หนังสือสวนและต้นไม้ ปี2558

ศูนยก์ ารเรียนรู้ด้านสงิ่ แวดล้อม

ศนู ย์การเรียนรดู้ า้ นสง่ิ แวดลอ้ ม

กระแสบรโิ ภคนยิ ม ผู้คนบรโิ ภคอาหาร นำ้� พลังงาน สนิ คา้ และบรกิ ารตา่ ง ๆ อย่างมากมาย ผลกระทบ
ทต่ี ามมาคอื มลพษิ ทางส่ิงแวดลอ้ ม ที่เกดิ จากการปล่อยของเสยี ทง้ั ทางตรงและทางออ้ ม คือมีการปล่อย
ของเสียต้ังแต่กระบวนการผลิตสินค้า เพ่ือตอบสนองความต้องการบริโภคที่มากเกินไป จนธรรมชาติ
ไม่สามารถบำ� บัดของเสียเหล่านนั้ ได้ อาทิ ปญั หาขยะ นำ�้ เสีย มลพษิ ทางอากาศ ซ่งึ หากมรี ะบบการจัดการที่
ไม่สามารถรองรับการบ�ำบัดของเสียเหล่าน้ันได้ ในขณะที่มีของเสียเกิดข้ึนทุกวัน ปัญหามลพิษจาก
สิ่งแวดล้อมจะทวีความรุนแรงข้ึน จนส่งผลต่อการอยู่รอดของมนุษย์ท่ีส�ำคัญหลายประการ อาทิ
ทรัพยากรธรรมชาติร่อยหรอหรือหมดสิ้นจากการใช้เทคโนโลยี เพื่อตอบสนองความต้องการการบริโภคของ
ประชากร เป็นสาเหตุส�ำคัญท่ีท�ำให้เกิดการขาดแคลนทรัพยากร โดยเฉพาะเช้ือเพลิงรวมถึง
ทรัพยากรธรรมชาติอื่น ๆ ถูกใช้จนเกินความจ�ำเป็นและมีอัตราเกินการหมุนเวียนของทรัพยากรทดแทน
ขณะเดียวกันทรัพยากรสูญส้ินเริ่มลดลงเข้าสู่ภาวะขาดแคลน มลพิษจากการใช้ทรัพยากรจ�ำนวนมากท้ัง
ทางตรงและทางอ้อม ส่งผลให้มลพิษทุกด้านมีแนวโน้มเกินมาตรฐานและแพร่กระจายเพิ่มขึ้นก่อความ
เดือดร้อนร�ำคาญ ลดความสวยงาม พืชและสัตว์เป็นอันตราย เสียสุขภาพและท�ำลายระบบนิเวศของชีวิต

47

ภานวุ ฒั น์ ออ่ นเทศ

ตามธรรมชาติ ปัจจุบันยอมรับว่ามลพิษเป็นปัญหาส�ำคัญที่มนุษย์สร้างข้ึน อันเป็นสาเหตุหน่ึงที่ท�ำให้มนุษย์
เจบ็ ป่วย ส่งผลถงึ ภูมอิ ากาศของโลกทเี่ ปล่ียนแปลงทกุ ปี ความร้อนเพิ่มขึน้ เน่ืองจากการเสียสมดุลของแก๊ส
คารบ์ อนไดออกไซด์มเี ทนไนทรัสออกไซด์ฟลูออโรคลอโรคาร์บอนและโอโซนถกู ทำ� ลายคาร์บอนไดออกไซด์
เปน็ สาเหตขุ องภาวะโลกร้อนในปจั จุบัน ปจั จยั ทสี่ ่งเสริมการด�ำรงชวี ิตของมนุษย์หายากขน้ึ ขาดแคลน และมี
ราคาสงู ขึ้น สภาวะเชน่ นี้ทำ� ใหม้ นษุ ย์เห็นแกต่ ัวขาด คุณธรรมจรยิ ธรรม มีการเบยี ดเบยี นเอารดั เอาเปรียบกัน
รงั แกขม่ เหงกันมากข้ึนน�ำไปสูก่ ารขัดแยง้ รบราฆา่ ฟนั และเกิดสงครามในท่สี ดุ

“แต่ลูกหลานเรายังต้องการนำ้� สะอาด อากาศบรสิ ุทธิ์ ผืนดนิ และผืนป่าอนั อุดมสมบรู ณ์ ในการ
ดำ� รงชวี ิตและดำ� รงเผา่ พนั ธ์ุมนุษย์ จงึ เปน็ หนา้ ทข่ี องเราทต่ี อ้ งชว่ ยกนั ดแู ลรกั ษาสง่ิ แวดลอ้ ม”

ทรัพยากรธรรมชาติทสี่ ะสมมาเป็นล้านล้านปรี ่อยหรอลงทุกวันจากกระแสบริโภคนิยม ซ่ึงมีแนวโนม้ จะ
หมดลงในไมช่ า้ ศ.นิธิ เอียวศรวี งศ์ กลา่ วไวว้ ่า “ถ้าอยากรกั ษาความอดุ มสมบรู ณ์ของส่งิ แวดล้อมให้หลอ่
เล้ียงชีวิตบนผืนโลกนี้ตลอดไปก็ต้องเลิกล้มแบบแผนการบริโภคท่ีเรามีอยู่หรือถือเป็นอุดมคติอยู่ในเวลาน้ี
เพราะแบบแผนบรโิ ภคดังกลา่ วน้ี ใช้ทรัพยากร พลังงาน และสรา้ งของเสยี ทง้ั ในการผลิตและการบริโภคมาก
เกนิ กว่าท่ีโลกจะรองรบั ดดู ซบั ตอ่ ไปได้”

“เราจะช่วยกันดูแลธรรมชาติของเราให้น่าอยู่ได้ด้วยการท่ีทุกคนต้องรักษาส่ิงแวดล้อม โดยเร่ิมจาก
สิ่งแวดล้อมใกล้ตัว คือ เริ่มจากตัวเราไปสู่ครอบครัว เพ่ือสร้างชุมชนของเราให้มีสิ่งแวดล้อมที่น่าอยู่
เปน็ ชมุ ชนทเี่ ป็นมิตรกบั ส่ิงแวดล้อม เพือ่ สงั คมทีน่ า่ อยอู่ ย่างย่งั ยนื ตลอดไป”

ผู้วา่ ราชการกรุงเทพมหานคร ประกาศวสิ ยั ทศั นเ์ ป็นศนู ยก์ ลางของภูมิภาค เจรญิ ก้าวหน้าทัดเทยี ม
เมืองช้นั น�ำ มสี ิ่งแวดล้อมดี และเปน็ มหานครนา่ อยู่อยา่ งยัง่ ยนื มุ่งสู่การเป็นมหานครแห่งสิ่งแวดลอ้ มอาเซยี น
และเป็นมหานครแห่งเอเชีย โดยก�ำหนดนโยบายมหานครสเี ขียว ซึ่งเปน็ 1 ใน 6 นโยบายหลัก โดยมหานคร
สเี ขียวในท่นี ้ี หมายถึง การขบั เคลอ่ื นการบริหารจดั การเมอื ง ภายใตแ้ นวคิดเมืองท่ีเป็นมิตรกบั ส่งิ แวดล้อม
หรอื GREEN CITY ซงึ่ หมายถงึ เมอื งทีถ่ ูกออกแบบโดยคำ� นงึ ถงึ ผลกระทบต่อสิง่ แวดล้อม พรอ้ มทั้งมีประชากร
ทตี่ ระหนกั ถึงระบบนิเวศ และด�ำเนนิ ชวี ติ บนแนวคดิ ของความยั่งยืน

48

ศนู ยก์ ารเรียนรู้ดา้ นสิ่งแวดลอ้ ม

การก้าวเดินเพื่อให้บรรลุวิสัยทัศน์และนโยบายดังกล่าว จ�ำเป็นต้องพัฒนาด้านการบริหารจัดการส่ิง
แวดลอ้ มเมืองอกี หลายด้าน โดยความรว่ มมอื รว่ มแรงร่วมใจจากทุกภาคสว่ นในสงั คมในการปรบั ตัวเปน็ มิตร
กบั สิง่ แวดล้อม โดยหน่วยงานกรงุ เทพมหานคร จดั ท�ำแผนและด�ำเนนิ การพัฒนาระบบโครงสร้างพ้นื ทใี่ นการ
บำ� บดั ของเสยี ท่ีเกดิ ขึน้ เพ่มิ พืน้ ที่สเี ขียว 5,000 ไร่ สง่ เสริมสวนบนอาคารสูง (Green Roof) เพิม่ ระบบจดั การ
ขยะทเ่ี ปน็ มติ รกบั สงิ่ แวดล้อม และเปลี่ยนขยะให้เปน็ พลังงานไฟฟ้า สรา้ งโรงบ�ำบดั นำ้� เสีย 5 แหง่ น�ำสาย
ไฟฟ้า–สายโทรศัพท์–เคเบิลลงใต้ดิน สร้างห้องน้�ำสาธารณะสะอาด จุดเช่ือมต่อการเดินทางและพื้นที่ท่อง
เทีย่ วและการพฒั นาสภาพแวดลอ้ มเมืองใหด้ ีขึ้น ในส่วนของความร่วมมอื จากสังคม ประชาชน ทง้ั ระดบั
บุคคลและหน่วยงาน ต้องปรบั ตัวลดการปลดปล่อยของเสยี สู่ส่งิ แวดล้อม จากการด�ำรงชีวิตประจ�ำวันและ
การดำ� เนินธรุ กิจท้งั ภาคการผลติ  ขนสง่ บริโภค เช่น

1) เลอื กใชส้ ินคา้ ทีเ่ ป็นมติ รกบั สิง่ แวดล้อม เช่น สนิ ค้าฉลากเขียว ฉลาก
ประหยัดไฟเบอร์ 5 สินค้าทบ่ี รรจภุ ณั ฑ์สามารถรไี ซเคิลได้
2) การใช้รถขนสง่ มวลชน เชน่ รถไฟฟา้ รถเมล์ เรือโดยสาร ลดการใชร้ ถยนต์ส่วนตัว หรอื ใช้การเดนิ หรือ
จักรยานเม่ือเดินทางระยะใกล้ ๆ เพื่อลดการใช้พลังงานและลดการปล่อยควันเสียจากรถยนต์สู่บรรยากาศ
ทำ� ให้อากาศเป็นพษิ

3) ประหยัดน�้ำ ด้วยการลดการสญู เสียน้�ำในระบบท่อ
ประปา ใชน้ ้ำ� อย่างประหยัด ปิดน�้ำระหว่างการใช้งานต่าง
ๆ มีท่เี กบ็ น้ำ� เพ่อื น�ำกลับมาใช้ซ้�ำ หรือบำ� บดั นำ้� เสยี แล้วน�ำ
กลบั มาใชใ้ หม่ เชน่ รดน�้ำตน้ ไม้ สนามหญ้า ล้างพ้นื เปน็ ตน้

49

ภานุวฒั น์ ออ่ นเทศ

4) ประหยัดการใช้ไฟฟ้า ด้วยการปิดไฟฟ้า อุปกรณ์ไฟฟ้าทุกครั้งท่ีเลิกใช้งาน
ปดิ – เปดิ เครือ่ งปรบั อากาศเปน็ เวลา เปล่ยี นเครอ่ื งใชไ้ ฟฟ้าใหม่ท่ปี ระหยัดไฟฟา้
กว่าเดมิ เดินข้นึ ลงบนั ไดเมือ่ ขึ้นลงช้นั เดียว ลดการใชล้ ฟิ ท์
5) ลดการท�ำนำ�้ เสยี ด้วยการไมท่ ง้ิ ขยะ ของเสยี นำ�้ เสีย สารเคมี ลงแม่น�้ำ ลำ� คลอง
ตดิ ตง้ั ถงั ดักไขมนั ในบ้าน เดินระบบเครอ่ื งบ�ำบัดน�้ำเสยี กอ่ นทิ้ง เกบ็ วชั พชื ในคูคลอง
น�ำมาหมกั ท�ำป๋ยุ  บ�ำบัดนำ้� ในคลองใหใ้ สสะอาด และสามารถใช้ประโยชนไ์ ด้

6) รณรงค์ส่งเสริมให้ประชาชนใช้พลังงานทดแทน เพ่ือลดการปลดปล่อยคาร์บอนไดออกไซด์
สู่บรรยากาศโลก เช่น การรวบรวมน้�ำมันพืชใช้แล้วมาผลิตไบโอดีเซล ส่งเสริมการใช้น้�ำมันแก๊สโซฮอล์
ก๊าซธรรมชาติ เปน็ ตน้

7) ลดและคัดแยกขยะ ตามหลักการ 3R คือ Reduce ลดการใช้โดยเริม่ ตงั้ แตก่ ารคดิ กอ่ นซอื้ สนิ ค้าทไี่ ม่
กอ่ ใหเ้ กดิ ขยะ ลดการใชถ้ งุ พลาสตกิ โฟม ลดการใช้บรรจุภณั ฑท์ ี่รไี ซเคลิ ไมไ่ ด้ Reuse เลือกใชส้ ินค้าทีน่ ำ�
บรรจุภัณฑ์มาใช้ซ�้ำได้หลายคร้ัง เช่น น�้ำดื่ม น�้ำอัดลม ประเภทคืนขวด การใช้สินค้าประเภทรีฟิล
การน�ำบรรจุภัณฑ์มาแปรรูปเป็นส่ิงประดิษฐ์
Recycle การรวบรวมวสั ดุ บรรจุภัณฑ์
ตา่ ง ๆ ไว้ส่งต่อใหซ้ าเล้ง รถรบั ซือ้ ร้านรบั ซื้อ
วัสดุรีไซเคิล โดยไม่ทิ้งลงถังรวมกับขยะเศษ
อาหารให้กลายเปน็ ขยะ

8) ปลกู ตน้ ไมใ้ นบา้ น ส�ำนักงาน อาคารจอดรถ หรือบนดาดฟา้ เพือ่ เพ่ิมความร่มร่ืน ลดอณุ หภมู ิโดย
รอบอาคาร ลดการใชพ้ ลังงานในอาคาร รวมถึงกรองเสียงและกรองสารพิษตา่ ง ๆ

50

ศนู ย์การเรียนรดู้ า้ นสง่ิ แวดล้อม

การพัฒนาความร่วมมือของประชาชนทกุ ภาคส่วนในสังคมจำ� เป็นตอ้ งสร้างการรับรู้ ความตระหนกั ถงึ
ปัญหาสิง่ แวดล้อม และวิธกี ารลดและแก้ปัญหาเบื้องตน้ ซึ่งกรงุ เทพมหานครได้สรา้ งการรับรแู้ ละสรา้ งความ
รว่ มมอื ด้วยการใช้ส่อื ประชาสัมพนั ธ์ทางวทิ ยุ โทรทัศน์ การจัดกจิ กรรมพัฒนาเครือข่ายสงั คมเป็นมิตรกบั
สิง่ แวดล้อม และได้มอบหมายให้สำ� นักงานเขต 50 เขต ทำ� หนา้ ทใ่ี นการส่อื สารสร้างความเขา้ ใจและสรา้ ง
ความร่วมมือของประชาชน ในการป้องกนั แกไ้ ขปญั หาสิง่ แวดล้อมในพ้นื ท่เี ขต โดยใช้ เอกสาร คู่มอื แผน่ พบั
ประกาศต่างๆ ให้เข้าถึงบ้าน อาคาร ส�ำนกั งาน บริษัทห้างร้าน สถานศกึ ษา หนว่ ยงานราชการ รัฐวสิ าหกิจ
องคก์ รทางศาสนา มูลนิธิ สมาคมตา่ งๆ รวมถงึ การพัฒนาตน้ แบบการจดั การขยะและสิง่ แวดล้อมในชุมชน
สถานศกึ ษา สถานประกอบการในพืน้ ที่เขต และพัฒนาส�ำนกั งานเขตเปน็ ศนู ย์เรียนรู้การจดั การขยะและสิง่
แวดลอ้ ม เพ่ือสร้างการรับรู้ และกอ่ ให้เกดิ การเรียนรู้แกป่ ระชาชนด้วยสอ่ื ของจริง (Visual Model) สามารถ
เขา้ ใจงา่ ย และน�ำไปปรบั ใช้ได้

ศูนย์การเรียนด้านสงิ่ แวดลอ้ ม ด�ำเนินการพรอ้ มกันทงั้ 50 เขต เมื่อ 3 - 4 ปีที่ผ่านมา เรม่ิ ต้นจากการ
ด�ำเนินการตามนโยบายลดและคัดแยกขยะของกรุงเทพมหานคร ได้น�ำแนวคิดการจัดการขยะมูลฝอยโดย
ชมุ ชน และทดลองใชแ้ ลว้ ไดผ้ ลเป็นท่ีน่าพอใจ สามารถลดขยะได้ถึงรอ้ ยละ 39 ภายในเวลา 1 ปี สภาพ
แวดล้อมในชุมชนสะอาด น่าอยู่ข้ึน จึงน�ำมาประยุกต์ใช้กับการจัดการขยะของส�ำนักงานเขต โดยใช้
โครงสรา้ งการจัดการขยะและสิ่งแวดลอ้ มของเขตกว้าง 4 สว่ นใหญ่ ๆ ไดแ้ ก่

1. จัดระบบคดั แยกขยะในส่วนราชการของส�ำนักงานเขต ระดบั ฝ่าย โดยให้เจ้าหนา้ ทีท่ กุ ฝ่ายคดั แยก
4 ประเภท ไดแ้ ก่ ขยะรไี ซเคลิ ขยะเศษอาหาร ขยะอนั ตราย และขยะทั่วไป

ขยะรีไซเคลิ และขยะทั่วไป

ตั้งถังรองรับเพ่ือแยกประเภทขยะ โดยต้ังในจุดที่ท้ิงได้สะดวกส�ำหรับเจ้าหน้าที่และประชาชน
ท่ีมาติดต่อ และจัดให้มีกล่องใส่กระดาษใชแ้ ล้ว 1 หน้า เพ่อื เอาไวใ้ ช้ซำ�้ อกี 1 หน้า

51

ภานวุ ฒั น์ ออ่ นเทศ ขยะเศษอาหาร

ถงั เศษอาหารมฝี าปดิ ตั้งถังรองรับไว้บริเวณมุมกาแฟเพื่อไม่ให้ส่งกลิ่นรบกวนภายใน
ห้องท�ำงาน แล้วใหเ้ จา้ หนา้ ที่รบั ผิดชอบแต่ละฝา่ ย จะน�ำไปรวมใน
ถังรับขยะเศษอาหารท่ีช้ันล่าง เพื่อรวบรวมน�ำไปหมักท�ำปุ๋ยโดยน�ำไป
ผสมกับใบไมแ้ หง้ หรือกงิ่ ไมบ้ ดท่บี ดยอ่ ยแลว้

ขยะอันตราย

ท้ิงในถุงหรือกล่องกระดาษ ซ่ึงเขียนข้างถุงหรือข้างกล่องว่า
“ขยะอนั ตราย” เกบ็ ไว้ในทีป่ ลอดภัย เม่ือได้มปี รมิ าณมากใหน้ �ำไปรวม
ในตู้รองรับขยะบรเิ วณช้นั 1 ของสำ� นักงานเขต ก่อนทีจ่ ะส่งไปยังศูนย์
ก�ำจัดมูลฝอยตอ่ ไป

2.  จัดระบบการแยกประเภทมูลฝอย ในพ้ืนที่ส่วนกลางของ
อาคารสำ� นกั งานเขต อย่างนอ้ ย 2 ประเภท ได้แก่ ขยะรไี ซเคลิ และ
ขยะทั่วไป เพื่อสื่อสารกับประชาชนที่มาติดต่อให้คัดแยกขยะก่อน
ท้ิง โดยให้แม่บ้านที่ดูแลถังขยะคัดแยกขยะรีไซเคิลขาย และรวบรวม
ขยะทั่วไป ไปท้ิงในจุดพกั ขยะท่วั ไปของสำ� นกั งานเขต

3.  กำ� หนดจุดต้ังถังรองรับเศษอาหาร และตรู้ บั ขยะอันตรายบรเิ วณช้นั 1
ของอาคารสำ� นักงานเขต เพมิ่ เตมิ จากถังขยะ 2 ประเภทเป็น 4 ประเภท เพอ่ื ให้
เจ้าหนา้ ท่ีสามารถน�ำเศษอาหาร และขยะอันตรายมาทงิ้ เฉพาะช้นั 1 โดยให้
แม่บ้านที่ดูแลถังขยะคัดแยกขยะรีไซเคิลขาย และรวบรวมขยะท่ัวไปไปทิ้งในจุด
พักขยะท่ัวไปของส�ำนักงานเขต และฝ่ายรักษาความสะอาดได้มอบหมาย
เจ้าหน้าท่ีรวบรวมขยะอันตรายไปรวม ณ จุดพักขยะอันตรายของส�ำนักงานเขต
เพื่อรอสง่ ตอ่ ไปยงั ศนู ย์ก�ำจัดขยะมลู ฝอยอ่อนนุช สายไหม และหนองแขม และ
มอบหมายเจ้าหนา้ ทเ่ี กบ็ ขยะเศษอาหารไปท�ำปยุ๋ อนิ ทรีย์

52

ศนู ยก์ ารเรยี นรดู้ ้านสิง่ แวดล้อม

โดยก�ำหนดวธิ ีการคัดแยกขยะและการน�ำขยะกลบั มาใช้ประโยชน์ และวิธีการก�ำจดั ขยะทถี่ กู ต้อง
1. ขยะรีไซเคลิ มอบใหเ้ จา้ หน้าที่ดูแลถังขยะแต่ละจุด รวบรวมขายหรือบรจิ าค
2. ขยะทว่ั ไป รวบรวมทง้ิ ในถงั ขยะท่วั ไปบริเวณจดุ พกั ขยะของสำ� นักงานเขต
3. ขยะเศษอาหาร เศษผักผลไม้
4. ขยะอันตราย รวบรวมไปยังจุดรวบรวมขยะอันตรายของส�ำนักงานเขตเพื่อน�ำส่งศูนย์ก�ำจัด
ขยะมลู ฝอยออ่ นนุช สายไหม และหนองแขม
ในส่วนของขยะเศษอาหาร น�ำไปใชป้ ระโยชนโ์ ดยส�ำนกั งานเขต ประกอบดว้ ย
1) เศษอาหาร รวบรวมนำ� ไปหมักท�ำปยุ๋ ในถงั หมกั ป๋ยุ หรอื วงบ่อคอนกรตี หมกั ปยุ๋ หรอื กระบะหมกั
ปยุ๋ ปุ๋ยทไ่ี ดน้ ำ� ไปบรรจถุ งุ แจกจา่ ยประชาชนทเ่ี ข้าเยีย่ มชมในจุดบริการใหค้ วามรู้ประชาชน และน�ำไปเป็น
วัสดุปลกู และบ�ำรงุ รักษาต้นไม้ภายในสำ� นักงานเขต ทง้ั สวนไม้ดอกไมป้ ระดบั แปลงผกั ปลอดสารพิษ

บ่อคอนกรตี หมกั ปยุ๋ ของเขตลาดพรา้ ว แปลงผกั เขตหลักสี่

53

ภานุวัฒน์ อ่อนเทศ

แปลงผกั ปลอดสารพิษ เขตคันนายาว แปลงผกั ปลอดสารพษิ เขตดอนเมอื ง

แปลงผักปลอดสารพิษ เขตดอนเมือง

54

ศนู ย์การเรียนรู้ดา้ นส่งิ แวดล้อม

2) เศษผักผลไม้ นำ� ไปท�ำน้�ำหมกั ชวี ภาพหรอื ขยะหอม นำ�้ หมักทไ่ี ด้น�ำไปบรรจุขวดแจกจา่ ย
ประชาชนท่ีเขา้ เยีย่ มชมในจุดบรกิ ารพร้อมกับใหค้ วามรแู้ ก่ประชาชน และน�ำไปผสมน้�ำฉดี พ่นต้นไมใ้ นแปลง
ผักปลอดสารพษิ สวนดาดฟา้ สวนแนวต้งั เพือ่ บ�ำรุงต้นไมใ้ หแ้ ข็งแรงตา้ นทานโรคและแมลงไดด้ ี ใชเ้ ปน็ สาร
ไล่แมลงไดโ้ ดยฉีดพน่ ให้ถ่ขี ึ้นทุก 3-5 วัน นอกจากนนั้ ยงั นำ� ไปใช้แทนน�้ำยาท�ำความสะอาดพื้นถนน ทางเทา้
และบำ� บัดกลิ่นเหม็นจากขยะและบำ� บัดน้�ำเสียไดอ้ กี ดว้ ย

นำ�้ หมักชวี ภาพบรรจขุ วด จุดบรกิ ารนำ้� หมัก

4. ก�ำหนดพ้ืนทีเ่ ปน็ พ้ืนที่ถ่ายทอดความรู้การจดั การขยะและสงิ่ แวดลอ้ ม ซึ่งแตกตา่ งกันไปตาม
สภาพของพ้นื ท่เี ขต บางสำ� นักงานเขตใช้พื้นทบ่ี างสว่ นของอาคารสำ� นกั งานเขต บางส�ำนกั งานเขตกอ่ สรา้ ง
อาคารเป็นการเฉพาะโดยมรี ปู แบบการนำ� เสนอทแี่ ตกตา่ งกันไป เชน่

1) ร้านขายสินคา้ มอื สอง เป็นของเหลือใชท้ ่ีเก็บรวบรวมไดแ้ ล้วน�ำมาซอ่ มแซมให้มีสภาพดแี ละใช้
งานได้ เชน่ ตู้ โต๊ะ เตียง กลอ้ งถ่ายรปู โคมไฟ พัดลม ตูเ้ ย็น เครือ่ งใชไ้ ฟฟา้ ต่าง ๆ

55

ภานวุ ฒั น์ อ่อนเทศ

2) โรงเรือนสาธิตการทำ� น้�ำหมกั ชวี ภาพ ขยะหอม ปุ๋ยหมกั โดยแจกเอกสาร นำ�้ ขยะหอม ปุ๋ย
หมัก เพื่อให้ประชาชนนำ� ไปทดลองใช้ และเรยี นรวู้ ธิ กี ารหมักขยะหอมและท�ำปยุ๋ หมกั จากขยะเศษอาหาร
และใบไมก้ ิ่งไม้

3) แปลงเกษตรสาธิต ปลอดสารพษิ ได้จากการน�ำปุ๋ยหมกั ทีไ่ ดจ้ ากการเกบ็ รวบรวมเศษอาหาร
มาหมักรวมกบั ใบไม้ ก่งิ ไม้บดยอ่ ยเพ่ือใชเ้ ปน็ วัสดุเพาะปลูก และใชน้ ำ้� ขยะหอมมาฉีดพ่นไล่แมลง บ�ำรุงลำ� ต้น
ราก ใบ และดอก ท�ำใหต้ น้ ไม้ ผัก แขง็ แรงสมบูรณ์ และปลอดสารพษิ เพือ่ ส่งเสริมให้ประชาชนท�ำป๋ยุ หมัก
จากเศษอาหารด้วยตนเอง ใช้ใบไมแ้ หง้ ก่งิ ไม้สบั ที่มอี ยู่รอบบริเวณบ้าน น�ำมาผลิตน�้ำหมักเพ่อื ปลกู ผกั ปลอด
สารพษิ ไว้บริโภค

56

ศูนยก์ ารเรียนรดู้ า้ นสง่ิ แวดลอ้ ม

4) พ้นื ที่ส�ำหรับบรรยายใหค้ วามรู้ โดยใช้อาคารชวั่ คราวหรือสว่ นหนึง่ ของสำ� นักงานเขต จัดเก้าอี้
และสื่อใหค้ วามรู้ เพื่อสาธิตระหว่างการบรรยาย

ผลจากความพยายามในการด�ำเนินการอย่างต่อเนื่องในช่วง 3-4 ปีที่ผ่านมา ศูนย์การเรียนรู้
ด้านสง่ิ แวดล้อมของส�ำนักงานเขต ได้พฒั นาให้มีระบบการจดั การขยะและสิง่ แวดล้อมภายในส�ำนักงานเขต
จากการคดั แยกขยะ น�ำไปแปรรูปและใชป้ ระโยชน์จากขยะ ลดผลกระทบจากสารเคมี ลดปญั หานำ้� เสยี และ
การดูแลบ�ำรุงรักษาพื้นที่สีเขียวโดยไม่ใช้สารเคมี หรือที่เรียกว่าเกษตรอินทรีย ์ ส่งผลดีต่อสภาพแวดล้อมและ
ประชาชน และทส่ี �ำคัญสร้างการรับร้ปู ระชาชนได้มากขนึ้ ท�ำให้ประชาชนรบั ร้ถู งึ การใชป้ ระโยชน์จากขยะท้ัง
ในด้านการขายเพม่ิ รายได้ การแปรรูปขยะอนิ ทรยี ์เป็นปยุ๋ หมักบ�ำรุงดินอย่างงา่ ย และการแปรรปู ขยะเปน็ น้�ำ
หมักจุลินทรีย์ชีวภาพหรือที่เรียกกันติดปากว่า “ขยะหอม” น�ำไปใช้ประโยชน์ได้หลากหลายท้ังในการ
ทำ� ความสะอาด บำ� บัดกลนิ่ บ�ำบดั นำ�้ เสีย การปลูกผักปลอดสารพิษ จนเป็นตัวอยา่ งหรือแหลง่ เรยี นรูข้ อง
ประชาชนนำ� ไปปรบั ใช้ในองคก์ รของตนได้ โดยขยายตัวไปถึงการจัดการขยะและส่ิงแวดล้อมท่เี กดิ จากการ
ปฏิบตั งิ านของสว่ นราชการของส�ำนักเขต เช่น

1. การบำ� รงุ รกั ษาต้นไมเ้ พื่อรักษาพื้นท่ีสเี ขียวในถนน เกาะกลางถนน สวนหย่อม สวนสาธารณะ โดย
ใช้ปยุ๋ หมกั ใบไม้แหง้ และน้�ำขยะหอม การใช้น�้ำขยะหอมจากเศษอาหาร เศษผกั ผลไม้ น�ำไปใช้ส�ำหรับการ
ทำ� ความสะอาดพนื้ ผิวต่าง ๆ การน�ำไปดบั กลนิ่ เหมน็ ของขยะ น�้ำเสยี และในโถสว้ ม ทำ� นำ้� ยาอเนกประสงคใ์ ช้
ท�ำความสะอาดถนน ทางเทา้ ตลาด วดั โรงเรยี น ลดการใชส้ ารเคมีทป่ี ล่อยลงท่อระบายน�้ำ และแมน่ ้�ำคคู ลอง
อันเป็นสาเหตุของนำ�้ เนา่ เสยี

57

ภานุวฒั น์ ออ่ นเทศ

2. การพฒั นาต้นแบบสวนดาดฟา้ โดยการปลกู ผกั ปลอดสารพิษ โดยใชป้ ุ๋ยหมกั ท่ผี ลิตไดเ้ องจากใบไม้
แหง้ ผสมเศษอาหาร หรอื จากก่งิ ไม้บดยอ่ ยผสมเศษอาหาร หรือนำ�้ ขยะหอม ท�ำให้ได้ปุ๋ยหมักทปี่ ลอดสารพิษ
ผสมดินเล็กน้อยเป็นวัสดปุ ลกู พชื ผกั เหลา่ นนั้ และบำ� รุงต้นพืชผักให้แข็งแรง สมบูรณไ์ ม่มรี อ่ งรอยของโรค
และแมลง รสชาตหิ วานกรอบ น่ารบั ประทาน ด้วยการฉีดพน่ น�้ำหมักขยะหอมท่ไี ดจ้ ากการน�ำเศษผักผลไม้
ด้วยความถี่ 3–5 วันตอ่ คร้งั โดยไมใ่ ช้สารเคมีใด ๆ และน�ำไปเผยแพร่ใหค้ วามรูแ้ ก่เจา้ หน้าท่เี ขตและประชาชน
ท่ัวไป แจกจ่ายในกิจกรรมต่าง ๆ พร้อมกับการแนะน�ำวิธีการน�ำไปท�ำเองที่บ้านหรือหน่วยงานของ
ตนเอง และหลายส�ำนกั งานเขตพฒั นาจนสามารถจดั การอบรมให้ประชาชนทส่ี นใจเรียนรู้อย่างจรงิ จงั เชน่
สำ� นกั งานเขตหลักสี่ เปน็ ตน้

3. การคัดแยกขยะท่ีถูกต้องและน�ำมาใช้ประโยชน์อย่างคุ้มค่าก่อนท้ิงรวมกันในถังเป็นขยะท่ีน่า
รงั เกยี จ จะชว่ ยป้องกนั และแกไ้ ขปัญหาสิ่งแวดล้อมไดอ้ ย่างยง่ั ยืน เพราะขยะเป็นสาเหตุส�ำคัญของปัญหา
สุขภาพอนามัย เป็นแหล่งสะสมเช้อื โรค เปน็ อาหารของพาหะนำ� โรค เชน่ หนู แมลงสาบ แมลงวนั ขยะสง่ิ
ปฏกิ ลู ทถ่ี กู ท้งิ ลงนำ�้ เป็นสาเหตขุ องปัญหานำ�้ เน่าเสยี นำ�้ ท่วม ขยะท่ีฝังกลบลงดนิ หรอื ทก่ี องบนพนื้ จะเกดิ กา๊ ซ
มเี ทนจากกระบวนการยอ่ ยสลาย เปน็ สาเหตขุ องปัญหาภาวะโลกร้อน ขยะท่ีปนเป้ือนสารเคมี น้�ำมนั
หมกึ พมิ พ์ สี ถ้าฝงั กลบลงดนิ ทไ่ี ม่มีระบบป้องกนั นำ�้ ซึมผา่ นลงดนิ จะปลอ่ ยโลหะหนักลงสู่น�้ำใต้ดินและสะสม
ในดิน จะไปสะสมในพชื และสตั ว์ และกลบั มาถึงมนุษย์ การนำ� พลาสติก ไปเผาในเตาเผากป็ ล่อยก๊าซคาบอน
ไดออกไซดท์ �ำให้โลกร้อนอีกเหมือนกนั

58

ปัน่ จักรยานในสวน

ป่ัน ในสวน

การเดินทางของคนสมัยใหม่เริ่มเปล่ียนแปลงไป รถยนต์และจักรยานมีบทบาทในการใช้ชีวิต
ของคนในเมืองหลวง ควนั พิษเพ่มิ สงู ข้ึนอยา่ งหลกี เลี่ยงไม่ได้ เพ่อื แลกกบั ความสะดวกสบาย
ในการเดินทางของประชาชน การปั่นจักรยานถือได้ว่าเป็นการอนุรักษ์ธรรมชาติที่เกิดข้ึนมานาน ส�ำหรับ
ผ้ทู ีม่ ีใจรกั ธรรมชาติ ไม่ตอ้ งการสรา้ งมลพิษใหก้ ับโลก การปนั่ จักรยานเปน็ ทางเลอื กหนึง่ ท่สี ามารถลดมลพิษ
ใช้เดินทางได้ในเมืองท่ีเต็มไปด้วยตึก แม้ถูกจ�ำกัดในเร่ืองของพ้ืนท่ีรูปแบบต่างๆ การปั่นจักรยานเป็น
กิจกรรมหนึ่งท่ีได้รับความนิยม เป็นส่ิงท่ีสร้างแรงบันดาลใจให้กับผู้คนทั่วทุกมุมโลก ผู้รักสุขภาพ
ในกรุงเทพมหานครเร่ิมหันมาปั่นจักรยานมากขึ้น กระแสของการปั่นจักรยานเกิดขึ้นมานาน จนเกิด
เป็นสังคมของนักปั่นจักรยานท่ัวประเทศไทย กรุงเทพมหานครเล็งเห็น
ถึงความส�ำคัญของการปั่นจักรยาน จึงได้สร้างเส้นทางจักรยานใน
สวนสาธารณะตา่ งๆ

59

พรอ้ มทง้ั ปรบั ปรงุ พน้ื ทตี่ า่ งๆ ในกรงุ เทพมหานคร
ให้เป็นสถานท่ีส�ำหรับปั่นจักรยานเช่นกัน เพ่ือจุด
ประกายให้ประชาชนหันมาใช้จักรยาน ไม่ว่าจะใน
รูปแบบของกีฬาหรือออกก�ำลังกาย เพื่อสุขภาพ
อนามัยท่ีแข็งแรง และยังถือได้ว่าเป็นการสร้างค่า
นิยมท่ีจะแปรเปลี่ยนเป็นวัฒนธรรม ในการร่วมมือ
ร่วมใจกันสร้างจิตส�ำนึกในการรักษาสภาพแวดล้อม
ที่ดี ยั่งยนื ให้คงอยู่สบื ไป

60

ปั่นจักรยานในสวน

สวนหลวง ร. 9
กระแสปั่นจักรยานเกิดขึ้นในประเทศไทย  ด้วยเหตุเป็นยานพาหนะ
ท่สี ะดวก รวดเร็ว เหมาะกบั ชวี ิตท่ีตอ้ งการความคลอ่ งตัวในเมืองหลวง
จักรยานเป็นพาหนะท่ีขับเคล่ือนด้วยก�ำลังแรงกายมนุษย์ ท�ำให้
สามารถเคลอ่ื นทไ่ี ปขา้ งหนา้ พนื้ ทส่ี ำ� หรบั ปน่ั จกั รยานเกดิ ขน้ึ มากมาย
ในกรุงเทพมหานคร เพอ่ื จดุ ประกายและกระตุน้ ใหค้ นยคุ ใหมห่ ันมา
ใสใ่ จ รกั ในการออกกำ� ลงั กาย และเปน็ มิตรกบั ส่ิงแวดล้อม

61

สวนหลวง ร.9 เปน็ อีกหน่ึงพน้ื ทส่ี ีเขยี วบนพื้นท่ี 500 ไร่ เปิดใหบ้ รกิ ารตงั้ แต่เวลา
05.00-19.00 น. มีเสน้ ทางจกั รยานทเ่ี ปิดใหป้ ระชาชนสามารถป่นั จกั รยานได้เชน่ กนั คอื บริเวณ
สนามราษฎร์ ระยะทางประมาณ 400 เมตร กวา้ ง 6 เมตร และบรเิ วณบา้ นเด็ก กเ็ ป็นพื้นท่ี
สำ� หรบั เดก็ ปน่ั จักรยาน พนื้ ที่ส่วนอ่นื ๆ ภายในสวน จะเป็นเสน้ ทางส�ำหรบั ว่งิ ออกก�ำลังกาย
สวนหลวง ร.9 เป็นแหล่งท่ีมพี นั ธ์ุไมน้ านาชนดิ ท้ังไมย้ นื ตน้ ไมด้ อก ไม้ประดบั มคี วามหลากหลาย
ทางระบบนิเวศ เป็นแหล่งศึกษาดา้ นพฤกษศาสตร์ มีการจัดแสดงสวนรปู แบบตา่ งๆ และพฒั นาให้
เป็นสถานท่ีท่องเท่ียว การปั่นจักรยานถือเป็นอีกกิจกรรมหน่ึงท่ีเกิดข้ึนในกรุงเทพฯ เป็นทั้งกีฬา
และการออกก�ำลงั กาย และเร่ิมได้รับความนยิ มในประชาชนทุกวยั เสริมสร้างสขุ ภาพ ลดการสรา้ ง
มลพษิ ใหก้ ับกรุงเทพมหานคร

62

ป่ันจักรยานในสวน

สวนวชริ เบญจทัศ

วิถีชีวติ ของคนกรุงเทพฯ เต็มไปด้วยความเร่งรบี จนขาดการดูแลตนเอง ส่งิ แวดล้อมทีเ่ ตม็ ไป
ดว้ ยภาวะมลพิษ สวนสาธารณะจึงเปรยี บเสมอื นพื้นทีช่ ุ่มฉ�่ำ สีเขียวจากตน้ ไม้นอ้ ยใหญ่ ทำ� ให้คน
ผอ่ นคลาย ผลิตอากาศบริสทุ ธิห์ ล่อเลี้ยงประชาชน กระแสปน่ั จักรยานถอื เป็นอีกทางเลอื กหนง่ึ ทีช่ ่วย
ลดมลพิษในกรุงเทพมหานคร ในเมืองหลวงช้ันน�ำของต่างประเทศ มีการสร้างทางส�ำหรับ
ปั่นจกั รยาน เหมอื นกับกรงุ เทพมหานครทีเ่ ร่มิ ทำ� ทางจักรยานใหเ้ กดิ ขน้ึ ทุกพน้ื ท่ี สวนวชิรเบญจทัศ
หรอื ชื่อเดมิ ท่ีคุ้นเคยว่า สวนรถไฟ เปน็ อกี ทางเลอื กหนงึ่ ส�ำหรบั ผกู้ �ำลงั หาพ้นื ท่ีปั่นจักรยาน และใช้
เวลาวา่ งช่วงหยดุ เสาร-์ อาทติ ย์ พกั ผอ่ นท่ามกลางธรรมชาติทรี่ ม่ เย็น ภายในสวนวชิรเบญจทศั มีพ้นื ที่
375 ไร่ เปิดใหบ้ ริการทุกวัน ตง้ั แต่เวลา 05.00 – 21.00 น. แบ่งพืน้ ทีเ่ นน้ ส�ำหรบั ใช้ประโยชนไ์ ด้
หลากหลายทัง้ ป่นั จกั รยาน ออกกำ� ลงั กาย พกั ผ่อน เสน้ ทางส�ำหรบั ปนั่ จกั รยานจะอยูร่ อบสวนเหมาะ
สำ� หรับผทู้ ่เี ช่ยี วชาญในการปน่ั จกั รยาน มรี ะยะทาง 2.7 กิโลเมตร กวา้ งเฉล่ีย 2 – 4 เมตร ซงึ่ แบง่ ช่อง
ทางส�ำหรับปัน่ จักรยาน และออกกำ� ลงั กายเดนิ – วงิ่ อยา่ งชัดเจน เพื่อไม่ให้เกิดอุบัติเหตุ

63

ภายในสวนยงั มเี ส้นทาง ระยะทาง 800 เมตร กวา้ ง 5 เมตร เป็นพ้ืนทใ่ี ชส้ อยร่วมกนั ส�ำหรับเดก็ เลก็
ประชาชนทว่ั ไปทีเ่ ร่มิ หดั ขจี่ ักรยาน และผสู้ งู อายุออกกำ� ลังกาย มีจกั รยานใหเ้ ช่าเพือ่ ไวบ้ รกิ ารแก่ผทู้ ไี่ ม่ได้
นำ� จกั รยานมา อยดู่ ้านนอกพืน้ ท่สี วน ในอนาคตจะมีเสน้ ทางจักรยานใหม่ทีเ่ พ่ิมในสวน ระยะทางประมาณ
3.6 กโิ ลเมตร กว้าง 3 เมตร การป่ันจกั รยานเปน็ ทางเลอื กหนง่ึ ทมี่ ีแนวคดิ สรา้ งสรรค์ ท�ำให้กรงุ เทพมหานคร
เปน็ เมืองนา่ อยู่ ลดปัญหามลพิษ สร้างกระแสการงดใช้พลังงาน และหันมาใชจ้ ักรยานในการเดินทางแทน
สง่ ผลใหก้ รงุ เทพมหานครเปน็ เมอื งหลวงทสี่ ดช่ืนดว้ ยพน้ื ท่สี เี ขียว และอากาศทีบ่ รสิ ุทธ์ิ

64

ป่นั จกั รยานในสวน

สวนลมุ พนิ ี
แม้เวลาจะผ่านไปเพียงใดก็ตาม  ธรรมชาติยังเป็นปัจจัยส�ำคัญต่อการด�ำรง
ชีวิตของผู้คน  มหานครสีเขียวจึงเป็นหน่ึงในนโยบายของกรุงเทพมหานคร
ท่จี ะเพิม่ พืน้ ทีส่ เี ขยี วในรปู แบบต่างๆ รวมทัง้ สวนสาธารณะ เพ่อื มุ่งม่นั ท่ีจะให้
บริการท่ีหลากหลาย สร้างความพงึ พอใจแกป่ ระชาขน

65

สวนลุมพินี ทีถ่ ือได้ว่าเปน็ สวนสาธารณะขนาดใหญ่ใจกลางเมอื งคงอยู่ค่กู บั ชาวกรงุ เทพฯ เป็นเวลานาน
มีต้นไม้น้อยใหญ่เจริญเติบโตสร้างความร่มรื่น  ออกแบบไว้ให้เอื้อประโยชน์ต่อการออกก�ำลังกายและ
สนั ทนาการตา่ งๆ เปดิ ให้บริการตง้ั แต่เวลา 04.30 – 21.00 น. ยงั สนองตอบตามความต้องการของ
ประชาชนทน่ี ิยมป่นั จักรยานมากขึน้ เหมือนกบั ตา่ งประเทศ ดว้ ยตระหนักถึงความส�ำคัญของการปน่ั จักรยาน
จึงรณรงค์ใหป้ ระชาชนหนั มาใช้จกั รยานเป็นพาหนะ เพอื่ ลดการใชพ้ ลังงาน โดยเปดิ ใหป้ ระชาชนสามารถ
เขา้ มาปัน่ จกั รยานได้ในช่วงระยะเวลา 2-3 ปที ่ผี ่านมา แบง่ ออกเป็น 2 จดุ จุดแรก เสน้ ทางหลักรอบสวนลมุ พินี
ท�ำเปน็ ช่องทางส�ำหรบั จกั รยานโดยเฉพาะ ระยะทาง 2.5 กโิ ลเมตร กวา้ ง 1.20 เมตร ผา่ นต้นไม้ใหญ่ท่ี
สรา้ งร่มเงารวมถึงอากาศเย็นสบาย ให้บรกิ ารชว่ งเวลา 10.00 – 15.00 น. จ�ำกัดความเรว็ ไมเ่ กนิ
20 กโิ ลเมตรตอ่ ชัว่ โมง เพอื่ ป้องกนั มใิ ห้เกิดอุบัตเิ หตแุ กผ่ ูอ้ อกก�ำลงั กายทว่ั ไป จุดท่ี 2 เสน้ ทางรอง เปน็ พื้นท่ี
บริเวณศาลาการไฟฟา้ สามเสนกับพน้ื ทดี่ ้านหลงั บรเิ วณอาคารลุมพนิ ีสถาน สามารถใหป้ นั่ จกั รยานไดต้ ลอด
เวลา แตไ่ ม่ไดท้ ำ� เป็นเสน้ ทางจักรยาน จ�ำกัดความเรว็ ไม่เกิน 20 กโิ ลเมตรตอ่ ช่ัวโมง เพอื่ ลดการเกิดอุบัติเหตุ
เช่นกัน และประชาชนตอ้ งนำ� จกั รยานมาเอง เนอ่ื งจากไม่มีการให้เช่าจักรยานเหมอื นบางสวน ในปัจจบุ นั มี
ผู้ใช้บริการเพ่ิมสูงขึ้นทั้งชาวต่างประเทศและชาวไทย  แสดงให้เห็นถึงความช่ืนชอบในการปั่นจักรยาน
เป็นอย่างมาก  ท่ามกลางบรรยากาศอันร่มร่ืนภายในสวนลุมพินี  ถือได้ว่าเป็นส่วนส�ำคัญท่ีท�ำให้คน
กรงุ เทพมหานครได้ใกล้ชิดกบั ธรรมชาติ หลีกหนีจากมลพิษตา่ งๆ และใช้เวลาวา่ งในการพกั ผ่อนอยา่ งเต็มท่ี

66

ป่ันจักรยานในสวน

บึงหนองบอน

ในปี พ.ศ. 2526 กรุงเทพมหานครต้องประสบปญั หานำ�้ ทว่ ม บงึ หนองบอน เขตประเวศ
จึงเป็นอีกหน่ึงพ้ืนที่ที่ใช้เป็นแก้มลิงรองรับน้�ำก่อนปล่อยลงสู่อ่าวไทย  โดยเร่ิมก่อสร้างต้ังแต่
พ.ศ. 2539 มีเนื้อทีท่ ง้ั สิน้ 644 ไร่ ภายในพืน้ ทมี่ ีบงึ นำ้� ขนาดใหญท่ ่ีเช่อื มต่อกันท้ังสิน้ 3 บึง เปน็
กลไกส�ำคญั ในการควบคุมบริหารจดั การปญั หานำ้� ในพน้ื ทก่ี รงุ เทพตะวนั ออก ทั้งยงั พัฒนาให้เปน็
สวนสาธารณะขนาดใหญท่ ี่เปิดให้ประชาชนใช้บรกิ ารในการออกก�ำลงั กาย และพกั ผอ่ นหย่อนใจ
ตง้ั แตเ่ วลา 05.00 – 19.00 น. โดยมีศูนยก์ ีฬาทางน้�ำ อาทิ เรอื ใบ วนิ ดเ์ ซิร์ฟ เรอื คายกั เรือแคนู
เรือกรรเชียง  พร้อมทั้งเปิดสอนแก่ผู้ที่สนใจ  และสนามกีฬาหลากหลายชนิด  รวมถึงลาน

67

ออกก�ำลังกาย  และล่าสุดได้จัดท�ำเส้นทางจักรยานรอบบึง  ระยะทางประมาณ  4.2  กิโลเมตร
เพ่อื เฉลิมพระเกียรตแิ ละถวายเปน็ พระราชกศุ ล เน่ืองในโอกาสเฉลิมพระชนมพรรษา 12 สิงหาคม 2558
โดยเส้นทางแบ่งออกเป็น 2 สว่ น ส่วนแรกกว้างประมาณ 1.5 เมตร เปน็ เลนจักรยานสำ� หรับนักปนั่ ทใ่ี ช้
ความเรว็ สว่ นท่ี 2 กวา้ งประมาณ 2.5 – 3.5 เมตร เป็นเลนจกั รยานส�ำหรับครอบครัว เด็กๆ และ
ประชาชนทวั่ ไป บรรยากาศสองขา้ งทางมคี วามเปน็ ธรรมชาติ ร่มร่นื ไปด้วยต้นไม้ ถอื ได้ว่าเปน็ สถานท่ีท่ีปลกู
ฝงั ใหป้ ระชาชนหนั มาออกก�ำลงั กายและดแู ลสขุ ภาพ พรอ้ มกบั ให้ความรดู้ ้านกฬี าทางน้�ำควบคไู่ ปดว้ ย

68

ปน่ั จักรยานในสวน

สวนวารีภิรมย์

กรงุ เทพมหานครคำ� นึงถึงผู้หลงใหลในการปน่ั จักรยานที่เพม่ิ สูงขึน้ ดว้ ยเหตุผลตา่ งๆ นานา
ไมว่ ่าจะเป็นสุขภาพท่ีแข็งแรง หรือจกั รยานเปน็ พาหนะที่สามารถเดนิ ทางได้สะดวก รวดเร็ว และ
ไมส่ ร้างมลพษิ ให้กบั สิ่งแวดล้อม สิง่ ทยี่ นื ยันคือการผลกั ดนั ใหม้ ที างจักรยานในสวนสาธารณะและ
พื้นท่ีอน่ื ๆ เพมิ่ ขึน้

สวนวารภี ิรมย์เป็นสวนสาธารณะอีกแหง่ ทอี่ ย่ใู กล้บา้ นพักอาศยั ของคนกรงุ ยุคน้ี จากย่าน
บางกะปิ มีนบรุ ี ลาดกระบงั หนองจอก โดยภาพรวมมคี วามสะดวก การจราจรไมต่ ดิ ขัด สร้างข้ึน
เพ่ือเอาใจผ้ทู รี่ ักในการดูแลสขุ ภาพ ทั้งการปัน่ จกั รยานและการออกก�ำลงั กาย เปิดให้ประชาชน
ใชบ้ รกิ าร ตง้ั แต่เวลา 06.00 – 18.00 น. มีเสน้ ทางจักรยานส�ำหรับปัน่ เท่ียวชมธรรมชาติ
รอบบงึ มะขามเทศและบงึ สะแกงามสามเดอื น รวมระยะทาง 4.2 กิโลเมตร กว้างประมาณ
3 เมตร และยงั มสี นามจกั รยานวบิ าก ระยะทาง
400 เมตร ให้คนท่ชี อบความท้าทาย ผจญภัย
ได้ประลองความสามารถกัน  พร้อมทั้งลาน
อเนกประสงค์  เพ่ือใช้จัดกิจกรรมต่างๆ  หาก
ไม่ได้น�ำจักรยานมา  ก็สามารถเช่าได้บริเวณ
นอกพืน้ ท่ใี ห้บริการ  ในอัตราคันละ 30 บาท
ตอ่ ชว่ั โมง

69

แม้ว่าสวนวารีภิรมย์จะเปน็ สวนสาธารณะเปิดใหม่ แตไ่ ดร้ บั ความสนใจจากประชาชนน�ำจักรยานเขา้ มา
ป่ันมาก โดยเฉพาะในวนั หยดุ สดุ สปั ดาห์ แสดงถงึ ความใส่ใจในสขุ ภาพของชาวกรงุ เทพมหานคร อกี สว่ นหนึ่ง
อาจเป็นเพราะลักษณะพื้นที่ขนาบด้วยท่ีนาและบ่อปลาของชาวบ้าน  จึงมีสภาพเป็นชนบทในเขตเมือง
ในอนาคตจกั รยานจะกา้ วเขา้ มามบี ทบาทในชวี ิตประจำ� วันเฉกเช่นกบั ต่างประเทศ

70

ปัน่ จักรยานในสวน

สวน 60 พรรษา สมเด็จพระนางเจา้ ฯ พระบรมราชินนี าถ

ใจกลางชมุ ชนเคหะรม่ เกลา้ มสี วนสาธารณะอกี แหง่ หนงึ่ เตม็ ไปดว้ ยตม้ ไมน้ านาพนั ธ์ุ จดุ ประสงค์
ท่ีส�ำคัญเพ่ือลดความตึงเครียดจากการท�ำงานในแต่ละวัน  ส่งเสริมให้ประชาชนใช้เวลาว่างให้เกิด
ประโยชน์ สวน 60 พรรษา สมเด็จพระนางเจา้ ฯ พระบรมราชนิ ีนาถ ตง้ั อยู่บริเวณชุมชนเคหะร่มเกล่า
สร้างข้ึนภายใต้ความร่วมมือระหว่างกรุงเทพมหานครและการเคหะแห่งชาติ  เนื่องด้วยนโยบาย
กรงุ เทพมหานครทีม่ เี ปา้ หมายจะพัฒนาพ้นื ที่ตา่ งๆ  ให้กลายเป็นสวนสาธารณะ เพ่ือใหป้ ระชาชนได้
ใชป้ ระโยชนห์ ลากหลายรปู แบบ  สวนสาธารณะแห่งน้สี รา้ งขึ้นภายใต้แนวคดิ “สวนอเนกประสงค”์

71

ดำ� เนนิ การก่อสรา้ งและเปิดใหบ้ รกิ ารเมือ่ วนั ที่ 27 มถิ นุ ายน พ.ศ. 2551 ต้งั แตเ่ วลา 05.00 -
21.00 น. เปน็ สวนสาธารณะที่ประชาชนในชมุ ชนเคหะรม่ เกล้าและพ้ืนท่ีใกลเ้ คยี งได้รับประโยชน์
อยา่ งคุ้มคา่ บนพน้ื ท่ีทัง้ หมด 52 ไร่ ประกอบดว้ ยเส้นทางจกั รยาน และเสน้ ทางเดนิ - ว่งิ ควบคกู่ นั ไป
ระยะทาง 950 เมตร กว้างเฉลยี่ 4-5 เมตร โดยใชส้ ญั ลกั ษณร์ ูปจักรยานและคันหนิ เป็นเส้นแบ่ง
และมีป้ายประชาสัมพันธ์จ�ำกัดความเร็วตลอดเส้นทาง  เพ่ือความปลอดภัยแก่ผู้ใช้จักรยาน
และผู้ออกกำ� ลงั กาย สามารถชมทิวทศั นร์ อบสวนสาธารณะ นอกจากนี้ ยงั มหี ้องสมุดสีเขยี วท่สี ร้างขน้ึ
โดยใช้หลกั การรกั ษส์ ่งิ แวดลอ้ ม และมศี นู ย์เรยี นรดู้ า้ นการจดั การส่ิงแวดล้อม เพือ่ ปลูกฝังจิตสำ� นึกให้
คนในชมุ ชนหนั มาตระหนกั ถงึ การอนุรักษ์และหวงแหนธรรมชาติ ชว่ ยเกอ้ื กลู ให้อย่คู กู่ บั ชุมชนแหง่ นี้
สบื ไป

72

ปัน่ จักรยานในสวน

สวนเบญจกิติ

http://img.painaidii.com/images/20111120_3_1321777182_807862.jpg

วิถีชวี ติ ของคนท�ำงานในกรงุ เทพมหานคร ต้องเรง่ รบี ทำ� งานเพื่อแข่งกับเวลา รปู แบบการใช้ชีวิต
ตอ้ งเปลย่ี นแปลงตามบรบิ ทของสงั คมทก่ี า้ วไปขา้ งหนา้ ถงึ แมส้ งั คมจะพฒั นาไปมากแคไ่ หน การหนั มา
ดูแลสุขภาพของประชาชนในกรุงเทพมหานคร  กลับเพ่ิมมากขึ้น  การปั่นจักรยานที่ไม่ก่อเสียง
รบกวนผอู้ ่นื รวมทงั้ ลดการกอ่ มลพิษ เป็นแนวทางหนงึ่ ท่ีชว่ ยรักษาสภาพแวดลอ้ มในกรงุ เทพมหานคร

http://www.tourkrung.com/project/benjakiti/ http://www.chillpainai.com/scoop/6041/10
73

กลางกรุงเทพมหานครมพี ื้นที่สีเขยี วเกิดขนึ้ ในรปู แบบสวนสาธารณะคือ สวนเบญจกิติ เกิดข้นึ
จากการพัฒนาพ้นื ท่ขี องโรงงานยาสบู มพี ้ืนที่ 130 ไร่ เปดิ ใหบ้ รกิ ารต้งั แตเ่ วลา 05.00-21.00 น.
โดดเด่นด้วยเอกลักษณ์บึงน�้ำขนาดใหญ่ตรงกลางสวนที่ออกแบบภายใต้แนวคิด  “ป่ารักษ์น�้ำ”
มีการแบ่งเส้นทางการบริการแก่ประชาชนอย่างชัดเจน  โดยเส้นทางออกก�ำลังกาย  เดิน-วิ่ง
มีระยะทาง 1.8 กโิ ลเมตร ส่วนเสน้ ทางจักรยานมรี ะยะทาง 2 กโิ ลเมตร กว้าง 2.30 เมตร
ส�ำหรบั นกั ปัน่ จกั รยานทกุ วัย ในพ้นื ท่สี วนมกี ารให้บรกิ ารเช่าจักรยาน (เอกชนประมูล) สำ� หรับผทู้ ่ี
ไมน่ �ำจักรยานมา ในอัตราคนั ละ 40 บาท ต่อชว่ั โมง มีสัญลักษณร์ ปู จักรยานและป้ายประชาสัมพันธ์
บอกจ�ำกัดความเรว็ ไมเ่ กิน 20 กโิ ลเมตร ตอ่ ช่ัวโมง ตลอดเสน้ ทาง เพ่อื แบ่งปนั นำ้� ใจในการปั่น
ซึ่งกันและกัน  สวนปกคลุมด้วยต้นไม้ใหญ่แผ่กิ่งก้านสาขา  ให้ความร่มรื่น  และยังมีพ้ืนที่ใช้สอย
ประกอบด้วย ลานเบญจกิติ ลานองค์พระ สวนสุขภาพ สนามเด็กเล่น เพอื่ ใหป้ ระชาชนได้เขา้ มาพกั
ผ่อนหย่อนใจ  ใช้บริการได้ตามอัธยาศัยและชื่นชอบของแต่ละคน  เก็บเกี่ยวความสวยงามของ
ธรรมชาติท่ีสดชนื่ รม่ เย็น เพอ่ื ใหป้ ระชาชนในกรุงเทพมหานคร เกิดความรกั และช่วยกนั ดแู ลอนุรกั ษ์
ธรรมชาตใิ หค้ งอยตู่ ลอดไป

http://www.tourkrung.com/project/benjakiti/

http://www.tourkrung.com/project/benjakiti/ http://www.mtbsociety.com/image/im1/1.jpg
74

โปรแกรม โปรแกรม SketchUp Pro กบั การออกแบบภมู ิทศั น์

กับการออกแบบภมู ิทัศน์

ไพรตั น์ ไพธรรมโชติวัฒน์

นกั วิชาการเกษตรชำ� นาญการ ส�ำนักงานสวนสาธารณะ ส�ำนักส่งิ แวดลอ้ ม

ปัจจุบันนี้เทคโนโลยีคอมพิวเตอร์เข้ามามีส่วนร่วมในการท�ำงานของเราเป็นอย่างมากชนิดที่หลีกเลี่ยง
ได้ยากย่ิง  การน�ำโปรแกรมคอมพิวเตอร์ที่มีประสิทธิภาพมาใช้ในการออกแบบงานภูมิทัศน์  จะท�ำให้เกิด
ประสทิ ธิภาพและประสทิ ธิผลสงู สุด สามารถแสดงผลไดท้ างรูปธรรม และสื่อผลทางนามธรรมได้อย่างดียงิ่
หากตอ้ งการจะเลอื กใชโ้ ปรแกรมออกแบบทส่ี ามารถตอบสนองความตอ้ งการของผใู้ ชง้ านทกุ คน ๆ ไดใ้ นขณะนี้
ขอแนะน�ำโปรแกรม  SketchUp  Pro  โปรแกรมน้ีผู้สร้างโปรแกรมกล่าวว่า สามารถใช้ในการออกแบบ
สถาปัตยกรรม  งานก่อสร้าง  งานวิศวกรรม  การตกแต่งภายใน  ระบบแสงสว่าง  งาน  Landscape
งานออกแบบห้องครัว  ห้องอาบน้�ำ  งานวางผังเมือง  ออกแบบฉากในเกมส์  งานภาพยนตร์และฉากใน
ภาพยนตร์และอีกมากมาย ท่ใี ช้ SketchUp Pro ได้ตลอดเวลา ในทกุ ๆ วัน

75

ไพรตั น์ ไพธรรมโชติวฒั น์

โปรแกรม SketchUp Pro เป็นโปรแกรมทส่ี ามารถสร้างโมเดล 3 มติ ิ ทม่ี ีประสิทธิภาพชนิดท่ีคาดไม่ถึง
มีความอเนกประสงค์  โดยผู้ใช้สามารถเริ่มต้นได้โดยง่ายเพียงแค่วาดเส้นและรูปทรง  รวมถึงค�ำส่ังยอดฮิต
อยา่ งค�ำส่งั Push/Pull โดยจะทำ� ให้สามารถสรา้ งสรรคช์ ้ินงานไดไ้ มม่ ขี อ้ จ�ำกัด อกี ทง้ั ยังมคี �ำสั่งชว่ ยอ่ืน ๆ
ซึ่งจะทำ� ให้ผูใ้ ช้งานสามารถออกแบบในสงิ่ ตอ้ งการได้ หรือจะเป็นการดึงไฟล์จาก CAD มาใชง้ าน กท็ �ำได้ดี
หรือไฟล์อย่างอื่น  ไม่ว่าจะเป็นไฟล์ข้อมูลภูมิประเทศ  จาก  Google  earth  จากภาพถ่ายทางอากาศ
ไฟล์รูปภาพ หรือ แมก้ ระท่ังการรา่ งแบบด้วยมอื จึงทำ� ใหโ้ ปรแกรม SketchUp Pro เป็นโปรแกรมที่มี
ประสิทธภิ าพจนคุณอยากจะงานใช้ทนั ที

โปรแกรมออกแบบนส้ี ามารถแสดงในรปู 2 มติ ิ และ 3 มติ ไิ ด้ และโมเดลของคณุ สามารถออกเป็น
Drawing ไดโ้ ดยโปรแกรม LayOut ไม่วา่ จะในสว่ นใดในโปรแกรม SketchUp Pro ก็ไม่ใชเ่ รื่องยาก ถา้ ผใู้ ช้
ตอ้ งการจะส่งออกงาน เป็นรูปแบบ Drawing เพยี งแค่ใชโ้ ปรแกรม LayOut ทมี่ าพรอ้ มกบั SketchUp Pro
เพียงแค่ดึงไฟลท์ ่อี ยู่ใน SketchUp Pro มาไว้ใน LayOut ก็สามารถจัดการได้ ไม่วา่ จะเปน็ การปรับเปลี่ยน
มุมมอง เพ่มิ มมุ มอง ใหข้ นาด Dimension ปรบั เปล่ียนน�้ำหนักเสน้ กท็ ำ� ให้การส่งงานออกเปน็ Drawing
งา่ ยนิดเดียว

ดว้ ยประสิทธภิ าพของเคร่ืองมือของโปรแกรม SketchUp Pro สามารถชว่ ยใหก้ ารทำ� งานเร็วขนึ้ และ
ออกมาดี ไมว่ า่ ผใู้ ชจ้ ะเป็นผูเ้ ริม่ ต้นใหม่ หรือผ้ใู ช้งานข้นั สูง เพราะโปรแกรมมีเครือ่ งมอื ช่วยหลากหลาย ไมว่ ่า
จะเป็น หนา้ ตา่ งสอนการใชง้ าน หรือ ศนู ย์รวม 3D Model ขนาดใหญ่ อย่าง 3D Warehouse นอกจากนั้น
ผู้ใช้งานสามารถปรึกษาขอ้ มูลเทคนคิ ไดฟ้ รี ในช่วงทอ่ี ยู่ใน Subscription ด้วย

จากการพัฒนาโปรแกรม SketchUp Pro ใหส้ ามารถทำ� งานร่วมกับระบบการท�ำงานเดมิ ของผใู้ ช้งาน
ได้ ดว้ ยค�ำสง่ั Import ช่วยในการดงึ ไฟล์ DXF, DWG, 3DS, DAE, KMZ, TIF, JPG, PNG และอนื่ ๆ มา
ใชง้ านได้ และนอกจากนี้ยังใช้ค�ำสงั่ Export เพอ่ื ส่งออกไฟลไ์ ปยงั โปรแกรมอื่น ๆ ท่ีไมใ่ ช่โปรแกรมออกแบบ
เชน่ PDF, OBJ, FBX, XSI, VRML, MP4, WEBM และ AVI

การสร้างฉากหลังประกอบหรอื Scenes เพอ่ื บันทกึ เปน็ มมุ มอง สามารถปรบั เปล่ียนไดต้ ลอดเวลา
อีกท้ังยังเปลี่ยนรูปแบบท่ีเรียกว่า  Style  ในการแสดงผลได้อีกด้วย  และด้วยค�ำส่ังนี้  จะช่วยสร้างความ
แตกต่าง  ให้การน�ำเสนองานดูน่าสนใจ  รวมถึงการใช้ค�ำส่ังในการเดินดูภายในงานออกแบบ  เพ่ือดูราย
ละเอียดทั้งหมดเสมือนผู้ชมเดินผ่านไปในโมเดลได้เสมือนจริง  นอกจากน้ันยังสามารถส่งออกเป็นภาพ
เคลือ่ นไหวได้อกี ด้วย

นอกจากน้ี ยงั มีสว่ นประกอบที่เรียกว่า Model และโปรแกรมเสรมิ ท่ีเรยี กวา่ Plug-ins เสริมเข้ามา
เพิม่ ประสทิ ธิภาพในการท�ำงาน ผู้ใช้งานตอ้ งการอะไรล่ะ? ต้องการเก้าอเี้ หมาะ ๆ สกั ชุดสำ� หรบั หอ้ ง หรือรปู
แบบองค์ประกอบใด  ๆ  สามารถดาวน์โหลดได้  ท�ำให้สะดวกมาก  และสามารถเขียนแบบออกมาได้
อย่างรวดเรว็

76

โปรแกรม SketchUp Pro กบั การออกแบบภูมิทัศน์

Model สำ� หรบั ดาวน์โหลด

พรอ้ มแล้วสำ� หรับ BIM (Building Information Modeling) ใน SketchUp Pro จะเรมิ่ ต้นดว้ ย
การตดิ แทก็ หลงั จากนั้นก็สร้างเป็น Group และ Component ตามลำ� ดับ ซงึ่ เปน็ รปู แบบมาตรฐานท่ใี ชก้ ัน
ทว่ั ไป จากนน้ั กล็ งรายละเอียดในสว่ นอ่ืน ๆ เช่น ตำ� แหน่งของเครอ่ื งจักร ต�ำแหน่งของแสงเงา และอนื่ ๆ
ซึ่งปกติแล้ว การออกแบบท่วั ๆ ไป ก็จะจบทขี่ ัน้ ตอนน้ี แต่ SketchUp Pro สามารถก�ำหนดรายละเอยี ด
ตอ่ ได้ ไมว่ ่าจะเปน็ Attribute หรอื การเขยี นโปรแกรมค�ำส่ัง เพื่อใช้งานเพมิ่ เตมิ รวมถงึ การเกบ็ รวบรวม
รายละเอียดไวใ้ นไฟล์รปู แบบ IFC เพยี งเท่าน้กี พ็ ร้อมแลว้ ส�ำหรับการสร้างโมเดลเพอื่ วเิ คราะหเ์ พ่ิมเตมิ ในส่วน
ของ BIM

การแสดงโลกที่แท้จริงมีใน SketchUp Pro เพียงแค่ไมก่ ่ีนาทผี ใู้ ช้งานสามารถเลอื กส่วนหนง่ึ ของโลก
เพือ่ จะนำ� ต�ำแหนง่ นัน้ ๆ เข้ามาใน SketchUp Pro โดยสามารถดึงมาเป็นมาตราสว่ น แบบ ตารางกิโลเมตร
โดยจะไดร้ ายละเอียด เปน็ รูปภาพ ภูมิประเทศแบบ 3D แสงเงา หลงั จากนั้น เพียงแค่นำ� โมเดลอาคารเขา้ ไป
ไว้ภายใน และยิ่งไปกวา่ นนั้ ถ้าผใู้ ชง้ านใช้ Google Maps กย็ งั สามารถนำ� โมเดลอาคารไปไว้ในนน้ั ได้ดว้ ย

กุญแจสำ� คญั ในการใชง้ าน 3D Model ใหป้ ระสบความสำ� เร็จ กุญแจสำ� คัญของการสรา้ ง 3D Model
คอื ความเปน็ ระเบยี บในการท�ำงาน และการบริหารจัดการ เพราะถา้ มกี ารจัดการที่ดี ไม่ว่าวตั ถตุ า่ ง ๆ จะเปน็
Group หรอื Component กส็ ามารถจดั การได้ด้วยคำ� สั่ง Layers ไม่วา่ ไฟลจ์ ะขนาดใหญ่ รายละเอียดเยอะ
กส็ ามารถจะจดั การสงิ่ ทจ่ี ะแสดงผลได้ด้วยคำ� สั่งนี้ ดขู ้อมลู

เพมิ่ เติมไดท้ ี่ : http://www.applicadthai.com/business/trimble-sketchup-pro#sthash.VIAD59Rc.dpuf

77

ไพรัตน์ ไพธรรมโชติวฒั น์

มาทดลองใช้โปรแกรมกันเลยนะครับ  เม่ือท�ำการดาวโหลดโปรแกรม  SketchUp  Pro2016
(ตวั ทดลองใช้ฟรี 30 วัน) ลงเคร่อื งคอมพิวเตอร์ พีซขี องคณุ แลว้ จะได้หน้าตาโปรแกรมดงั น้ีครบั

78

โปรแกรม SketchUp Pro กับการออกแบบภูมิทศั น์

ก่อนอ่ืนใหเ้ ลือกคา่ มาตราวัดระยะเปน็ มาตราเมตริกกอ่ นครบั มหี นว่ ยเปน็ เมตร โดยการเลือกทีเ่ มนู
Window Menu info และ Unit เลอื กหน่วยเป็น เมตร ครบั ทน่ี ้ีลองใช้เครอื่ งมีเขยี นแบบ ทำ� แบบสวนได้
เลยนะครบั   สำ� หรับผูท้ ี่เคยเรียนรู้การใช้โปรแกรมในรนุ่ ก่อน ๆ มาแล้ว จะใช้งานได้ง่ายเพยี งแต่มีการเสริม
รายละเอยี ดเครือ่ งมือบางอย่างเพม่ิ ขนึ้ สว่ นผทู้ ี่ยงั ไม่เคยใช้ ใหศ้ ึกษาการใชเ้ ครื่องมอื ต่าง ๆ ในการเขียน
โดยเลอื กเคร่อื งมอื ดงั นี้ ทีเ่ มนู view เลือก tool bar เลอื ก large tool set จะปรากฏกลอ่ งเครื่องมือใน
การเขยี นแบบออกมา และใหเ้ ลือกถาดเคร่ืองมืออกมาใช้ โดยใช้มนู Window Default tray และเลอื ก
Show tray จะได้ถาดเคร่ืองมอื ออกมาใช้

79

ไพรัตน์ ไพธรรมโชติวฒั น์

สามารถใชห้ นา้ จอได้เต็มที่ มาลองใชเ้ ครอื่ งมือเขยี นรูปทรงต่าง ๆ เขยี นแบบลงในพ้ืนท่ีท่ีเปน็ เสมอื น
พ้นื ท่จี ริง ๆ กัน โดยเขียนพืน้ ท่ีสเ่ี หลยี่ มลงในพ้ืนท่วี ่าง ขนาด 30 x 40 เมตร ทดลองใช้เครื่องมอื ในการเขียน
แบบชนดิ ตา่ ง ๆ ใหไ้ ดค้ ล่องแคลว่ และตอ่ เนื่อง ให้ท�ำการฝึกใช้เครอ่ื งมือท่ีจ�ำเป็นพื้นฐานชนดิ ตา่ ง ๆ ดินสอ
สเ่ี หลยี่ ม สามเหล่ียม วงกลม คร่งึ วงกลม โดยเขียนเป็นรูป การเขยี นเส้นตรง การเขียนสเี่ หลี่ยม การเขียน
สามเหลี่ยม การเขยี นสว่ นโคง้ การเขยี นวงกลม ใหค้ ลอ่ งเสยี กอ่ น โดยมีระนาบหรือแกนการเขียนได้ทง้ั
3 ระนาบบนแกน x y และ z (ในการฝกึ ใหเ้ ลอื กเครอื่ งมอื มาตรฐานขน้ึ มาดว้ ยเพอื่ ใหส้ ามารถลบหรอื ยอ้ นกลบั
เม่ือจะท�ำการเขียนใหป้ ดิ ถาดเครื่องมอื (Default tray) ออกกอ่ นเพ่ือให้เมือ่ เขียนผดิ ได้) ให้ทดลองเขียนจน
คลอ่ งแคล่วบนแกนทัง้ สามแกน เขียนรปู แบบตา่ ง ๆ ร่วมกบั การฝึกเขยี นรูปทรงตา่ ง ๆ จากเครือ่ งมอื เขยี น
แบบชนดิ ตา่ ง ๆ

80

โปรแกรม SketchUp Pro กับการออกแบบภมู ิทัศน์

ตอ่ ไปให้ฝกึ การเขียนการใช้เครื่องมือ move push/pull rotate followme offset และ scale
โดยทำ� การเขยี นรปู ทรงตา่ ง ๆ และใชเ้ ครอื่ งมอื ดงั กลา่ วเขา้ รว่ ม จะเหน็ วา่ สามารถใชเ้ ครอ่ื งมอื เพอื่ การเคลอื่ นยา้ ย
วัตถุ ดึงขนึ้ หรือกดลง หมนุ วตั ถุ ลากตาม ท�ำกรอบเสน้ คู่ขนานและเพม่ิ ลดขนาดได้ ตามชนิดของเครอื่ งมอื
ดังกลา่ ว ใหท้ ดลองใช้เครอื่ งมอื

หากตอ้ งการดูวิธีการสอนวธิ ใี ชเ้ ครอ่ื งมือผา่ น Youtube ในเร่ือง SketchUp 2016-Tutorial for
Beginners [+General Overview]* ใหก้ ด link นเ้ี ลยครบั https://www.youtube.com/watch?v=n-
jYJWVR6wuE

81

ไพรัตน์ ไพธรรมโชติวฒั น์

การดาวน์โหลด องคป์ ระกอบสำ� เรจ็ รูปมาใชท้ ันที โดยการเลือกเมนู Component เมนนู เ้ี ป็นการ
เลอื กใช้วัตถุสำ� เร็จรปู จากคลงั ท่เี รยี กวา่ 3D Warehouse มาลงในแบบไดโ้ ดยตรง เช่น อาคาร รถยนต์ เรอื
โคมไฟฟ้า รปู บุคคล สตั ว์ หรอื สิ่งตา่ ง ๆ ท่จี ะน�ำมาเปน็ ส่วนประกอบในแบบ การเรยี กใชใ้ ห้ใช้คำ� ส่งั ดงั น้ี ทีเ่ มนู
WINDOW > 3D Warehouse เมื่อคลกิ จะปรากฏรูปภาพวัตถตุ ่างๆ ใหค้ ลกิ เลอื กแบบใดแบบหน่ึง โปรแกรม
จะถามว่าเลอื กวตั ถุนี้ลงในแบบใชห่ รอื ไม่ ให้ตอบใช่

82

โปรแกรม SketchUp Pro กบั การออกแบบภมู ทิ ศั น์

นค่ี อื ตัวอย่าง Component ใน 3D Warehouse มอี งค์ประกอบในรูปสามมิติและสองมติ ใิ หเ้ ลือกใช้
อยา่ งมากมาย ในทีน่ ด้ี าวนโ์ หลดรปู วตั ถตุ า่ ง ๆ เขา้ มาในแบบทีละชิ้นและใหท้ �ำการเลอื กวตั ถุ เพอ่ื ก�ำหนด
ขนาดให้เหมาะสมได้สัดส่วนที่แท้จริง  เน่ืองจากวัตถุบางช้ินอาจมีขนาดใหญ่หรือเล็กจากความเป็นจริง
(ใชเ้ ทปวัดระยะในกล่องเครื่องมอื ดกู ่อน)

ในคลงั โมเดล 3D Warehouse บรรจุโมเดลหลายหมวดหมจู่ ำ� นวนมากให้เลือกใช้ มีการอัพโหลด
(Upload) โมเดลใหม่ ๆ ออกมาเรือ่ ย ๆ โดยผทู้ ส่ี ร้างสรรค์ Component ใหม่เข้ามาแชรใ์ ห้เลอื กใชอ้ ย่เู สมอ
โดยการเลือกใช้ตอ้ งอยู่ในระบบออนไลนเ์ สยี กอ่ นครับ

83

ไพรัตน์ ไพธรรมโชตวิ ัฒน์

Component ใน 3D Warehouse มที ้ังชนดิ 2 มติ ิแล 3 มติ ิ มใี ห้เลือกตัง้ แต่ฉากหลัง อาคาร รถยนต์
สระนำ�้ น�้ำพุ ศาลา ต้นไม้ เคร่ืองเลน่ เด็ก ภาพบคุ คล ฯลฯ

ตอ่ มาจะแนะนำ� การใชว้ สั ดแุ ละการตกแต่งในโปรแกรมออกแบบนี้ มหี มวดวัสดทุ ่เี รียกวา่ Materials ที่
Side bar อยขู่ วามือสดุ ในปมุ่ ท่เี ขยี นว่า Default tray (ในแนวตั้ง) เมอื่ คลกิ จะแสดงถาดลดหลั่น
ออกมาให้เลอื ก ประกอบด้วย แถบเมนตู า่ ง ๆ เช่น วัสดุ เกีย่ วกบั ถนน Asphalt Concrete Brick Carpet
colors Glass Mirrors หรอื วัสดุกลุ่มตกแตง่ สวน Landscaping Fencing Vetgetation Stone Tile
water และอืน่ ๆ ให้เลือกมากมาย นับว่าเปน็ โปรแกรมทมี่ เี คร่อื งมือหลากหลายชนิดใหใ้ ช้ นับได้ว่าออกแบบ
โปรแกรมได้อัจฉริยะจริง ๆ ครับ

84

โปรแกรม SketchUp Pro กับการออกแบบภมู ทิ ศั น์

แนะน�ำการใช้เคร่อื งมอื ในโปรแกรม SketchUp 2016 มาถึงขนั้ น้แี ลว้ ลองมาทำ� การเขยี นแบบ
องคป์ ระกอบสวนสัก 1 ชนิ้ ก่อนครับ เปน็ การทดลองสรา้ ง Component ขนึ้ มาใช้เอง ในทีน่ ้ีจะได้แสดงการ
สรา้ งประตมิ ากรรม รปู เหยอื กน�้ำรินมาประดับในสวน ดังรูปทแ่ี สดง โดยสร้างจากรปู 2 มิตกิ อ่ น ตัดสว่ นทรี่ า่ ง
แบบออกไป สรา้ งวงกลม 2 วงด้านบน (ท�ำใหโ้ ปรง่ แสง) และด้านลา่ งทบึ จากน้นั ใชเ้ คร่อื งมือลูกศรเลอื กปุม่
Follow Me เลือกวงกลมแล้วหมุนตามรปู จะได้ทรงเหยอื กนำ�้ ตามรปู ทแ่ี สดงขา้ งลา่ งนี้

เขียนรปู เหยอื กนำ้� ในรปู 2 มิตกิ อ่ น จากนั้นตัดเสน้ สายที่ไมใ่ ชอ้ อก

จะไดเ้ หยอื กในรปู 2มติ มิ เี พียงครึ่งเดียว

85

ไพรัตน์ ไพธรรมโชติวัฒน์

สร้างวงกลมเปน็ สว่ นของปากและก้น ลบพี้นที่บนปากเหยือกออก

ใชเ้ ครื่องมอื Follow Me สร้างสว่ นโคง้ ของรปู ทรง

86

โปรแกรม SketchUp Pro กับการออกแบบภมู ทิ ัศน์

ทำ� การไฮไลทว์ ตั ถุและสรา้ งเปน็ Component ปรับมุมตามตอ้ งการสังเกตสจี านองศา

ดาวน์โหลด รูปสายนำ้� สามมติ จิ าก 3D warehouse

87

ไพรัตน์ ไพธรรมโชติวฒั น์

การสรา้ งประตมิ ากรรมรปู เหยือกนำ้�

ภาพโดยรวมการสร้างประตมิ ากรรมรูปเหยอื กน้�ำ

ท�ำการเช่อื มวตั ถุใหเ้ ปน็ ช้นิ เดยี วกัน

88

โปรแกรม SketchUp Pro กบั การออกแบบภูมิทศั น์

จากนนั้ ใหท้ �ำการเลอื กวตั ถุ (ประติมากรรมเหยอื กน้�ำ) ท�ำการ Save เป็น Component และบันทึกไว้
ใชง้ านต่อไปไดค้ รบั ทำ� การดาวนโ์ หลดสายน�ำ้ จาก 3D Warehouse น�ำมาประกอบ ทำ� การเลอื กสตี าม
ต้องการ จะสง่ ผลงานแบง่ ปนั ให้ผอู้ ่ืนใช้ สามารถ Upload โดยการลงทะเบยี นเป็นสมาชกิ เสียกอ่ นครับ

การสรา้ งงานใด ๆ ควรเร่มิ จากการวาดรปู สเี่ หลีย่ ม 1 รปู ใหม้ ขี นาดกว้าง ยาว พอท่จี ะวาดรูปช้นิ งาน
ต่าง ๆ ลงไปได้ จากน้นั จงึ เริม่ เขยี นหรอื ดาวน์โหลดองคป์ ระกอบตา่ ง ๆ ลงไป โดยเริ่มจากการดาวนโ์ หลด
บ้าน สร้างถนน สระนำ้� ดาวนโ์ หลดองค์ประกอบยอ่ ย ๆ ลงมาในสวน ไดแ้ ก่ ตน้ ไม้ กระถางตน้ ไม้ บอ่ นำ้� โอ่ง
น้�ำล้น (บางชิ้นอาจสร้างขึ้นมาเองด้วยเคร่ืองมือพ้ืนฐาน) สร้างทางเดิน ดาวน์โหลดเครื่องเล่นในสวน
มา้ นงั่ ฯลฯ จากนั้นตกแต่งพ้ืนผิว เลอื กสหี รอื เปลีย่ นสีวัตถใุ ห้มีสที ีต่ ้องการ กจ็ ะไดส้ วนสวยๆ มาอย่างง่ายดาย
ดังตัวอย่างดา้ นล่างนค้ี รบั

แทรกอกั ษรสามมิติ หรือทำ� ป้าย ( label) บอกขนาดไดค้ รับ

89

ไพรตั น์ ไพธรรมโชตวิ ัฒน์

การเปลย่ี นมุมมองสามารถใชเ้ คร่ืองมอื Orbit หมุนภาพไปดไู ด้ 360 องศา หรือสรา้ งภาพเดินผ่าน
walk in และทำ� เปน็ วดี โี อแอนนเิ มชนั่ ได้ จะทำ� ใหเ้ หน็ เสมอื นเดนิ ผา่ นเขา้ ไปในแบบไดเ้ สมอื นจรงิ โดยใชค้ ำ� สง่ั
View Animation และ Add scene ตามลำ� ดับ ท�ำการบนั ทึกมมุ มองไปเร่ือย ๆ เมื่อทำ� การเล่นจะได้
ภาพเสมอื นเดนิ เข้าไปในสวนเลยทีเดียว

ภาพสวนสามารถก�ำหนดมมุ องได้ จากภายนอกอาคาร

90

โปรแกรม SketchUp Pro กับการออกแบบภมู ิทศั น์

ภาพสวนสามารถกำ� หนดมมุ มองได้ จากภายในอาคาร สามารถเปล่ียนมมุ มองได้โดยง่าย

แสดงทศั นยี ภาพในมุมสงู การแสดงแสงและเงา ในมุมองแบบทัศนียภาพ
แบบ 2 POINT PERSPECTIVE

การสร้างแสงและเงาในโปรแกรมน้ี มเี ครอื่ งมอื ท่ี Default tray ในเมนู Shadows ให้เลือกคา่ ปรบั
แตง่ แสงสว่าง ความมดื ทบึ ชว่ งเวลาของวันและเดือนทงั้ 12 เดือนทีพ่ ระอาทิตย์จะเปลีย่ นมมุ การส่องแสง
ลงมากับพนื้ โลกไมเ่ ทา่ กนั ใหส้ ามารถสร้างบรรยากาศไดห้ ลากหลายจริง ๆ ครบั ท่ีเมนู View ยังมี เมนู Fog
ไวใ้ ชต้ กแตง่ บรรยากาศสลวั ๆ เหมอื นมหี มอกลงดว้ ยครบั อยา่ งไรกต็ ามการเหน็ ภาพบนจอกบั ภาพในกระดาษ
จะแตกตา่ งกันอยู่มาก เน่ืองจากการแสดงภาพบนจอใหค้ วามลึกเห็นความละเอียดอ่อน เหน็ สีไดม้ ากกว่า
ภาพในกระดาษ  อีกทั้งเครื่องพิมพ์และชนิดของกระดาษที่พิมพ์ก็มีผลต่อคุณภาพของงานที่เขียนออกมา
อยา่ งย่งิ นอกเหนอื จากการออกแบบ

เม่ือสรา้ งผลงานเสรจ็ แลว้ ใหท้ �ำการเลอื กมมุ มองท่ีดี โดยใชเ้ คร่ืองมอื Orbit ท�ำการหมนุ ภาพ และ
ทำ� การบันทึกภาพด้วย โดยใชค้ �ำสัง่ File เลือก Export และ 2D graphic ตามล�ำดบั ก็สามารถบันทึกเปน็
ภาพออกมาใช้งานได้ ภาพท่ีได้จะเปน็ ภาพทศั นยี ภาพ (Perspective ) และหากตอ้ งการท�ำภาพสองมิติ
เพอ่ื ดภู าพ แปลน ผงั พืน้ Master plan หรอื Side View ให้ใชค้ ำ� สัง่ ในเมนู Camera เลือก Parallel และ
Projection ตามลำ� ดบั มุมมองภาพจากจอจะเปลีย่ นไปเปน็ สองมติ ิทันที ให้เลือกดา้ นหรือมมุ ท่ตี อ้ งการ
บนั ทึกภาพไวใ้ ชใ้ ห้พอดีกับหนา้ จอ แล้วจงึ ทำ� การบนั ทกึ ขอ้ มูลต่อไป ส�ำหรับภาพทัศนียภาพแบบ 2 จดุ หรือ
2 Point perspective สามารถเลือกใช้ไดท้ เี่ มนู Camera เลอื ก 2 Point perspective

91

ไพรตั น์ ไพธรรมโชตวิ ฒั น์

แสดงภาพ Masterplan มมุ สูง แบบ 2มิติ

ภาพดา้ นหน้า( Front View) แบบ 2 มิติ

จากการทดลองใชโ้ ปรแกรม SketchUp 2016 นี้ อาจสร้างแรงบนั ดาลใจใหท้ ่านผู้สนใจงานออกแบบ
งานภูมิทัศน์  สามารถสร้างสรรค์แนวความคิด  และแสดงจินตนาการของท่านออกมาให้ผู้อ่ืนได้มองเห็น
และช่ืนชมผลงาน ก่อนทจ่ี ะลงมือสร้างสรรค์ผลงานออกมาจริง ๆ ความส�ำเรจ็ ในการเรียนรูน้ ้นั เร่ิมงา่ ย ๆ ดว้ ย
การมีใจรกั ในการศกึ ษาวชิ านน้ั ๆ ตามมาด้วยความพากเพยี รพยายามทจ่ี ะรู้ในหลักการ วิธีการใชเ้ คร่อื งมือ
ต่าง  ๆ  ให้คล่องแคล่ว  มีใจจดจ่อต่อเร่ืองที่ศึกษาอย่างต่อเน่ือง  และเรียนรู้กลวิธีที่มีอยู่หลากหลาย
อย่างแยบคายหลายแง่มมุ กอ็ าจสามารถบรรลุเป้าประสงค์ของการศกึ ษานน้ั ได้ตามหลกั อิทธิบาท 4 น่นั เอง
ผมหวงั เป็นอยา่ งยงิ่ วา่ บทความน้ีจะมีประโยชน์ต่อผ้สู นใจ และนำ� ไปใชง้ านได้ในโอกาสต่อไป

92

กจิ กรรมสำ� นักงานสวนสาธารณะ

93

งานพรรณไม้งามอร่าม

สวนหลวง ร.9

ระหวา่ งวนั ท่ี 29 พฤศจกิ ายน – 10 ธันวาคม 2557
ณ สวนหลวง ร.9 เขตประเวศ

94

95

ในวนั เฉลิมพระชนมพรรษา

ต้ังประดับตกแตง่ เมอื ง พระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อย่หู วั

เน่อื งในวนั เฉลมิ พระชนมพรรษา
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอย่หู ัว 5 ธันวาคม 2557
ณ บริเวณถนนราชดำ� เนินและศาลหลักเมอื ง

96