หัวข้อเรื่อง (Topics) 3.1 ความหมายของนวัตกรรม 3.2 องค์ประกอบของนวัตกรรม 3.3 ขั้นตอนของนวัตกรรม 3.4 ตัวอย่างนวัตกรรม 3.5 นวัตกรรมธุรกิจ 3.6 ประเภทของนวัตกรรมธุรกิจ 3.7 นวัตกรรมธุรกิจดิจิทัล 3.8 ข้อดีและข้อควรคำนึงถึงของนวัตกรรมธุรกิจดิจิทัล 3.9 นวัตกรรมโมเดลธุรกิจดิจิทัล 3.10 ข้อเสนอแนะในการสร้างนวัตกรรมโมเดลธุรกิจดิจิทัล 3.11 กระบวนการสร้างนวัตกรรมสำหรับธุรกิจดิจิทัล สมรรถนะย่อย (Element of Competency) เพื่อให้ผู้เรียนมีความรู้เข้าใจเกี่ยวกับ ความหมายของนวัตกรรม องค์ประกอบของนวัตกรรม ขั้นตอนของ นวัตกรรม ตัวอย่างนวัตกรรม นวัตกรรมธุรกิจ ประเภทของนวัตกรรมธุรกิจ นวัตกรรมธุรกิจดิจิทัล ข้อดีและข้อควร คำนึงถึงของนวัตกรรมธุรกิจดิจิทัล นวัตกรรมโมเดลธุรกิจดิจิทัล ข้อเสนอแนะในการสร้างนวัตกรรมโมเดลธุรกิจ ดิจิทัล และกระบวนการสร้างนวัตกรรมสำหรับธุรกิจดิจิทัล นวัตกรรมสำหรับธุรกิจดิจิทัล หน่วยที่ 3
พื้นฐานธุรกิจดิจิทัล วัตถุประสงค์เชิงพฤติกรรม (Behavioral Objectives) 1. อธิบายความหมายของนวัตกรรมได้ 2. แยกองค์ประกอบของนวัตกรรมได้ 3. จัดลำดับขั้นตอนของนวัตกรรมได้ 4. ยกตัวอย่างนวัตกรรมที่มีประโยชน์ต่อชีวิตประจำวันได้ 5. อธิบายความหมายของนวัตกรรมธุรกิจได้ 6. จำแนกประเภทของนวัตกรรมธุรกิจได้ 7. อธิบายความหมายของนวัตกรรมธุรกิจดิจิทัลได้ 8. ยกตัวอย่างนวัตกรรมธุรกิจดิจิทัลได้ 9. จำแนกข้อดีและข้อควรคำนึงถึงของนวัตกรรม 10. อธิบายนวัตกรรมโมเดลธุรกิจดิจิทัลได้ธุรกิจดิจิทัลได้ 11. อธิบายข้อเสนอแนะในการสร้างนวัตกรรมโมเดลธุรกิจดิจิทัลได้ 12. อธิบายกระบวนการสร้างนวัตกรรมสำหรับธุรกิจดิจิทัลใต้ 13. เรียงลำดับกระบวนการสร้างนวัตกรรมสำหรับธุรกิจดิจิทัลได้ 14. มีเจตคติที่ดี ปฏิบัติงานด้วยความรับผิดชอบ ซื่อสัตย์ ละเอียดรอบคอบ 43
พื้นฐานธุรกิจดิจิทัล เนื้อหาสาระ (Content) เทคโนโลยีดิจิทัล ทำให้รูปแบบธุรกิจที่มีอยู่เกิดความต่อเนื่องมากขึ้น หรือเกิดเป็นธุรกิจรูปแบบใหม่ ที่ทำ ให้ธุรกิจที่แตกต่างกันสามารถเชื่อมถึงกันได้ทั้งหมด ทำให้เกิดผลิตภัณฑ์ใหม่ บริการใหม่ หรือ ประสบการณ์ใหม่ ๆ ด้านข้อมูลและเทคโนโลยีที่สามารถตอบสนองการสื่อสารสองทาง และเรียลไทม์ให้แก่ ลูกค้าอย่างมีประสิทธิภาพ นวัตกรรมด้านดิจิทัลที่เกิดขึ้นก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของระบบเศรษฐกิจและ ธุรกิจ ทำให้องค์กรต่าง ๆ เห็นถึง ความจำเป็นที่ต้องพัฒนากลยุทธ์เพื่อให้สามารถรักษาการตลาดไว้โดยอาศัย เทคโนโลยีดิจิทัล 3.1 ความหมายของนวัตกรรม นวัตกรรม ตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน หมายถึง น. ซึ่งอาจจะเป็นความคิด วิธีการหรือ อุปกรณ์ เป็นต้น คำว่า “นวัตกรรม” เป็นคำที่ค่อนข้างจะใหม่ในวงการศึกษาของไทย คำนี้เป็นศัพท์บัญญัติของ คณะกรรมการพิจารณาศัพท์วิชาการศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ มาจากภาษาอังกฤษว่า Innovation มาจาก คํา เรียกว่า Innovate แปลว่า ท่าใหม่ เปลี่ยนแปลงให้เกิดสิ่งใหม่ ในภาษาไทยเดิมใช้คำว่า “นวกรรม” ต่อมา พบว่า คำนี้มีความหมายคลาดเคลื่อน จึงเปลี่ยนมาใช้คำว่า นวัตกรรม (อ่านว่า นะ วัด ตะ กำ) หมายถึง การนำ สิ่งใหม่ ๆ เข้ามาเปลี่ยนแปลงเพิ่มเติมจากวิธีการที่ทำอยู่เดิมเพื่อให้ใช้ได้ผลดียิ่งขึ้น ดังนั้นไม่ว่าวงการหรือ กิจการใด ๆ ก็ตาม เมื่อมีการนำเอาความเปลี่ยนแปลงใหม่ ๆ เข้ามาใช้เพื่อปรับปรุงงานให้ดีขึ้นกว่าเดิมก็เรียก ได้ว่าเป็นนวัตกรรมของ วงการนั้น ๆ เช่น ในวงการศึกษานำเอามาใช้ ก็เรียกว่า “นวัตกรรมการศึกษา (Educational Innovation) สำหรับ ผู้ที่กระทำ หรือนำความเปลี่ยนแปลงใหม่ ๆ มาใช้นี้ เรียกว่าเป็น “นวัตกร” (Innovator) 3.2 องค์ประกอบของนวัตกรรม องค์ประกอบของนวัตกรรม ประกอบด้วย 1. ความใหม่ใหม่ในที่คือ สิ่งใหม่เคยผู้มาก่อนเคยมาแล้วอดีตแต่มารื้อฟื้นใหม่ หรือเป็นสิ่งใหม่ที่มีการพัฒนา มาจากของเก่าที่มีอยู่เดิม 2. ใช้ความรู้หรือความคิดสร้างสรรค์ในการพัฒนา นวัตกรรมต้องเกิดจากการใช้ความรู้และความคิด สร้างสรรค์ในการสร้างและพัฒนา ไม่ใช่เกิดจากการลอกเลียนแบบ หรือการทำซ้ำ 44
พื้นฐานธุรกิจดิจิทัล 3. มีประโยชน์ สามารถนำไปพัฒนาหรือแก้ไขปัญหาในการดำเนินงานได้ ถ้าในทางธุรกิจต้องมีประโยชน์ เชิงเศรษฐกิจสร้างมูลค่าเพิ่ม 4. นวัตกรรมมีโอกาสในการพัฒนาต่อได้ มีความใหม่ มีโอกาส องค์ประกอบ มีองค์ความรู้ การพัฒนา ของนวัตกรรม หรือความคิด ต่อได้ สร้างสรรค์ มีประโยชน์ รูปที่ 3.1 องค์ประกอบของนวัตกรรม 3.3 ขั้นตอนของนวัตกรรม 1. การคิดค้น (Invention) เป็นการยกร่างนวัตกรรม ประกอบด้วยการศึกษาเอกสารทฤษฎีที่เกี่ยวกับ นวัตกรรม การกำหนดโครงสร้างรูปแบบของนวัตกรรม 2. การพัฒนา (Development) เป็นขั้นตอนการลงมือสร้างนวัตกรรมตามที่ยกร่างไว้การตรวจสอบคุณภาพ ของนวัตกรรมและการปรับปรุงแก้ไข 3. ขั้นนำไปใช้จริง (Implement) เป็นขั้นที่มีความแตกต่างจากที่เคยปฏิบัติเดิมมาในขั้นตอนนี้รวมถึงขั้น การทดลองใช้นวัตกรรม และการประเมินผลการใช้นวัตกรรม 4. ขั้นเผยแพร่ (Promotion) เป็นขั้นของการเผยแพร่การนำเสนอหรือการจำหน่าย 45
พื้นฐานธุรกิจดิจิทัล การคิดค้น รูปที่ 3.2 ขั้นตอนของนวัตกรรม 3.4 ขั้นตอนของนวัตกรรม 3.4.1 อุปกรณ์เตือนภัยสำหรับผู้พิการทางการได้ยิน เมื่อเสียงเตือนภัยดังขึ้น นั่นหมายถึงอันตราย แต่จะเกิดอะไรขึ้นหากไม่สามารถได้ยินเสียง เตือนภัยได้ แน่นอนว่าอันตรายที่ว่านั้นอาจหมายถึงชีวิต Furenexo สตาร์ตอัปจากนิวยอร์ก ที่เริ่มต้นจากการเป็นแคมเปญในตัวอุปกรณ์ดังกล่าว มีเซนเซอร์รับ เสียงดังมากโดยเฉพาะ เช่น เสียงเตือนของไซเรน และจะเปลี่ยนเสียงนั้นเป็นการสั่นสะเทือน ให้ผู้ใช้งานรับรู้แทน รูปที่ 3.3 อุปกรณ์เตือนภัยสำหรับผู้พิการทางการได้ยิน (ทีมา : https://www. technoveille.dropmark.com) เผยแพร่ การพัฒนา นำไปใช้ ได้จริง ขั้นตอนของ นวัตกรรม 46
พื้นฐานธุรกิจดิจิทัล 3.4.2 ถ้วยป้อนอาหารที่ช่วยชีวิตเด็กทารก เมื่อบรรดาเด็กทารกในประเทศด้อยพัฒนามีปัญหาเกี่ยวกับการดื่มนมแม่ พวกเขาจะต้องเผชิญ กับภาวะขาดโภชนาการซึ่งอาจนำไปสู่การเสียชีวิต แต่อุปกรณ์ใหม่นี้จะช่วยให้พวกเขามีโอกาสรอดชีวิต และ เติบโตมากขึ้น NIFTY CUP คือ ถ้วยป้อนอาหารธรรมดา ๆ แต่มีความพิเศษอยู่ตรงที่การออกแบบของ ปลายถ้วยนั้น สร้างมาเพื่อรองรับกับปากของทารกน้อยโดยเฉพาะ ถ้วยนี้ได้รับความร่วมมือจากองค์การอนามัยโลก มหาวิทยาลัย วอชิงตัน และโรงพยาบาลเด็กในซีแอทเทิล รูปที่ 3.4 ถ้วยป้อนอาหารที่ช่วยชีวิตเด็กทารก (ที่มา : https://www.thaismescenter.com) 3.4.3 ห่วงรัดเครื่องดื่มแบบแพคที่สามารถย่อยสลายได้ เมื่อทนเห็นบรรดาสัตว์ทะเลต้องติดหรือกลืนพลาสติกเข้าไปเป็นอาหารด้วยอุปกรณ์ใหม่จาก Saltwater Brewery ที่สามารถทานได้และย่อยสลายได้นี้ จะช่วยลดปริมาณขยะในท้องทะเล และไม่ต้องคุกคาม ชีวิตของบรรดาสัตว์อีกต่อไป รูปที่ 3.5 ห่วงรัดเครื่องดื่มแบบแพ็กที่สามารถย่อยสลายได้ (ที่มา : https://www.posttoday.com/world) 47
พื้นฐานธุรกิจดิจิทัล 3.4.4 ของเล่นไฮเทค ช่วยพัฒนาทักษะการเข้าสังคมให้แก่เด็กออทิสติก Lekt ของเล่นไฮเทคมีดีมากกว่าความน่ารัก ของเล่นอัจฉริยะนี้จะทำหน้าที่เป็นบัดดี้ให้แก่บรรดาเด็ก ๆ ออทิสติกโดยเฉพาะ ซึ่งพวกเขาสามารถเล่นได้แม้อยู่เพียงคนเดียว เจ้าของเล่นนี้สามารถ ส่งเสียงร้องและ เสียงดนตรี พูดคุยสื่อสาร นอกจากนั้นยังมีแสงและการสั่นเพื่อตอบสนองต่อปฏิกิริยาที่เด็ก ออทิสติกสื่อสารกับ ของเล่น รูปที่ 3.6 ของเล่นไอเทคที่ช่วยพัฒนาทักษะการเข้าสังคมให้แก่เด็กออทิสติก (ที่มา : https://www.creativetalklive.com) 3.4.5 วีลแชร์สำหรับผู้พิการในพื้นที่ห่างไกล สำหรับผู้พิการที่มีปัญหาเกี่ยวกับการเคลื่อนไหว การมีวีลแชร์สามารถช่วยให้พวกเขาใช้ชีวิต ได้ง่าย ขึ้น แต่สำหรับผู้พิการในพื้นที่ห่างไกลแล้ว วีลแชร์ปกติไม่สามารถใช้ได้กับพื้นที่แบบชนบท SafariSeat คือ วีลแชร์รุ่นใหม่แบบราคาถูกที่ใช้หลักการเดียวกับจักรยาน ผู้พิการเพียงโยก คันโยก วีล แชร์ก็จะเคลื่อนที่ไปข้างหน้าได้ รูปที่ 3.7 วีลแชร์สำหรับผู้พิการในพื้นที่ห่างไกล (ที่มา : https://www.posttoday.com/world) 48
พื้นฐานธุรกิจดิจิทัล 3.5 นวัตกรรมธุรกิจ นวัตกรรมธุรกิจ (Business Innovation) หมายถึง การทำสิ่งต่าง ๆ ด้วยวิถีใหม่ ๆ การสร้างสรรค์ การพัฒนา ต่อยอด การเปลี่ยนแปลงทางความคิด การจัดการการผลิต กระบวนการ ระบบโครงสร้างองค์กร รูปแบบธุรกิจ เพื่อที่จะสร้างมูลค่าใหม่ ๆ สำหรับลูกค้า และผลตอบแทนทางการเงินให้กับธุรกิจ โดยเป็นที่ ยอมรับ ต่อสังคมและสิ่งแวดล้อม และผลตอบแทนทางการเงินให้กับธุรกิจ ไม่ขัดต่อหลักศีลธรรม จรรยาบรรณ ขนบธรรมเนียมและประเพณีต่าง ๆ นวัตกรรมทางธุรกิจเพื่อความยั่งยืน การที่ธุรกิจจะประสบความสำเร็จและยั่งยืนได้ ธุรกิจต้องค้นหา “นวัตกรรมธุรกิจ” ออกสู่ตลาดอย่างต่อเนื่อง นวัตกรรมมิใช่เพียงแค่ความคิดสร้างสรรค์ ความคิดใหม่ ๆ แต่ต้อง เป็นความคิดใหม่ ๆ ที่สามารถขายได้ หรือการทำให้ความคิดใหม่ ๆ มีมูลค่าเชิงพาณิชย์ แหล่งที่สำคัญ ที่สุดของ การเกิดนวัตกรรมอยู่ที่ “ลูกค้าหรือตลาดการแข่งขัน” เพราะจะแสดงถึงความต้องการของผู้บริโภค ความมี ผลิตภัณฑ์ใหม่ที่คู่แข่งนำหน้าเข้ามาสู่ตลาดอย่างต่อเนื่อง อาจจะสร้างอัตราเร่งสู่นวัตกรรมใหม่ของ ธุรกิจไทย โดย 1. ต้องมีความก้าวหน้าในองค์ความรู้และเทคโนโลยีในลักษณะ “วัฒนธรรมการเรียนแบบรับรู้ ซึ่งในต่างประเทศ มีการพัฒนาต่อยอดความรู้และเทคโนโลยีขั้นสูงอย่างต่อเนื่องจากการสร้างพื้นฐานมาอย่าง ยาวนาน โดยเฉพาะ สถาบันการศึกษาและธุรกิจเอกชนที่เป็นบริษัทระดับโลก 2. การสร้างนวัตกรรมใหม่ ๆ ของธุรกิจ แยกเป็น (1) นวัตกรรมผลิตภัณฑ์ เป็นการใช้เทคโนโลยีขั้นสูงหรือความรู้ใหม่เพื่อผลิตสินค้าหรือผลิตภัณฑ์ ออกมาสู่ตลาด (2) นวัตกรรมกระบวนการทางธุรกิจ ที่สามารถใส่หรือสร้างนวัตกรรมใหม่ ๆ เพื่อให้ธุรกิจ มีความ แตกต่างเหนือคู่แข่งขัน (3) นวัตกรรมธุรกิจ ความรู้ คือ การที่ธุรกิจมุ่งสนใจในนวัตกรรมผลิตภัณฑ์และนวัตกรรม กระบวนการ มาอย่างยาวนาน จึงเกิดความคิดใหม่ที่จะแสวงหานวัตกรรมใหม่ทางธุรกิจ เช่น นวัตกรรม การตลาด นวัตกรรม การจัดการ เพราะเป็นสิ่งที่ครอบคลุมประเด็นนวัตกรรมใหม่ ๆ ที่เกิดขึ้น 3. การเพิ่มอัตราเร่งสู่นวัตกรรมใหม่ ๆ โดย (1) เร่งการเรียนรู้ ความรู้ใหม่ เทคโนโลยีใหม่ จากทุกแห่งทั่วทุกที่จากทุกมุมโลก (2) ธุรกิจคงต้องทบทวนความคิดใหม่ว่าการเป็นองค์กรแห่งการเรียนรู้นั้นเป็นการศึกษาและเรียนรู้แบบ “วัฒนธรรมการเรียนรู้แบบการรับรู้“ ไม่ใช่ “วัฒนธรรมการเรียนรู้แบบการภาพ หรือการเรียนรู้แบบนวัตกรรมและ ผลิตภาพ” (3) ธุรกิจต้องเรียนรู้และเข้าใจทั้งนวัตกรรมผลิตภัณฑ์ นวัตกรรมกระบวนการ และนวัตกรรม ธุรกิจ-ความรู้การเป็นองค์กรแบบใหม่ที่เรียกว่า “องค์กรนวัตกรรมและผลิตภาพ” จะทำให้ธุรกิจเป็น “ธุรกิจแห่ง นวัตกรรม“ ที่นวัตกรรมใหม่ ๆ เกิดขึ้นได้อย่างยั่งยืน 49
พื้นฐานธุรกิจดิจิทัล 3.6 ประเภทของนวัตกรรมธุรกิจ ประเภทของนวัตกรรมธุรกิจ ประกอบด้วย 5 นวัตกรรมหลัก 1. นวัตกรรมจากความต้องการของลูกค้า การให้บริการสินค้าที่สร้างความสะดวกให้กับลูกค้า หรือ การ เก็บข้อมูลความต้องการจากลูกค้า จะต้องสัมผัสกับลูกค้าโดยตรงแล้วนำความต้องการนั้นมาตอบสนอง อย่าง ละเอียดและพิถีพิถัน อาจใช้ไอที (IT) มาวิเคราะห์ความต้องการและรูปแบบการบริโภคของลูกค้า นอกจากนี้อาจใช้ วิธีการดึงดูดลูกค้าโดยใช้การ์ดสะสมแต้มการบริหารความสัมพันธ์กับลูกค้า คิดค้น การบริการใหม่ที่เกิดจากการ เชื่อมประสานธุรกิจ ซึ่งถือว่าเป็นบริการที่ก้าวข้ามกรอบเดิมของธุรกิจ การสร้างสรรค์นวัตกรรมใหม่ที่ก้าวข้าม กรอบของธุรกิจเดิม เช่น ใช้เทคโนโลยีเดิมของตัวเองและระบบ GPS เป็นฐานในการเชื่อมประสานข้อมูลด้าน สถานที่ การจัดการแสดงโรงภาพยนตร์ การท่องเที่ยว ฯลฯ ทำให้บริษัท สามารถให้บริการเนวิเกชั่นและให้บริการ แนะนำส่วนตัวหรือแนะนำข้อมูลของบริษัทต่อผู้บริโภค ซึ่งสิ่งนี้ถือว่า เป็นบริการใหม่ที่ก้าวข้ามกรอบเดิมของธุรกิจ 2. นวัตกรรมผลิตภัณฑ์คือ การปรับปรุงผลิตภัณฑ์ที่ผลิตขึ้นในเชิงพาณิชย์ที่ได้ให้ดีขึ้น หรือเป็นสิ่งใหม่ ใน ตลาด นวัตกรรมนี้อาจจะเป็นของใหม่ต่อโลก ต่อประเทศหรือแม้แต่ต่อองค์กร นวัตกรรมผลิตภัณฑ์นั้น ยังสามารถ ถูกแบ่งออกเป็นผลิตภัณฑ์ที่จับต้องได้ (Tangible Product) หรือ สินค้าทั่วไป เช่น รถยนต์รุ่นใหม่ ทีวีที่ใช้ เทคโนโลยีสูงหรือ High Definition TV (HDTV) ดีวีดีหรือ Digital Video Disc (DVD) และ ผลิตภัณฑ์ ที่จับต้อง ไม่ได้ (intangible Product) เช่น การบริการ (Services) เช่น แพ็กเกจทัวร์อนุรักษ์ธรรมชาติธุรกรรมการเงิน ธนาคารโดยผ่านทางโทรศัพท์ (Telephone Finance Banking) เป็นต้น 3. นวัตกรรมกระบวนการ เป็นการเปลี่ยนแนวทาง หรือวิธีการผลิตสินค้าหรือบริการให้การให้บริการ ใน รูปแบบที่แตกต่างออกไปจากเดิม เช่น การผลิตแบบทันเวลาพอดี (Justin Time) การบริหารงานคุณภาพ องค์กร รวม (Total Quality Management) และการผลิตแบบกะทัดรัด (Lean Production) เป็นต้น 3.7 นวัตกรรมธุรกิจดิจิทัล นวัตกรรมธุรกิจดิจิทัล (Digital Business Innovation) หมายถึง ธุรกิจผลิตภัณฑ์และบริการใหม่ ๆ ที่เกิด จากการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีดิจิทัลที่ตอบสนองความต้องการและพฤติกรรมของผู้บริโภค ที่ปรับเปลี่ยน ไปตาม บริบทของเทคโนโลยีที่มีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ก่อให้เกิดการสร้างสรรค์ธุรกิจใหม่ที่ไม่เคยมี มาก่อนบน พื้นฐานของการหลอมรวมเทคโนโลยี ที่เรียกว่า แมคโอ (SMAC) สแมคไอ (SMACI) หัวใจสำคัญของธุรกิจดิจิทัล เพื่อสนับสนุนธุรกิจดิจิทัลอย่างมีประสิทธิภาพ องค์ประกอบ สำคัญทั้ง 5 ประการนี้เป็นสิ่งที่องค์กรควรนำมาใช้เพื่อก่อให้เกิดประโยชน์สูงสุด 1. Social (S) ฐานข้อมูลขนาดใหญ่ที่สุดในโลก ที่เก็บโปรไฟล์ของลูกค้า 2. Mobile (M) ช่องทางการติดต่อสื่อสารและเชื่อมต่อกับอินเตอร์เน็ตที่ใหญ่ที่สุดในปัจจุบัน 50
พื้นฐานธุรกิจดิจิทัล 3. Analytics (A) วิเคราะห์ความต้องการและค้นหาความสัมพันธ์ต่าง ๆ จากฐานข้อมูลโปรไฟล์ลูกค้า 4. Cloud (C) เทคโนโลยีสำคัญที่ช่วยให้สามารถเปิดธุรกิจใหม่และกระจายสู่ภูมิภาคต่าง ๆ ได้ อย่างรวดเร็ว 5. Internet of Things (I) อุปกรณ์สำหรับจัดเก็บข้อมูลพฤติกรรมต่าง ๆ เช่น การขับรถ เพื่อให้ สามารถ คำนวณเบี้ยประกันจากวิธีการขับรถได้ เป็นต้น รูปที่ 3.8 สแมคไอ (SMACI) (ที่มา : https://www.techtalkthai.com) 3.8 ข้อดีและข้อควรคำนึงถึงของนวัตกรรมธุรกิจดิจิทัล 3.8.1 ข้อของนวัตกรรมธุรกิจดิจิทัล 1. ส่วนแบ่งตลาดเพิ่มมากขึ้น 2. กำไรทีเพิ่มขึ้น 3. ประสบการณ์ของความสำเร็จจากการล้มเหลว 4. สร้างคุณค่า ชีวิตและสังคม 3.8.2 ข้อควรคำนึงถึงของนวัตกรรมธุรกิจดิจิทัล 1. นวัตกรรมธุรกิจดิจิทัลเป็นค่าใช้จ่าย 2. ตลาดผู้บริโภคไม่พึงประสงค์ 3. พนักงานวิกฤติ 51
พื้นฐานธุรกิจดิจิทัล 3.9 นวัตกรรมโมเดลธุรกิจดิจิทัล นวัตกรรมโมเดลธุรกิจดิจิทัล หมายถึง นวัตกรรมเกี่ยวกับแนวทางในการพัฒนาประเทศหรือดำเนินธุรกิจ ให้ประสบผลสำเร็จ ซึ่งในระดับประเทศหมายถึงแนวทางใหม่ ๆ ในการเปลี่ยนหรือพัฒนาประเทศ ให้เติบโตอย่าง ยั่งยืนและก้าวไกลบนเวทีโลก ระดับองค์กรนวัตกรรมโมเดลธุรกิจดิจิทัล คือ กลไกสำคัญที่จะเปลี่ยนและนำองค์กรให้ประสบ ความสำเร็จ อย่างมีคุณค่าต่อสังคมและเติบโตอย่างยั่งยืน โดยในปัจจุบันนวัตกรรมโมเดลธุรกิจดิจิทัลส่วนใหญ่ ในประเทศไทย มักเป็นการพัฒนามาจากโมเดลธุรกิจแบบดั้งเดิมแล้วนำมาทำงานอยู่บนแพลตฟอร์มออนไลน์ - การเรียนการสอนออนไลน์ที่เป็นการนำคลิปวิดีโอของผู้สอนหรือติวเตอร์มาอยู่บนแพลตฟอร์ม ออนไลน์ โดยผู้เรียนสามารถเลือกเรียนวิชาหรือเนื้อหาใดก็ได้ตามความต้องการแล้วชำระเงินเป็นรายครั้ง - สังคมยุคดิจิทัลในปัจจุบันได้เอื้อให้เกิดข้อมูลขนาดใหญ่ (Big Data) โดยหากผู้ประกอบการรายใด สามารถ นำข้อมูลดังกล่าวมาทำการสังเคราะห์และวิเคราะห์ได้ ก็จะสามารถสร้างความได้เปรียบทางการ แข่งขันและยัง สามารถสร้างโมเดลธุรกิจใหม่ ๆ ที่มีความเชื่อมโยงระหว่างอุตสาหกรรมได้มากขึ้น - การวิเคราะห์ฐานข้อมูลทางด้านการรักษาพยาบาลและการดูแลสุขภาพของผู้ป่วยตามโรงพยาบาล ต่าง ๆ เพื่อนำเสนอแพ็กเกจประกันชีวิต หรือประกันสุขภาพผ่านทางแพลตฟอร์มออนไลน์ 3.10 ข้อเสนอแนะในการสร้างนวัตกรรมโมเดลธุรกิจดิจิทัล 1. การออกแบบโมเดลธุรกิจใหม่หมด โดยการพิจารณาองค์ประกอบต่าง ๆ ว่าในปัจจุบันจะสามารถ เปลี่ยนแนวคิดหรือน้ำเทคโนโลยีใหม่ ๆ มาใช้แทนได้อย่างไร หรือมีโอกาสทางธุรกิจใหม่และธุรกิจสามารถ แสวงหา ผลตอบแทนที่เพิ่มขึ้นได้จากการนำเสนอโมเดลธุรกิจใหม่ที่พลิกโฉมหน้าไปอย่างสิ้นเชิง 2. การปรับเปลี่ยนรูปแบบโมเดลธุรกิจเดิมให้มีประสิทธิภาพและตอบโจทย์ทางธุรกิจได้ดีขึ้น ซึ่งเป็น การ เปลี่ยนแปลงในระดับน้อยกว่าวิธีแรก อาจทำได้โดยการทบทวน ปรับเปลี่ยน เพิ่มความคล่องตัวหรือ สร้างความ ยืดหยุ่นเพิ่มขึ้น 3.11 กระบวนการสร้างนวัตกรรมสำหรับธุรกิจดิจิทัล กระบวนการสร้างนวัตกรรมสำหรับธุรกิจดิจิทัล ประกอบด้วย 3.11.1 การจัดการประสบการณ์ลูกค้า การจัดการประสบการณ์ลูกค้า เป็นกลยุทธ์ นโยบาย และกระบวนการที่บริษัทใช้ในการ ออกแบบ และส่งมอบการโต้ตอบระหว่างลูกค้ากับองค์กรประสบการณ์ของลูกค้า คือการรับรู้ที่สะสม ของลูกค้า ทั้งในอดีตและในอนาคตของบริษัทผลิตภัณฑ์หรือบริการจากการสังเกตการณ์ การเผชิญหน้า และ การทำธุรกรรม 52
พื้นฐานธุรกิจดิจิทัล การขายสินค้าและบริการในตลาดที่มีการแข่งขันมากขึ้น ภาวะเศรษฐกิจที่รบเขาและความต้องการ ที่ชะลอตัวความเป็นไปได้ในการเติบโตของธุรกิจ ผ่านผลิตภัณฑ์และบริการที่เป็นนวัตกรรม มักจำกัดอยู่ใน ขณะเดียวกันธุรกิจมีแนวโน้มที่จะได้รับผลดีจากคู่แข่งและแนวคิดที่มีต้นทุนต่ำกว่า และในขณะที่ข้อเสนอที่ น่าสนใจมากมาย ทำให้ความภักดีของลูกค้าโดยรวมลดลง นอกจากนี้บริษัทต่าง ๆ ยังมีการเปิดรับและเปิดเผยต่อ สาธารณชนทั่วไปมากขึ้น รวมถึงความคิดเห็นที่ไม่เป็นที่พอใจของผลิตภัณฑ์และ บริการที่ตีพิมพ์บนอินเทอร์เน็ต หรือประสบการณ์ในการให้บริการลูกค้าที่ไม่ดีที่แชร์กันในสื่อสังคมออนไลน์ ที่มีการแพร่ขยายอาจส่งผลต่อ ยอดขายและผลกำไรขององค์กร บริษัทที่ต้องการเพิ่มความเป็นศูนย์กลางของลูกค้า และความพึงพอใจของลูกค้า รวมถึงการบริหารประสบการณ์ลูกค้าเป็นส่วนสำคัญของยุทธศาสตร์ทางธุรกิจ และกลยุทธ์ให้เป็นธุรกิจจริง แม้ว่า แนวทางการจัดการประสบการณ์ลูกค้าจะมุ่งเน้นไปที่ลูกค้า และพนักงาน โดยคำนึงถึงเทคโนโลยีด้วย 3.11.2 นวัตกรรมทางสินค้าและบริการ นวัตกรรมทางสินค้าหรือผลิตภัณฑ์ นวัตกรรมทางสินค้าและบริการ นวัตกรรมทางสินค้าหรือผลิตภัณฑ์ เป็นการนำนวัตกรรมมา พัฒนาและปรับปรุงสินค้าใหม่ เพื่อเพิ่มมูลค่าให้กับสินค้า ไม่ว่าจะเป็นการเพิ่มประสิทธิภาพและคุณสมบัติในการใช้ งาน วิธีใช้งาน หรือยืดอายุการใช้งาน การเก็บรักษา เพื่อสร้างความแตกต่างให้กับสินค้าเพื่อตอบสนองความ ต้องการของลูกค้าได้มากขึ้น และเพิ่มโอกาสในการกำหนดราคาขายใต้สูงขึ้น นวัตกรรมการบริการ เป็นการนำนวัตกรรมมาพัฒนาและปรับปรุงรูปแบบและขั้นตอนการ ให้บริการ เพื่อบริการที่ตรงกับความต้องการลูกค้า โดยเน้นการอำนวยความสะดวก และความรวดเร็วในการเข้ารับ บริการ เพื่อสร้างความแตกต่างในการบริการ เพื่อความพึงพอใจให้กับลูกค้า 3.11.3 เทคโนโลยีดิจิทัล บริษัทและองค์กรได้ใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อปรับปรุงส่วนงานต่าง ๆ เช่น การตลาด การทำงาน การดำเนินงาน และการบำรุงรักษา ยิ่งไปกว่านั้นโครงการปรับปรุงดังกล่าว ได้ก่อให้เกิดผลลัพธ์ ทางด้านธุรกิจอย่างเป็นรูปธรรม เช่น รายได้เพิ่มขึ้น สัมพันธภาพกับลูกค้าดีขึ้นกว่าเดิม เป็นต้น การเสริมสร้าง ศักยภาพของบุคลากรโดยอาศัยเทคโนโลยีดิจิทัล เพื่อสร้างคุณประโยชน์ที่สำคัญสำหรับธุรกิจและสังคมจะถือเป็น กุญแจสำคัญในการขับเคลื่อนธุรกิจ 3.11.4 การปฏิบัติตามดิจิทัล ผู้ใช้งานสื่อดิจิทัลและสื่อสังคมออนไลน์ที่เข้าใจบรรทัดฐานของการปฏิบัติตัวให้เหมาะสม และมี ความรับผิดชอบในการใช้เทคโนโลยี โดยเฉพาะอย่างยิ่งการสื่อสารในยุคดิจิทัลเป็นการสื่อสารที่ไร้พรมแดนพลเมือง ดิจิทัลจึงต้องเป็นพลเมืองที่มีความรับผิดชอบ มีจริยธรรม เห็นอกเห็นใจและเคารพผู้อื่นมีส่วนร่วมและมุ่งเน้นความ เป็นธรรมในสังคม การเป็นพลเมืองในยุคดิจิทัลนั้น มีทักษะที่สำคัญ 8 ประการ 53
พื้นฐานธุรกิจดิจิทัล 1. ทักษะในการรักษาอัตลักษณ์ที่ดีของตนเอง (Digital Citizen Identity) ความสามารถในการ สร้างและบริหารจัดการอัตลักษณ์ที่ดีของตนเองไว้ได้อย่างดีทั้งในโลกออนไลน์และโลกความจริง 2. ทักษะในการรักษาข้อมูลส่วนตัว (Privacy Management) มีดุลพินิจในการบริหารจัดการ ข้อมูลส่วนตัว โดยเฉพาะการแชร์ข้อมูลออนไลน์เพื่อป้องกันความเป็นส่วนตัวทั้งของตนเองและผู้อื่น 3. ทักษะในการคิดวิเคราะห์มีวิจารณญาณที่ดี(Critical Thinking) ความสามารถในการวิเคราะห์ แยกแยะระหว่างข้อมูลที่ถูกต้องและข้อมูลที่ผิด ข้อมูลที่มีเนื้อหาดีและข้อมูลที่เข้าข่ายอันตราย ข้อมูลติดต่อทาง ออนไลน์ที่น่าตั้งข้อสงสัยและน่าเชื่อถือได้ 4. ทักษะในการจัดสรรเวลาหน้าจอ (Screen Time Management) ความสามารถในการบริหาร เวลาในการใช้อุปกรณ์ยุคดิจิทัล รวมไปถึงการควบคุมเพื่อให้เกิดสมดุลระหว่างโลกออนไลน์ และโลกภายนอก 5. ทักษะในการรับมือกับการคุกคามทางโลกออนไลน์ (Cyberbullying Management) ความสามารถในการรับรู้ และรับมือการคุกคามข่มขู่บนโลกออนไลน์ได้อย่างชาญฉลาด 6. ทักษะในการบริหารจัดการข้อมูล ที่ผู้ใช้งานมีการทิ้งไว้บนโลกออนไลน์ (Digital Footprints ความสามารถในการเข้าใจธรรมชาติของการใช้ชีวิตในโลกดึงที่กว่าจะหลงเหลือร่อยรอยข้อมูลทิ้งไว้ เสมอ รวมไป ถึงเข้าใจผลลัพธ์ที่อาจเกิดขึ้น เพื่อการดูแลสิ่งเหล่านี้อย่างมีความรับผิดชอบ 7. ทักษะในการรักษาความปลอดภัยของตนเองในโลกออนไลน์ (Cybersecurity Martilagement) ความสามารถในการป้องกันข้อมูลด้วยการสร้างระบบความปลอดภัยที่เข้มแข็ง และป้องกัน การโจรกรรม ข้อมูลหรือการโจมตีทางออนไลน์ได้ 8. ทักษะในการใช้เทคโนโลยีอย่างมีจริยธรรม (Digital Empathy) ความสามารถ ในการเห็นอก เห็นใจ และสร้างความสัมพันธ์ที่ดีกับผู้อื่นบนโลกออนไลน์ 3.11.5 การจัดการความเสี่ยง การจัดการความเสี่ยง เป็นกระบวนการในการระบุ (Risk Identification) การวิเคราะห์ (Risk Analysis) การประเมิน (Risk Assessment) การดูแลตรวจสอบและควบคุมความเสี่ยง (Risk Control) ที่สัมพันธ์ กับกิจกรรมและกระบวนการทำงาน เพื่อให้องค์กรลดความเสียหายจากความเสี่ยงมากที่สุด อันเนื่องมาจากความ เสี่ยงที่องค์กรต้องเผชิญในช่วงเวลาใดเวลาหนึ่งในการทำธุรกิจ องค์กรย่อมมีการกำหนด วัตถุประสงค์ของภาพรวม (Objective Establishment) องค์กรและหน่วยงานต่าง ๆ ที่ชัดเจน และสามารถ วัดผลได้ นั่นคือสิ่งแรกก่อนที่ จะทำการจัดการความเสี่ยงใน 4 ขั้นตอน ดังนี้ 1. การระบุความเสี่ยง (Risk Identification) 2. การประเมินความเสียง (Risk Assessment) 3. การวางแผนรับมือกับความเสี่ยง (Risk Response Planning) 4. การลงมือท้า ติดตามและควบคุม (Risk Implement & Control) 54
พื้นฐานธุรกิจดิจิทัล 3.11.6 การปรับปรุง การควบคุมดูแลกิจการ การกำกับดูแลกิจการเป็นปัจจัยสำคัญอย่างหนึ่งในการปรับปรุงประสิทธิภาพขององค์กรซึ่งเกี่ยวกับ ความสัมพันธ์ระหว่างฝ่ายจัดการ คณะกรรมการ เจ้าของ และผู้มีส่วนได้เสียอื่น การกำกับดูแล กิจการยังช่วยให้ เกิดโครงสร้างที่สำคัญ ซึ่งเป็นกลไกในการกำหนดวัตถุประสงค์ของกิจการ และการกำหนด วิธีที่จะบรรลุ วัตถุประสงค์เหล่านั้น รวมถึงการสอดส่องดูแลผลการปฏิบัติงานของกิจการ วัตถุประสงค์หลัก ในการกำกับดูแล กิจการ คือ การกำกับ การติดตาม การควบคุม และการดูแล ผู้ที่ได้รับมอบหมายอำนาจ หน้าที่ให้ไปทำหน้าที่ ทางการบริหาร เพื่อให้ทรัพยากรขององค์กรได้นำไปใช้อย่างมีประสิทธิภาพ ประสิทธิผล ตรงตามเป้าหมายอย่าง คุ้มค่า ทั้งนี้เพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดตอบแทนกลับไปยังผู้มีส่วนได้เสียทุกฝ่าย อย่างเป็นธรรม กล่าวโดยสรุป การ กำกับดูแลกิจการช่วยสร้างมูลค่าของกิจการ การจัดการ ประสบการณ์ลูกค้า การปรับปรุง นวัตกรรมทางสินค้า การควบคุมดูแบกิจการ และบริการ กระบวนการสร้างนวัตกรรม สำหรับธุรกิจดิจิทัล การจัดการ เทคโนโลยีดิจิทัล ความเสี่ยง การปฏิบัติตามดิจิทัล รูปที่ 3.9 กระบวนการสร้างนวัตกรรมสำหรับธุรกิจดิจิทัล สรุปสาระสำคัญ แนวโน้มสำคัญที่จะทำให้ธุรกิจมีการเติบโตได้อย่างต่อเนื่องก็คือ นวัตกรรมดิจิทัลที่องค์กรหรือบริษัท อาจจะมี การใช้งานออนไลน์ และแอปพลิเคชันอยู่แล้ว แต่สิ่งที่เรียกว่าธุรกิจดิจิทัลที่มุ่งหน้าไปสู่นวัตกรรม ดิจิทัลนั้น ไม่ใช่ เพียงแค่เรื่องของการใช้แอปพลิเคชันในการทำงานเพียงอย่างเดียว แต่มีเป้าหมายสูงสุดคือ การใช้เทคโนโลยีดิจิทัล เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานไปพร้อม ๆ กับนำเสนอคุณค่าใหม่ ๆ ให้แก่ลูกค้า เปิดตลาดใหม่ และเพิ่มความพึง พอใจของลูกค้าปัจจุบันให้สูงขึ้น 55
นวัตกรรมสำหรับธุรกิจดิจิทัล ตอนที่ 1 จงทำเครื่องหมาย ( ) หน้าข้อที่ผิด และทำเครื่องหมาย ( ) หน้าข้อที่ถูก (10 คะแนน) 1. นวัตกรรม คือ การนำสิ่งใหม่ ๆ เข้ามาเปลี่ยนแปลงเพิ่มเติมจากวิธีการที่ทำอยู่เดิม เพื่อให้ใช้ได้ผลดี ยิ่งขึ้น 2. การใช้ความรู้หรือความคิดสร้างสรรค์ในการพัฒนา เป็นส่วนหนึ่งขององค์ประกอบของนวัตธรรม 3. การศึกษาปัญหาเป็นขั้นตอนแรกในขั้นตอนของนวัตกรรม 4. นวัตกรรมกระบวนการ คือ การปรับปรุงผลิตภัณฑ์ที่ผลิตขึ้นในเชิงพาณิชย์ 5. นวัตกรรมธุรกิจ การทำสิ่งต่าง ๆ ด้วยวิธีใหม่ ๆ เพื่อที่จะสร้างมูลค่าใหม่ ๆ สำหรับลูกค้าและ ผลตอบแทนทางการเงินให้กับธุรกิจ 6. อินเทอร์เน็ต เป็นองค์ประกอบสำคัญส่วนหนึ่งของสแมคไอ 7. Cloud (C) อุปกรณ์สำหรับจัดเก็บข้อมูลพฤติกรรมต่าง 8. นวัตกรรมทางสินค้าและบริการ เป็นการนำนวัตกรรมมาพัฒนาและปรับปรุงสินค้าใหม่เพื่อเพิ่ม มูลค่าให้กับสินค้า 9. ทักษะในการรักษาข้อมูลส่วนตัว คือ ความสามารถในการวิเคราะห์แยกแยะระหว่างข้อมูลที่ถูกต้อง และข้อมูลที่ผิด 10. การสร้างระบบความปลอดภัยป้องกันการโจรกรรมข้อมูลหรือการโจมตีทางออนไลน์เป็นทักษะใน การรักษาความปลอดภัยของตนเองในโลกออนไลน์ ตอนที่ 2 จงตอบคำถามต่อไปนี้ให้ถูกต้อง (10 คะแนน) 1. นวัตกรรม หมายถึงอะไร .................................................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................................................... 2. องค์ประกอบของนวัตกรรม ประกอบด้วยอะไรบ้าง .................................................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................................................... แบบฝึกหัดหน่วยที่ 3
พื้นฐานธุรกิจดิจิทัล 3. ยกตัวอย่าง นวัตกรรมที่มีประโยชน์ต่อสังคม 1 ตัวอย่าง .................................................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................................................... 4. นวัตกรรมธุรกิจ (Business Innovation) หมายถึงอะไร .................................................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................................................... 5. ประเภทของนวัตกรรมธุรกิจ ประกอบด้วยนวัตกรรมหลักอะไรบ้าง .................................................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................................................... 6. นวัตกรรมธุรกิจดิจิทัล (Digital Business Innovation) หมายถึงอะไร .................................................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................................................... 7. สแมคไอ (SMACI) คืออะไร และประกอบด้วยอะไรบ้าง .................................................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................................................... 8. ข้อดีของนวัตกรรมธุรกิจดิจิทัล มีอะไรบ้าง .................................................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................................................... 9. นวัตกรรมโมเดลธุกิจดิจิทัล หมายถึงอะไร .................................................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................................................... 10. กระบวนการสร้างนวัตกรรมสำหรับธุรกิจดิจิทัล ประกอบด้วยอะไรบ้าง .................................................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................................................... 57
แบบทดสอบหลังเรียนหน่วยที่ 3 นวัตกรรมสำหรับธุรกิจดิจิทัล คำสั่ง ให้นักเรียนเลือกคำตอบที่ถูกต้องที่สุดเพียงคำตอบเดียวแล้วทำเครื่องหมาย (X) ลงในกระดาษคำตอบ 1. ข้อใดไม่ใช่องค์ประกอบของนวัตกรรม ก. มีความใหม่ ข. มีความนิยม ค. มีประโยชน์ ง. มีโอกาสพัฒนาต่อ จ. มีความคิดสร้างสรรค์ 2. ขั้นตอนแรกของนวัตกรรมคือข้อใด ก. การศึกษา ข. การคิดค้น ค. การพัฒนา ง. การนำไปใช้ จ. การเผยแพร่ 3. แหล่งข้อมูลที่สำคัญที่สุดของการเกิดนวัตกรรมทางธุรกิจ คือแหล่งข้อมูลใด ก. พนักงานและบุคลากรในองค์กร ข. แผนกลยุทธ์ในการดำเนินงาน ค. ลูกค้าหรือตลาดการแข่งขัน ง. ผู้นำองค์กรหรือเจ้าของธุรกิจ จ. ระบบการสื่อสารและเครื่องมือการสื่อสาร 4. ข้อใดกล่าวถึงนวัตกรรมกระบวนการได้ถูกต้องที่สุด ก. การให้บริการสินค้าที่สร้างความสะดวกได้ตรงกับลูกค้า ข. คิดค้นการบริการใหม่ที่เกิดจากการเชื่อมประสานธุรกิจ ค. การปรับปรุงผลิตภัณฑ์ที่ผลิตขึ้นในเชิงพาณิชย์ที่ได้ให้ดีขึ้น ง. วิธีการผลิตสินค้าหรือบริการในรูปแบบที่แตกต่างออกไปจากเดิม จ. วิธีการผลิตสินค้าหรือบริการที่มีการนำเทคโนโลยีที่ดีที่สุดมาใช้ 5. ข้อใดไม่ใช่องค์ประกอบของ สแมคไอ (SMACI) ก. ฐานข้อมูลขนาดใหญ่ ข. ช่องทางการติดต่อสื่อสาร ค. อุปกรณ์สำหรับจัดเก็บข้อมูล ง. เทคโนโลยีสำหรับที่ช่วยให้สามารถเปิดธุรกิจใหม่ จ. วิเคราะห์ ค้นหาความต้องการและความสัมพันธ์ของลูกค้า
พื้นฐานธุรกิจดิจิทัล 6. ข้อใดเป็นข้อจำกัดของนวัตกรรมธุรกิจที่นั้น ก. กำไรที่เพิ่มขึ้น ข. พนักงานวิกฤติ ค. สร้างคุณค่าต่อชีวิตและสังคม ง. ส่วนแบ่งตลาดเพิ่มมากขึ้น จ. ประสบการณ์ของความสำเร็จจากการล้มเหลว 7. นวัตกรรมโมเดลธุรกิจดิจิทัล มีความหมายตรงกับข้อใด ก. นวัตกรรมเกี่ยวกับการดำเนินธุรกิจดิจิทัลที่ทันสมัย ข. นวัตกรรมเกี่ยวกับการดำเนินธุรกิจทั้งของภาครัฐและเอกชน ค. นวัตกรรมเกี่ยวกับการดำเนินธุรกิจดิจิทัลด้วยเทคโนโลยีทันสมัย ง. นวัตกรรมเกี่ยวกับการดำเนินธุรกิจด้วยเทคโนโลยีให้ประสบผลสำเร็จ จ. นวัตกรรมเกี่ยวกับแนวทางในการพัฒนาประเทศหรือดำเนินธุรกิจให้ประสบผลสำเร็จ 8. ข้อใดไม่ใช่กระบวนการในการจัดการความเสี่ยง ก. การระบุปัญหา ข. การระบุความเสี่ยง ค. การประเมินความเสี่ยง ง. การวางแผนรับมือกับความเสี่ยง จ. การลงมือท้า ติดตามและควบคุม 9. Cyberbullying Management เป็นทักษะของพลเมืองยุคดิจิทัลในด้านใต ก. ทักษะในการใช้เทคโนโลยีอย่างมีจริยธรรม ข. ทักษะในการคิดวิเคราะห์มีวิจารณญาณที่ดี ค. ทักษะในการรับมือกับการคุกคามทางโลกออนไลน์ ง. ทักษะในการรักษาความปลอดภัยของตนเองในโลกออนไลน์ จ. ทักษะในการบริหารจัดการข้อมูล ที่ผู้ใช้งานมีการทิ้งไว้บนโลกออนไลน์ 10. นวัตกรรมธุรกิจ-ความรู้ มีความหมายตรงกับข้อใด ก. ธุรกิจมุ่งสนใจในนวัตกรรมผลิตภัณฑ์และนวัตกรรมกระบวนการมาอย่างยาวนาน ข. ธุรกิจที่ใช้เทคโนโลยีขั้นสูงหรือความรู้ใหม่เพื่อผลิตสินค้าหรือผลิตภัณฑ์ออกมาสู่ตลาด ค. ธุรกิจสามารถใส่สร้างนวัตกรรมใหม่ ๆ เพื่อให้ธุรกิจมีความแตกต่างเหนือคู่แข่งขัน ง. ธุรกิจที่พัฒนาต่อยอดความรู้และเทคโนโลยีขั้นสูงอย่างต่อเนื่องจากการสร้างพื้นฐานธุรกิจ จ. ธุรกิจที่มุ่งเน้นเทคโนโลยีการสื่อสารเพื่อให้ธุรกิจมีการพัฒนานวัตกรรมผลิตสินค้าหรือผลิตภัณฑ์ 59