รายงานความสำคัญของจริยธรรมทางธุรกิจ

ความสำคัญของจรยิ ธรรมทางธรุ กจิ

เสนอ

อาจารย์ ดร.สรัญณี อุเสน็ ยาง

จดั ทำโดย

นางสาวเบญจพร ธัญวงษ์ รหสั นักศึกษา 6460701002

นางสาวเมษณยี ์ บินหะแวกาจิ รหสั นักศึกษา 6460701017

นางสาวฟาธมี ะห์ เด็ง รหสั นักศึกษา 6460701029

นายอนันย์ แวสตาปอ รหสั นักศึกษา 6460701046

นางสาวสดุ ารตั น์ สมใจ รหสั นักศึกษา 6460701050

สาขาวิชาการจัดการ ช้ันปที ี่ 1

คณะวิทยาการจัดการ

รายงานเลม่ นเ้ี ป็นสว่ นหน่งึ ของรายวชิ าจรยิ ธรรมทางธุรกิจและ
ความรบั ผิดชอบตอ่ สังคม 07-004-225
ภาคเรียนที่ 2 ปีการศกึ ษา 2564
มหาวทิ ยาลยั นราธวิ าสราชนครนิ ทร์

ก

คำนำ

รายงานเล่มนี้เป็นส่วนหนึ่งของการศึกษาในระดับปริญญาตรี คณะวิทยาการจัดการ
สาขาวิชาการจัดการ ซึ่งข้าพเจ้า และคณะผู้จัดทำได้ศึกษาค้นคว้าและรวบรวมข้อมูลรายละเอียด
เกย่ี วกบั ความสำคญั เก่ยี วกบั จริยธรรมทางธรุ กจิ จากหนังสือ จากอนิ เทอรเ์ น็ต เพ่อื นำความรูท้ ี่ได้จาก
รายวิชาจริยธรรมทางธุรกิจและความรับผิดชอบต่อสังคมไปพัฒนาสู่การดำเนินชีวิตอีกทั้งยังช่วยให้
เขา้ ใจความหมายมากย่งิ ขึ้นด้วย

ในรายงานเล่มนี้เกี่ยวข้องกับความสำคัญของจริยธรรมทางธุรกิจ ซึ่งมีประโยชน์ต่อผู้อ่าน
นักเรยี น นกั ศกึ ษาหรอื ผู้ทก่ี ำลังศกึ ษาหาข้อมลู ในเร่ืองนี้อยู่ทัง้ สิน้

ท้ายที่สุดนี้ ข้าพเจ้า และคณะผู้จัดทำขอขอบพระคุณอาจารย์ ดร.สรัญณี อุเส็นยาง ที่ได้ให้
คำแนะนำทม่ี ีประโยชน์ต่อศึกษาคน้ คว้า จนกระทง่ั รายงานเสร็จเรยี บรอ้ ย มีเนื้อหาสาระและรูปแบบท่ี
ถกู ต้อง ขา้ พเจา้ และคณะผู้จดั ทำใคร่ขอขอบคุณไว้ ณ ท่นี ี้ และหวงั เปน็ อย่างยิ่งว่า รายงานฉบับนี้จะ
เป็นประโยชนแ์ ก่บคุ คลท่ัวไปดว้ ยเชน่ กัน

ผู้จัดทำ
ฟาธีมะห์ เด็ง และคณะ

18 กุมภาพันธ์ 2565

ข

สารบัญ

หนา้

คำนำ …………………………………………………………………………………………………………………… ก

สารบญั ………………………………………………………………………………………………………………… ข

สารบัญภาพ ................................................................................................................... ..... ค

เรอื่ ง

ความสำคัญของจริยธรรมทางธรุ กิจ …………………………………………………………………………. 1
ความสำคญั ของจรยิ ธรรมในองค์กร …………………………………………………………..... 1
ประโยชน์ของจริยธรรมทางธรุ กจิ .......................................................................... 1

แนวคดิ ทฤษฎีจริยธรรมทางธรุ กจิ ...................................................................................... 2
ทฤษฎีประโยชนส์ ่วนรวม ...................................................................................... 2
จริยธรรมทางธรุ กจิ เปลยี่ นไปตามกาลเวลา .......................................................... 3
แนวคดิ ทฤษฎีท่เี กยี่ งข้องกับจริยธรรมทางธุรกจิ .................................................. 3
ทฤษฎเี กย่ี วกับจรยิ ธรรมทางธุรกจิ เร่อื งบทบาทหน้าที่ของผู้บริหารท่ดี ีในองคก์ ร .. 5
จรยิ ธรรมทางธรุ กิจ มคี วามสำคัญอย่างไร? …………………………………………………… 7
ตัวอยา่ ง จรยิ ธรรมทางธรุ กจิ ในท่ีทำงาน .............................................................. 8
8 องคป์ ระกอบหลกั ของจรยิ ธรรมทางธรุ กิจ ......................................................... 9
จริยธรรมกบั กฎหมาย ........................................................................................... 11
สรุป ....................................................................................................................... 11
จรยิ ธรรมของผู้ประกอบกิจการ ............................................................................. 11
ผู้บรหิ ารกบั จรรยาบรรณทางธุรกจิ ........................................................................ 13
บทสรุป .................................................................................................................. 14

กรณีศึกษาธุรกิจที่เลือกมาศึกษาและส่งเสริมจริยธรรมทางธุรกิจและความรับผิดชอบต่อสังคมของ
ธรุ กิจน้ัน ๆ ……………………………………………………………………………………………………………. 16

บทสรุปจากการวเิ คราะห์ สงั เคราะห์ .................................................................................. 16

อา้ งองิ .................................................................................................................................. 17

ค

สารบญั ภาพ

ภาพที่ หนา้

1. 8 องค์ประกอบหลกั ของจรยิ ธรรมทางธุรกจิ .................................................. 10

1

ความสำคญั ของจรยิ ธรรมทางธรุ กิจ

จริยธรรมทางธุรกิจ คือจริยธรรมที่เกี่ยวกับนโยบายการบริหารและวิธีปฏิบัติงานของธุรกิจ
โดยเฉพาะเรื่องละเอียดอ่อน เช่น แรงงานขั้นต่ำ การติดสินบน การกีดกันทางโอกาส และความ
รับผิดชอบต่อสังคม นอกจากกำไรและยอดขายแล้ว ธุรกิจยังต้องอยู่ในบรรทัดฐานของกฎหมายและ
จริยธรรมท่ดี ดี ้วย

การทำธุรกิจไม่ใชเ่ รอื่ งของกำไรขาดทนุ อย่างเดยี วแลว้ ธุรกิจสมัยน้ีตอ้ งใส่ใจกับความต้องการ
ของสงั คมด้วย

ในโลกของธุรกิจ การตัดสินใจบางอย่างไม่ได้มีแค่ผลลัพธ์แบบขาวดำหรือผิดถูกอย่างเดียว
หลายครั้งที่การตัดสินใจของเรามีผลลัพธ์ที่ไม่พึงประสงค์อยู่ การตัดสินใจแบบแรกอาจจะไปกระทบ
คนกลุ่มหน่ึง การตัดสนิ ใจแบบที่สองกจ็ ะไปกระทบคนอีกกลุ่มหนึ่ง บางครั้งก็เหมือนว่าเราไม่สามารถ
หลกี เล่ยี งผลลัพธท์ ี่ไมพ่ งึ ประสงค์ได้

สำหรับกรณีเหล่านี้ คำแนะนำที่ดีท่ีสุดก็คือการศึกษาจริยธรรมทางธุรกิจ หาข้อมูลและทำ
ความเข้าใจเกี่ยวกับผลลัพธ์ของการตัดสินใจทุกอย่างให้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้ แล้วค่อยเลือกปฏิบัติ
และตดั สินใจให้เหมาะสมท่ีสุดตามความคิดของเรา

ความสำคัญของจริยธรรมในองค์กร
ยิ่งเรามีอายุมากขึ้น เราก็จะยิ่งเห็นได้ว่าคำถามหลายๆอย่างทั้งในชีวิตและในการทำธุรกิจ

ไม่ไดม้ แี ค่คำตอบเดยี ว หลายคร้งั ทเี่ ราต้องเจอกับการตัดสินใจที่อาจจะมีผลลพั ธ์บางอย่างที่ตัวเราหรือ
ตวั ธุรกิจไม่พงึ ประสงค์ท่ีจะได้

ความสำคัญของจริยธรรมในองค์กร ก็คือการวาดเส้นท่ีจะช่วยให้เราตัดสินใจกับเรื่องยาก ๆ
(หรือเรอื่ งทค่ี ลุมเครอื ) ให้ง่ายขน้ึ

การทำธุรกิจและการเป็นเจ้าของธุรกิจ หมายความว่าคุณมีความรับผิดชอบมากกว่าแค่การ
รับเงินเดือนมาหาเลี้ยงครอบครัว คุณต้องรับผิดชอบชีวิตของพนักงาน รับผิดชอบกับเงินของลูกค้าที่
จ่ายใหก้ ับคณุ แล้วถ้าคุณเป็นบรษิ ทั ทใ่ี หญ่มากพอ คุณก็ต้องรับผดิ ชอบกับเงินผ้ลู งทนุ และกบั เศรษฐกิจ
ของประเทศดว้ ยซ้ำและเมื่อความรับผดิ ชอบพวกนสี้ ง่ั สมขนึ้ มาจากหลายฝ่าย หลายดา้ นธรุ กิจ เราก็จะ
เริ่มรู้สึกว่าการตัดสินใจในธุรกิจบางอย่างไม่ได้ง่ายดายอย่างเคยแล้ว บางครั้งการเลือกทำบางอย่างก็
หมายความว่าเราตอ้ งทำใหอ้ ีกฝ่ายเสยี ใจหรอื เสียเปรียบเปน็ ตน้

เพราะฉะนั้นสำหรับธุรกิจแล้ว หลายครั้งที่การตัดสินใจต้องคำนึงถึงมากกว่าแค่กำไรและ
รายได้ เราต้องคดิ ถงึ จรยิ ธรรมด้วย

ประโยชน์ของจริยธรรมทางธุรกิจ
ถึงแม้ว่าคำว่าจริยธรรมมีความหมายไม่เหมือนกันสำหรับแต่ละคน แต่การมีจริยธรรมทาง

ธรุ กจิ ก็เปน็ สิ่งท่ดี เี สมอ
อย่างแรกเลยก็คือเรื่องกฎหมาย แค่คุณพยายามทำธุรกิจด้วยจริยธรรมที่ดีงาม ปัญหาด้าน

กฎหมายธุรกจิ ควรจะตอ้ งเจอก็คงนอ้ ยลงไปด้วย ประโยชน์ของจรยิ ธรรมทางธรุ กิจมดี งั นี้

2

• กำลังใจของพนักงาน – การท่พี นกั งานเช่ือมัน่ วา่ ส่ิงท่ีตวั เองทำอยู่เป็นส่งิ ท่ีถกู ต้อง ก็จะทำ
ให้พนักงานมีความตั้งใจในการทำงานมาก สาเหตุหลักทีท่ ำให้พนกั งานสูญเสียกำลังใจใน
การทำงานก็คือ การรู้สึกว่างานไม่แฟร์ (ไม่ยุติธรรม) และการรู้สึกว่าการทำงานเป็นสิ่งท่ี
ผิด ถ้าเราสามารถทำธุรกจิ อยา่ งมีจริยธรรมทด่ี ไี ด้ ปญั หาดา้ นนกี้ ็จะลดนอ้ ยลง

• พนักงานลาออกน้อยลง – พนักงานที่มีกำลังใจดี ก็จะลาออกน้อยลง บางครั้งต่อให้
เงินเดือนสวัสดิการของบริษัทของเราน้อยกว่าบริษัทอื่น แต่ถ้าพนักงานเชื่อว่าบริษัทของ
เราทำสิ่งที่ถูกต้องก่อนสิ่งที่ดี พนักงานพวกนี้ก็อยากจะอยู่กับบริษัทเรามากขึ้น
(ยกตวั อยา่ งเช่น คนทชี่ อบทำงานกบั องค์กรเพ่ือสงั คม)

• ซื้อใจลูกค้า – ยุคสมัยนี้ทุกคนก็ชอบสิ่งที่ถูกต้องกันหมด พนักงานก็ชอบ ลูกค้าก็ชอบ
คงไม่มีลูกค้าคนไหนอยากซื้อสินค้ากับบริษัทที่ไม่มีจริยธรรม นอกจากจะกลัวว่าจะโดน
ร้านค้าเอาเปรียบแล้ว ลูกค้าส่วนมากก็คงไม่อยากสนับสนุนองค์กรที่เอาเงินของลกู ค้าไป
เอาเปรียบคนอื่นมากกว่าเดิม ในทางตรงข้าม ลูกค้าอยากจะเอาเงินไปให้กับบริษัทที่มี
จรยิ ธรรมดีงาม

• สร้างชื่อเสียงให้บริษัท – และจริยธรรมก็ไม่ได้จบแค่เพียงพนักงานและลูกค้า ‘ชื่อเสียง
ของบริษัท’ สามารถทำอะไรได้หลายอย่างมาก ตัวอย่างเช่นการดึงดูดนักลงทุนและ
หุ้นส่วนทางธุรกิจ หากคุณเป็นบริษัทที่ขึ้นชื่อว่ามีจริยธรรมดี ไม่ว่าบริษัทไหน ประเทศ
อะไรกอ็ ยากทำงานรว่ มกบั คณุ ท้ังนนั้

• ลดปัญหาด้านกฎหมาย – บริษัทที่มุ่งหวังแต่จะสร้างกำไรสร้างรายได้ โดยที่ไม่สนปัจจัย
อื่นๆก็จะเจอปัญหาทางด้านกฎหมายอยู่เรื่อย ๆ ไป บางครั้งก็อาจจะโดนตักเตือน โดน
ปรับเงินไม่เท่าไร แต่ในบางกรณีแล้วผู้บริหารอาจโดนจับติดคุก หรือบริษัทจะโดนฟ้อง
ล้มละลายเลยกไ็ ด้

1.1) แนวคิด ทฤษฎีจริยธรรมทางธุรกิจ
ทฤษฎีของจริยธรรมทางธรุ กิจมีอยู่หลายอย่าง บางอย่างก็ขึน้ อยูก่ ับอุตสาหกรรม บางอย่างก็

ขึ้นอยู่กับพื้นที่ บางอย่างก็ขึ้นอยู่กับวัฒนธรรม อย่างไรก็ตามทฤษฎีทางจริยธรรมที่คนดูเหมือนจะ
ยอมรับได้ดที ส่ี ดุ กค็ ือทฤษฎขี องประโยชน์ส่วนรวม

ทฤษฎีประโยชน์ส่วนรวม (utilitarianism)
ถ้าจะให้อธิบายง่ายๆ เราก็คงต้องยกตัวอย่างพวกหนัง Hollywood มาเป็นต้นครับ ทฤษฎี

ประโยชน์ส่วนรวมในหนังก็คือการที่คนหนึ่งคนเสียสละเพื่อช่วยเหลือคนกลุ่มใหญ่ เพราะจากทฤษฎี
น้ี ชวี ิตคน 1 คนมคี ่าน้อยกวา่ ชีวิตคนท้งั กลมุ่

เพราะฉะนั้นสมมุติว่าถ้าการตัดสินใจมีตัวเลือกระหว่างทำให้คน 10 คนเสียใจ กับทำให้คน
100 คนเสียใจ เราก็ควรจะเลือกตัวเลือกแรกที่ทำให้คนเสียใจน้อยที่สุด ถึงแม้ว่าจะมีคนเสียใจอยู่
เลก็ นอ้ ยบา้ งก็ตาม

แต่ทฤษฎีนี้ก็ไม่ได้สมบูรณ์แบบ ยกตัวอย่างเช่นชีวิตเด็กหนึ่งคนกับชีวิตผู้ใหญ่หนึ่งคน แบบ
ไหนสำคัญกว่ากัน แล้วชวี ิตผนู้ ำของประเทศกับชีวิตประชากรทวั่ ไปแบบไหนสำคญั กวา่ กัน

3

บรษิ ัทมหาชนหลายที่ตีคุณค่าของพนักงานไม่เทา่ กัน ไม่อย่างนนั้ บรษิ ทั ใหญ่อย่าง Facebook
คงไม่เสียเงนิ หลายลา้ นเหรยี ญเพ่ือจ้างบอดีก้ าร์ดใหม้ าร์ค ซคั เคอร์เบิรก์

ยิ่งเรามีขอ้ มลู เยอะ ยิง่ เรารเู้ ยอะขึ้น การตัดสนิ ใจก็จะเร่ิมยากข้นึ เร่ือย ๆ ในฐานะคนทำธุรกิจ
บางครั้งเราก็ ‘ตัดสิ่งยุ่งยาก’ พวกนี้ออกไปด้วยการอ้างว่าแบบนี้กำไรเยอะกว่า แบบนี้กำไรน้อยกว่า
แตก่ ารตดั สินใจแบบนี้ดจี ริงแลว้ หรอื เปล่า?

เรื่องทฤษฎีและแนวคิดทางจริยธรรมเป็นเรื่องที่ถกเถียงกันมานานหลายร้อยปีแล้ว ส่วนตัว
ผมคดิ ว่าจริยธรรม ‘ส่วนมาก’ ไมม่ อี ะไรถกู และไมม่ ีอะไรผิดเปน็ เส้นตาย เราตอ้ งดูกันเป็นกรณีต่อกรณี
(กรณีทผ่ี ดิ โดยชดั เจนก็อยา่ งเช่นสงครามโลก ฆาตกรตอ่ เนอื่ ง)

จริยธรรมทางธรุกิจ เปลี่ยนไปตามกาลเวลา
นอกจากนัน้ แลว้ คำว่าผิดกับคำวา่ ถูก กม็ ีความหมายไม่เหมือนกันขึ้นอยู่กับเวลา ยกตัวอย่าง

เช่น เมื่อหลายร้อยปีที่แล้ว การที่เราให้เงินเดือนพนักงานน้อย การจ้างแรงงานเด็ก หรือแม้แต่การมี
ทาส ก็ถอื ว่าเป็นเร่ืองทีย่ อมรับได้ของธุรกจิ

ยิ่งเราเรยี นรเู้ รอื่ งจรยิ ธรรมมากเทา่ ไร เรากย็ ง่ิ มีคำถามมากข้ึนวา่ ‘จริยธรรมคืออะไรกนั แน่’
ยกตัวอย่าง คำถามทางดา้ นจริยธรรมทางธุรกิจ ท่ีเกดิ ขน้ึ จริงกับบริษทั ทั่วโลก

• การที่บริษัทเทคโนโลยีใช้ช่องว่างของกฎหมายเพื่อหลีกเลี่ยงการเสียภาษี ถือว่าเป็นการ
กระทำทม่ี ีจรยิ ธรรมทางธรุ กจิ หรอื เปล่า

• การทบ่ี ริษทั ออกแบบมือถือไปจ้างโรงงานในประเทศจนี ผลิตมือถือ โดยทบี่ ริษทั ผลติ สินค้า
จ่ายเงินพนักงานน้อยกว่าเกณฑ์ แถมบังคับให้ทำงานเกินเวลาจนเป็นอันตรายต่อชีวิต
ถอื ว่าเปน็ การกระทำทม่ี ีจรยิ ธรรมหรือเปล่า

และการที่ผู้บริโภครับรู้ว่าบริษัทพวกนี้ทำอย่างนี้อยู่ แต่ก็ยังสนับสนุนด้วยการซื้อสินค้าของ
บรษิ ทั พวกน้ี ซ้อื หุ้นเก็งกำไรเปน็ ประจำ ถือวา่ เปน็ การกระทำทม่ี จี ริยธรรมหรอื เปล่า

โลกของเราถูกผลักดันด้วยระบบทุนนิยมก่อนเสมอ และเราจะเห็นได้ว่าบางครั้งโลกก็
เปลี่ยนไปเร็วเกนิ กวา่ ทีก่ ฎหมายและนิยามของจรยิ ธรรมของมนุษยจ์ ะตามไดท้ ัน

อย่างไรก็ตาม ทั้งคำว่ากฎหมาย คำวา่ จริยธรรม และคำว่าธรุ กิจ ก็เป็นส่ิงท่ีมนุษย์นิยามข้ึนมา
ทง้ั นัน้ ทกุ อยา่ งมขี น้ั มีตอนเปน็ ของตัวเอง และทกุ อย่างทีม่ นษุ ยส์ ามารถสรา้ งขึ้นมาได้ มนษุ ยก์ ็สามารถ
พัฒนาให้ดีขน้ึ ได้เสมอ

แนวคิด ทฤษฎี ท่ีเก่ยี วข้องกับจริยธรรมทางธรุ กจิ
ทฤษฎกี ารพัฒนาจรยิ ธรรมทางธุรกิจ ตามแนวทางของ พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตโต)

การแก้ปัญหาด้านจริยธรรม หรือการส่งเสริมให้มีจริยธรรมจะเกิดขึ้นได้ต้องมีความเข้าใจใน
สาเหตุของปัญหาใหล้ ึกและแก้ไขให้ครบวงจร คอื ตอ้ งเรียนรู้และเข้าใจถึงสิ่งที่ไมด่ ี ให้รวู้ า่ อะไรเป็นสิ่ง
ที่ไม่ดี ที่เป็นตัวกำหนดบทบาท เป็นแรงจูงใจให้คนเรากระทำ หรือแสดงออกไป เพราะอะไรทำไมถึง
ทำอยา่ งนั้น ยกตวั อย่างเชน่ ทำไมคนไทยจึงทำงานเป็นทีมไม่ได้ ทา่ นอธบิ ายว่า ปัญหาการทำงานเป็น
ทีมไม่ได้ของคนไทยมีความสัมพันธ์กับลักษณะนิสัยของคนไทย จากคำสอนในอดีตที่ว่า“ให้มีมานะ
อดทนร่ำเรียนให้สูง ต่อไปจะได้เป็นเจ้าคนนายคน” ซึ่งสะท้อนถึงลักษณะนิสัยของคนไทยเป็นผู้มี

4

“มานะ” แปลว่า ความถือตัว ถือตน ดังนั้นตัวที่จูงใจและบงการบทบาทให้คนเกิดความอดทน
พากเพียร คือ ตัวมานะเพื่อที่จะได้เป็นเจ้าคนนายคน ในทางพุทธศาสนาถือว่า มานะ เป็นตัวกิเลส
ใหญ่ มีอยู่ด้วยกัน 3 ตัว คือ ตัณหา มานะ ทิฐิ ซึ่งเป็นตัวกิเลสที่กำหนดบทบาทของคน โดยให้
ความหมายของคำทง้ั 3 คำต่อไปนี้

1. ตณั หา คือ ความอยาก ความเหน็ แก่ตัว ความอยากจะได้ อยากจะเอาเพือ่ ตัวเอง
2. มานะ คือ ความตอ้ งการใหต้ วั เดน่ อยากยง่ิ ใหญ่ ความสำคญั ตน หรือถือตนสำคญั
3. ทฐิ ิ คอื ความถอื รัน้ ในความเห็นของตน ยึดติดในความเห็น เอาความเหน็ เป็นจรงิ
ในสังคมไทยได้นำเอากิเลสฝ่ายอกุศล หรือฝ่ายชั่วนี้ มาใช้ให้เป็นประโยชน์ ทั้งนี้จะต้องใช้ให้
เป็น ใชใ้ ห้ถูกต้องจึงจะมีประโยชน์ แต่ต้องระมัดระวังผลข้างเคียง เชน่ ถา้ มีมานะในการรักษาระเบียบ
วินัยของคนในสังคม ทำให้สังคมเจริญรุ่งเรืองแล้วเกิดความลำพอง ยกตนข่มท่าน เพราะสำคัญตนวา่
ดีกว่า เหนือกว่า ยิ่งใหญ่กว่าคนอื่น แม้เป็นความสำเร็จแต่ไม่ได้เกิดจากเหตุผลที่เห็นด้วยปัญญา แต่
เป็นไปด้วยแรงกิเลส จึงกล่าวได้ว่า สิ่งที่ทำนั้นดี แต่คนทำกลับได้ชื่อว่า เป็นคนชั่วดังนั้นเมื่อเข้าใจถึง
สาเหตุของปัญหาที่เกิดขึ้นแล้ว ก็มาสร้างเสริมจริยธรรมด้วยการบูรณาการวิธีการแก้ปัญหาให้มี
ความสัมพันธ์กับปัญหาอย่างถูกต้อง คือ จับให้ถูกจุด หมายความว่า จับจริยธรรมตัวแกนหรือตัวนำ
ของเร่อื งน้นั ๆ แล้วสง่ เสริมจริยธรรมนั้นอันเดียวจะสามารถโยงไปแก้ปัญหาได้หลายอย่าง เช่น ถ้าจะ
ทำงานต้องฝึกตนเองให้มีนิสัยรักงาน เมื่อจะทำงานใดก็จะรักงานที่ทำ แล้วสิ่งที่ตามมา คือ ความ
ขยันหมั่นเพียร ความมีระเบียบวินัย ความอดทน ความตรงต่อเวลา มีสมาธิอยู่กับการงาน ทำให้
ทำงานอย่างมีความสุขเมื่อจะพัฒนาจริยธรรมจะต้องมีการฝึกฝนและปฏิบัติด้านจริยธรรมอย่างครบ
วงจร หรือเรยี กวา่ ทำอย่างบรู ณาการ เช่น ตวั อย่างการแสดงออกโดยเสรีในสงั คมไทย ที่มักกล่าวอ้าง
ถึงความเป็นประชาธิปไตย จนเกิดการละเมิดทำใหเ้ กดิ ความเดือดร้อนและเข้าข่ายดหู มิ่นผู้อ่ืนให้ได้รับ
ความเสียหายทั้งช่ือเสียงและทรัพย์สิน ตามที่เป็นข่าวทางสื่อมวลชนต่าง ๆ ได้มีการนำเสนอ
พฤติกรรมดังกล่าวถือได้ว่าเป็นการแสดงออกโดยเสรีอย่างขาดจริยธรรม เพราะไม่มีความรับผิดชอบ
ต่อการกระทำของตนเองที่ทำให้ผู้อื่นได้รับความเดือดร้อน หรือได้รับความเสียหายการพัฒนา
จริยธรรมในเรื่องน้ีต้องใหก้ ารเรยี นรู้ทีถ่ ูกต้องถงึ เสรีภาพในการแสดงออก คือต้องรจู้ ุดมุ่งหมายของการ
แสดงออกเป็นไปเพื่อที่ต้องการแสวงหาความจริง ความถูกต้อง อย่างมีเหตุมีผล จึงต้องรู้จักรับฟัง
ความคดิ เห็นของคนอ่ืนด้วย เปน็ การแลกเปลย่ี นความรู้ ความคิดเห็นใหไ้ ปสคู่ วามร้จู ริง ได้สิ่งที่ถูกต้อง
และบรรลุเป้าหมายรว่ มกนั ดังนั้นถ้าคนในสังคมมกี ารแสดงออกอย่างเสรีท่ีถูกต้อง ก็จะเป็นสังคมท่มี ี
ระเบียบวินัย คนในสังคมจึงจะต้องมีการฝึกฝนตนให้มีระเบียบวินัย อยู่ในกฎเกณฑ์กติกา ซึ่งจะเป็น
เครื่องควบคุมกำกับให้รู้จักการยับยั้งช่างใจในขอบเขตของการแสดงออกที่พอดี นอกจากนี้สังคมที่มี
การแสดงออกอย่างเสรีทุกคนจะต้องมีความรบั ผิดชอบต่อการกระทำของตนเองให้มากดว้ ย มิฉะน้ันก็
จะถกู ฟอ้ งรอ้ งดำเนนิ คดีตามกฎหมายบ้านเมือง เมอ่ื มกี ารกระทำท่ีละเมดิ ต่อผู้อนื่ หรือละเมิดต่อสังคม
องคก์ รธุรกิจทปี่ ระกอบด้วยเจ้าของกจิ การ ผ้ถู ือหุน้ ประธานบรษิ ทั คณะกรรมการบริษัทผ้เู ปน็ หุน้ ส่วน
ผู้บริหาร ตลอดจนผู้ปฏิบัติงานภายในองค์กรธุรกิจทุกระดับ ได้มีความสัมพันธ์ทั้งเรื่องงานและเรื่อง
ส่วนตัว ที่มีความเป็นมิตร มีความปรารถนาดีต่อกัน ดังนั้นองค์กรธุรกิจจึงต้องมีการเสริมสร้างและ
พฒั นาทางด้านจรยิ ธรรมองค์กร เพ่อื ประโยชน์สุขของทกุ คนท่ีอยรู่ ่วมกัน การพัฒนาจริยธรรมสามารถ

5

นำหลักการและแนวคิดทฤษฎีดังได้กล่าวแลว้ ข้างต้นมาพัฒนาให้เป็นข้อประพฤติปฏิบัติของบุคลากร
ในองค์กร ดังน้ี

1. มีการจดั ทำข้อประพฤติปฏบิ ัตทิ างจริยธรรมของบุคลากรที่ดำรงตำแหน่งในแต่ละระดับให้
มีความเหมาะสม

2. กำหนดเปน็ นโยบายและระเบยี บข้อบงั คับในการประพฤตปิ ฏิบัติของบคุ ลากรทุกคน
3. จัดตั้งคณะกรรมการในการกำกับดูแล ส่งเสริมและควบคุมการประพฤติปฏิบัติของ
บุคลากรทุกคนให้สอดคลอ้ งกับขอ้ กำหนดทางจรยิ ธรรมขององค์กร
4. จัดกิจกรรมที่ส่งเสริมและพัฒนาคุณธรรมจริยธรรมแก่บุคลากรภายในองค์กรอย่าง
สม่ำเสมอและต่อเนอื่ งทุกปี เชน่ จดั อบรม สัมมนาใหค้ วามรู้ แลกเปล่ียนเรียนรู้ระหว่างกนั โดยใช้หลัก
ศาสนาเปน็ พน้ื ฐานและนำทาง
5. มีการตรวจสอบความเหมาะสมของข้อประพฤติปฏิบัติเป็นระยะ ๆ ให้ทันสมัย ทันต่อ
สถานการณแ์ ละความเปล่ยี นแปลงท่ีเกิดขึ้น โดยคำนึงถงึ ความถกู ต้องดงี าม
6. สร้างบรรยากาศความมีจริยธรรมภายในองค์กร โดยผู้บริหารเป็นแกนนำหลักให้
ความสำคัญอยา่ งจริงจงั และดำรงตนเป็นแบบอยา่ งท่ีดีแกบ่ ุคลากร
7. เชื่อมความสัมพันธ์กับองค์กรภายนอก โดยร่วมมือกันกำหนดและสร้างบรรยากาศการ
บริหารงานธุรกิจด้วยคุณธรรมจริยธรรม เช่น จัดประกวดองค์กรธุรกิจที่มีคุณธรรมจริยธรรมเพื่อ
กระตุ้นและจูงใจให้นักธุรกิจ ผู้บริหารองค์กรธุรกิจได้ตระหนักถึงการดำเนินธุรกิจอย่างมีคุณธรรม
จริยธรรม
8. ฟื้นค่านิยมดั้งเดิมของคนไทย “เคารพและยกย่องคนดี” ล้างค่านิยมปัจจุบัน “ยกย่องคน
รวย คนมีอำนาจ”

ทฤษฎีเกี่ยวกบั จริยธรรมทางธรุ กจิ เรือ่ งบทบาทหนา้ ท่ขี องผู้บรหิ ารทด่ี ีในองค์กร
สุรศักดิ์ ใจเย็น รองผู้จัดการใหญ่ทรัพยากรบุคคล บริษัทสยามนิสสัน ออโตโมบิล จำกัด

ประเทศไทย ได้กล่าวถึงภาพรวมของหน้าที่ผู้บริหารที่ประสบความสำเร็จต้องมีคุณสมบัติพื้นฐาน
4 ประการ ดังนี้

1. การมีพันธะผูกพันต่องาน (Commitment) หมายถึง ผู้บริหารที่ดีต้องมีความมุ่งม่ัน
สามารถผูกประสานตัวเองให้เข้ากับงานและหน้าที่ความรับผิดชอบของตนเองได้เป็นเบื้องแรก
โดยการมีพันธะผูกพันต่องานนี้ประกอบไปด้วย ความผูกพันกับเป้าหมายของตนเอง หน่วยงาน
หวั หนา้ ลูกน้อง หน้าทีก่ ารงาน องคก์ ร เพอ่ื นรว่ มงาน ลกู ค้า สังคมรอบขา้ งและประเทศชาติ

2. ความสม่ำเสมอในการแสดงตน (Consistency) หมายถึง ผู้บริหารจะต้องเป็นแบบอย่างท่ี
ดีของทีมงาน คนในองค์กรมกั จะแยกไม่ออกระหวา่ งภาพขององค์กรกับภาพของตัวผู้บรหิ ารดงั นั้นหาก
จะใหค้ นในองคก์ รมีความเช่ือม่ันกับองค์กร ผูน้ ำ หรอื ผบู้ ริหารองค์กรต้องสรา้ งความมั่นใจและศรัทธา
กบั ทีมงานก่อนเป็นลำดับแรก ความมั่นคงและแนว่ แน่ของผู้บรหิ ารต้องแสดงออกไดท้ ้ังในด้านสติและ
สมั ปชัญญะ

3. ความสามารถในการเผชิญกับสถานการณ์ (Complexity) หมายถึง เมื่อผู้บริหารที่ดีต้อง
เผชิญกับสถานการณ์ต่าง ๆ จะต้องสามารถเป็นผู้นำหลักขององค์กรที่จะชี้นำทิศทางของทีมงาน

6

ซึ่งแสดงให้เหน็ ว่าผูน้ ำท่ีดีสามารถเผชิญหนา้ กับสถานการณ์ตา่ ง ๆ ที่เกิดขึ้นได้ ความสามารถที่สำคัญ
ในแง่นี้ขององค์กรคือ ความสามารถในการแก้ปัญหา ความสามารถในการจัดลำดับความสำคัญของ
งาน ซึ่งนำไปสู่การกำหนดทิศทางนโยบายที่จะทำให้คนในองค์กรสามารถปฏิบัติงานได้สอดคล้องกับ
สภาวการณจ์ ริง

4. ความเชื่อถือได้ (Creditability) หมายถึง การแสดงออกของผู้บริหาร ทั้งการกระทำและ
คำพูดจะต้องตรงกัน เช่น อดีตผู้นำประเทศ คือ พลเอกชาติชาย ชุณหวัณ อดีตนายกรัฐมนตรีของ
ประเทศไทยเมอ่ื คร้ังเรืองอำนาจ ไดก้ ลา่ ว อมตวลวี า่ “กอ่ นพูดเราเปน็ นายของคำพดู หลังพดู คำพูดจะ
เป็นนายเรา” วลีนี้ได้สร้างประสบการณ์และการเรียนรู้ให้กับคนหลายคน เพราะความเป็นผู้บริหาร
หรือผู้นำทดี่ ตี ้องเปน็ คนทมี่ ีบารมี การทบี่ ารมีจะเกิดขนึ้ ในแตล่ ะบุคคล คอื การเป็นคนท่ีเชอื่ ถือได้ ดังมี
ตัวอย่างสำคัญในสมัยหลังรัฐประหารของคณะรักษาความสงบเรียบร้อยแห่งชาติ (รสช.)
พลเอกสุจินดา คราประยูร เป็นบุคคลหนึ่งในคณะ (รสช.) ได้เคยประกาศไว้ว่าจะไม่รับตำแหน่งใด ๆ
ทางการเมอื ง แตแ่ ลว้ กลับเข้ารับตำแหน่งจนเป็นทมี่ าของวาทะ “เสียสตั ยเ์ พื่อชาติ”

ทฤษฎีจริยธรรมธรุ กิจประเภทต่าง ๆ มีอะไรบา้ ง
ทฤษฎีจริยธรรมทางธุรกิจเป็นรากฐานของพฤติกรรมและการตัดสินใจที่ยอมรับได้ใน

สภาพแวดล้อมการทำงาน สำหรับมืออาชีพบางคนค่านิยมทางธุรกิจของพวกเขาอาจทำงานคู่ขนาน
กบั หลกั ปฏิบัติทางศาสนาของพวกเขา จรรยาบรรณวิชาชีพสว่ นใหญต่ ง้ั อยบู่ นแนวคิดของการทำสิ่งท่ีดี
ที่สุดสำหรับกลุ่มและมุ่งเน้นไปที่ความถนัดด้านคุณธรรมของการกระทำมากกว่าผลลัพธ์ ทฤษฎี
จรรยาบรรณธุรกิจหลักสามประการ ไดแ้ ก่ ทฤษฎี deontological, ประโยชนน์ ิยมและทฤษฎีบรรทัด
ฐาน หนึ่งในอิทธิพลที่ใหญ่ที่สุดของหลักการทางจริยธรรมทางธุรกิจที่ทันสมัยคือทฤษฎี Kantian ซึ่ง
เป็นประเภทของทฤษฎบี รรทดั ฐาน

ทฤษฎเี กย่ี วกับพฤติกรรมตามหลักจริยธรรมระบวุ า่ พฤตกิ รรมที่มจี รยิ ธรรมควรเป็นไปตามชุด
ของกฎหรือหลักการที่กำหนดไว้ในสถานการณ์ทุกประเภท แม้ว่าผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นจริงตามหลักการ
ทางศีลธรรมที่จัดตั้งขึ้นอาจแตกต่างกันไป แต่ผลลัพธ์ไม่ได้ตัดสินว่าการกระทำนั้นมีจริยธรรมหรือไม่
ยกตัวอย่างเช่นตามทฤษฎีของ deontological มันจะผิดจรรยาบรรณอยู่เสมอแม้ว่าการโกหกจะ
ป้องกนั ผลร้ายเชน่ การตาย

การใช้ประโยชน์เป็นแนวคิดที่การดำเนินธุรกิจควรคำนึงถึงผลที่จะเป็นประโยชน์ต่อผู้คน
จำนวนมากที่สุด เท่าที่ทฤษฎีจริยธรรมทางธุรกิจมีความกังวลมันเป็นสิ่งหนึ่งที่อาจเปิดรับความ
แตกต่างในการตีความมากมาย ตัวอย่างเช่นในการค้าระหว่างประเทศผลที่ตามมาของการตัดสินใจ
กำหนดภาษีอาจเป็นประโยชน์ต่อกลุ่มคนในด้านใดดา้ นหนึ่งของการทำธุรกรรม นอกจากนี้อาจเปน็ ท่ี
ถกเถียงกันว่าการตัดสินใจครั้งต่อไปอาจเป็นประโยชน์ต่อผู้คนจำนวนมากที่สุดในระยะสั้น แต่เป็น
อันตรายต่อคนจำนวนมากในระยะยาว

ทฤษฎีของนอร์มกล่าวว่ามาตรฐานการปฏิบัติทางศีลธรรมบางอย่างควรจะตามมาด้วยกลุ่ม
ทั้งหมด รูปแบบการปฏิบัติที่ยอมรับได้มักจะถูกกำหนดไว้สำหรับสถานการณ์ที่มีความหลากหลาย
ตัวอย่างสำคัญของทฤษฎีบรรทัดฐานในโลกธุรกิจคือแนวคิดของคู่มือพนักงานหรือจรรยาบรรณของ

7

องค์กร สิ่งเหล่านีม้ ักจะให้กรอบสำหรับวิธีที่พนกั งานควรตอบสนองและประพฤติตนในสถานการณ์ท่ี
กำหนดโดยมกี ารเบี่ยงเบนจากรหัสทำใหเ้ กดิ การลงโทษทางวนิ ยั

จรยิ ธรรมทางธุรกิจ มีความสำคญั อยา่ งไร?
วัตถุประสงค์หลักของ จริยธรรมทางธุรกิจ คือ เพื่อให้แน่ใจว่าภายในองค์กรมีทัศนคติทาง

ศีลธรรมที่สอดคล้องกัน ตั้งแต่ระดับผู้บริหารไปจนถึงพนักงานใหม่ ช่วยให้มั่นใจได้ว่าทุกคนจะได้รับ
การปฏิบัติด้วยความเคารพ ยุติธรรม และซื่อสัตย์ ซึ่งสิ่งสำคัญที่สุดของการมีจริยธรรมทางธุรกิจ คือ
ช่วยให้ธุรกิจดำเนินไปภายใต้ขอบเขตของกฎหมาย และเพื่อให้แน่ใจว่าทุกคนในองค์กรจะไม่ไปก่อ
อาชญากรรมหรอื สรา้ งความเดอื ดรอ้ นทงั้ ตอ่ พนกั งานกนั เอง ลูกค้า ผู้บรโิ ภครายเลก็ และรายใหญ่ หรือ
บุคคลอนื่ ๆ

1. ภาพลกั ษณ์ขององค์กร
องค์กรที่มีจริยธรรมทางธุรกิจช่วยสร้างความไว้วางใจระหว่างองค์กรกับผู้บริโภคได้ ซ่ึง

หมายถึงองค์กรของคุณมีภาพลักษณ์ที่ดีในสายตาและความรู้สึกของผู้บริโภค หากผู้บริโภครู้สึกว่า
ธุรกิจมีความน่าเชื่อถือหรือไว้วางใจได้ พวกเขาก็มีแนวโน้มที่จะเลือกธุรกิจของคุณมากกว่าของ
คแู่ ข่ง ธุรกิจบางแหง่ ยังเลอื กใช้จริยธรรมทางธุรกิจบางประการเป็นเครื่องมือทางการตลาด โดยเฉพาะ
อย่างยิ่งหากพวกเขาตัดสินใจที่จะเน้นประเด็นทางสังคมที่กำลังเป็นที่นิยม การใช้ประโยชน์จาก
จรยิ ธรรมทางธรุ กจิ อยา่ งชาญฉลาด สามารถสง่ ผลต่อภาพลกั ษณอ์ งค์กรโดยรวมไปในทางท่ีดีขึ้นได้

2. ดงึ ดูดนกั ลงทุน
ภาพลักษณ์ของการเป็นธุรกิจที่มีจริยธรรม ยังเป็นที่สนใจของนักลงทุนและผู้ถือหุ้นได้อย่าง

มากอีกดว้ ย พวกเขามแี นวโน้มที่จะนำเงินมาลงทุนกับบริษทั ท่ีมจี ริยธรรมทางธุรกิจ ซ่ึงการปฏิบัติตาม
แนวทางจริยธรรมมาตรฐานและการใช้ประโยชน์จากสิ่งเหล่าน้ีอย่างเหมาะสม อาจเป็นเส้นทางสู่
ความสำเร็จของธรุ กิจได้เชน่ กนั

3. พนักงานพึงพอใจ
การปฏิบัติตามจรยิ ธรรมทางธุรกิจยงั ส่งผลดตี อ่ พนักงานและการดำเนนิ งานของธุรกิจ อีกท้ัง

ยังดึงดูดผู้มีความสามารถให้มาเป็นส่วนหนึ่งในการทำงานร่วมกับองค์กรของคุณ เพราะพนักงานไม่
เพียงชื่นชมนายจ้างที่ใส่ใจต่อสังคมเท่านั้น แต่ยังมองว่าพวกเขาอยู่ในธุรกิจประเภทหนึ่งที่จะทำเพ่ือ
ประโยชนส์ งู สดุ ของพนักงานด้วยเช่นกนั ทำใหพ้ นักงานมีความภักดแี ละอยากทมุ่ เททำงานเพ่ือองค์กร
มากข้นึ ลดอัตราการลาออกซ่ึงชว่ ยลดตน้ ทนุ เรอื่ งการสรรหาบุคลากรใหม่ได้

4. งานมีคุณภาพ
เมื่อทุกคนในองค์กรปฏิบัติตามจริยธรรมทางธุรกิจ ผู้จัดการหรือหัวหน้างานมีแนวโน้มที่จะ

ปฏิบตั ติ ่อพนักงานภายใต้บังคับบัญชาเปน็ อยา่ งดี เป็นผลใหท้ มี มแี นวโน้มทจ่ี ะทำตามผูน้ ำของพวกเขา
มากขึ้น ซึ่งจะช่วยลดปัญหาด้านระเบียบวินัยและความไว้วางใจที่มีต่อผู้จัดการหรือหัวหน้างานของ
พวกเขา เมื่อพนกั งานในองค์กรของคุณมีทัศนคติท่ีดที ั้งต่องานและต่อบุคคลท่ีพวกเขาทำงานร่วมด้วย
แน่นอนยอ่ มส่งผลต่อคณุ ภาพของงานท่ีออกมาไปในทางท่ดี ีมคี ณุ ภาพ

8

ตัวอย่าง จรยิ ธรรมทางธุรกจิ ในทท่ี ำงาน
วิธีการที่บริษัทจะสื่อสารเกี่ยวกับแนวปฏิบัติจริยธรรมทางธุรกิจ คือผ่านทาง “จรรยาบรรณ

บริษัท” ซึ่งบริษัทจะกำหนดเป็นมาตรฐานของบริษัทและของพนักงานทุกคนให้ถือปฏิบัติตาม
จรรยาบรรณของบริษัท และตอ้ งทำความเข้าใจแนวคิดเหลา่ นั้นแลว้ นำไปใช้กับการดำเนินธุรกิจในแต่
ละวัน ตวั อย่างจรยิ ธรรมทางธุรกิจในที่ทำงานบางประการ เชน่

1. รายงานพฤตกิ รรมทผี่ ดิ จรรยาบรรณ
หากพนักงานสังเกตเห็นพฤติกรรมใดที่ผิดจรรยาบรรณในที่ทำงาน พวกเขาควรมีช่องทางใน

การรายงานพฤติกรรมดังกล่าว ซงึ่ บริษทั มหี นา้ ทจี่ ดั หาช่องทางในการรายงานพฤติกรรมเหลา่ นั้น และ
ออกแบบในลักษณะที่ป้องกันอนั ตรายให้กบั พนักงานผู้รายงานโดยไม่ต้องกลัวผลกระทบที่อาจเกิดข้ึน
ตามมา

2. มีความโปร่งใส
ความโปร่งใสและการสื่อสารทีช่ ดั เจนเป็นสิ่งสำคัญของการมีจริยธรรมทางธุรกจิ ธุรกิจที่ไม่มี

ความโปร่งใส ไม่พูดความจริงกับผู้บริโภค อาจทำลายความไว้วางใจและส่งผลกระทบต่อธุรกิจอย่าง
ร้ายแรงได้ หากบริษัทเผชิญวิกฤตกับสาธารณะ บริษัทก็ควรเรียกประชุมร่วมกับพนักงานของตนและ
จัดการปัญหาอย่างตรงไปตรงมา สิ่งสำคัญคือ ต้องอธิบายสถานการณ์ตามความเป็นจริงเพื่อหาทาง
คลคี่ ลาย รว่ มกัน นำเสนอแนวทางแกไ้ ข และยอมรบั คำวิจารณด์ ว้ ยความถอ่ มตน

3. ให้ความสำคัญกบั ความต้องการของลูกคา้ เปน็ อนั ดบั แรก
บริษัทควรสร้างวัฒนธรรมในการทำงานให้กับพนักงาน โดยคำนึงถึงความต้องการของลูกค้า

เป็นอันดับแรก ตัวอย่างเช่น หากลูกค้ากำลังมองหาผลิตภัณฑ์ที่ตรงกับความต้องการ สิ่งสำคัญของ
พนักงานคือ ต้องจัดหาผลิตภัณฑ์ที่ดีที่สุดและตรงกับความต้องการให้กับพวกเขา แทนที่จะพยายาม
ขายหรือกระตุ้นให้พวกเขาซื้อผลิตภัณฑ์อื่นที่ไม่ตรงตามความต้องการ แต่อย่างไรก็ตามสิ่งสำคัญคือ
ต้องตรวจสอบให้แน่ใจว่าความต้องการของลูกค้านั้นไม่ได้ส่งผลให้พนักงานต้องปฏิบัติอย่างผิด
จรรยาบรรณโดยไม่ได้ตั้งใจ เช่น ให้พนักงานทำงานล่วงเวลาเกินกว่าที่กฎหมายกำหนด ให้พนักงาน
อดทนต่อการถกู ละเมดิ จากลูกค้า เปน็ ตน้

4. เคารพขอ้ มูลลูกคา้
ธรุ กิจจำนวนมากหรือแทบจะทุกธรุ กิจต้องมีการเก็บรวบรวมข้อมลู สว่ นตัวของลูกค้า ไม่ว่าจะ

เป็นข้อมูลการชำระเงิน ข้อมูลสุขภาพ หรือข้อมูลการทำงาน บริษัทต้องมีการรักษาความปลอดภัย
และปกป้องข้อมูลของลูกค้าอย่างเข้มงวด โดยเฉพาะธุรกิจโรงพยาบาล หากเจ้าหน้าที่แบ่งปันข้อมูล
ผ้ปู ว่ ยสภู่ ายนอกไมว่ า่ ทางใดก็ตาม ไม่เพียงแต่เปน็ การดูหม่ินความเป็นสว่ นตัวของผู้ป่วยเท่าน้ัน แต่ยัง
อาจทำให้โรงพยาบาลเสี่ยงต่อการละเมิดกฎข้อบังคับของ HIPAA หรือระบบรักษาข้อมูลตาม
มาตรฐานสากล เพื่อการปกป้องเวชระเบยี นของบุคคลและขอ้ มลู สุขภาพส่วนบคุ คล

5. ถูกตอ้ งตามกฎหมาย
จรรยาบรรณทางธุรกิจยังรวมถึงการปฏิบัติตามข้อบังคับทางกฎหมายด้วย อย่างเรื่องภาษี

ความปลอดภยั ของลูกจ้าง หรือเป็นไปตามกฎหมายแรงงาน บริษัทท่ีดำเนนิ กจิ การภายใต้ขอบเขตของ
กฎหมาย มคี วามนา่ เชื่อถือและยังสามารถสรา้ งชื่อเสยี งในเชิงบวกทแี่ ขง็ แกรง่ ในฐานะนายจ้าง ซึ่งอาจ
ดึงดดู ลูกจ้างมากฝีมือใหม้ าร่วมงานกับบริษัทของคณุ ได้อีกดว้ ย

9

8 องค์ประกอบหลักของจรยิ ธรรมทางธุรกิจ
อย่างที่เราได้เขียนไปข้างต้นว่า แนวปฏิบัติของจริยธรรมทางธุรกิจ บริษัทจะกำหนดเป็น

มาตรฐานผ่านทาง “จรรยาบรรณบริษัท” ซึ่งแต่ละบริษัทก็จะมีการเขียนรายละเอียดที่แตกต่างกัน
ออกไป แต่ส่วนใหญ่จะตั้งอยู่บนพ้ืนฐานของ 8 องค์ประกอบหลักท่เี ราจะอธิบายดังต่อไปนี้

1. ความเคารพ (Respect)
ในฐานะผู้ประกอบการที่สร้างธุรกิจคุณต้องเคารพตัวเอง คนรอบข้าง และควรอยู่ท่ามกลาง

ผู้คนที่น่าเคารพด้วยเช่นกัน การที่พนักงานของคุณจะทำงานได้ดีเท่าที่พวกเขาจะทำได้ พวกเขาก็
ต้องการการฝึกสอน การฝึกอบรม และการชี้แนะทิศทางการทำงาน ซึ่งถือเป็นการให้ความเคารพซึ่ง
กันและกันอีกทางหนึ่ง หากหลีกเลี่ยงได้อย่าจ้างหรือทำธุรกิจกับคนที่คุณไม่เคารพหรือไม่เคารพคุณ
เพราะคนเหล่านี้มีโอกาสที่จะไม่เคารพเพื่อนรว่ มงาน ลูกค้า หรือแม้แต่การเคารพตัวของเขาเอง และ
ในกรณีที่ความเคารพที่เคยมีให้กันลดน้อยลงไป ให้พยายามอย่างเต็มที่เพื่อสร้างความเคารพซึ่งกัน
และกันขึ้นมาใหม่ แต่หากไม่สามารถสร้างมันขึ้นมาใหม่ได้อีกต่อไป ก็ควรปล่อยให้บุคคลนั้นไปจาก
ธุรกจิ ของคุณ

2. ให้เกียรติ (Honor)
แน่นอนว่าพื้นฐานของจริยธรรมที่ดีคือการเป็นคนดี ควรให้ความสนใจเป็นพิเศษกับบุคคลท่ี

เป็นตัวอย่างที่ดีในการทำสิ่งที่ถูกต้องตามจิตวิญญาณขององค์กรคุณ จะเห็นได้ว่าเมื่อมีพนักงาน
ประสบความสำเร็จในหนา้ ทีก่ ารงานของพวกเขา บริษัทส่วนใหญ่มักแสดงความขอบคุณต่อพวกเขาที่
ได้แสดงพฤติกรรมเป็นแบบอย่างและเป็นผู้ที่เสียสละในนามขององค์กร คนเหล่านี้คือคนที่ช่วยให้
องค์กรคณุ ประสบความสำเรจ็ คณุ ต้องแสดงความขอบคุณและให้เกียรติการมีสว่ นรว่ มของพวกเขาท้ัง
ตอ่ สาธารณะและทำเปน็ การสว่ นตวั ด้วย

3. ความซ่ือสตั ย์ (Integrity)
ห้ามโกหก ห้ามขโมย ห้ามโกง ไม่อยากให้ผู้อื่นปฏิบัติต่อตัวเองอย่างไรก็จงอย่าเป็นคนแบบ

นั้น ห้ามจ้างหรือพยายามรักษาบุคคลที่ไม่มีความซื่อสัตย์ไว้ในองค์กรของคุณ เพราะพนักงาน ลูกค้า
และผู้ขายรายอื่นจะเกิดความไม่ไว้วางใจในธุรกิจของคุณ จนในที่สุดพวกเขาอาจไม่ไว้วางใจในตัวคณุ
ด้วยเช่นกัน องค์กรควรวางแนวทางเพื่อตรวจสอบพฤติกรรมที่อาจผิดจรรยาบรรณ มันอาจนำมาซึ่ง
ผลประโยชน์หรอื รายไดอ้ ย่างรวดเร็ว แต่มักจะไม่ก่อใหเ้ กดิ ประโยชน์ในระยะยาว

4. มงุ่ เน้นทลี่ ูกค้า (Customer focus)
ธุรกิจจะไม่เป็นธุรกิจหากไม่มีลูกค้า อีกทั้งธุรกิจต้องผลิตสิ่งที่ลูกค้าต้องการและพร้อมจะ

จ่ายเงินเพื่อให้ได้สิ่งนั้นด้วย การให้ความสำคัญกับลูกค้าของคุณเป็นการย้ำถึงความรับผิดชอบที่คุณ
ควรมีต่อตลาด การมุ่งเน้นไปที่บุคคลเหล่านี้จึงเป็นส่วนหนึ่งของความรับผิดชอบทางจริยธรรมทาง
ธุรกิจดว้ ย เพราะในท้ายท่ีสุดการตดั สินใจของคุณย่อมส่งผลกระทบต่อผู้คน นกั ลงทุน คูค่ ้า และลูกค้า
ของคณุ ด้วยไม่ทางใดกท็ างหนึ่ง

5. ม่งุ เน้นที่ผลงาน (Results-oriented)
องค์กรที่ดีมจี ริยธรรมผลลัพธ์ควรเปน็ มากกวา่ ตัวเลข ผู้ประกอบการที่แท้จริงต้องมุง่ เน้นไปที่

ผลลัพธ์ของงาน(ผลงาน) และทำงานเพื่อให้บรรลุผลลัพธ์ที่เป็นไปตามค่านิยมของบริษัท โดยผลลัพธ์
นั้นควรอยู่ในบริบทของการพัฒนาสิ่งที่ลูกค้าต้องการ การผลิต และการส่งมอบในราคาที่ยุติธรรมกบั

10

ทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องกับธุรกิจผู้จัดการที่ดีควรตั้งผลลัพธ์ของงานที่คาดหวังให้ชัดเจน จากนั้นสนับสนุน
พนักงาน คอยให้ข้อเสนอแนะเกี่ยวกับการปฏิบัติงาน และช่วยให้พวกเขาบรรลุผลลัพธ์เหล่านั้นไป
ด้วยกัน

6. ความเสี่ยง (Risk)
องค์กรที่มีจริยธรรมทางธุรกิจไม่ได้หมายความว่าคุณกลัวที่จะทำในสิ่งที่ผิด แต่เป็นองค์กรที่

พร้อมจะรับมือกับความเสี่ยงต่างๆในการดำเนินกิจการให้เติบโตไปข้างหน้า องค์กรเหล่านั้นจะไม่ยึด
ติดกับเส้นทางเดิม ๆ หรือเส้นทางที่คิดว่าปลอดภัยเสมอไป แต่พวกเขาจะพยายามคิดนอกกรอบ
พยายามสร้างสรรค์หรือทำส่ิงใหม่ ๆ ซึ่งบริษัทที่มีจริยธรรมทางธุรกิจยงั สามารถดึงดูดพนักงานทีเ่ ต็ม
ใจพร้อมรับความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นจากการทำงานได้ด้วย และองค์กรเองก็ต้องคอยดูแล ให้กำลังใจ
สนบั สนุน และใหร้ างวัลแก่พวกเขาสำหรบั การทำงานท่มี ีความเสีย่ งน้นั

7. แรงผลักดนั (Passion)
องค์กรที่ดีมักประกอบด้วยผู้คนที่มีแรงผลักดันหรือมีแพชชันในสิ่งที่พวกเขากำลังทำอยู่

โดยพวกเขาจะเชื่อว่างานและความพยายามของพวกเขา สามารถสร้างความเปลี่ยนแปลงหรือความ
แตกต่างได้ เพราะหากองค์กรไม่เป็นส่วนหนึ่งในการสร้างแรงผลักดันหรือแพชชันของการทำงาน
พนักงานก็อาจไม่กระตือรือร้น หรือใช้ความพยายามเพียงเล็กน้อย มาทำงานรับเงินและกลับบ้านไป
ซึ่งอาจทำให้เสียสภาพแวดล้อมที่ดีในการทำงาน หรืออาจเป็นตัวอย่างที่ไม่ดีให้กับเพื่อนร่วมงานคน
อื่น ๆ

8. ความมานะ (Persistence)
ความมานะ อดทน พยายาม ถือเป็นคุณสมบัติที่สำคัญในการทำงานต่าง ๆ การยังคงตั้งใจ

ทำงานต่อไปแมว้ ่าผลลัพธ์ท่ีออกมาจะยังไมเ่ ป็นไปตามที่คาดหวังไว้ อย่างเช่นการถูกปฏิเสธจากลูกค้า
หรือแม้แต่การถูกตำหนิจากหัวหน้างาน เพราะการที่พวกเขายังคงทำงานต่อไปมักเชื่อมโยงกับการมี
แรงผลักดันหรือมีแพชชันในสิ่งที่พวกเขากำลังทำอยู่ และการมีความเชื่อมั่นในองค์กรของพวกเขา
น่นั เอง คุณในฐานะผู้นำตอ้ งใช้เวลาและความพยายามพดู คุยกับทีมของคุณเก่ียวกบั ความสำคัญของสิ่ง
เหล่านี้พนักงานที่มีความมานะมักมีความพยายามทำงานหนักขึ้น ยังคงพร้อมรับความเสี่ยง พวกเขา
ทำงานด้วยเกียรติและความซื่อสัตย์ที่มีต่อองค์กร พวกเขาให้ความสำคัญกับความต้องการของ
ลูกคา้ และจะยังคงไม่หยดุ ทำจนกวา่ จะบรรลุเป้าหมายหรือผลลพั ธท์ ค่ี าดหวังไว้

รูปที่ 1 8 องค์ประกอบหลกั ของจริยธรรมทางธุรกจิ

11

จริยธรรมกบั กฎหมาย
บางการกระทำคุณอาจจะรู้สึกว่าเป็นเรื่องที่ผิด หรือบางการกระทำกลับถูกกฎหมายแต่ไม่

ถูกต้องตามหลักจริยธรรม ในเรื่องของกฎหมายทุกคนย่อมรู้ดีว่า หากกฎหมายไม่ได้เขียนหรือไม่ได้
บัญญตั ไิ ว้ว่าเป็นความผิด การกระทำนั้นก็ไม่ผิดตามกฎหมาย และบางการกระทำอาจจะยังไม่ผิดตาม
กฎหมายจนกว่าศาลจะเป็นผู้ตัดสินอีกด้วย แต่การกระทำที่ผิดจริยธรรมหรือจรรยาบรรณของบริษทั
นั้นเป็นเรื่องที่คุณสามารถรู้ได้ด้วยตัวคุณเองว่าเป็นเรื่องที่ผิดจริยธรรมหรือจรรยาบรรณของบริษัท
นอกจากนี้กฎหมายอาจมีความคลุมเครือมากกวา่ จรยิ ธรรม หลายครั้งที่ยากจะสรุปได้ว่ากฎหมายนี้มี
ผลบังคับใช้อย่างไร หรือควรนำไปใช้อย่างไร อาจไม่ชัดเจนว่าเจตนารมณ์ดั้งเดิมของกฎหมายนี้คือ
อะไร หรือท่ีเรยี กวา่ การตคี วามกฎหมาย ท่นี ักกฎหมายด้วยกันเองกอ็ าจตีความกันไปคนละแบบ

สรุป
เอกสารจริยธรรมทางธุรกิจที่พบบ่อยในธุรกิจต่าง ๆ คือ พันธกิจบริษัทกับจรรยาบรรณ

บรษิ ัท นอกจากนว้ี ฒั นธรรมองค์กรของธุรกิจทีส่ อดคล้องกับพนั ธกิจของพวกเขามากเพยี งใด สามารถ
เป็นตัวชี้วัดที่ดีในเรื่องจริยธรรมทางธุรกิจ แทนที่มุ่งไปที่เรื่องเกี่ยวกับกฎหมายหรือการปฏิบัติตาม
กฎระเบียบเพียงอย่างเดียว การทำให้ทุกคนในองค์กรเข้าใจและเกิดความรู้สึกที่ดีกับ จริยธรรมทาง
ธุรกิจ สามารถทำให้พวกเขาเกิดความรู้สึกที่ดีต่องานที่พวกเขาทำ ซึ่งย่อมส่งผลดีต่อองค์กรของคุณ
อย่างแนน่ อน

จริยธรรมของผู้ประกอบธุรกิจ
มลู นิธเิ พือ่ สถาบันการศึกษาวิชาการจดั การแห่งประเทศไทย (IMET) ได้เสนอหลักจริยธรรม

ของผูป้ ระกอบธรุ กจิ หรือนักธรุ กิจไว้เพ่ือใชเ้ ป็นหลกั เกณฑ์ในการประพฤติปฏิบัติไดแ้ ก่
1. จริยธรรมของนักธุรกจิ ต่อลูกค้า
- ขายสนิ ค้าและบริการในราคาที่ยุติธรรม
- สินค้าและบริการต้องมีคุณภาพ
- ดแู ลใหบ้ ริการแก่ลูกค้าทุกคนเท่าเทยี มกัน
- ละเวน้ การกระทำใด ๆ ท่ีทำใหร้ าคาสูงขน้ึ โดยไมม่ ีเหตผุ ล
- ปฏิบัติตอ่ ลูกคา้ อย่างมีน้ำใจ
2. จรยิ ธรรมของนกั ธุรกจิ ต่อคู่แข่งขนั
- ละเวน้ จากการกลัน่ แกล้ง ใหร้ ้ายปา้ ยสี ขม่ ขู่หรือกดี กนั ไมว่ ่าจะโดยทางตรงหรือ
ทางอ้อม
- ควรให้ความร่วมมอื ในการแขง่ ขัน เช่น การให้ข้อมูลความรใู้ นด้านตา่ ง ๆ
3. จรยิ ธรรมของนกั ธุรกิจต่อหน่วยงานราชการ
- การทำธุรกิจควรตรงไปตรงมา
- ปฏบิ ัตติ ามข้อกำหนดของกฎหมายในการทำธุรกจิ
- ละเวน้ จากการติดสินบนเจ้าหน้าทขี่ องหน่วยงานราชการ

12

- ไม่สนบั สนุนข้าราชการทำทุจริต
- ละเวน้ การใหข้ องขวัญหรือของกำนลั แก่ขา้ ราชการ
- มีทศั นคติทีด่ แี ละมคี วามเชื่อถอื ต่อหนว่ ยงานราชการ
- ใหค้ วามรว่ มมอื เปน็ พลเมืองท่ีดี
4. จรยิ ธรรมของนกั ธุรกจิ ตอ่ พนักงาน
- ให้คา่ จา้ งเหมาะสม
- เอาใจใสต่ อ่ สวสั ดิการและความปลอดภัยในการทำงาน
- พัฒนาใหค้ วามรูเ้ พ่ิมความชำนาญ
- ให้ความเป็นธรรม และโอกาสท่ีเท่าเทียมกัน
- ศึกษานิสัยใจคอและความถนัดของพนักงาน
- เคารพสทิ ธสิ ่วนบุคคลของพนักงาน
- ใหค้ วามเชอื่ ถือและไวเ้ นอ้ื เชื่อใจ
- ใหค้ ำแนะนำและเป็นทป่ี รกึ ษา
- สนบั สนนุ ใหพ้ นักงานเป็นคนดี
5. จริยธรรมของนักธุรกจิ ตอ่ สงั คม
- ละเวน้ การประกอบธรุ กจิ ที่ทำให้สังคมเสื่อมลง
- ไมท่ ำลายทรัพยากรธรรมชาตแิ ละส่ิงแวดล้อม
- เคารพสทิ ธทิ างปัญญาของบุคคลอื่น
- ให้ความรว่ มมือกบั ชุมชนเพื่อสร้างสรรคส์ ังคม
- ให้ความสนใจเร่อื งการสร้างงานแก่คนในสงั คม
6. จรยิ ธรรมของนักธุรกจิ ต่อนักธรุ กิจ
- มีความซ่อื สตั ย์สุจรติ ในการปฏบิ ตั งิ าน
- รักษาและรบั ผิดชอบทรัพย์สนิ ของนายจ้างใหไ้ ดป้ ระโยชนอ์ ยา่ งเตม็ ท่ี
- ระมดั ระวังเรื่องการวางตวั ในสงั คม
- หลีกเล่ียงการขดั ผลประโยชนข์ องนายจา้ ง
- ละเว้นการทำงานให้ผู้อื่น
7. คณุ สมบตั ิของผปู้ ระกอบธรุ กิจ
- มคี วามรับผดิ ชอบในการทำงานไมว่ า่ จะได้กำไรหรือขาดทุน
- กลา้ เสี่ยงพอสมควร
- มคี วามม่นั ใจในตนเอง
- มั่นใจในการประเมนิ ผลงานกิจการของตนเอง
- กระตอื รือรน้ ในการทำงาน
- มองการณไ์ กล
- มีความสามารถในการคัดคนเขา้ ทำงาน
- คำนงึ ถึงความสำเรจ็ ของงานมากกวา่ คน
- มีความสามารถในการแก้ไขปัญหาและการตัดสินใจ

13

- มนษุ ยสัมพันธ์และบคุ ลกิ ภาพดี
- มีความสามารถในการตดิ ต่อสื่อสาร
- มคี วามชำนาญในงานที่ทำ
- มีความสามารถในการจัดการและการวางแผน
- มีจริยธรรมหรอื จรรยาบรรณต่อวชิ าชีพของตนเอง
จริยธรรมทางธุรกิจคือการแสดงออกถึงความรับผิดชอบต่อสังคมส่วนรวม พยายาม
สร้างสรรค์ส่ิงต่าง ๆ เพื่อให้เกิดคุณประโยชน์ต่อผู้ที่เกี่ยวข้องกับธุรกิจที่ดำเนินงานอยู่ไม่ว่าจะเป็น
บคุ คลใด เพอื่ ให้ธุรกิจมีความกา้ วหนา้ และเตบิ โตไปได้อย่างม่ันคง

ผบู้ ริหารกับจรรยาบรรณทางธรุ กิจ

จรรยาบรรณทางธุรกิจ (business ethics) เป็นเรื่องที่ได้รับความสนใจและกล่าวถึงอยู่เสมอ
ในแวดวงของการบริหารงานยุคใหม่ โดยถือว่าเป็นสิ่งที่ฝ่ายบริหารหรือฝ่ายจัดการ จะต้องตระหนัก
และเสรมิ สร้างให้เกดิ ขึ้นกับพนกั งานและองคก์ ารของตน

จรรยาบรรณทางธุรกิจ มีความหมายครอบคลุมถึงหลักการ กฎเกณฑ์ที่บ่งบอกว่าพฤติกรรม
หรือการกระทำใดที่จัดว่าเป็นพฤติกรรมที่ดี เลว ผิด ถูก ซึ่งจะช่วยให้พนักงานในองค์การ สามารถ
แยกแยะปฏิบตั ิไดว้ า่ การกระทำใดเปน็ สง่ิ ท่ีควรกระทำ การกระใดเปน็ สิ่งทคี่ วรหลีกเลย่ี ง ละเว้นหรอื ไม่
ควรปฏิบตั ิ การสร้างหลกั เกณฑ์นน้ั อาจไมย่ ากเท่ากับการโน้มน้าวให้พนักงานนำไปปฏบิ ตั ิจริง ลกั ษณะ
ของการประพฤติบางอย่างต้องวินิจฉัยว่าผิดหรือถูกจรรยาบรรณ ซึ่งเป็นสิ่งที่ยากพอควรที่จะปฏิบัติ
แต่อย่างไรก็ตาม การประพฤติผิดจรรยาบรรณจะสามารถบรรเทาลงได้หากผู้บริหารให้ความสนใจ
จริงจังทจ่ี ะแกไ้ ข และกระทำการอยา่ งตอ่ เนอื่ งเพ่ือท่จี ะให้สังคมและองคก์ ารของตนดขี ้นึ ในอนาคต

แนวทางที่ธุรกิจสามารถนำไปปฏิบัติให้เกิดการกระทำที่มีจรรยาบรรณได้นั้นมีอยู่หลายหนทาง
อาทิเช่น

1. จัดทำสิ่งพิมพ์ ที่ระบุว่าสิ่งใดเป็นข้อความปฏิบัติหรือจรรยาบรรณที่พงึ ประสงค์ สิ่งใด
ที่องค์การไม่ยอมรับ หรือถือว่าผิดจรรยาบรรณ การระบุเป็นลายลักษณ์อักษรพร้อม
กับการจำแนกตวั อย่างให้เห็นอย่างเด่นชดั เป็นวธิ แี รกทธ่ี รุ กิจสามารถกระทำได้

2. จัดใหม้ ีการอบรมและสมั มนา เก่ยี วกับจรรยาบรรณทางธุรกิจใหแ้ ก่ระดบั ผูบ้ ริหารหรือ
ระดับหัวหน้า และมอบหมายให้แต่ละคน แต่ละฝ่าย นำความรู้ที่ได้รับไปถ่ายทอด
พร้อมทัง้ แจง้ ให้ผใู้ ต้บังคบั บญั ชาของตนเองทราบและยึดถือเป็นแนวทางปฏิบตั ติ ่อไป

3. จัดให้มีโครงการยุติธรรมภายในองค์การธุรกิจ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อส่งเสริมการ
กระทำที่ถกู ต้องและขจัดการกระทำท่ีไมถ่ ูกต้องให้หมดไปจากองคก์ าร อาทิ การจัดให้
มกี ารรับเร่อื งราวร้องทุกข์จากผทู้ ่ีไดร้ บั การกระทำทไ่ี ม่เป็นธรรมจากผู้บริหารหรือจาก
ผู้รว่ มงานต่าง ๆ และเมอ่ื พจิ ารณาผลการร้องทุกข์ดังกลา่ วแลว้ ก็จะมีการประกาศผล

14

ให้ทราบโดยทัว่ กนั ให้พนักงานตระหนกั วา่ บริษัทให้ความสำคัญกับนโยบายเรื่องน้ยี ิ่ง
ไปกวา่ น้ัน ยงั มวี ตั ถุประสงค์เพื่อท่จี ะให้เป็นตัวอย่างและบรรทดั ฐานแก่ผู้อื่นท่ีจะไม่ทำ
ใหเ้ กิดกรณีดงั กล่าวขน้ึ อกี
4. จัดให้มีคณะกรรมการติดตามสอดส่องการปฏิบัติงาน ให้ถูกต้องตามจรรยาบรรณที่
ควรจะเป็นหากมีการกระทำที่ไม่ถูกต้องเกิดขึ้น ก็ให้นำเรื่องเข้าสู่การพิจารณาของ
คณะกรรมการชดุ น้ีเพอื่ วนิ ิจฉัยหาหนทางปรับปรุงแก้ไขและดำเนนิ การตามแต่กรณีไป
5. จัดใหม้ ีระบบการตอบแทนหรือการให้รางวัล แก่ผูท้ มี่ คี วามประพฤตดิ ี เหมาะสมแก่
องค์การ ในทางกลับกนั กำหนดให้มีบทลงโทษผู้ทปี่ ระพฤติปฏบิ ัติผิดกฎเกณฑ์ โดยทุก
อยา่ งตอ้ งกระทำอยา่ งชัดเจนโปรง่ ใสใหพ้ นักงานไดท้ ราบโดยทัว่ กัน

บทสรปุ

จริยธรรมเข้าไปเกี่ยวข้องกับการดำเนินงานทุกด้านขององค์การ การทำงานภายใต้ระบบทุน
นิยมและกระแสเศรษฐกิจใหม่ ถ้าไม่คำนึงถึงเรื่องจริยธรรม จะสร้างผลกระทบในทางลบได้อย่าง
รนุ แรงและกวา้ งขวางมากกว่ายคุ ใด ๆ

แนวทางในการเสริมสร้างปลกู ฝงั จริยธรรม มอี ยู่ 4 รปู แบบ
1. วิธกี ารกระจ่างค่านยิ ม (Value Clarification หรือ VC)
2. วธิ กี ารให้เหตผุ ลทางจรยิ ธรรม (Moral Reasoning หรอื MR)
3. วธิ กี ารปรบั พฤติกรรม (Behavior Modification หรอื BM)
4. วิธกี ารเรยี นรทู้ างสงั คม (Social Learning หรือ SL)

ผู้บรหิ ารองคก์ รในยุคปัจจบุ ันมักมแี รงกดดันทางสงั คมอยู่อย่างน้อย 6 ประการ ที่หมนุ เวียน
ผลัดเปลี่ยนกนั เข้ามาใหเ้ ราตดั สนิ ใจประกอบดว้ ย

1. ประเดน็ วา่ ดว้ ยนเิ วศวทิ ยาและสิ่งแวดลอ้ ม
2. ปัจจัยท่เี ป็นผลในการทำงาน
3. ปรบั ปรงุ การเพิ่มผลผลิต
4. แรงกดดนั ความตอ้ งการ และความจำเป็นของโลก
5. ความสมดุลระหว่างจรยิ ธรรมและเศรษฐกิจ
6. กำหนดหุ้นส่วนทางสงั คม
จริยธรรมถือเป็นองค์ประกอบที่สำคัญองค์ประกอบหนึ่งของการเพิ่มผลผลิตผู้ผลิต หรือผู้
ให้บริการที่มีจริยธรรมในการดำเนินธุรกิจ ย่อมได้รับความเชื่อถือและไว้วางใจจากลูกค้า ผู้ขาย ผู้ถือ
หุ้น คู่แข่งขัน พนักงาน ข้าราชการและประชาชนทั่วไป การดำเนินงานทางธุรกิจอย่างมีจริยธรรมที่
สำคัญมี 10 ประการ เชน่

15

1. ไมเ่ บยี ดเบียนลูกคา้
2. ไม่เบยี ดเบยี นผูจ้ ัดส่งวัตถุดิบ
3. ไมเ่ บียดเบียนพนกั งาน
4. ไมเ่ บยี ดเบียนผู้ถอื หุน้
5. ไมเ่ บยี ดเบียนผรู้ ว่ มงาน
6. ไมเ่ บยี ดเบยี นผู้ให้กยู้ มื
7. ไมเ่ บยี ดเบยี นคแู่ ข่ง
8. ไม่เบยี ดเบยี นราชการ
9. ไมเ่ บียดเบียนสงั คม
10. ไมเ่ บียดเบียนส่งิ แวดล้อม

เมื่อเกิดความเสียหายในธุรกิจสิ่งที่สังคมแสวงหาคือความรับผิดชอบต่อสังคมและจริยธรรม
ในการประกอบธุรกิจ เรื่องจริยธรรมเป็นเรื่องของรูปแบบของการตีความว่า พฤติกรรมใดผิดและ
พฤตกิ รรมใดถกู การพิจารณาสิ่งทค่ี วรทำและไมผ่ ดิ จริยธรรมน้นั สามารถพิจารณาได้ใน 3 ประเด็นคือ

1. เรอื่ งต้นทนุ และผลประโยชน์
2. ตอ้ งไมข่ ดั กับสทิ ธิมนษุ ยชน
3. ความเสมอภาคและยตุ ิธรรม

จรรยาบรรณทางธุรกิจ มีความหมายครอบคลุมถึงหลักการ กฎเกณฑ์ที่บ่งบอกว่าพฤติกรรม
หรือการกระทำใดที่จัดว่าเป็นพฤติกรรมที่ดี เลว ผิด ถูก แนวทางที่ธุรกิจสามารถนำไปปฏิบัติให้เกิด
การกระทำท่ีมจี รรยาบรรณได้น้นั มีอยหู่ ลายหนทาง คือ

1. จดั ทำสิ่งพิมพ์ท่รี ะบวุ ่าสิง่ ใดเป็นข้อความปฏิบตั ิหรือจรรยาบรรณที่พึงประสงค์
2. จัดให้มีการอบรมและสัมมนาเกย่ี วกับจรรยาบรรณทางธุรกจิ
3. จัดให้มีโครงการยุติธรรมภายในองค์การธุรกิจ เพื่อที่จะให้เป็นตัวอย่างและบรรทัด

ฐานแก่ผอู้ นื่
4. จัดให้มีคณะกรรมการติดตามสอดสอ่ งการปฏิบัตงิ านให้ถกู ต้องตามจรรยาบรรณ
5. จัดให้มีระบบการตอบแทนหรือการให้รางวัลแก่ผู้ที่มีความประพฤติดี ในทางกลับกัน

กำหนดใหม้ ีบทลงโทษผทู้ ่ีประพฤตปิ ฏิบตั ิผิดกฎเกณฑ์

โดยสรุป จริยธรรมคือหลักความประพฤติ แนวทาง แบบแผน หรือหลักการที่ว่าด้วยความดี
งามซึ่งมีพื้นฐานมาจากหลักการของศาสนา ยึดประโยชน์ส่วนรวมหรือหลักของการพัฒนาประเทศ
เพื่อความสามารถในการอยู่ร่วมกันในสังคมอย่างมีความสุข การปลูกฝังจริยธรรมเปรียบเสมือนการ
พฒั นาคุณภาพจิตที่มีอทิ ธพิ ลต่อความประพฤติของมนษุ ย์ในสังคม

16

1.2) กรณีศึกษาธุรกิจที่เลือกมาศึกษาและส่งเสริมจริยธรรมทางธุรกิจและความรับผิดชอบต่อ
สงั คมของธุรกิจนน้ั ๆ

ธุรกิจของเราเป็นการทำงานที่เป็นกระบวนการผู้จัดการบริหารงานที่เป็นการเอาเปรียบ
พนักงานคนอื่นโดยการให้ซื้ออาหารของบริษัทเท่านั้นเพื่อเพิ่มยอดให้กับบริษัทแถมมีการเอาเปรียบ
พนักงานในเรือ่ งของประกันอุบัตเิ หตทุ ี่พนักงานต้องออกเงินจ่ายค่าประกันเอง แต่ที่จริงบรษิ ทั ต้องจ่าย
ค่าประกันอุบัติเหตุให้พนักงานทุกคน และมีการไม่จ่ายโบนัสให้กับพนักงาน ซึ่งที่ผู้จัดการบริหาร
ทั้งหมดไม่ใช่การบริหารของท่านประทานบริษัท แต่ดีที่มีลูกสาวท่านประทานที่ปลอมตัวมาเป็น
พนักงานในบรษิ ทั ถึงได้เห็นความผิดพลาดทง้ั หมดของบรษิ ัท จึงไดแ้ จ้งคุณพอ่ ซึง่ เป็นประธานบริษัทให้
รีบจัดการเรอ่ื งนี้ นอกจากนกี้ ารมสี วสั ดิการท่ีดีถือเปน็ การบรหิ ารท่มี ีคุณภาพพนักงานทุกคนควรได้รับ
ความยุติธรรมไมเ่ อาเปรียบพนักงานในการทำงาน ทำงานใหเ้ ปน็ กระบวนการมเี ปา้ หมายในการทำงาน
มเี พือ่ นรว่ มงานทด่ี ี มีผู้บรหิ ารที่มคี วามร้คู วามสามารถมากมาย มีการเปล่ียนแปลงกลยุทธต์ ่างๆเพ่ือให้
พนักงานเกิดความคิดสร้างสรรค์ในการทำงานจะเกิดการทำงานที่สำเร็จตามเป้าหมายแต่ถ้าเอาแต่
บริหารงานที่ตามใจตัวเองจนลืมนึกถึงพนักงานในบริษัทพนักงานจะเกิดการเบื่อถ้าท่านประธานบริ
หารแบบนีจ้ ะถือว่าเป็นการบริหารงานทไี่ มส่ ำเร็จ

1.3) บทสรุปจากการวิเคราะห์ สงั เคราะห์
จริยธรรมทางธุรกิจ เกี่ยวกับการบริหารและวิธีปฏิบัติงานของธุรกิจ โดยเฉพาะเรื่อง

ละเอยี ดออ่ น เชน่ แรงงานขน้ั ต่ำ การตัดสินบน นอกจากกำไรยอดขายแลว้ ก็ต้องทำตามกฎหมายและ
จริยธรรมที่ดีด้วย การทำธุรกิจไม่ใช่เรื่องของกำไรขาดทุนอย่างเดียว ธุรกิจสมัยนี้ต้องใส่ใจกับความ
ต้องการของสังคมอีกด้วย ยิ่งเรามีอายุมากขึ้น เราก็จะยิ่งได้เห็นว่าในการทำธุรกิจไม่ได้มีแค่คำตอบ
เดียว หลายครั้งที่เจอปัญหาเราต้องตัดสินใจให้ละเอียดรอบคอบ การทำธุรกิจและการเป็นเจ้าของ
ธุรกิจ เราต้องมีความรับผิดชอบมากกว่าแค่การรับเงินเดือน ต้องรับผิดชอบทั้งพนักงานและลูกค้า
เพราะฉะนั้นการทำธุรกิจอย่าหวังแค่ผลกำไรและรายได้ เราต้องคำนึงถึงจริยธรรมด้วย ทฤษฎีของ
จรยิ ธรรมมีหลายอยา่ ง บางอยา่ งขนึ้ อยู่กบั พ้นื ที่ บางอยา่ งขน้ึ อยูก่ ับอตุ สาหกรรม และอย่างไรก็ตามเรา
ควรมีจริยธรรมและทฤษฎี ทฤษฎีจริยธรรมทางธุรกิจเป็นรากฐานของพฤติกรรมและการตัดสินใจที่
ยอมรับได้ในสภาพแวดล้อม การใช้ประโยชน์เป็นแนวคิดที่การดำเนินธุรกิจควรคำนึงถึงผลที่จะเป็น
ประโยชน์ผู้คนจำนวนมากท่ีสุด จริยธรรมทางธรุ กิจก็คือ เพื่อให้แน่ใจวา่ องค์กรมีทัศนคติทางศีลธรรม
สอดคล้องกัน ตั้งแต่ระดับผู้บริหารจนถึงพนักงาน องค์กรที่มีจริยธรรมทางธุรกิจช่วยสร้างความ
ไว้วางใจระหว่างองค์กรของคณุ องคก์ รทมี่ จี ริยธรรมทางธรุ กจิ ไม่ได้หมายความว่าคุณกลัวทจี่ ะทำในส่ิง
ที่ผิด แต่เป็นองค์กรที่พร้อมจะรับมือกับความเสี่ยงต่างๆในการดำเนินกิจการให้เติบโตไปข้างหน้า
จรยิ ธรรมคอื หลักความประพฤติ แนวทาว แบบแผน หรือหลกั การทดี่ ี

17

อ้างองิ

กดู๊ เมเตอร์รลั . (2564). Business Ethics คอื จรยิ ธรรมทางธรุ กจิ มีความสำคัญอยา่ งไร. สืบคน้ 18
กมุ ภาพันธ์ 2565, จาก https://www.goodmaterial.co/business-ethics/#:~:text=
วตั ถุประสงค์หลักของ%20จริยธรรมทาง,ใต้ขอบเขตของกฎหมาย%20และ

กติ ตพิ ร ไชยโรจน.์ (2556). แนวคดิ ทฤษฎี ที่เกี่ยวข้องกบั จริยธรรมทางธุรกจิ . สบื คน้ 18
กุมภาพนั ธ์ 2565, จาก https://www.gotoknow.org/posts/535914

ทฤษฎีจริยธรรมธรุ กิจประเภทตา่ ง ๆ มอี ะไรบา้ ง. (ม.ป.ป.). สบื ค้น 18 กมุ ภาพนั ธ์ 2565, จาก
https://www.netinbag.com/th/business/what-are-the-different-types-of-
business-ethics-theories.html

ไทเกอร.์ (2563). จริยธรรมทางธุรกิจคืออะไร – ความสำคัญของจริยธรรมในองค์กร.
สืบค้น 18 กุมภาพันธ์ 2565, จาก https://thaiwinner.com/business-
e t h i c s / # : ~ : t e x t = จ ริ ย ธ ร ร ม ท า ง ธุ ร กิ จ % 2 0 คื อ จ ริ ย ธ ร ร ม , แ ล ะ จ ริ ย ธ ร ร ม ท่ี ดี ด้ ว ย

โนวาบิส. (ม.ป.ป.). ความหมายของจริยธรรม. สบื ค้น 18 กมุ ภาพันธ์ 2565, จาก
https://www.novabizz.com/Business/จริยธรรมทางธรุ กิจ.htm