¡Ãҿû٠µÇÑ S Ê‹Ç¹ÊµÑ Ç· ÁèÕ ¡Õ ÒÃÅÍ¡¤ÃÒº હ‹ ¡§ØŒ áÁŧ ¨Ð໹š

Ẻ·èÕ 2 ¤Í× ¡Ãҿø»¢Ñé¹ºÑ¹ä´ â´¹Ê‹Ç¹·èժѹ¹ÍŒ ¤Í× ª‹Ç§·Õ¡è ÓÅ§Ñ ÅÍ¡¤ÃÒº

Ãкº»ÃÐÊÒ· Nervous system 91

ͧ¤» ÃСͺà¹×éÍàÂÍ×è »ÃÐÊÒ· (Nevous tissue)

à«Åŏ»ÃÐÊÒ· (Nerve cell) ·Ó˹ŒÒ·ÊèÕ §‹ Ê­Ñ ­Ò³»ÃÐÊÒ· »ÃСͺ´ŒÇ 2 ÊNj ¹
1. µÇÑ à«Åŏ (cell body) ÁÕ˹Ҍ ·àÕè ¡èÕÂǡѺ¡ÒÃà¨ÃÔ­àµºÔ âµ àÁá·ºÍÅÔ«ÖÁ¢Í§à«Åŏ»ÃÐÊÒ·
2. ã»ÃÐÊÒ· (nerve fiber) ໚¹Ê‹Ç¹·ÂÕè ¹è× ÁÒ¨Ò¡µÑÇà«Åŏ ÁÕ 2 ª¹´Ô
Dendrite ¹Ó¡ÃÐáÊ»ÃÐÊÒ·à¢ÒŒ ʵ‹Ù ÇÑ à«Åŏ ÍÒ¨ÁÁÕ Ò¡¡Ç‹Ò 1 ᢹ§ä´Œ
Axon ¹Ó¡ÃÐáÊ»ÃÐÊÒ·ÍÍ¡¨Ò¡µÑÇà«Åŏ 1 µÇÑ à«ÅÅÁ Õ 1 axon à¹×èͧ¨Ò¡ axon ໹š à«Åŏ·èÕÂÒÇ ¨Ö§ÁàÕ Â×èÍäÁÍÕÅÔ¹

(Myelin sheath) ·ÕèÊÌҧâ´Â Schwann cell Á¤Õ ÇÒÁ໹š ©¹Ç¹ä¿¿‡Ò·èÕ´Õ ·ÓãË¡Œ ÃÐáÊ»ÃÐÊÒ·à¤Åè×͹·èÕÍ‹ҧÃÇ´àÃÇç áÅÐ
¹Í¡¨Ò¡¹ÕÊé ‹Ç¹·èàÕ »š¹Ã͵‹ÍÃÐËNjҧ Schwann cell ·Õäè Á‹ÁÕ©¹Ç¹àÃÕÂ¡Ç‹Ò node of Ranvier

ª¹Ô´¢Í§à«ÅÅ» ÃÐÊÒ·
1. ầ‹ µÒÁ˹ŒÒ·Õ¡è Ò÷ӧҹ
1. à«ÅÅ» ÃÐÊÒ·ÃѺ¤ÇÒÁÃÙʌ Ö¡ (Sensory neuron) ÃºÑ ¤ÇÒÁÃÙʌ Ö¡¨Ò¡Ê‹Ç¹µÒ‹ §æࢌÒÊًÊÁͧáÅÐä¢ÊѹËÅѧ
2. à«Åŏ»ÃÐÊҷʧèÑ ¡Òà (Motor neuron) ¹Ó¡ÃÐáÊ»ÃÐÊÒ·ÍÍ¡¨Ò¡ÊÁͧáÅÐä¢ÊѹËÅ§Ñ ä»Â§Ñ ¡ÅŒÒÁà¹Íé× áÅе͋ Áµ‹Ò§æ
¢Í§Ã‹Ò§¡ÒÂ
3. à«ÅÅ» ÃÐÊÒ¹§Ò¹ (Association neuron) µÑÇàªè×ÍÁÃÐËNjҧà«ÅÅÃºÑ ¤ÇÒÁÃʌ٠¡Ö áÅÐà«ÅŏÊÑ觡ÒÃ

2. ẋ§µÒÁû٠Ãҋ §
1. à«ÅÅ» ÃÐÊÒ·¢éÇÑ à´ÂÕ Ç (unipolar neuron) ໹š sensory neuron ઋ¹ »Á»ÃÐÊÒ·´ÒŒ ¹ËÅѧ¢Í§
ä¢Ê¹Ñ ËÅѧ(dorsal root ganglion)
2. à«ÅÅ» ÃÐÊÒ·Êͧ¢ÇéÑ (bipolar neuron) ໚¹ sensory neuron Í‹ٷÕè¨ÁÙ¡ µÒ ËÙ
3. à«ÅÅ» ÃÐÊÒ·ËÅÒ¢ÑÇé (multipolar neuron) ÁÁÕ Ò¡·èÊÕ Ø´ ໹š interneuron ËÃ×Í motor neuron

1

92

KLนชrด เอ11 ระยะ|ก CRestingmembranepotential )

1. Astrocyte - ควบMมการõมNาน เvาออกของ สารเคa a Oา ความ£างçก¶ ประมาณ -70mV โดยใน เซลáจะ เÃน -

2. 0ligodendroglia - ส*าง myelinsheath ใน ระบบ ประสาท òวนกลาง และ นอก เซลá จะ เÃน + เÃน ผล มาจาก vางนอก a การ È และ CI เยอะ

3. Micvocyte - •ก±บ เøอ โรคของ ระบบประสาท òวนกลาง òวนvางใน a แ tบไอออนลบ
4. Ependymalcell - •วยใน การส*าง และ ควบMม การไหล และ การ ตรวจสอบ การ เปiยนแปลง ความ£างçก¶ เÃนไปไº 2 กรP °อ

ìา หÃอ เ(ยง สมอง และไข!นหfiง 1. hyperpolarization °อ เÃน ลบ มาก©น N ไหลออก จาก เซลá หQอ
CI ไหล เvา เÃนการ„บ‰งการส*างกระแส ประสาท
¡ÒÃà¡´Ô ¡ÃÐáÊ»ÃÐÊÒ· 2. depolarization °อ เÃน ลบ Éอย ลง NÈ ไหล เvา เซลáเÃนการ

òงเส³มการ ส*าง กระแสประสาท

1. Resting state (ÃÐÂо¡Ñ ) È¡Ñ ÂÁդҋ »ÃÐÁÒ³ -70 mV à¡Ô´ Na+ - K+ pump àÍÒ Na+ ÍÍ¡¨Ò¡à«Åŏ áÅÐ¹Ó K+ ¡ÅºÑ ࢌÒ
à«Åŏ ã¹ÍѵÃÒÊNj ¹ 3 Na+ : 2 K+ (active transport)
2. àÁÍè× ÁÕÊèÔ§¡ÃеŒØ¹ ¨Ð·Óãˌ Na+ á¾Ã‹à¢ÒŒ à«Åŏ à¡Ô´ depolarization ¨¹È¡Ñ Âà ¾èÁÔ ¢¹éÖ ¶Ö§¨´Ø threshold (»ÃÐÁÒ³ -50 mV)
3. Depolarization threshold potential ¨Ð¡Ãе،¹ãË»Œ Ãе٠Na+ à»´ ÍÍ¡ ·Óãˌ Na+ ࢌÒÁÒã¹à«ÅŏÁÒ¡¨¹¶§Ö action
potential (»ÃÐÁÒ³+50 mV) ໚¹¼ÅãËÀŒ ÒÂã¹à«ÅÅà »¹š ºÇ¡¹Í¡à«ÅÅà »š¹ÅºáÅÐà˹èÂÕ Ç¹Óã˺Œ ÃÔàdz¶Ñ´ä»à¡Ô´ action

potential
4. Repolarization »Ãе٠Na+ »´ ᵋ»ÃÐ¨Ø K+ à»´ K+ ¨Ð¾ÃÑ§è ¾ÃÍÙ Í¡¹¹Í¡à«Åŏ ·ÓãËȌ ¡Ñ ŴŧÁÒ¡
5. Undershoot È¡Ñ ÂÅ´Å§µÓè ¡Ç‹Ò»¡µÔ (hyperpolarization) ໹š àÇÅÒÊѹé æ(Refractory period) à¾èÍ× »‡Í§¡Ñ¹äÁ‹ãˌࡴÔ
action potential «éÓ·ºèÕ ÃàÔ Ç³¹é¹Ñ ÍÕ¡ ᵋ㹷ŒÒ·ÊÕè Ø´Èѡ俿‡Ò·àèÕ Â×éÍË،Áà«Åŏ¨Ð¡ÅѺࢌÒÊÊً ÀÒÇоѡãËÁ͋ Õ¡¤Ãé§Ñ

93

¡ÒÃä«á¹»Ê (Synapse) àÁ×èͶ֧»ÅÒ axon ¡ÃÐáÊ»ÃÐÊÒ·¨Ð¢ŒÒÁä» dendrite ¢Í§à«ÅŶ Ñ´ä» ¼‹Ò¹ä«á¹»Êä´Œ 2 Ç¸Ô Õ

1. Electical synapse µ´Ô µ‹Í¡¹Ñ ´ÇŒ  gap junction ᤺æ àÁèÍ× ¡ÃÐáÊ»ÃÐÊÒ·ÁÒ¶Ö§ ¨§Ö ʧ‹ ¢ÒŒ Á䴌àÅÂÍÂҋ §ÃÇ´àÃÇç
ÊÒÁÒÃ¶à¡´Ô ä´ÊŒ ͧ·ÈÔ ·Ò§ ÁÑ¡¾ºã¹Ãкº»ÃÐÊÒ·¢Í§ÊµÑ Ǫ éѹµèÓ

2. Chemical synapse µÔ´µÍ‹ ¡¹Ñ ´ŒÇ synaptic cleft ·¡èÕ ÇŒÒ§·Óã˵Œ ŒÍ§ãªŒÊÒÃà¤Á¾Õ Ò¡ÃÐáÊ»ÃÐÊÒ·¢ŒÒÁ àÃÕ¡Çҋ
ÊÒÃÊ×èÍ»ÃÐÊÒ· (neurotransmitter) ·èºÕ ÃèØÍÂÙ㋠¹ synaptic vesicle

กลไกการ² งานของ chemicalsynapse
1. เ™อ actionpotential มาRง ปลาย axon จะเหSยว‡ใb

CT๋ ภาย นอก แพh เvา มา

2 อT๋ กระ¨น synapticveside ใb exocytosis ปÃอย
.

สารUอประสาท ออกไปใน synapticdeft

3. สารUอประสาท±บtบ โปร®น åว 7บ

4. ¬ง เหSยว‡ใbเ¸ดการเปiยนแปลง çก¶ไฟWา

Chyperpolarization หQอ depolarization)

à เ§อÌม เซลá Xดไป Yอน à จะ ´ก ²ลาย

ÊÒÃÊ×èÍ»ÃÐÊÒ·
ઋ¹ acetylcholine (¡Ó¨´Ñ â´ÂàÍÁä«Á acetylcholineesterase), norepinephrine( ¡Ó¨Ñ´â´Â monoamine

oxidase), epinephrine, endorphin ໹š µ¹Œ

¤ÇÒÁàÃçÇ㹡ÒùӡÃÐáÊ»ÃÐÊÒ·¢Ö鹡ºÑ
1. àʌ¹¼‹ÒÈٹ¡ ÅÒ§¢Í§ axon µŒÍ§ÁÒ¡æ
2. ¨Ó¹Ç¹àÂ×Íè äÁÍÕÅÔ¹ ·ÓãËàŒ ¤ÅÍè× ¹·èÕ䴌àÃçÇ¢é¹Ö
3. ÃÐÂÐËҋ §¢Í§ nod of Ranvier µÍŒ §Ëҋ §ÁÒ¡æ
4. ¨Ó¹Ç¹ä«á¹»Ê¹ ͌ Âæ

สาร Zษจากแบคßเzย C. butulinum ในห}อไ[\บ „บ‰ง
การหäงacetylcholine ²ใbกxามเyอเÃนÙมพาต

สารZษจากปลา÷กเƒา Ctetrodotoxin) „บ‰ง

Na" channel Iง òงกระแสประสาทไlไº Iง ~ˇกชา

94

Ãкº»ÃÐÊÒ·¢Í§¤¹

Ãкº»ÃÐÊҷʋǹ¡ÅÒ§ (Central Nervous System/CNS) ä´áŒ ¡‹ÊÁͧáÅÐä¢ÊѹËŧÑ

ÊÁͧ (brain) ໚¹Èٹ¡ÅÒ§¡ÒÃʧèÑ ¡ÒÃËҧ¡Ò·éѧËÁ´
- ÁÕàÂèÍ× ËŒÁØ (meniges) 3 ªé¹Ñ ª¹éÑ ¹Í¡ dura matter ªéѹ¡ÅÒ§ arachnoid ªÑ¹é ã¹ pia matter ṺÊÁͧ
- ÁբͧàËÅÇàÃÕÂ¡Ç‹Ò ¹éÓàÅÕé§ÊÁͧáÅÐä¢Ê¹Ñ ËÅ§Ñ (Cerebrospinal fluid/ CSF) ªÇ‹ ÂËÅ͋ àÅéÂÕ § ÃкÒ¢ͧàÊÕ áÅС¹Ñ
¡ÃÐà·×͹ãˌ¡ºÑ Ãкº»ÃÐÊҷʋǹ¡ÅÒ§ (CNS)
- à¹é×ÍÊÁͧ ẋ§à»š¹ 2 ʋǹ Grey matter : à¹Íé× ÊÁͧʋǹ¹Í¡ ໹š ·èÕÃÇÁà«Åŏ»ÃÐÊÒ·

White matter : ªé¹Ñ ã¹Ê¢Õ ÒÇ »ÃСͺ´ÇŒ ÂàʹŒ »ÃÐÊÒ··ËÕè ،Á´ŒÇÂäÁÍÕÅÔ¹
- ÊÁͧầ‹ ໚¹ 3 ÊNj ¹

1. ÊÁͧʋǹ˹Ҍ - Olfactory bulb, Cerebrum, Thalamus, Hypothalamus
2. ÊÁͧʋǹ¡ÅÒ§ - Opic lobe
3. ÊÁͧÊNj ¹·ŒÒ - Cerebellum, Pons, Medulla oblongata

95

ä¢Ê¹Ñ ËÅѧ (spinal cord) µÍ‹ ÁÒ¨Ò¡ÊÁͧ

à¹×éÍàÂÍè× ä¢ÊѹËÅ§Ñ áº‹§Í͡໹š 2 ÊNj ¹ Grey matter ÁµÕ ÇÑ à«Åŏ»ÃÐÊҷ˹Òṋ¹ White matter ÁÕ੾ÒÐã»ÃÐÊÒ··ÁèÕ äÕ ÁÍÅÕ ¹Ô ˌØÁ

g 7บ ความ ~ˇก

b. ‡ù]ง

อคลไงงรนรarอ

_

Ãкº»ÃÐÊÒ·Ãͺ¹Í¡ (peripheral nervouse system)

ẋ§µÒÁ˹Ҍ ·Õè 䴌 2 ª¹´Ô
1. àʌ¹»ÃÐÊÒ·ÊÁͧ (cranail nerve/CN) ÃºÑ ¤ÇÒÁÃʌ٠֡à¢ÒŒ ÊÁͧáÅйӤÓʧèÑ ÍÍ¡¨Ò¡ÊÁͧ â´Â㹤¹Á·Õ §Ñé ËÁ´ 12 ¤‹Ù

2. àʹŒ »ÃÐÊÒ·ä¢ÊѹËÅѧ (Spinal nerve) ÃѺ¤ÇÒÁÌÙÊ¡Ö áÅйӤÓÊѧè ÍÍ¡¨Ò¡ä¢Ê¹Ñ ËÅ§Ñ ã¹¤¹Á·Õ §éÑ ËÁ´ 31 ¤Ù‹ ·¡Ø ¤à‹Ù »¹š àʹŒ
»ÃÐÊÒ·¼ÊÁ ÃºÑ ¤ÇÒÁÃʌ٠֡áÅÐʧèÑ ¡ÒÃ
ẋ§µÒÁ˹Ҍ ·èÕ ä´Œ 2 ª¹Ô´
1. ʋǹÃѺ¤ÇÒÁÌÙÊÖ¡ (sensory)
2. ʋǹÊÑ§è ¡Òà (motor) Á¡Õ Ò÷ӧҹ 2 Ẻ ´§Ñ ¹Õé

2.1 Ãкº»ÃÐÊÒ·â«ÁÒµÔ¡ (Somatic nervous system/ SNS) Í‹ÀÙ ÒÂ㵌ÍÓ¹Ò¨¨µÔ 㨠¤Çº¤ØÁ¡Ò÷ӧҹ¢Í§¡ÅҌ Á
à¹éÍ× ÅÒ ᵡ‹ Íç Ò¨ÁÕ¡Òõͺʹͧ·Õè໚¹ »®Ô¡ÃÔ ÔÂÒÃàÕ ¿Å¡« (Reflex action) ¤Í× ¡Ò÷ӧҹ¹Í¡ÍÓ¹Ò¨¨µÔ ã¨äÁµ‹ ŒÍ§¼‹Ò¹ÊÁͧ

2.2 Ãкº»ÃÐÊÒ·Íѵâ¹ÁµÑ Ô (Autonomic system/ ANS) ÍÂÀً Ò¹͡ÍÓ¹Ò¨¨Ôµã¨ ¤Çº¤ÁØ ¡ÅҌ Áà¹×Íé àÃÂÕ º ¡ÅҌ Áà¹×éÍ
ËÑÇ㨠ầ‹ ໹š 2 Ãкº Ãкº«ÔÁ¾ÒีԤ (sympathetic) áÅÐÃкº¾ÒÃÒ«ÔÁ¾ÒีԤ (parasympathetic)

96

µÒÃÒ§à»ÃÂÕ ºà·ÂÕ º¢ÍŒ ᵡµ‹Ò§Ãкº»ÃÐÊÒ·«ÁÔ ¾Òี¡Ô áÅоÒÃÒ«ÁÔ ¾Òี¡Ô

e. .

µÒÃÒ§áÊ´§¡Ò÷ӧҹ¢Í§Ãкº»ÃÐÊÒ·«ÔÁ¾ÒีԡáÅЫÁÔ ¾Òี¡Ô

ÍÇÂÑ ÇÐÃѺÊÑÁ¼ÑÊ 97

i •/

/

µÒ
໚¹ÍÇÂÑ ÇÐÃºÑ áʧ (photoreceptors) ¼¹§Ñ Å¡Ù µÒàÃÂÕ §¨Ò¡¹Í¡ä»ã¹ÁÕ 3 ªéѹ
1. Sclera ºÃàÔ Ç³Ê‹Ç¹ãË­‹·ºÖ áʧàÃÂÕ ¡ µÒ¢ÒÇ áµ‹¢ÒŒ §Ë¹ŒÒâ»Ã§‹ ãÊàÃÂÕ ¡ ¡ÃШ¡µÒ (cornea) ÊÒÁÒöà»ÅèÂÕ ¹¶‹ÒÂ䴌
2. Choroid »‡Í§¡¹Ñ äÁ㋠ˌáʧࢌÒÁÒ¡à¡Ô¹ä» ¼¹Ñ§ choroid ´ŒÒ¹Ë¹ŒÒ àÃÂÕ ¡ Áҋ ¹µÒ (iris) ໚¹ªÍ‹ §à»´à»¹š ÃÁ٠ҋ ¹µÒ (pupil)
ÃѺáʧࢌÒËÒàŹʏµÒ (lens)
3. Retina ÁÕà«ÅÅÃºÑ áʧ 2 »ÃÐàÀ· ¤Í× à«ÅÅÏ ٻ᷋§ (rod cell) äǵ‹Íáʧ äÁ‹á¡ÊÕ ÁÕÊÒÃÊáÕ ´§Á‹Ç§àÃÕ¡ rhodopsin
à«Åŏû٠¡ÃÇÂ(cone cell) á¡ÊáÕ µ‹µÍŒ §¡ÒÃáʧÁÒ¡ ÁÕÊÒà iodopin «Öè§äǵ͋ áʧ 3 ª¹Ô´·ÕèᵡµÒ‹ § ¤Í× äǵ͋ ÊÕá´§ ¹éÓà§Ô¹
à¢ÕÂÇ

àŹʏµÒ

วัตถุ ciliary suspensory เลนส์ ความยาว รูม่านตา ระบบประสาท
โฟกัส ทค่ี วบคมุ

ใกล้ หดตัว หย่อน ป่อง ส้นั ลง หรี่ parasympathetic

ไกล คลายตวั ตงึ แฟบ ยาวข้ึน ขยาย sympathetic

âä·Ò§ÊÒµÒ

บุคคล สาเหตุ ภาพ การแก้ไข
กระบอกตา ลักษณะเลนส์ตา สวมแว่นสายตา
สายตาสั้น ยาวเกินไป โคง้ นูนมากเกนิ ไป ตกก่อนที่จะถึงเรตนิ า
สายตายาว ส้นั เกินไป โคง้ นูนน้อยเกินไป เลนสเ์ วา้
สายตาเอยี ง เลนส์ตา / ผวิ กระจกตาขรขุ ระ ตกเลยเรตนิ าไป เลนสน์ ูน
เลนส์กาบกล้วย
ตกไม่เปน็ ระนาบ
เดยี วกัน

ËÙ 98
ËáÙ º‹§Í͡໹š 3 ÊNj ¹
1. ËÙªéѹ¹Í¡ ÁÕ ãºËÙ (pinna) ÃËÙ Ù (auditory canal) ¹ÓàÊÂÕ §ä»ãËàŒ Â×Íè á¡ÇŒ ËÙ (tympanic mambrane)ã¹ËÙªéѹ¡ÅÒ§
2. ˪٠éѹ¡ÅÒ§ Á¡Õ Ãд¡Ù 3 ª¹éÔ ¤ÍŒ ¹(malleus) ·è§Ñ (incus) â¡Å¹(stapes) áÅÐÁ·Õ ͋ ÂÙÊàµàªÕ¹(eustachain tube)
3. ˪٠ѹé ã¹ ÁÕ cochlear ÊÓËÃѺÃѺàÊÕ§ áÅÐ semicircular canal ªÇ‹ ·çµÇÑ

¡ÒÃä´ÂŒ ¹Ô
àÁèÍ× à¡´Ô ¡ÒÃÊèѹÊÐà·×͹¢Í§Í¹ÀØ Ò¤ ˨٠ÐÃºÑ àÊÕ§â´Â¼Ò‹ ¹¡ÒâÂÒÂÊ­Ñ ­Ò³¢Í§ËªÙ é¹Ñ ¹Í¡ ·ÊÕè §‹ áçÊÑè¹ÁÒÂѧàÂ×Íè ᡌÇËÙ áÅÐ
¡Ãд١ 3 ª¹éÔ áÅÐʋ§µÍ‹ ÁÒ·è¤Õ Íà¤ÅÕ«Öè§ÁբͧàËÅǺÃèØÍÂً ¢Í§àËÅÇ㹤Íà¤ÅÂÕ ¨ÐÊè¹Ñ ÊÐà·Í× ¹ ·Óãˌ hair cell ÊÃҌ §
¡ÃÐáÊ»ÃÐÊҷʋ§µÍ‹ ä»
¡Ò֍µÇÑ
Semicircular canal ·Ñ§é 3 ·¨èÕ ÐÁբͧàËÅÇÍÂً ·Õè⤹¨Ð¾Í§à»¹š ¡ÃÐà»ÒÐ (ampulla) «Öè§ÁÕ hair cell ÍÂÙÀ‹ ÒÂã¹
àÁÍè× àÃÒà¤ÅÍè× ¹äËÇ ¨Ð·ÓãË¢Œ ͧàËÅÇäËÅä»ÁÒ¡Ãзº hair cell ÊÌҧ¡ÒÐáÊ»ÃÐÊÒ·à¢ŒÒ CN VIII
¨ÁÙ¡

โมเล^ลก_น . เ§อ2จÀก aolfactoryneuron c NI rolfactorybulb cerebrum

ÅÔ¹é
ÁÕ»Á†Ø ŹéÔ (papilla) «§èÖ ÁµÕ Á؋ ÃѺÃÊ (tast bud) ËÅÒµ‹ØÁ ã¹µÁ‹Ø ÁàÕ «ÅŏÃѺÃÊÑ (gastatory cell) µÍ‹ ¡Ñºà«ÅÅ» ÃÐÊÒ·

¼ÇÔ Ë¹§Ñ
·Ó˹ŒÒ·ÃÕè Ѻ¤ÇÒÁÃÙʌ ¡Ö áÅСÒÃÊÁÑ ¼Ñʵ‹Ò§æ¨Ò¡ÀÒ¹͡Ãҋ §¡ÒÂ