คู่มือไม่ยากถ้าอยากเข้าใจ ES

คู่มืคู่ อ มื การคำ นวณหาค่า ค่ Effect Size เพื่อการวิเวิคราะห์ผ ห์ ล ฉบับ บั เข้า ข้ใจง่า ง่ ย ไม่ยาก ถ้าอยากเข้าใจ ES

จัดทำ โดย พงศธร นาคเอี่ยม, ชลิตา มณีส่องแสง, ณัฐนิชา เอื้อภัทรถาวร และเชาว์วัตน์ ปิงยศ นักศึกษาฝึกภาคปฏิบัติ 3 ปีการศึกษา 2565 คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ สนับสนุน และให้คำ ปรึกษาโดย มูลนิธิสยามกัมมาจล ธนาคารไทยพาณิชย์ จำ กัด (มหาชน)

"ไม่ยากถ้าอยากเข้าใจ ES" จัดทำ ขึ้นเพื่อนำ เสนอวิธีการคำ นวณ หาค่า Effect Size ให้มีความเข้าใจง่าย มากยิ่งขึ้น สำ หรับผู้ที่สนใจใช้เครื่องมือ เพื่อให้สะดวกต่อการนำ ผลลัพธ์ไปวิเคราะห์ ความก้าวหน้าของผู้เรียน

สารบัญ หน้า ใครใช้ Effect Size ? คำ ศัพท์ควรรู้ก่อนการคำ นวณหาค่า ES สิ่งที่ต้องมีก่อนการคำ นวณหาค่า ES ตัวอย่างคะแนนแบบที่ 1 คะแนนการทดสอบระดับชาติ ตัวอย่างคะแนนแบบที่ 2 คะแนนการทดสอบอื่น ๆ สูตรการหาคะแนนเฉลี่ย (ค่า Mean) สูตรการหาส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (ค่า S.D.) Check list! วิธีหาค่า ES กรณีคะแนนระดับชาติ วิธีหาค่า ES กรณีการทดสอบอื่น ๆ เทคนิคการอ่านค่า ES และกราฟ ชวนคิดท้ายเล่ม รวม Qr Code ตัวอย่างผลลัพธ์การวิเคราะห์ ตัวอย่างชิ้นงานและการวิเคราะห์ Effect Size ใช้แล้วดีอย่างไร? ทำ ไมเราถึงต้องใช้ Effect Size 1 2 3 4 5 6 9 12 13 14 16 18 19 22 24 25

ทำ ไมเราถึงต้องใช้ Effect Size ค่า Effect Size คือ ค่าขนาดอิทธิพล หรือ ค่า ES เป็นเครื่องมือเพื่อการประเมินผลอย่างหนึ่ง สำ หรับการวิเคราะห์ผลการทดสอบของผู้เรียน สามารถวัดผลความก้าวหน้า ของผู้เรียนได้ทั้งแบบกลุ่ม และรายบุคคล เมื่อคำ นวณผลการทดสอบของผู้เรียน ออกมาเป็นค่า ES ได้แล้ว เราจะสามารถ วิเคราะห์ผลเพื่อหาที่มาของผลการเรียนนั้น ๆ ได้ และหากผู้สอนต้องการพัฒนาผลการเรียน ของผู้เรียนให้ดีขึ้น หรือดียิ่งขึ้นไปอีก ผู้สอนจะสามารถหาวิธีการ และแนวทาง ในการพัฒนาหรือปรับรูปแบบการเรียนการสอน เพื่อให้ไปถึงเป้าหมายที่ตั้งไว้ได้อย่างตรงจุด 1

Effect Size ใช้แ ช้ ล้วดีอย่างไร? ผู้สอนสามารถเห็นความก้าวหน้าของนักเรียน จากการจัดการเรียนการสอนของตนเอง ได้อย่างชัดเจน เช่น การเปลี่ยนแปลงของคะแนน หรือการกระจุกตัวของคะแนนผู้เรียน ผู้สอนสามารถวิเคราะห์ผลการเปลี่ยนแปลง ความก้าวหน้าของผู้เรียน เพื่อนำ ไปสู่การปรับเปลี่ยนการเรียนการสอน ที่ตอบโจทย์ผู้เรียนได้มากยิ่งขึ้น 2

ใครใช้ Effect Size ? 3 ผลสอบของผู้เผู้รีย รี น คุณคุ ครูคำรู คำนวณ ออกมาเป็น ป็ ค่าค่ E S ครูและครูวิชาการ วิเคราะห์ผลร่วมกัน คุ ณ คุ ค รูพัฒนา การจั ดจั ก า รเรียนการสอน

คำ ศัพท์ควรรู้ ก่อ ก่ นการคำ นวณหาค่า ค่ ES 4 ค่า Mean หรือคะแนนเฉลี่ย เป็นค่ากลางชนิดหนึ่งที่มาจากการนำ ผลรวม มาหารด้วยจำ นวนของตัวเลขในกลุ่มนั้น ค่า S.D. หรือส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน เป็นค่าเฉลี่ยที่บอกว่า โดยเฉลี่ยแล้วข้อมูลแต่ละตัว (ที่นำ มาหาค่าเฉลี่ย) มีค่าต่างจากค่าเฉลี่ยอยู่เท่าไหร่ กลุ่มควบคุม (Control) กลุ่ม/ปีตัวตั้งที่ใช้เป็นหลักในการเปรียบเทียบ ตัวอย่างเช่น โรงเรียน A เข้าใช้นวัตกรรมปี 2561 ปี Control จะเป็นปี 2561 กลุ่มเปรียบเทียบ/กลุ่มทดลอง (Treatment) ปีที่จะนำ มาเปรียบเทียบกับกลุ่มควบคุม เช่น ปีหลังจากที่เข้าใช้นวัตกรรม หรือหลังการปรับรูปแบบการเรียนการสอน

2. คะแนนของผู้เรียน ก่อ ก่ นการคำ นวณหาค่า ค่ ES 5 สิ่งที่ต้องมี 1. Microsoft Excel ..

สิ่งที่ต้องเตรียมก่อนคำ นวณ คือ คะแนน แล้วมีคะแนนอะไรบ้างล่ะ? มาดูกันเลย! คะแนนแบบที่ 1 คะแนนการทดสอบระดับชาติ 1.การประเมินความสามารถ ด้านการอ่านของผู้เรียน (Reading Test: RT) ชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 6 ใช้คะแนนอย่างน้อย 2 ปี จึงจะสามารถคำ นวณหาค่า ES ได้

2.การประเมินคุณภาพผู้เรียน (NT) ชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 7 คะแนนแบบที่ 1 คะแนนการทดสอบระดับชาติ ใช้คะแนนอย่างน้อย 2 ปี จึงจะสามารถคำ นวณหาค่า ES ได้

3.การทดสอบทางการศึกษาระดับชาติขั้นพื้นฐาน (O-NET) ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 และ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 คะแนนแบบที่ 1 คะแนนการทดสอบระดับชาติ 8 ผลคะแนน การทดสอบ O-NET เลือกใช้คะแนน จากกลุ่มสาระวิชา ที่ต้องการประเมินผล ใช้คะแนนอย่างน้อย 2 ปี จึงจะสามารถคำ นวณหาค่า ES ได้ XXXXX XXXXXXXXXXXXX

คะแนนแบบที่ 2 คะแนนการทดสอบอื่น ๆ ที่มีผลคะแนนก่อนเรียน และหลังเรียน การทดสอบแบบทดสอบวิชาภาษาไทย ของ อ.ไซหนับ เอสเอ 9 ต้องมีคะแนนรายบุคคล จากการบันทึกข้อมูลตามโครงสร้างคะแนน

เช่น เครื่องมือคัดกรอง "ความสามารถในการอ่านเขียน" ของ สพฐ. หรือ การทดสอบที่ผู้สอนจัดทำ ขึ้นเอง อย่างข้อสอบกลางภาคเรียน ปลายภาคเรียน คะแนนแบบที่ 2 คะแนนการทดสอบอื่น ๆ ที่มีผลคะแนนก่อนเรียนและหลังเรียน เครื่องมือคัดกรอง "ความสามารถในการอ่านเขียน" ของ สพฐ. 10

สุดท้ายแล้ว ผู้สอนสามารถเลือกคะแนน เพียงอย่างใดอย่างหนึ่งมาคำ นวณหาค่า ES ได้ โดย เลือกผลการทดสอบที่ผู้สอน คิดว่าสามารถแสดงให้เห็นถึงความก้าวหน้า ของผู้เรียน ได้อย่างชัดเจนที่สุด แต่คะแนนการทดสอบวิชาภาษาไทยของอ.ไซหนับ เอสเอ และคะแนนจากแบบทดสอบที่จัดทำ ขึ้นเอง มักจะไม่มี คะแนนเฉลี่ย (Mean) และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (S.D.) จึง มีความจำ เป็นที่จะต้องคำ นวณ ทั้งสองค่าก่อนจึงจะสามารถหาค่า ES ได้ 11 สำ คัญคือ คะแนนจากทุกแบบทดสอบ จะต้องมีคะแนนเฉลี่ย (Mean) และส่วนเบี่ยงเบน มาตรฐาน (S.D.) ซึ่งคะแนนจากการทดสอบระดับชาติ ระบบจะคำ นวณมาให้เรียบร้อยแล้ว

คะแนนรวมทั้งหมดในรายวิชานั้น จำ นวนนักเรียนทั้งหมดที่เรียน แต่ไม่ต้องกังวล เรามีทางออกง่าย ๆ สำ หรับทุกท่าน ที่เลือกใช้ แบบทดสอบที่ไม่มีค่า Mean และค่า S.D. มาให้ เพียงแค่แสกนคิวอาร์โค้ดด้านล่างเพื่อดาวน์โหลด Excel สูตรคำ นวณ ก็จะได้ค่า Mean และค่า S.D. ออกมาได้รวดเร็วทันใจ คะแนนเฉลี่ย = สูตรการหาคะแนนเฉลี่ย (ค่า Mean) สูตรการหาส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (ค่า S.D.) 12

ผลคะแนนที่สามารถนำ มาเปรียบเทียบกันได้ ค่า Mean และ ค่า S.D. ของผลคะแนนนั้น ๆ โปรแกรม Microsoft Excel ใจ ถ้าใจพร้อมคะแนนพร้อมก็ลุยเลย ! Check list! ก่อนที่เราจะเดินทางไปยังส่วนที่สำ คัญ ที่สุดของคู่มือเล่มนี้ น้องดาวอยากให้ทุกท่าน มาร่วมเช็คลิสต์กับน้องก่อน ว่าทุกท่านมีทุกสิ่ง ครบพร้อมสำ หรับการคำ นวณค่า ES หรือยัง 13

XXXXXXXX โรงเรียนหนองแมวเป้า ค่าเฉลี่ย (Mean) ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (S.D.) วิธีหาค่า ES กรณีคะแนนระดับชาติ (คะแนน NT/RT/O-NET) 1. 14 ตรวจสอบความถูกต้องของคะแนนที่จะใช้ในการหาค่า Effect Size โดย จะต้องมีคะแนนทั้งกลุ่มปีควบคุม และกลุ่มปีทดลอง ประกอบไปด้วย ค่าเฉลี่ย (Mean) และ ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (S.D.) ของโรงเรียน เพื่อความสะดวกในการคำ นวณหาค่า Effect Size สามารถแสกน QR code ด้านล่างเพื่อดาวโหลดไฟล์ Excel สำ หรับกรอกคะแนนที่เตรียมไว้ เพื่อหากราฟการกระจายตัว และคำ นวณหาค่า Effect Size อย่างง่าย

2.นำ คะแนนค่าเฉลี่ย (Mean) และค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (S.D.) มาใส่ลงในช่องด้านล่าง ค่าความก้าวหน้าของนักเรียน (ค่า ES) กราฟแสดงค่าค่การ กระจายตัวตัของคะแนน ค่าความก้าวหน้าของนักเรียน (ค่า ES) กราฟแสดงค่าค่การ กระจายตัวตัของคะแนน หลังจากนั้นโปรแกรมจะคำ นวณค่าความก้าวหน้าของนักเรียน Effect Size และแปลงมาเป็นกราฟการกระจายตัวทางด้านขวา วิธีหาค่า ES กรณีคะแนนระดับชาติ (คะแนน NT/RT/O-NET) 15 ตรวจสอบความถูกต้องของการกรอกคะแนน เพื่อความถูกต้องของค่าการกระจายตัว และค่า Effect Size หมายเหตุ: ในกรณีที่มี "คะแนนกลุ่มทดลอง/เปรียบเทียบ" มากกว่า 1 ปี การคำ นวณหาค่า Effect Size นั้นก็จะมีมากกว่า 1 กราฟเช่นกัน ตัวอย่าง: โรงเรียนบ้านหนองนกน้อย ใช้คะแนนในการวัดผล Effect Size เป็นคะแนนสอบ RT ภาษาไทย ป.1 ทั้งหมด 5 ปี (2561 2562 2563 2564 และ 2565) หมายความว่า โรงเรียนบ้านหนองนกน้อย จะต้องทำ กราฟเปรียบเทียบทั้งหมด 4 กราฟ โดยใช้ปี 2561 เป็นปีควบคุม (ปี Control) และใช้ปีที่เหลือเป็นปีทดลอง (ปี Treatment) และทำ กราฟแบบเปรียบเทียบรายปี

เพื่อความสะดวกในการคำ นวณหาค่า Effect Size สามารถแสกน QR code ด้านล่างเพื่อดาวโหลดไฟล์ Excel สำ หรับกรอกคะแนนที่เตรียมไว้ เพื่อหากราฟการกระจายตัว และคำ นวณหาค่า Effect Size อย่างง่าย ค่าเฉลี่ย (Mean) และ ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (S.D.) ต้องมีแบบทดสอบทั้งก่อนเรียน (Pre-Test) และแบบทดสอบหลังเรียน (Post-Test) วิธีหาค่า ES กรณีการทดสอบอื่น ๆ เช่น แบบทดสอบวิชาภาษาไทย อ.ไซหนับ เอสเอ 16 1. ตรวจสอบความถูกต้องของคะแนนที่จะใช้ในการหาค่า Effect Size โดย จะต้องมีคะแนนทั้งกลุ่มควบคุม (Pre-test) และกลุ่มทดลอง (Post-test) ประกอบไปด้วย ค่าเฉลี่ย (Mean) และ ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (S.D.)

2. นำ คะแนนค่าเฉลี่ย (Mean) และค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (S.D.) มาใส่ลงในช่องด้านล่าง กราฟแสดงค่าค่การ กระจายตัวตัของคะแนน ค่าความก้าวหน้าของนักเรียน (ค่า ES) หลังจากนั้นโปรแกรมจะคำ นวณค่าความก้าวหน้าของนักเรียน Effect Size และแปลงมาเป็นกราฟการกระจายตัวทางด้านขวา ตรวจสอบความถูกต้องของการกรอกคะแนน เพื่อความถูกต้องของค่าการกระจายตัว และค่า Effect Size วิธีหาค่า ES กรณีการทดสอบอื่น ๆ เช่น แบบทดสอบวิชาภาษาไทย อ.ไซหนับ เอสเอ 17

ตัวอย่าง: การแสดงผลในรูปแบบกราฟแท่ง ตัวอย่าง: กราฟแสดงค่าการกระจายตัวของคะแนน และค่า Effect Size ตัวอย่างผลลัพธ์การวิเคราะห์ 18 คะแนน RT ภาษาไทย ชั้น ประถมศึกษาปีที่ 1

ตัวอย่าง: คะแนน RT ภาษาไทย ชั้น ชั้ ป.1 โรงเรียนบ้านแมวสลิด ปีควบคุมคุ (Control) ปีทดลอง (Treatment) อ่านจากค่าคะแนนเฉลี่ย เทคนิคการอ่านค่า ค่ ES และกราฟ จากตัวอย่าง: โรงเรียนบ้านแมวสลิด เริ่มต้นใช้นวัตกรรมในปี 2562 (ปีควบคุม) ภายหลังจากการใช้นวัตกรรม คะแนนเฉลี่ย (MEAN) ปี 2563 (ปีทดลองครั้งที่ 1) เพิ่มขึ้น และมีค่ามากกว่าปีทดลอง หมายความว่าในปีทดลองดังกล่าว ค่าอิทธิพลมีผลเป็นเป็นบวก และแสดงให้เห็นว่ารูปแบบการสอน มีส่วนช่วยด้านพัฒนาการเรียนของนักเรียนภายในห้อง แต่ เมื่อเทียบกับปีทดลอง 2564 จะพบว่าคะแนนเฉลี่ยปีทดลองน้อยกว่าปีควบคุม หมายความว่าค่าอิทธิพลจะมีผลเป็นลบ 1.คะแนนกลุ่มทดลองมากกว่ากลุ่มควบคุม = ค่าอิทธิพลทางบวก (ES มากกว่า 0) 2.คะแนนกลุ่มทดลองเท่ากับกลุ่มควบคุม = ค่าอิทธิพลมีผลเป็นศูนย์ (ES เท่ากับ 0) 3.คะแนนกลุ่มทดลองน้อยกว่ากลุ่มควบคุม = ค่าอิทธิผลทางลบ (ES น้อยกว่า 0) 19

Type Size of Effect คำ อธิบาย Group difference (ค่าค่ความต่างของกลุ่มตัวตัอย่าง) ค่าติดลบ การสอนในปีทดลอง ยังไม่สามารถตอบโจทย์ ต่อการเปลี่ยนแปลงของผู้เรียน 0.00 – 0.39 การสอนในปีทดลอง ส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลง ของผู้เรียนเพียงเล็กน้อย 0.40 – 1.15 การสอนในปีทดลอง ส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลง ของผู้เรียนในระดับมาตรฐาน 1.16 – 2.70 การสอนในปีทดลองส่งผล ต่อการเปลี่ยนแปลงของผู้เรียนสูง กว่ามาตรฐานทั่วไป 2.70 - ขึ้น ขึ้ ไป การสอนในปีทดลองส่งผล ต่อการเปลี่ยนแปลงของผู้เรียน มากเป็นพิเศษ 20 ความหมายของค่า Effect Size อ่านจากกราฟ และค่า Effect Size เทคนิคการอ่านค่า ค่ ES และกราฟ

หมายเหตุ: ความต่างของจำ นวนประชากรกลุ่มตัวอย่าง อาจทำ ให้กราฟ ES มีความคาดเคลื่อน เพราะจำ นวนประชากรมีผลต่อค่า Mean ค่า S.D. และค่า ES ซึ่งกราฟ ES สามารถบอกค่าความก้าวหน้าของผู้เรียนได้ในภาพรวม แต่ยังมีข้อจำ กัดบางส่วนที่ยังไม่ตอบโจทย์ในการมองผู้เรียนรายบุคคล กราฟ ES เคลื่อนไปทางขวา การสอนของปีทดลองได้ผลลัพธ์ที่ดี ผู้เรียนจึงมีคะแนนผลการทดสอบเกาะกลุ่มในทางบวก (เพิ่มขึ้น) กราฟ ES เคลื่อนไปทางซ้า ซ้ ย การสอนของปีทดลองยังไม่ตอบโจทย์ในการเปลี่ยนแปลงห้องเรียน เนื่องจากคะแนนผู้เรียนไปเกาะกลุ่มในกลุ่มคะแนนที่ลดลง ความห่างของยอดเส้นในกราฟระหว่างปีทดลองและปีควบคุม สามารถบอกได้ถึงความก้าวหน้าในการจัดรูปแบบการสอน อ่านจากกราฟ และค่า Effect Size 21 เทคนิคการอ่านค่า ค่ ES และกราฟ

ตัวอย่าง: คะแนน RT ภาษาไทย โรงเรียนบ้านแมวสามสี (โรงเรียนรุ่นที่ 2) อธิบายรายละเอียดของ การปรับห้องเรียนในปีทดลอง อธิบายถึงผลลัพธ์จากการปรับห้องเรียน โดยอ้างอิงจากกราฟค่าการกระจายตัว และ Effect Size เสนอแนะถึงแนวทาง การปรับรูปแบบการเรียนการสอน ตัวอย่างชิ้น ชิ้ งานและการวิเคราะห์ ในช่วงของการวิเคราะห์ ผู้สอนไม่เพียงพิจารณาจากค่าการกระจายตัว และผลการคำ นวณ Effect Size เพียงอย่างเดียว แต่ควรพิจารณาควบคู่ กับปัจจัยแวดล้อมของห้องเรียน รวมถึงสถานการณ์ทางสังคมในขณะนั้น เพราะบางครั้งการที่ค่า Effect Size เป็นลบ หรือเพิ่มขึ้นในระดับที่ไม่มากนัก อาจมีผลมาจากปัจจัยภายนอกที่คุณครูไม่สามารถควบคุมได้ เช่น สถานการณ์โควิด-19 แต่คุณครูสามารถใช้ปัจจัยนั้นมาเป็นจุดร่วมเรียนรู้ กับผู้เรียน และพัฒนาห้องเรียนให้ตอบโจทย์กับผู้เรียน ตลอดจนสถานการณ์ที่เปลี่ยนแปลงในปัจจุบัน 22

ตัวอย่างชิ้น ชิ้ งานและการวิเคราะห์ 23 ที่มักผิด เมืื่อสังเกตจะพบว่าคะแนนของโรงเรียนในตัวอย่่างนั้น ใช้คะแนนปี 2562 เป็นปีควบคุมในการหาค่าการกระจายตัว และค่า Effect Size โดยจะมีค่าเฉลี่ย (Mean) อยู่ที่ 68.32 แต่พอมาสังเกตที่กราฟทางซ้ายมือจะพบว่ากราฟจะแสดงให้เห็นว่า คะแนนของจุด A ปีควบคุม (Control) ของทั้ง 2 ปี มีการกระจายตัวที่ไม่เหมือนกัน จึงสามารถคาดได้ว่า กราฟเปรียบเทียบของทั้ง 2 ปี ใช้คะแนนที่ไม่เหมือนกัน

จากกราฟบอกอะไรเราบ้าง? ได้เรียนรู้อะไรบ้างจากกราฟ? จะปรับห้องเรียนอย่างไร? จะปรับให้ดีขึ้นอย่างไร? ผลจากกราฟเป็นอย่างไร? เดินทางมาถึงท้ายเล่มแล้ว ทุกท่านเก่งมาก ! ทุกท่านได้ผ่านบทเรียน วิธีการหาค่า Effect Size และเทคนิคการอ่านกราฟ Effect Size แล้ว น้องดาวขอเชิญชวน ทุกท่านคิดต่อว่า .... 23

QR code 24 Download: Excel คำ นวณ ค่า Mean/ค่า S.D. Download: Excel แบบประเมินข้อสอบ วิชาภาษาไทย อ.ไซหนับ เอสเอ Download: Excel คำ นวณหา ค่า Effect Size และ ค่าการกระจายตัว