สื่อการเรียนรู้ การบัญชีชั้นกลาง 1

สอ่ การเรยี นรู้ การบญั ชชี ้นกลาง 1

คํานาํ

นักศึกษาวิชาชพี ช้นสูง ปวส.2 ไดจ้ ดั ทําสอ่ การเรยี นรู้ การบัญชชี น้ กลาง 1 รหสั วิชา
30201-2001 ข้น ตรงตามจุดประสงคร์ ายวิชา สมรรถนะรายวิชา และคําอธบิ ายรายวิชา
หลักสตู รประกาศนียบตั รวชิ าชพี ชน้ สูง พทุ ธศกั ราช 2563 ของสํานักงานคณะกรรมการการ

อาชีวศกึ ษา เนอ้ หาในหนังสือเลม่ น้มี 12 หน่วย ประกอบดว้ ย
1. ความหมายและหลักการจาํ แนกประเภทของสนิ ทรัพย ์
2. เงินสด

3. เงนิ ลงทนุ ชว่ คราว

4. ลูกหน้

5. ต๋วเงินรบั

6. สินคา้ คงเหลอื
7. เงินลงทุนระยะยาว

8. เงินลงทนุ ระยะยาว (ตอ่ )
9. ท่ดนิ อาคารและอปุ กรณ์
10. คา่ เสอ่ มราคาและมูลคา่ เส่อมสน้
11. การเปล่ยนแปลงมลู คา่ และการจาํ หน่ายสินทรพั ย ์
12. สนิ ทรพั ยไ์ มม่ ีตัวตน

แตล่ ะหน่วยมีแบบประเมินผลการเรยี นรูแ้ ละใบงานทว่ เิ คราะหใ์ หส้ อดคลอ้ งกับแนวทาง
การวัดผลและประเมนิ ผลตามจุดประสงคร์ ายวิชา สมรรถนะรายวชิ า และคําอธบิ ายรายวิชาท่
สอดคลอ้ งกบั หลกั การของหลกั สูตร เพ่อใหผ้ สู ้ อนไดใ้ ชเ้ ป็นแนวทางในการจัดกจิ กรรมส่ง
เสริมการคดิ วิเคราะห์ สรา้ งสรรคก์ ารทํางานใหผ้ เู ้ รยี นไดม้ ปี ระสบการณ์ นําไปประยุกตใ์ ช้
ในชวี ติ จริง

หวงั วา่ สอ่ การเรยี นการเรยี นรู้ การบญั ชีช้นกลาง 1 รหัสวชิ า 30201-2001 เลม่ น้ จะเป็น
ประโยชน์ตอ่ ผเู ้ รียน และอาจารยผ์ สู ้ อน ไดใ้ ชเ้ ป็นแนวทางในการจัดการเรยี นการสอนตาม
อดุ มการณ์ และหลักการในการจดั การอาชวี ศกึ ษา ใชเ้ ป็นเกณฑก์ ารรบั รองวทิ ยฐานะและ
มาตรฐานการศกึ ษาตามแนวทาง ประกนั คุณภาพการอาชีวศกึ ษา เน้นกระบวนการคดิ อยา่ งมี
คุณธรรมและจริยธรรม หากมีขอ้ เสนอแนะประการใด นกั ศกึ ษาวิชาชีพชน้ สงู ปวส. 2 ยนิ ดี
น้อมรับไวด้ ว้ ยความขอบคณุ ย่ง

สารบัญ

บทท่ 1 ความหมายและหลกั การจําแนกประเภทของสนิ ทรพั ย ์
บทท่ 2 เงินสด
บทท่ 3 เงินลงทุนช่วคราว
บทท่ 4 ลกู หน้
บทท่ 5 ตว๋ เงนิ รบั
บทท่ 6 สินคา้ คงเหลือ
บทท่ 7 เงนิ ลงทนุ ระยะยาว
บทท่ 8 เงนิ ลงทนุ ระยะยาว (ตอ่ )
บทท่ 9 ท่ดนิ อาคารและอปุ กรณ์
บทท่ 10 คา่ เส่อมราคาและมูลคา่ เส่อมส้น
บทท่ 11 การเปล่ยนแปลงมูลคา่ และการจาํ หน่ายสนิ ทรัพย ์
บทท่ 12 สนิ ทรัพยไ์ มม่ ีตัวตน

บทท่ 1 ความหมายและหลกั การ

จําแนกประเภทของสนิ ทรัพย ์

ความหมายของสนิ ทรัพย ์

สินทรพั ย ์ (Assets) หมายถงึ ทรัพยากรทอ่ ยใู ่ นความควบคุมของกจิ การ ตอ้ งมเี ง่อนไข 3 ขอ้ ดังน…้

1. ทรัพยากรทอ่ ยใู ่ นความควบคุมของกิจการ แยกเป็น 2 ประเด็น

- กิจการสามารถควบคมุ ประโยชน์ทค่ าดวา่ จะเกิดขน้ ได้

- อาจมรี ายการบางรายการท่ถือเป็นสนิ ทรัพยแ์ มว้ า่ จะไมม่ ีสิทธติ ามกฎหมายในการควบคมุ สินทรพั ยน์ น้

2. ทรพั ยากรดงั กลา่ วเป็นผลของเหตุการณใ์ นอดตี

3. กิจการคาดวา่ จะไดร้ บั ประโยชน์เชงิ เศรษฐกิจจากทรัพยากรนน้ ในอนาคต เชน่

- กจิ การอาจนําสนิ ทรพั ยท์ ม่ ีอยูไ่ ปแลกกับสนิ ทรัพยอ์ น่

- กิจการอาจนําสินทรพั ยไ์ ปชาํ ระหนส้ ิน

- กิจการอาจนาํ สนิ ทรพั ยม์ าจา่ ยใหก้ ับเจา้ ของ

การจําแนกประเภทของสนิ ทรพั ย ์

การจําแนกรายการสนิ ทรัพยใ์ นงบแสดงฐานะกานเงิน เง่อนไขในสินทรัพย ์
1. สนิ ทรพั ยห์ มนุ เวียน (Current Assets) หมายถึง หมนุ เวียน
สนิ ทรพั ยท์ ่กจิ การมไี วใ้ นการหมนุ เวยี นของเงนิ ทนุ ปกติ
2. สนิ ทรัพยไ์ มห่ มนุเวยี น (Non-current Assets)
หมายถึง สนิ ทรัพยท์ ไ่ มเ่ ป็นไปตามเงอ่ นไข ของ
สินทรพั ยห์ มุนเวียน

1. ¡¨Ô ¡ÒäҴNjҨÐä´ŒÃºÑ »ÃÐ⪹
¨Ò¡ÊÔ¹·Ã¾Ñ ¹é¹Ñ
2. ÁÕÇѵ¶»Ø ÃÐʧ¤ËÅ¡Ñ ¶Í× änjà¾Íè× ¤ÒŒ

3. ¤Ò´Ç‹Ò¨Ðä´ÃŒ ºÑ »ÃÐ⪹¨Ò¡
Ê¹Ô ·Ã¾Ñ ¹ ¹éÑ ÀÒÂã¹ÃÐÂÐàÇÅÒ 12
à´×͹

ความหมายของงบการเงนิ

งบการเงนิ (Financial Statement) หมายความวา่ รายงานผลการดาํ เนินงาน ฐานะการ
เงนิ หรอื การเปลย่ นแปลงฐานะการเงินของกิจการ ประกอบดว้ ย…

1. งบแสดงฐานะทางการเงนิ ประกอบดว้ ย สินทรัพย ์ หนส้ นิ ส่วนของเจา้ ของ หรือหนุ้ ส่วน
ของผูเ้ ป็นหุน้ ส่วน หรอื ผถู ้ อื หนุ้
2. งบกําไรขาดทุน ประกอบดว้ ย รายได้ คา่ ใชจ้ า่ ย
3. งบแสดงการเปลย่ นแปลงส่วนของเจา้ ของ
4. งบกระแสเงินสด
5. หมายเหตุประกอบงบการเงนิ ประกอบดว้ ย สรุปนโยบาย
การบัญชที ส่ าํ คัญ ขอ้ มลู เพม่ เตมิ อน่
6. งบประกอบอน่

7. คาํ อธบิ ายท่ทําใหง้ บการเงนิ น้นสมบูรณข์ ้น

ความหมายของมาตรฐานการบัญชี หรอื

หลกั การบญั ชีท่รับรองโดยทว่ ไป

“มาตรฐานการบัญช”ี หรอื “หลักการบญั ชีท่รบั รองโดยทว่ ไป” หมายถงึ วิธีการบัญชซี ง่ เป็นท่
ยอมรบั โดยกฎหมายบญั ชี หรือโดยผปู ้ ระกอบวชิ าชีพบญั ชี และสอบบัญชีรบั อนญุ าตส่วนใหญ่

องคป์ ระกอบของงบแสดงฐานะการเงิน

กจิ การตอ้ งจัดทาํ งบการเงินตามประกาศกรมพัฒนาธรุ กิจการคา้ ในงบการเงนิ พ.ศ. 2554
โดยกาํ หนดไว้ 5 แบบ ดันน…้

1. หา้ งหนุ้ ส่วนจดทะเบยี น ตอ้ งมรี ายการยอ่ ตามท่กําหนดในแบบท่ 1
2. บริษัทจํากดั ตอ้ งมีรายการยอ่ ตามท่กาํ หนดในแบบ 2
3. บรษิ ทั มหาชนจาํ กัด ตอ้ งมรี ายการยอ่ ตามทก่ าํ หนดในแบบ 3
4. นิตบิ คุ คลท่ตง้ ข้นตามกฎหมายตา่ งประเทศ ตอ้ งมีรายการยอ่ ตามท่กาํ หนดในแบบ 4
5. กิจการรว่ มคา้ ตามประมวลรษั ฎากร ตอ้ งมีรายการยอ่ ตามท่กําหนดในแบบ 5

องคป์ ระกอบของสินทรพั ยใ์ นงบแสดงฐานะการเงนิ

หมายเหตปุ ระกอบงบการเงนิ ถือเป็นส่วนหนง่ ของงบการเงนิ กิจการจะตอ้ งจดั ทาํ หมายเหตุ
ประกอบงบการเงนิ แสดงเป็นรายการตอ่ ทา้ ยของงบการเงิน โดยจะตอ้ งแสดงใหส้ อดคลอ้ ง
กบั มาตรฐาน รายงานทางการเงิน หมายเหตปุ ระกอบงบการเงนิ มีส่วนประกอบ 2 ส่วน ดงั น้
1. สรปุ นโยบายการบัญชีท่สาํ คญั
2. ขอ้ มลู เพม่ เติมอ่น

1. สินทรัพยห์ มุนเวียน

1.1 เงนิ สดและรายการเทยี บเทา่ เงินสด (Cash and cash equivalents)
เงนิ สด หมายถงึ เงนิ สดในมอื และเงนิ ฝากธนาคารทุกประเภท แตไ่ มร่ วมเงนิ ฝากทต่ อ้ งจา่ ย
คืนเม่อสน้ ระยะกาํ หนด
รายการเทียบเทา่ เงินสด หมายถงึ เงินลงทนุ ชว่ คราวทม่ ีสภาพคลอ่ งสงู ซง่ พรอ้ มทจ่ ะเปล่ยน เป็น
เงินสดในจาํ นวนท่ทราบไดแ้ ละมคี วามเสย่ งตอ่ การเปล่ยนแปลงในมลู คา่ น้อย หรอื ไมม่ ีนัยสาํ คญั
ทง้ ใหเ้ ป็นไปตามทก่ ําหนดในมาตรฐานการรายงานทางการเงนิ ทเ่ ก่ยวขอ้ ง

1.2 เงนิ ลงทุนชว่ คราว (Temporary investments) หมายถงึ เงนิ ลงทุนทก่ จิ การต้งใจถอื ไว้ ไม ่
เกิน 1 ป เงินลงทนุ ช่วคราวรวมถึงหลกั ทรัพยเ์ พอ่ คา้ หลักทรพั ยเ์ พ่อขาย เงินลงทนุ ทว่ ไป และ
ตราสารหน้
1.3 ลกู หน้การคา้ และลกู หนอ้ ่น (Trade and other receivables)
ลูกหน้การคา้ หมายถงึ เงินทล่ กู คา้ คา้ งชําระคา่ สินคา้ หรอื คา่ บรกิ ารทก่ ิจการไดข้ ายหรือ ใหบ้ รกิ าร
ตามปกติ และลูกหน้ตามต๋วเงนิ รับอันเกิดจากคา่ สนิ คา้ หรอื บรกิ ารดงั กลา่ ว
ลูกหน้อ่น หมายถงึ ลกู หนอ้ น่ ท่ไมใ่ ชล่ กู หน้การคา้ เชน่ คา่ ใชจ้ า่ ยจา่ ยลว่ งหน้า รายไดค้ า้ งรบั เงิน
ทดรอง เป็นตน้
1.4 เงินใหก้ ยู้ มื ระยะส้น (Short-term loans)
1.5 สนิ คา้ คงเหลือ (Inventories) หมายถงึ สนิ คา้ สาํ เรจ็ รูป งานหรอื สินคา้ ระหวา่ งทาํ วัตถุดบิ และ
วสั ดทุ ใ่ ชใ้ นการผลิตเพ่อขายหรือใหบ้ รกิ ารตามปกติของกจิ การ
1.6 สนิ ทรัพยห์ มนุ เวียนอน่ (Other current assets) หมายถึง สินทรัพยห์ มนุ เวยี นอ่นใด นอกจากท่
กําหนดใหแ้ สดงไวใ้ นรายการท่ 1.1 ถึง 1.5 ท้งนห้ ากรายการใดมสี าระสําคญั ใหแ้ ยกแสดงออกมาตา่ ง
หาก

2. สินทรัพยไ์ มห่ มนุ เวยี น

2.1 เงินลงทนุ เผ่อขาย (Available for-sale investments)
2.2 เงนิ ลงทนุ ในบรษิ ทั รว่ ม (Investments in associates)

2.3 เงนิ ลงทนุ ในบรษิ ทั ยอ่ ย (Investments in subsidiaries)

2.4 เงินลงทุนในการรว่ มคา้ (Investments in joint subsidiaries)

2.5 เงินลงทุนระยะยาวอ่น (Other long-term investments)

2.6 เงินใหก้ ูย้ มื ระยะยาว (Long-term loans)
2.7 อสงั หาริมทรพั ยเ์ พ่อการลงทุน (investment property)
2.8 สินทรัพยไ์ มห่ มุนเวยี นทถ่ อื ไวเ้ พ่อขาย (Non-current assets classified as held for sale)

2.9 ท่ดิน อาคารและอุปกรณ์ (Property, plan and equipment)

2.10 สินทรพั ยไ์ มม่ ตี วั ตน (Intangible assets)
2.11 สินทรพั ยภ์ าษีเงนิ ไดร้ อการตดั บัญชี (Deferred tax assets)
2.12 สินทรัพยไ์ มห่ มุนเวียนอน่ (Other non-current assets)

การรับรูส้ ินทรพั ย ์

กจิ การจะบันทกึ รบั รูส้ นิ ทรพั ยใ์ นงบแสดงฐานะการเงิน เมอ่ เขา้ เงอ่ นไขทุกขอ้ ดงั น้
1. มคี วามเป็นไปไดค้ อ่ นขา้ งแน่ทก่ จิ การจะไดร้ ับประโยชน์เชิงเศรษฐกิจในอนาคต
2. มีราคาทุนหรือมลู คา่ ท่สามารถวดั ไดอ้ ยา่ งน่าเช่อถอื

การวดั มลู คา่ ของสนิ ทรพั ย ์

1. ราคาทุนเดมิ หมายถงึ การบันทึกสินทรพั ยด์ ว้ ยจาํ นวนเงนิ สดหรอื รายการเทยี บเทา่
เงนิ สดท่จา่ ยหรอื ดว้ ยมูลคา่ ยุติธรรมของสง่ ท่นาํ ไปแลกสนิ ทรัพยม์ า ณ เวลาท่ไดม้ าซ่ง
สนิ ทรพั ยน์ ้น

2. ราคาทนุ ปั จจุบัน หมายถึง การแสดงสนิ ทรพั ยด์ ว้ ยจาํ นวนเงินสดหรือรายการเทียบเทา่
เงินสดทต่ อ้ งจา่ ยในขณะน้นเพ่อใหไ้ ดม้ าซ่งสินทรพั ยช์ นดิ เดียวกันหรือสินทรพั ยท์ ่เทา่ เทยี มกนั

3. มูลคา่ ทจ่ ะไดร้ ับ หมายถึง การแสดงสินทรัพยด์ ว้ ยจํานวนเงนิ สดหรอื รายการเทยี บเทา่ เงินสด ท่
จะไดม้ าในขณะนน้ หากกิจการขายสนิ ทรัพยโ์ ดยเป็นไปตามข้นตอนปกตใิ นการจาํ หน่ายสินทรพั ย์

4. มลู คา่ ปั จจบุ ัน หมายถงึ การแสดงสนิ ทรัพยด์ ว้ ยมูลคา่ ปั จจุบันของกระแสเงินสดรับสทุ ธิ อนาคต
ซง่ คาดวา่ จะไดร้ บั จากสนิ ทรพั ยน์ น้ ในการดาํ เนนิ งานตามปกตขิ องกจิ การ

บทสรปุ

กิจการจะตอ้ งมีสินทรัพยเ์ พอ่ ใชใ้ นการดําเนินธุรกจิ โดยสนิ ทรัพยด์ ังกลา่ วจะกอ่ ใหเ้ กิด รายได้
ใหแ้ กก่ ิจการและหมนุ เวยี นเปลย่ นเป็นสนิ ทรัพยต์ อ่ ไปตามวงจรธรุ กิจ สินทรพั ยแ์ ยกเป็น
ประเภทใหญ่ ๆ ได้ 2 ประเภท คือ สนิ ทรัพยห์ มนุ เวยี นและสินทรัพยไ์ มห่ มุนเวียน
สินทรัพยไ์ มห่ มุนเวียนโดยทว่ ไปจะมีอายกุ ารใชง้ านจาํ กดั (ยกเวน้ ทด่ นิ ) ดงั นน้ จึงตอ้ งมกี าร
เฉล่ยการบนั ทกึ ราคาทุนของสนิ ทรัพย ์ ออกมาเป็นคา่ ใชจ้ า่ ยในรูปของคา่ เสอ่ มราคา
กจิ การจะบนั ทกึ รายการคา้ ลงในสมดุ บญั ชี และจัดทาํ งบการเงินซง่ ประกอบดว้ ย งบแสดง
ฐานะการเงินและงบกําไรขาดทนุ ท่แสดงผลการดาํ เนินงานในรอบบัญชี

งบการเงนิ ประกอบดว้ ย
1. งบแสดงฐานะการเงนิ

2. งบกาํ าไรขาดทุน

3. งบแสดงการเปลย่ นแปลงส่วนของเจา้ ของ
4. งบกระแสเงินสด

5. หมายเหตุประกอบงบการเงนิ

6. งบประกอบอน่

7. คาํ อธบิ ายท่ทําใหง้ บการเงินนน้ สมบูรณข์ ้น

วีดีโอเสริมความรู้ แบบทดสอบทา้ ยบท

บทท่ 2 เงินสด

ความหมายของเงนิ สด

เงนิ สด หมายถึง เงนิ สดในมือและเงนิ ฝากธนาคารทุกประเภท แตไ่ มร่ วมเงนิ ฝากประเภททต่ อ้ งจา่ ย
คนื เม่อสน้ ระยะเวลาทก่ ําหนด
รายการเทียบเทา่ เงินสด หมายถึง เงนิ ลงทุนชว่ คราวท่มีสภาพคลอ่ งสูง ซ่งพรอ้ มท่จะเปล่ยน
เป็น เงนิ สดในจาํ นวนทท่ ราบไดแ้ ละมีความเส่ยงตอ่ การเปล่ยนแปลงในมลู คา่ น้อย หรอื ไมม่ ี
นัยสาํ คัญ ทง้ น้ให้ เป็นไปตามท่กําหนดในมาตรฐานการรายงานทางการเงนิ ท่เกย่ วขอ้ ง
เชน่ เงนิ ฝากประจําไมเ่ กนิ 3 เดือน

รายการทไ่ มน่ ับเป็นเงินสด

1. เชค็ ลงวันทล่ ว่ งหน้า
2. เชค็ คืน
3. อากรแสตมป์และไปรษณยี ากร
4. เงินใหย้ ืมสําหรบั พนกั งาน
5. เงินมดั จาํ ทก่ ิจการจา่ ยลว่ งหน้าตามสัญญาตา่ ง ๆ
6. เงินสดทก่ ันไวเ้ พอ่ ใชใ้ นวัตถุประสงคใ์ ดวตั ถปุ ระสงคห์ น่ง
7. ต๋วเงินท่ใหธ้ นาคารเกบ็ เงินให้
8. ใบหุน้ ทนุ
9. เงนิ ฝากธนาคารทม่ ยี อดคงเหลืออยทู ่ างดา้ นเครดติ

การควบคมุ ภายในเกย่ วกบั เงนิ สด

การบนั ทึกรายการเก่ยวกบั เงนิ สดยอ่ ย มี 3 ขน้ ตอน ดงั น้
1. การตง้ วงเงนิ สดยอ่ ย

เม่อกจิ การกําหนดเงินสดยอ่ ย วิธกี ารเหมอื นกบั การจา่ ยเงินของกิจการ โดยสง่ จา่ ยเป็นเชค็
ผดู ้ ูแลเงนิ สดยอ่ ยกจ็ ะไปขอเบกิ เงินท่ธนาคารเพ่อไวจ้ า่ ยเมอ่ มผี มู ้ าขอเบิก

ตวั อยา่ งท่ 1

กจิ การกาํ หนดวงเงินสดยอ่ ยไว้ 7,000 บาท

การบันทกึ บัญชี

Dr. เงนิ สดยอ่ ย 7,000.-
Cr. ธนาคาร 7,000.-

กาํ หนดวงเงินสดยอ่ ย

2. การจา่ ยเงินสดยอ่ ย

ผดู ้ ูแลเงินสดยอ่ ยควรจะทําสมดุ เงนิ สดยอ่ ย เพ่อชว่ ยใหก้ ารทํางานสะดวกรวดเรว็ ข้น และยงั
ชว่ ยบนั ทกึ ความทรงจาํ ในการเบิกเงนิ สดเม่อมผี มู ้ าขอเบิกเงนิ

จากตวั อยา่ งขา้ งตน้ สมุดเงนิ สดยอ่ ยเป็นเพียงสมดุ ทท่ ําข้นมาเพ่อชว่ ยในการทาํ งานใหส้ ะดวกข้น และ
ยังชว่ ยในการรวบรวมใบสําคัญจา่ ย ดงั นน้ ไมถ่ อื วา่ สมุดเงนิ สดยอ่ ยเป็นสมุดบญั ชีของกิจการและใน
การกาํ หนดชอ่ งตา่ ง ๆ ในสมุดเงนิ สดยอ่ ยข้นอยกู ่ ับรายจา่ ยท่เกดิ ขน้ ซา ๆ กนั สําหรับรายการท่ไมเ่ กิด
ขน้ บอ่ ยใหล้ งไวใ้ นชอ่ งบญั ชีอ่น ๆ

3. การเบิกชดเชยเงนิ สดยอ่ ย

ผูด้ แู ลเงนิ สดยอ่ ยจะทาํ การเบิกชดเชยเงนิ สดยอ่ ยเม่อเหน็ วา่ เงินสดยอ่ ยใกลห้ มดหรือเมอ่ สน้
ระยะเวลาท่กําหนดไวใ้ นการเบิกชดเชยนน้ ผูด้ แู ลจะรวบรวมใบสําคญั จา่ ยเงนิ สดและจัดทําใบขอ
เบกิ ชดเชย ใหมต่ ามจํานวนเงินในใบสาํ คญั ท่จา่ ยไป

การคํานวณ

วงเงินสดยอ่ ย = 7,000 บาท
เงินสดจา่ ย (ทง้ สน้ ) = 1,710 บาท
เงินสดคงเหลอื = 5,290 บาท
1,710 บาท
เบิกเงินชดเชยเงนิ สดยอ่ ย = 7,000 บาท

2562 เงินสดยอ่ ยคงเหลอื =
มี.ค. 31

Dr. คา่ พาหนะ 470
คา่ นามันรถ 400
คา่ รบั รอง 510
คา่ ใชจ้ า่ ยเบด็ เตล็ด 130

คา่ ไปรษณียากร 200

Cr. ธนาคาร 1,710

เบิกชดเชยเงนิ สดยอ่ ย

ในวันส้นงวดบัญชถี า้ มใี บสาํ คญั คา้ งเบกิ ท่ผดู ้ ูแลเงินสดยอ่ ยไดจ้ า่ ยออกไป
แลว้ แตไ่ มไ่ ดเ้ บิกชดเชย เชน่

คา่ วัสดุสํานกั งาน 500 บาท
คา่ นา คา่ ไฟ 350 บาท
รวม
850 บาท

2. ระบบเงนิ สดยอ่ ยแบบไมไ่ ดก้ าํ หนดวงเงินไวแ้ น่นอน (Fluctuating system) วธิ นี ้เม่อผูม้ อี ํานาจ
อนมุ ตั เิ งนิ สดยอ่ ยใหพ้ นักงานเงนิ สดยอ่ ยแลว้ ตอ่ มาพนักงานเงินสดยอ่ ย

จา่ ยเป็นคา่ ใชจ้ า่ ยจากเงินสดยอ่ ยจะบันทึกบญั ชใี นสมดุ เงนิ สดยอ่ ยทนั ที โดยบนั ทกึ คา่ ใชจ้ า่ ย และลด
ยอด เงนิ สดยอ่ ย ซง่ สมุดเงนิ สดยอ่ ยจะทาํ หน้าทเ่ ป็นสมุดบนั ทกึ รายการขน้ ตน้ และผา่ นรายการไปยัง
สมดุ บญั ชี แยกประเภททันที ระบบน้จึงทาํ ใหจ้ ํานวนเงนิ สดยอ่ ยจะเปล่ยนแปลงตลอดเวลา ในจํานวนท่
ไมแ่ น่นอน สําหรบั การเบกิ ชดเชยขน้ อยูก่ ับพนกั งานเงินสดยอ่ ยจะเบกิ ชดเชยเงนิ สดยอ่ ยเมอ่ ใด และ
เป็นจํานวนเงิน เทา่ ไร ไมไ่ ดก้ ําหนดไวแ้ น่นอน

จากโจทยต์ ัวอยา่ งท่ 1 การบนั ทึกบญั ชีเก่ยวกับเงินสดยอ่ ยแบบไมไ่ ดก้ าํ หนดวงเงนิ แน่นอน เป็นดงั น้

2562 ม.ี ค. 1 กจิ การกําหนดวงเงินสดยอ่ ยไว้ 7,000 บาท

Dr. เงินสดยอ่ ย 7,000.-

Cr. เงินฝากธนาคาร 7,000.-

บนั ทกึ ต้งวงเงนิ สดยอ่ ย

————————————

Dr. คา่ พาหนะ 200.-
คา่ รบั รอง 150.-
คา่ ไปรษณียากร 200.-
Cr. เงินสดยอ่ ย
550.-

จา่ ยคา่ พาหนะ คา่ รับรอง และคา่ ไปรษณยี ากรจากเงินสดยอ่ ย

————————————

4 Dr. คา่ นา มันรถ 300.-
คา่ รับรอง 60.-
คา่ ใชจ้ า่ ยเบ็ดเตล็ด
Cr. เงินสดยอ่ ย 100.-
460.-

จา่ ยคา่ นา มนั รถ คา่ รบั รอง และคา่ ใชจ้ า่ ยเบด็ เตลด็ จากเงินสดยอ่ ย

————————————

6 Dr. คา่ พาหนะ 100.-
คา่ รับรอง 40.-
Cr. เงินสดยอ่ ย 140.-

จา่ ยคา่ พาหนะและคา่ รับรองจากเงินสดยอ่ ย

————————————

9 Dr. คา่ นามันรถ 100.-
Cr. เงนิ สดยอ่ ย 100.-

จา่ ยคา่ นา มนั รถจากเงินสดยอ่ ย

————————————

10 Dr. คา่ พาหนะ 120.-
คา่ รับรอง 160.-
คา่ ใชจ้ า่ ยเบด็ เตล็ด
Cr. เงนิ สดยอ่ ย 30.-
310.-

จา่ ยคา่ พาหนะ คา่ รับรอง และคา่ ใชจ้ า่ ยเบด็ เตล็ดจากเงนิ สดยอ่ ย

————————————

14 Dr. คา่ รับรอง 100.-
Cr. เงินสดยอ่ ย 100.-

จา่ ยคา่ รับรองจากเงนิ สดยอ่ ย

————————————

20 Dr. คา่ พาหนะ 50.-
Cr. เงนิ สดยอ่ ย 50.-

จา่ ยคา่ พาหนะจากเงนิ สดยอ่ ย

————————————

31 Dr. เงนิ สดยอ่ ย 1,710.-
Cr. เงินฝากธนาคาร 1,710.-

บันทกึ เบกิ ชดเชยเงินสดยอ่ ย

————————————

ในวันสน้ งวดบัญชี ถา้ มใี บสาํ คญั คา้ งเบกิ ท่ผูด้ แู ลเงนิ สดยอ่ ยไดจ้ า่ ยออกไปแลว้ แตไ่ มไ่ ดเ้ บกิ
ชดเชย ไมต่ อ้ งบนั ทกึ รายการปรับปรงุ บัญชี เพราะไดบ้ ันทกึ คา่ ใชจ้ า่ ยทุกครง้ ท่จา่ ยเงินสดยอ่ ย
ออกไป ในขณะ เดียวกันบญั ชีเงินสดยอ่ ยก็ไดบ้ นั ทกึ เครดติ ลดยอดลงทุกคร้งเทา่ กับจํานวนคา่
ใชจ้ า่ ย จงึ ทาํ ใหบ้ ัญชีเงนิ สด ยอ่ ยมียอดถกู ตอ้ งตรงกับตัวเงินสดคงเหลือ ณ วันส้นงวดบัญชี

งบพสิ ูจน์ยอดเงนิ ฝากธนาคาร (Bank reconciliation)

วธิ จี ัดทํางบพิสจู น์ยอดเงนิ ฝากธนาคาร มี 2 วิธี
1. งบพสิ จู น์ยอดเงินฝากธนาคารเพ่อเปรียบเทียบยอดเงินฝากธนาคาร หรอื เพอ่ ทาํ ใหย้ อดคงเหลือเทา่ กัน
การจดั ทํามี 2 แบบ คือ

1.1 พิสูจน์จากยอดเงินฝากธนาคารคงเหลอื ตามใบแจง้ ยอดของธนาคาร ไปหายอดเงินฝากธนาคารคง
เหลอื ตามสมดุ บัญชีของกจิ การ

1.2 พสิ จู น์จากยอดเงนิ ฝากธนาคารคงเหลอื ตามสมุดบญั ชขี องกิจการ ไปหายอดเงนิ ฝาก ธนาคารคง
เหลอื ตามใบแจง้ ยอดของธนาคาร

2. งบพสิ จู น์ยอดเงนิ ฝากธนาคารเพอ่ หายอดทถ่ ูกตอ้ ง การจัดทาํ งบพิสจู น์ยอดเงินฝากธนาคาร วิธนี ้
ตง้ ดว้ ยยอดคงเหลอื ตามใบแจง้ ยอดของธนาคารและยอดคงเหลือตามสมดุ บัญชขี องกจิ การ พิสจู น์ หาย
อดท่ถูกตอ้ ง โดยนาํ สาเหตทุ ่ทาํ ใหย้ อดคงเหลอื ไมเ่ ทา่ กันมาบวกหรือหกั ดา้ นใดดา้ นหน่ง เม่อจัดทาํ
เสร็จเรียบรอ้ ยแลว้ ยอดคงเหลือทถ่ ูกตอ้ งตอ้ งเทา่ กัน

สาเหตุทท่ าํ ใหย้ อดเงินฝากธนาคารไมต่ รงกับใบแจง้ ยอดจากธนาคาร

1. เกิดจากสาเหตทุ ่กจิ การเพ่มยอดเงนิ ฝากธนาคารและลดยอดเงนิ ฝากธนาคารฝ่ายเดยี ว

1.1 เงินฝากระหวา่ งทาง (Deposit in transit)
1.2 เชค็ คา้ งจา่ ย (Outstanding Check)

2. เกดิ จากสาเหตุท่ธนาคารเพม่ ยอดเงินฝากธนาคารและลดยอดเงินฝากธนาคารฝ่ายเดยี ว
และธนาคารยังไมไ่ ดแ้ จง้ ใหก้ จิ การทราบ

2.1 การเพม่ ยอดเงนิ ฝากธนาคารให้ เชน่
• เก็บเงินตามต๋วเงินท่กิจการใหธ้ นาคารเรยี กเก็บให้
• ดอกเบย้ เงนิ ฝากธนาคาร (ดอกเบย้ รับ)

2.2 การลดยอดเงินฝากธนาคาร เชน่
- คา่ ธรรมเนียมธนาคาร
-คา่ สมุดเชค็
- เชค็ คืน

3. รายการท่กจิ การหรือธนาคารลงรายการผดิ พลาด

ข้นตอนในการคน้ หาขอ้ แตกตา่ ง
1. เปรยี บเทียบระหวา่ งรายการฝากเงินตามสมดุ บญั ชีกจิ การและชอ่ งเงินฝากธนาคารตามใบ
แจง้ ยอดธนาคาร
2. เปรียบเทียบระหวา่ งรายการส่งจา่ ยเชค็ (ถอนเงินฝากธนาคาร) ตามสมุดบัญชกี จิ การและ
ชอ่ งถอนเงินฝากตามใบแจง้ ยอดธนาคาร
3. คน้ หารายการท่ธนาคารบันทกึ บญั ชฝี ่ายเดยี ว
4. คน้ หารายการทก่ ิจการบันทกึ บัญชฝี ่ายเดยี ว

การจดั ทาํ งบพิสจู น์ยอดเงินฝากธนาคาร
1. งบพิสจู น์ยอดเงินฝากธนาคารทถ่ ูกตอ้ ง

บรษิ ัท พิมใจ จํากัด (หน่วย : บาท)
งบพสิ ูจน์ยอดเงินฝากธนาคาร 120,000
วันท่ 31 มีนาคม 2562 101,800
221,800
ยอดเงนิ ฝากธนาคารตามใบแจง้ ยอดจากธนาคาร
บวก เงนิ ฝากระหวา่ งทาง 51,000
170,800
หกั เชค็ คา้ งจา่ ย 10,000
เลขท่ 1987705 16,000
เลขท่ 1987709 25,000
เลขท่ 1987802

ยอดเงนิ ฝากธนาคารทถ่ ูกตอ้ ง

ยอดเงินฝากธนาคารตามสมดุ บญั ชกี ิจการ 160,000
43,000
บวก ต๋วเงนิ รับท่ธนาคารเรียกเก็บให้ 40,000
ดอกเบ้ยรับ 3,000

หกั เชค็ คนื 30,000 203,000
32,200
คา่ ธรรมเนยี มธนาคาร 1,600

เชค็ เลขท่ 1987803 พนกั งานบันทึกบญั ชีตา ไป 600

ยอดเงินฝากธนาคารทถ่ ูกตอ้ ง 170,800
สมุดรายวนั ท่วไป
43,000
2562 Dr. ธนาคาร

มี.ค. 31 Cr. ตว๋ รับเงิน 40,000

ดอกเบ้ยรบั 3,000

บนั ทึกต๋วเงินรบั ทธ่ นาคารเรียกเกบ็ เงนิ ใหแ้ ละดอกเบย้ รบั จากตวั

Dr. ลูกหน้ 30,000

คา่ ธรรมเนียมธนาคาร 1,600
เจา้ หน้ 600

Cr. ธนาคาร 32,200

บันทกึ คา่ ธรรมเนยี ม เชค็ คืน และปรบั ปรงุ บญั ชีทบ่ นั ทึกตา ไป

2. งบพิสูจน์ยอดเงนิ ฝากธนาคาร (จากยอดกจิ การไปหายอดธนาคาร) (หน่วย : บาท)
บริษัท พมิ ใจ จาํ กัด 160,000

งบพสิ จู น์ยอดเงนิ ฝากธนาคาร 94,000
วนั ท่ 31 มีนาคม 2562

ยอดเงินฝากธนาคารตามสมุดบัญชีกจิ การ 10,000 51,000
16,000 40,000
บวก เช็คคา้ งจา่ ย 25,000
เลขท่ 1987705 3,000

เลขท่ 1987709

เลขท่ 1987802

ตว๋ เงนิ รบั ท่ธนาคารเรยี กเก็บให้
ดอกเบ้ยรบั

หกั เช็คคนื 30,000 134,000
1,600 120,000
คา่ ธรรมเนยี มธนาคาร 600
เชค็ เลขท่ 1987803 พนักงานบนั ทกึ ตา ไป 101,800

เงนิ ฝากระหวา่ งทาง
ยอดเงินฝากตามใบแจง้ ยอดธนาคาร

หรอื กิจการสามารถกระทบยอดจากธนาคารไปหายอดกจิ การ ไดด้ ังน้
บริษัท พมิ ใจ จํากัด

งบพสิ ูจน์ยอดเงินฝากธนาคาร
วันท่ 31 มีนาคม 2562

ยอดเงนิ ฝากตามใบแจง้ ยอดธนาคาร 120,000
บวก เช็คคนื 30,000

คา่ ธรรมเนียมธนาคาร 1,600

เชค็ เลขท่ 1987803 พนักงานบนั ทกึ ตา ไป 600

เงนิ ฝากระหวา่ งทาง 101,800 134,400
254,000

หัก เช็คคา้ งจา่ ย 10,000
เลขท่ 1987705

เลขท่ 1987709 16,000

เลขท่ 1987802 25,000 51,000

ตว๋ เงินรบั ทธ่ นาคารเรยี กเก็บให้ 40,000
ดอกเบ้ยรบั 3,000 94,000

ยอดเงินฝากธนาคารตามบญั ชีกิจการ 160,000

งบประมาณเงนิ สด (Cash budget)

งบประมาณเงนิ สด หมายถึง งบประมาณทแ่ สดงถึงการรับและการจา่ ยเงินสดทก่ จิ การจดั ทํา
ขน้ เพ่อ การวางแผนการใชจ้ า่ ยลว่ งหน้า ทง้ น้งบประมาณเงินสดชว่ ยใหก้ ิจการทราบถึงผลการ
ใชเ้ งนิ สดในอนาคตวา่ จะมเี งินสดคงเหลอื และเงนิ สดขาดจํานวนเทา่ ใด เพ่อท่ผบู ้ ริหารจะ
ไดด้ ําเนินการตอ่ ไป ในกรณที ่เงินสดขาด กจ็ ะไดท้ ราบวา่ จะตอ้ งจดั หาเงินไดจ้ ากแหลง่ ใด
บา้ ง

กจิ การซ้อขายสินคา้ และกิจการอุตสาหกรรม

1. รายไดจ้ ากการดําเนินงาน
2. รายไดอ้ ่นๆ เชน่ ดอกเบ้ยรับ เงนิ ปั นผล รายไดเ้ บ็ดเตลด็
3. แหลง่ อ่นๆ เชน่ ขายสินทรพั ยอ์ น่ การจัดหาเงนิ

กิจการใหบ้ รกิ าร

1. รายไดจ้ ากการดาํ เนนิ งานตามปกติ
2. รายไดอ้ น่ ๆ
3. แหลง่ อ่นๆ

กิจการซอ้ ขายสนิ คา้ และกิจการอตุ สาหกรรม

1. คา่ ใชจ้ า่ ยในการดําเนินงานตามปกติ
2. แหลง่ อน่ ๆ เชน่ ซอ้ สินทรัพย ์ ดอกเบย้ จา่ ย เงินปั นผล ภาษเี งนิ ได้

บทสรุป

เงนิ สดเป็นสินทรัพยห์ มุนเวียนทม่ ีความสาํ คัญ และมีสภาพคลอ่ งสูงเป็นอนั ดบั แรก ของ
กิจการ กิจการจึงจําเป็นตอ้ งมีการวางแผนและบรหิ ารเงนิ สดใหม้ ีประสทิ ธภิ าพ งบ
ประมาณเงินสดเป็นเคร่องมือท่ใชใ้ นการบรหิ ารเงนิ สดไดด้ ี ในขณะเดยี วกันเงินสดเป็น
สินทรพั ยท์ ม่ คี วามเสย่ งตอ่ การทุจรติ ไดง้ า่ ย กจิ การจงึ ตอ้ งวางระบบการควบคมุ ภายใน
อยา่ ง รดั กุม โดยกาํ หนดใหน้ ําเงินสดทไ่ ดร้ ับในแตล่ ะวันฝากธนาคารท้งจํานวน เม่อมี
ความจาํ เป็น ตอ้ งจา่ ยเงนิ ใหจ้ า่ ยเป็นเชค็ ในกรณที ม่ ีคา่ ใชจ้ า่ ยจาํ นวนเลก็ ๆ น้อย ๆ ให้
จา่ ยจากเงนิ สดยอ่ ย

วีดโี อเสริมความรู้
แบบทดสอบทา้ ยบท

บทท่ 3 เงนิ ลงทนุ ชว่ คราว

ความหมายของเงินลงทุนช่วคราว

เงนิ ลงทนุ (Investments) หมายถงึ สินทรพั ยท์ ่กิจการมีไวเ้ พ่อเพม่ ความมง่ ค่งใหก้ บั กจิ การไม่
วา่ จะอยใู ่ นรปู ของส่วนแบง่ ท่จะได้
เงินลงทุนชว่ คราว (Temporary investments) หมายถงึ เงนิ ลงทุนท่กิจการตง้ ใจจะถอื ไว้ ไมเ่ กนิ
1 ป เงนิ ลงทุนชว่ คราวรวมถึงหลักทรัพยเ์ พ่อคา้ หลักทรัพยเ์ พ่อขาย เงนิ ลงทนุ ทว่ ไป และตราสาร
หน้ ท่จะถอื จนครบ าหนดภายใน 1 ป

ประเภทของเงินลงทุนช่วคราว

1. ตราสารหน้ทุกชนดิ และตราสารทุนในความตอ้ งการของตลาด ดังตอ่ ไปน้
1.1 หลกั ทรัพยเ์ พอ่ คา้
1.2 หลักทรัพยเ์ ผอ่ ขาย
1.3 ตราสารหน้ท่จะถือจนครบกําหนดภายใน 1 ป
2. ตราสารทนุ ท่ไมอ่ ยูใ่ นความตอ้ งการของตลาดเป็นเงินลงทุนทว่ ไป
หลกั ทรพั ยเ์ พอ่ คา้ (Trading Securities) หมายถึง เงนิ ลงทนุ ในตราสารหน้ทุกชนดิ หรือ
ตราสารทุนในความตอ้ งการของตลาด ท่กจิ การถือไวโ้ ดยมวี ัตถปุ ระสงคท์ จ่ ะขายในอนาคต
อนั ใกล้ ทําใหก้ จิ การ ถอื หลกั ทรัพยน์ ้นไวเ้ ป็นระยะเวลาส้น ๆ เพอ่ หากาํ ไรจากการ
เปล่ยนแปลงราคาของหลักทรพั ย ์
หลักทรพั ยเ์ ผอ่ ขาย (Available for sale securities) หมายถงึ เงนิ ลงทนุ ในตราสารหน้ทุ
กชนิ หรือตราสารทุนในความตอ้ งการของตลาด ซง่ ไมถ่ ือเป็นหลกั ทรพั ยเ์ พอ่ คา้ และในขณะ
เดยี วกันไมถ่ ือเป็น ตราสารหนท้ จ่ ะถอื จนครบกาํ หนดหรอื เงนิ ลงทนุ ในบรษิ ทั ยอ่ ย หรือบรษิ ัท
รว่ ม
การรว่ มคา้ ตราสารหน้ท่จะถือจนครบกําหนด (Hold to maturity debt securities) หมาย
ถงึ เงินลงทุน ในหลกั ทรพั ยป์ ระเภทตราสารหน้ทก่ จิ การมคี วามตง้ ใจแน่วแน่และมีความ
สามารถท่จะถอื ไวจ้ นครบกาํ หนด ไถถ่ อน
เงนิ ลงทนุ ทว่ ไป (General Investment) หมายถึง เงินลงทนุ ในตราสารทุนท่ไมอ่ ยูใ่ นความ
ตอ้ งการของตลาดทําใหก้ ิจการไมส่ ามารถจัดประเภทเป็นหลักทรพั ยเ์ พอ่ คา้ หรอื หลกั ทรัพย ์
เพ่อขาย

ความหมายของหลกั ทรพั ย ์

หลกั ทรพั ย ์ (Securities) หมายถงึ หนังสอื ตราสารหรือหลกั ฐานแสดงสทิ ธใิ นทรัพยส์ ิน

ความหมายของหลกั ทรพั ย ์ ในความตอ้ งการของตลาด

หลกั ทรัพยห์ รอื เงินลงทนุ ในความตอ้ งการของตลาด (Marketable security) หมายถงึ หลัก
ทรัพยห์ รอื เงินลงทนุ อ่นทม่ กี ารซอ้ ขายในตลาดทม่ ีสภาพคลอ่ งจึงทําใหส้ ามารถวดั มูลคา่ ยุตธิ รรม
ของ หลกั ทรพั ยห์ รอื เงนิ ลงทนุ นน้ ไดใ้ นทันที

ประเภทหลกั ทรพั ยใ์ นความตอ้ งการของตลาด

1. ตราสารทุน หมายถึง สญั ญาทแ่ สดงวา่ ผถู ้ ือตราสารมคี วามเป็นเจา้ ของส่วนไดเ้ สยี คงเหลือ
ของกจิ การทไ่ ปลงทนุ เชน่ หุน้ สามัญ หุน้ บุริมสิทธิ
2. ตราสารหน้ หมายถึง สญั ญาทแ่ สดงวา่ ผูอ้ อกตราสารมภี าระผกู พันทง้ ทางตรงและทางออ้ ม ท่
จะตอ้ งจา่ ยเงนิ สดหรอื สินทรัพยอ์ ่นใหแ้ กผ่ ูถ้ ือตราสารตามจาํ นวนและเง่อนไขท่ไดก้ ําหนดไว้
โดยชดั เจน หรือโดยปริยาย

การบญั ชเี ก่ยวกับเงินลงทุนช่วคราว

ตน้ ทนุ ของเงินลงทุน ราคาทุนของเงนิ ลงทุนจะตอ้ งรวมรายจา่ ยโดยตรงท้งส้นทก่ ิจการจา่ ย
เพอ่ ใหไ้ ดเ้ งินลงทุนนน้ มา ไดแ้ ก่
1. ราคาจา่ ยซอ้ เงินลงทนุ
2. คา่ นายหน้า
3. คา่ ธรรมเนียมและคา่ ภาษี
4. ตน้ ทุนการทํารายการ

การจาํ หน่ายเงินลงทุน

ในการจําหน่ายเงินลงทนุ กิจการตอ้ งบนั ทึกผลตา่ งระหวา่ งสง่ ตอบแทนสทุ ธิทไ่ ดร้ บั กบั
มลู คา่ ตาม บญั ชขี องเงนิ ลงทุนเป็นกาํ ไรหรือขาดทนุ ทนั ทีท่เกิดรายการ กจิ การตอ้ งบันทกึ
กลบั รายการบญั ชที ุกบัญชี ท่เก่ยวขอ้ งกับเงินลงทุนท่จาํ หน่ายเพ่อรบั รูใ้ นกาํ ไรหรอื ขาดทนุ

หากกิจการจําหน่ายเงนิ ลงทนุ เพียงบางส่วน มูลคา่ ตามบัญชีตอ่ หน่วยทใ่ ชใ้ นการบันทกึ
กาํ ไรหรอื ขาดทุนของเงินลงทนุ ชนิดเดียวกันตอ้ งคํานวณโดยใชว้ ธิ ถี วั เฉลย่ ถว่ งนา หนกั หรอื
วธิ เี ขา้ กอ่ นออกกอ่ น

การบัญทกึ บัญชเี ก่ยวกับการซ้อขายหลกั ทรัพยเ์ ผอ่ ขาย

การบันทึกบญั ชเี ก่ยวกับการซอ้ ขายเงินลงทุนในหลักทรพั ยเ์ พ่อขาย บนั ทกึ เหมือนกบั หลกั ทรัพย ์
เพ่อคา้ ทกุ ประการ เพยี งแตเ่ ปลย่ นช่อบญั ชีจากหลกั ทรัพยเ์ พอ่ คา้ เป็นหลกั ทรพั ยเ์ พ่อขาย
สําหรบั วิธกี าร คาํ นวณตน้ ทนุ เงนิ ลงทนุ กาํ ไรจากการจําหน่ายเงนิ ลงทนุ หรอื ขาดทนุ จากการ
จาํ หน่ายเงินลงทุนเหมือน กันทุกประการ

สาํ หรับเงินลงทุนในตราสารหน้ท่ถอื จนครบกําหนดภายใน 1 ป และเงินลงทุนทว่ ไป มหี ลักการ
คํานวณตน้ ทุนเงินลงทนุ กําไรจากการจําหน่ายเงินลงทนุ หรอื ขาดทนุ จากการจําหน่ายเงนิ ลงทุน
และวธิ ี การบนั ทกึ บัญชเี ก่ยวกับการซอ้ และขาย เหมือนกบั หลักทรพั ยเ์ พอ่ คา้ เพียงแตเ่ ปล่ยนช่อ
บัญชีเป็น ตราสาร หนท้ ่ถอื จนครบกําหนดภายใน 1 ป หรือบญั ชีเงนิ ลงทุนท่วไป

หากกจิ การจําหน่ายเงนิ ลงทุนเพยี งบางส่วน มลู คา่ ตามบัญชตี อ่ หน่วยทใ่ ชใ้ นการบันทึกกาํ ไร
หรอื ขาดทุนของเงินลงทนุ ชนิดเดียวกนั ตอ้ งคาํ นวณโดยใชว้ ธิ ีถัวเฉล่ยถว่ งนาหนกั หรือวิธเี ขา้
กอ่ น-ออกกอ่ น

การโอนเปล่ยนประเภทเงนิ ลงทนุ

1. การโอนเปลย่ นหลักทรพั ยเ์ พ่อคา้ ไปเป็นเงินลงทนุ ประเภทอ่น กจิ การตอ้ งใชม้ ูลคา่ ยตุ ธิ รรม
ณ วันท่โอนในการบันทกึ บัญชีและรบั รูผ้ ลตา่ งระหวา่ งมูลคา่ ตามบญั ชกี ับมูลคา่ ยุติธรรม ณ วัน
น้นในกาํ ไร หรือขาดทนุ ทันที

กาํ ไรหรอื ขาดทุนจากการโอนเปลย่ นประเภทเงนิ ลงทนุ จะแสดงในงบกาํ ไรขาดทุนทันที

กรณีโอนเปล่ยนหลักทรัพยเ์ พอ่ คา้ ไปเป็นหลักทรพั ยเ์ พอ่ ขาย การบันทกึ บญั ชีเป็นดังน้

Dr. หลกั ทรพั ยเ์ พอ่ ขาย (มลู คา่ ยตุ ธิ รรม ณ วนั โอนเปลย่ น) XX

กาํ ไร (ขาดทุน) ท่ยงั ไมเ่ กิดข้นจากการโอนเปล่ยน (ผลตา่ ง) XX

Cr. หลกั ทรพั ยเ์ พ่อคา้ (ราคาตามบัญช)ี XX

กาํ ไร (ขาดทนุ ) ทย่ ังไมเ่ กดิ ขน้ จากการโอนเปลย่ น (ผลตา่ ง) XX

2. การโอนเปล่ยนเงินลงทุนประเภทอน่ ไปเป็นหลกั ทรพั ยเ์ พ่อคา้ กจิ การตอ้ งใชม้ ูลคา่ ยตุ ิธรรม
ณ วนั ทโ่ อนในการบันทึกบญั ชแี ละรับรูผ้ ลตา่ งระหวา่ งมูลคา่ ตามบัญชีกับมลู คา่ ยุติธรรม ณ วนั นน้ พรอ้ ม
ทง้ กลับบัญชีทุกบัญชที เ่ กย่ วขอ้ งกบั เงนิ ลงทนุ ทโ่ อนเปลย่ นในกาํ ไรหรือขาดทนุ ทันที
กรณีโอนเปลย่ นหลักทรพั ยเ์ พอ่ ขายไปเป็นหลักทรพั ยเ์ พอ่ คา้ ถา้ หลักทรัพยเ์ พ่อขายท่โอน เปล่ยนเป็น
หลกั ทรพั ยท์ ก่ ิจการซ้อไวใ้ นงวดบญั ชีกอ่ น ณ วนั สน้ งวดบญั ชีกิจการตอ้ งวดั มูลคา่ เงนิ ลงทนุ เป็น มูลคา่
ยตุ ิธรรม กจิ การอาจมบี ัญชกี าํ ไรขาดทุนทย่ ังไมเ่ กดิ ข้นจากหลกั ทรพั ยเ์ พ่อขายยกมา กิจการจะตอ้ ง โอน
ปดบญั ชีท่มอี ยูท่ ง้ หมด ผลตา่ งจึงบันทึกในบัญชีกําไรขาดทุนทย่ ังไมเ่ กดิ ข้นจากการโอนเปลย่ น

กรณโี อนเปลย่ นหลกั ทรัพยเ์ พ่อขายไปเป็นหลกั ทรพั ยเ์ พอ่ คา้

• มีบัญชกี ําไรขาดทุนทย่ ังไมเ่ กิดขน้ จากหลกั ทรัพยเ์ พอ่ ขายยกมาดา้ นเครดิต การบันทึกบัญชีเป็นดงั น้

Dr. หลักทรัพยเ์ พอ่ คา้ (มลู คา่ ยุตธิ รรม ณ วันโอนเปล่ยน) XX

กําไรขาดทนุ ท่ยังไมเ่ กดิ ขน้ จากหลักทรัพยเ์ พอ่ ขาย XX

กาํ ไร (ขาดทนุ ) ทย่ งั ไมเ่ กิดขน้ จากการโอนเปลย่ น (ผลตา่ ง)

Cr. หลกั ทรัพยเ์ พ่อขาย (ราคาตามบัญชี) XX

กําไร (ขาดทนุ ) ทย่ งั ไมเ่ กดิ ขน้ จากการโอนเปล่ยน (ผลตา่ ง) XX

• บญั ชกี าํ ไรขาดทนุ ท่ยังไมเ่ กิดขน้ จากหลกั ทรพั ยเ์ พอ่ ขายยกมาดา้ นเดบิต การบันทกึ บญั ชเี ป็นดังน้

Dr. หลักทรัพยเ์ พ่อคา้ (มลู คา่ ยุติธรรม ณ วันโอนเปล่ยน) XX

กาํ ไร (ขาดทุน) ท่ยังไมเ่ กดิ ขน้ จากการโอนเปลย่ น (ผลตา่ ง) XX

Cr. หลักทรพั ยเ์ พอ่ ขาย (ราคาตามบญั ช)ี XX

กําไรขาดทนุ ทย่ งั ไมเ่ กดิ ขน้ จากหลักทรัพยเ์ พ่อขาย XX

กําไร (ขาดทุน) ทย่ งั ไมเ่ กิดขน้ จากการโอนเปล่ยน (ผลตา่ ง) XX

การวดั มลู คา่ เงินลงทุน

มาตรฐานการบัญชี ฉบับท่ 105 (ปรับปรงุ 2559) เร่องการบญั ชีสําหรบั เงนิ ลงทนุ ในตราสาร

หน้ และตราสารทนุ ไดก้ าํ หนดใหว้ ัดมลู คา่ เงินลงทุนชว่ คราว ในงบแสดงฐานะการเงิน ดงั น้
1. หลกั ทรัพยเ์ พอ่ คา้ และหลักทรัพยเ์ พ่อขาย ตอ้ งแสดงดว้ ยมลู คา่ ยตุ ธิ รรม
2. เงนิ ลงทนุ ทว่ ไป ตอ้ งแสดงดว้ ยราคาทุน
3. ตราสารหนท้ ่จะถือจนครบกาํ หนดภายใน 1 ป ตอ้ งแสดงดว้ ยราคาทนุ ตัดจาํ หน่าย การวดั
มูลคา่ หลกั ทรพั ยเ์ พอ่ คา้ และหลักทรพั ยเ์ พอ่ ขาย ตอ้ งแสดงดว้ ยมูลคา่ ยุติธรรม โดยไมต่ อ้ ง คํานงึ
ถงึ คา่ ใชจ้ า่ ยท่คาดวา่ จะเกดิ จากการขายเงนิ ลงทนุ น้น

การแสดงรายการเงินลงทุนช่วคราวในงบการเงิน

ณ วันสน้ งวดบญั ชี กจิ การตอ้ งแสดงเงนิ ลงทุนในงบแสดงฐานะการเงนิ แยกเป็นสินทรัพยห์ มนุ เวียน
เงินลงทนุ ช่วคราว แสดงภายใตป้ ระเภทสนิ ทรัพยห์ มุนเวยี น ในงบแสดงฐานะการเงิน ประกอบดว้ ย
1. หลกั ทรัพยเ์ พอ่ คา้
2. หลกั ทรัพยเ์ ผ่อขาย (ตง้ ใจจะขายภายใน 1 ป)
3. ตราสารหน้ทถี อื จนครบกําหนดภายใน 1 ป

4. เงนิ ลงทนุ ท่วไป

บทสรุป

เงนิ ลงทุนชว่ คราว เป็นเงนิ ลงทุนท่กจิ การต้งใจถอื ไวไ้ มเ่ กนิ 1 ป โดยหวงั ผลตอบแทน ในชว่ ง
ระยะเวลาส้น ๆ ไดแ้ ก่ หลักทรัพยเ์ พ่อคา้ หลกั ทรพั ยเ์ พอ่ ขาย ตราสารหน้ทถ่ อื จนครบ กําหนด
ภายใน 1 ป และเงินลงทนุ ท่วไป

การบันทึกบัญชีเก่ยวกับเงินลงทุนช่วคราว บนั ทกึ ราคาทนุ ดว้ ยจาํ นวนเงนิ ทจ่ า่ ยซ้อทง้ หมด จนกวา่
จะไดห้ ลกั ทรพั ยม์ า ประกอบดว้ ย ราคาจา่ ยซ้อหลักทรพั ย ์ รวมคา่ นายหน้า คา่ ธรรมเนยี ม คา่ ภาษี
เป็นตน้
เมอ่ กิจการขายหลักทรพั ยผ์ ลตา่ งระหวา่ งราคาทนุ กบั จาํ นวนเงนิ ทไ่ ดร้ บั จากการขาย บนั ทกึ ไวใ้ น
บัญชกี ําไร (ขาดทุน) จากการจําหน่ายเงินลงทนุ บญั ชีนน้ าํ ไปแสดงในงบกาํ ไรขาดทนุ ทนั ที โดย
บัญชีกําไรจากการจําหน่ายเงนิ ลงทนุ แสดงภายใตห้ ัวขอ้ รายไดอ้ น่ และบัญชขี าดทนุ จาก การจาํ
หน่ายเงนิ ลงทนุ แสดงภายใตห้ ัวขอ้ คา่ ใชจ้ า่ ยอ่น
การโอนเปล่ยนเงนิ ลงทุน เม่อกจิ การซ้อเงินลงทุนมาแลว้ โดยมวี ตั ถุประสงคใ์ ดวตั ถปุ ระสงค์ หนง่
หากตอ่ มาตอ้ งการโอนเปลย่ นหลกั ทรพั ย ์ ใหบ้ นั ทกึ รบั หลักทรัพยท์ ่โอนในมลู คา่ ยุตธิ รรม ณ วนั
โอนเปลย่ น และเครดติ หลกั ทรพั ยท์ ่โอนเปล่ยนในราคาตามบญั ชี ผลตา่ งระหวา่ งมลู คา่ ยตุ ิธรรม
ของหลักทรัพยท์ ่รบั โอนกบั มูลคา่ ตามบญั ชีของหลกั ทรพั ยท์ ่โอนออกเป็นกําไร หรือ ขาดทนุ จาก
การโอนเปล่ยน บญั ชนี ้นําไปแสดงในงบกําไรขาดทุน ภายใตห้ ัวขอ้ รายไดอ้ ่น หรอื คา่ ใชจ้ า่ ย
อ่น

การวดั มลู คา่ ของเงนิ ลงทุนในงบแสดงฐานะการเงิน ณ วันส้นงวด หลักทรพั ยเ์ พ่อคา้ และ หลกั
ทรัพยเ์ พอ่ ขาย ใหแ้ สดงดว้ ยมลู คา่ ยตุ ธิ รรม ตราสารหนท้ ่ถือจนครบกาํ หนดภายใน 1 ป แสดงดว้ ย
ราคาทนุ ตดั จาํ หน่าย และเงินลงทนุ ทว่ ไปแสดงดว้ ยราคาทุน

วีดโี อเสริมความรู้
แบบทดสอบทา้ ยบท

บทท่ 4 ลูกหน้

ความหมายของลกู หน้

ลกู หน้ (Receivables) หมายถงึ สิทธิเรียกรอ้ งทก่ ิจการมีตอ่ บุคคลอน่ ไมว่ า่ เป็นในรูป
เงนิ สด สนิ คา้ หรือบริการ โดยบคุ คลอน่ จะตอ้ งนาํ เงินสด รายการเทยี บเทา่ เงนิ สด หรอื
บรกิ ารมาชําระคนื ใหแ้ กก่ ิจการ ในอนาคต

ประเภทของลกู หน้

ลกู หนแ้ บง่ ออกเป็น 2 ประเภท คือ
1. ลกู หน้การคา้ (Trade receivables) หมายถึง ลูกหนท้ ่เกดิ จากการดําเนนิ การคา้ ตาม
ปกติของธุรกจิ และจะมีช่อบญั ชแี ตกตา่ งกันไดต้ ามประเภทของธุรกจิ เชน่ ธุรกจิ ธนาคาร
พาณิชย ์ หมายถึง บญั ชีระหวา่ งธนาคารท่มีดอกเบ้ย เงินใหส้ ินเช่อ และดอกเบย้ คา้ งรบั
กจิ การประกนั ภยั หมายถึง บัญชี เบ้ยประกันภยั คา้ งรับ เงนิ คา้ งรบั เกย่ วกบั การประกนั ตอ่
และเงินใหก้ ูย้ มื
2. ลูกหน้อน่ (Other receivables) หมายถงึ ลูกหนท้ ่ไมไ่ ดเ้ กิดจากการดําเนินการคา้
ตาม ปกตขิ องธรุ กจิ เชน่ ลกู หนแ้ ละเงนิ ใหก้ ยู้ ืมแกก่ รรมการและลกู จา้ ง เงนิ ใหก้ ูย้ ืมแก่
บรษิ ัทในเครือและบรษิ ัท รว่ ม รายไดอ้ ่นคา้ งรบั คา่ ใชจ้ า่ ยจา่ ยลว่ งหน้า

การรบั รูล้ กู หน้

แมบ่ ทการบญั ชี (ปรับปรงุ 2552) ยอ่ หน้า 82 และ 83 กําหนดวา่ การรบั รูร้ ายการ
หมายถึง การรวมรายการเขา้ เป็นส่วนหน่งของงบดลุ หรืองบกําไรขาดทุน ดว้ ยขอ้ ความ
และจํานวนเงนิ ไดต้ อ่ เมอ่ เขา้ เงอ่ นไขทุกขอ้ ดงั ตอ่ ไปน้
1. มีความเป็นไปไดค้ อ่ นขา้ งแน่ท่จะไดร้ บั ประโยชน์เชงิ เศรษฐกิจในอนาคตจากรายการ
ดงั กลา่ ว
2. รายการดงั กลา่ วมีราคาทุนหรือมลู คา่ ท่สามารถวดั ไดอ้ ยา่ งน่าเชอ่ ถอื

ในการบันทึกรับรูบ้ ัญชลี ูกหน้การคา้ ซง่ อาจเกิดจากการขายสินคา้ หรือการใหบ้ รกิ ารเป็น
เงนิ เชอ่ ในจํานวนเงินเทา่ ไร เพ่อใหม้ ูลคา่ ของลกู หนม้ ีความน่าเชอ่ ถือ จะตอ้ งพจิ ารณา
เงอ่ นไขส่วนลด ซ่งจาํ แนก ไดเ้ ป็น 2 ประเภท ไดแ้ ก่

1. ส่วนลดการคา้ (Trade Discounts) เป็นส่วนลดทผ่ ูข้ ายลดใหก้ บั ผซู ้ อ้ เพอ่ จูงใจให้
ซ้อสนิ คา้ ในปริมาณมาก ๆ หรอื ลดราคาจากป้ ายเพอ่ ใหผ้ ูซ้ อ้ นาํ ไปขายตอ่ แลว้ มกี าํ ไร
ส่วนลดการคา้ มกั ลดเป็นรอ้ ยละ จากราคาบนป้ ายสนิ คา้ ซง่ ผูข้ ายจะลดใหก้ บั ผซู ้ ้อไมว่ า่ จะซอ้
เป็นเงินสดหรอื เป็นเงนิ เช่อ ส่วนลดการคา้ จะไมบ่ ันทกึ บญั ชี บันทกึ ซ้อหรอื ขายสินคา้ ดว้ ย
จํานวนเงินท่หกั ส่วนลดแลว้

2. ส่วนลดเงนิ สด (Cash discounts) เป็นส่วนลดท่เกดิ จากการขายสนิ คา้ เป็นเงนิ โดย
ผขู ้ ายจะกาํ หนดวนั ท่ใหผ้ ซู ้ ้อหรือลูกหนช้ าํ ระเงนิ ภายในวนั ท่เทา่ ไร หรือภายในก่วันนับจากวัน
ท่ต้ง โดยกําหนดเป็นเงอ่ นไข เชน่ 1/30 หมายความวา่ ลกู หน้จะตอ้ งชาํ ระหนภ้ ายใน 30 วัน
นับจากวันท่ หรือวันทล่ งในใบกาํ กบั สนิ คา้ แตผ่ ขู ้ ายอาจมีความจาํ เป็นตอ้ งใชเ้ งินสดมาบรหิ าร
งานหรอื ดําเนนิ งาน จํานวนมาก จงึ อาจใหเ้ งอ่ นไขส่วนลดใหก้ บั ลกู หน้ ถา้ มาชําระหนก้ อ่ น 30
วนั จึงใหเ้ งอ่ นไขส่วนลด เชน่ 2/10/30 หมายความวา่ ลูกหนจ้ ะตอ้ งชําระหนภ้ ายใน 30 วนั
นับจากวนั ท่ในใบกํากับสนิ คา้ แตถ่ า้ ชาํ ระ หน้ภายใน 10 วัน นับจากวันท่ในใบกาํ กบั สนิ คา้
จะใหส้ ่วนลด 2% ซง่ การบนั ทึกรับรูล้ ูกหนก้ ารคา้ สามารถ บนั ทกึ ได้ 2 วิธี คอื

2.1 วิธรี าคาเต็ม (Gross method) วิธนี เ้ ม่อกิจการขายสินคา้ เป็นเงนิ เช่อดว้ ยจาํ นวน เงิน
เทา่ ใด จะรบั รูล้ ูกหน้ดว้ ยจํานวนเต็มเทา่ กบั ยอดขายสินคา้ เมอ่ ลกู หน้ชําระหน้จะพิจารณาวา่
อยูภ่ ายใน ระยะเวลาการใหส้ ่วนลดหรอื ไม ่ ถา้ อยูภ่ ายในระยะเวลาเงอ่ นไขการไดร้ บั
ส่วนลด ผูข้ ายจะใหส้ ่วนลดกับ ลูกหน้ และจะบันทกึ บญั ชีส่วนลดจา่ ย (Sales discounts)

2.2 วิธีราคาสทุ ธิ (Net sales) วิธีน้เมอ่ กจิ การขายสนิ คา้ เป็นเงินเชอ่ ดว้ ยจํานวนเงิน
เทา่ ใด จะรับรูล้ ูกหนด้ ว้ ยยอดขายสนิ คา้ ท่หักส่วนลดเงินสดตามเงอ่ นไขแลว้ เม่อลกู หนช้ าํ ระ
หน้จะพิจารณาวา่ อยู ่ ภายในระยะเวลาการใหส้ ่วนลดหรือไม ่ ถา้ อยภู ่ ายในเงอ่ นไขการไดร้ บั
ส่วนลด ผูข้ ายจะรบั ชาํ ระหน้เทา่ กับ ยอดลกู หนท้ บ่ ันทึกไวซ้ ง่ ไดใ้ หส้ ่วนลดไวแ้ ลว้ แตห่ ากลกู
หนช้ ําระหน้ไมอ่ ยูใ่ นเง่อนไขการไดร้ ับส่วนลด ผขู ้ าย จะชาํ ระหน้เตม็ จาํ นวน จงึ ตอ้ งต้งบัญชี
ลูกหน้เพม่ ขน้ มาใหมเ่ ทา่ กับส่วนลดท่หักไว้ พรอ้ มกับบันทึกบญั ชี ส่วนลดจา่ ยทไ่ ดร้ บั คืน แลว้
จงึ บันทกึ รบั ชําระหน้จากลูกหนด้ ว้ ยยอดทค่ า้ งชาํ ระเต็ม

การขายสินคา้ ดว้ ยบตั รเครดิต

ในปั จจุบนั การขายสนิ คา้ หลาย ๆ กิจการรบั ชาํ ระเงินดว้ ยบตั รเครดิต (Credit card) เพ่อ
ความ สะดวกของลูกคา้ และโอกาสในการขายสินคา้ ของกจิ การมมี ากข้น
เมอ่ กจิ การรับชาํ ระเงนิ คา่ สนิ คา้ ดว้ ยบัตรเครดิต กจ็ ะนําใบสลปิ ทล่ กู คา้ ลงลายมอื ไวไ้ ปข้น
เงินกบั ธนาคารเจา้ ของบัตร ซ่งทางธนาคารจะคิดคา่ ธรรมเนียม

การบนั ทึกบัญชี ดังน้

1. เมอ่ กิจการขายสนิ คา้ โดยไดร้ บั ชาํ ระคา่ สนิ คา้ เป็นบตั รเครดติ

Dr. ลูกหนก้ ารคา้ - Credit card XX

Cr. ขายสนิ คา้ XX

ขายสินคา้ รบั ชําระดว้ ยบตั รเครดิต

2. เม่อกิจการนาํ สลปิ ไปขน้ เงินท่ธนาคาร ธนาคารจะหกั คา่ ธรรมเนยี ม

Dr. เงนิ สด XX

คา่ ธรรมเนียมบัตรเครดิต XX

Cr. ลกู หนก้ ารคา้ - Credit card XX

นําสลปิ บตั รเครดิตไปขน้ เงนิ ทธ่ นาคาร

การปั นมลู คา่ ลูกหนี (Valuation of account receivables)

หนส้ ูญ (Bad debt) หมายถึง ลกู หนท้ ่ไดต้ ดิ ตามทวงถามจนถึงทส่ ดุ แลว้ แตไ่ มไ่ ด้

รบั ชาํ ระหน้ และไดต้ ดั จําหน่ายออกจากบัญชี
หน้สงสยั จะสญู (Doubtful debt) หมายถึง ลูกหน้ท่คาดวา่ เรียกเกบ็ เงนิ ไมไ่ ด้ และถือ
เป็นคา่ ใชจ้ า่ ยของรอบระยะเวลาบัญชีน้น

คา่ เผอ่ หนส้ งสยั จะสญู (Allowance of doubtful account) หมายถึง จํานวนทก่ ัน
ไวส้ ําหรับ ลูกหน้ทค่ าดวา่ จะเรยี กเกบ็ ไมไ่ ด้ และถือเป็นบัญชีปรับมลู คา่ ทต่ ้งข้นเพ่อแสดง
เป็นรายการหักจากบัญชี ลูกหนใ้ นงบการเงนิ เพอ่ ใหค้ งเหลือเป็นมูลคา่ สุทธิของลูกหนท้ ่
คาดหมายวา่ จะเก็บได้

การบนั ทึกบัญชีเก่ยวกับการตัดลกู หน้ทเ่ รยี กเก็บเงนิ ไมไ่ ด้

ในการดาํ เนนิ ธุรกิจ เมอ่ ขายสินคา้ เป็นเงินเช่อไปแลว้ ก็จะมีลกู หน้บางรายทก่ ิจการไมส่ ามารถ
เรยี กเกบ็ เงนิ ได้ ซง่ การบนั ทกึ บัญชมี ี 2 วธิ ี คือ
1. ไมบ่ ันทึกบัญชจี นกวา่ จะเป็นหน้สูญ (Dircet write of method)
2. ประมาณหนส้ งสัยจะสูญ (Allowance method)

1. ไมบ่ ันทกึ บัญชจี นกวา่ จะเป็นหน้สูญ

วิธนี ้จะบันทกึ รายการหนส้ ญู เม่อกจิ การไดต้ ดิ ตามทวงถาม ดาํ เนินการจนถงึ ทส่ ุดแลว้ ไม ่
สามารถเรยี กเก็บเงินได้ แตว่ ิธนี ม้ ูลคา่ ของลูกหน้ทป่ รากฏในงบแสดงฐานะการเงินจะสูงกวา่ ขอ้
เทจ็ จรงิ และไมไ่ ดแ้ สดงใหเ้ หน็ ถงึ จาํ นวนเงินท่คาดวา่ จะเรียกเกบ็ เงินได้ เวน้ แตจ่ ํานวนเงนิ เพยี ง
เลก็ น้อยไมเ่ ป็นสาระ สาํ คัญกิจการสามารถใชว้ ิธนี ้ได้

2. การประมาณหนส้ งสัยจะสญู

วิธนี ้เป็นวธิ ที ป่ ระมาณจํานวนหนท้ ก่ ิจการคาดวา่ จะเรยี กเกบ็ เงินไมไ่ ด้ เพ่อต้งเป็นคา่ ใชจ้ า่ ย
ซง่ วธิ นี ้จะทาํ ตามหลักการบญั ชที ร่ บั รองทว่ ไป วา่ ดว้ ยการเปรียบเทียบระหวา่ งรายไดแ้ ละคา่ ใช้
จา่ ย แมว้ า่ ปนน้ จะไมเ่ กดิ หน้สูญขน้ จริงก็ตาม และยงั ถอื วา่ วธิ ีนเ้ ป็นการวดั มูลคา่ ลูกหนใ้ หแ้ สดง
มูลคา่ ท่คาดวา่ จะ เรียกเก็บเงนิ ไดใ้ นงบแสดงฐานะการเงนิ ดว้ ยมูลคา่ ทแ่ ทจ้ รงิ
การประมาณหนส้ งสัยจะสูญเป็นการคาดคะเนไวล้ ว่ งหน้าวา่ มหี นส้ ญู เกดิ ข้น บางคร้งอาจจะ ไม ่
เกดิ หน้สญู จรงิ กไ็ ด้ และการกําหนดอตั ราหนส้ งสัยจะสูญเทา่ ใดนน้ ข้นอยกู ่ ับนโยบายของ
แตล่ ะกจิ การ ในการกําหนดอตั ราหน้สงสัยจะสญู สามารถอาศัยขอ้ มลู ในอดตี หรือสภาวะ
เศรษฐกิจก็ได ้

• บัญชหี น้สงสยั จะสูญถือเป็นคา่ ใชจ้ า่ ย เมอ่ สน้ งวดบญั ชจี ะตอ้ งโอนปดเขา้ บญั ชกี าํ ไร
ขาดทนุ

• บัญชคี า่ เผ่อหนส้ งสัยจะสญู ถอื เป็นบัญชปี รับมูลคา่ ของบญั ชีลูกหน้ ดงั นน้ ตอ้ งนําไป เป็น
รายการหกั จากบัญชลี ูกหน้ ในงบแสดงฐานะการเงนิ

การประมาณหนส้ งสยั จะสญู มี 2 วิธี

2.1 ประมาณจากยอดขาย (สุทธ)ิ
• ยอดขายเชอื
• ยอดขายท้งหมด

2.2 ประมาณจากยอดลูกหน้คงเหลือ
2.1 การประมาณจากยอดขาย

กจิ การตอ้ งมีการกาํ หนดอตั ราหนส้ งสัยจะสญู โดยวิเคราะหจ์ าํ นวนลูกหนท้ เ่ รียกเก็บ เงนิ
ไมไ่ ด้ จากประสบการณเ์ ปรยี บเทยี บกับยอดขาย ดงั น้

1) คาํ นวณเป็นรอ้ ยละของยอดขายรวม
2) คํานวณเป็นรอ้ ยละของยอดขายเชอ่

เมอ่ กิจการคาํ นวณคา่ เผ่อหนส้ งสยั จะสญู ไดจ้ าํ นวนเทา่ ใดกถ็ ือเป็นคา่ ใชจ้ า่ ยทง้ จาํ นวน ใน
งวดบญั ชีนน้ โดยไมต่ อ้ งคาํ นึงถึงยอดคา่ เผ่อหนส้ งสยั จะสญู ทม่ ีอยูเ่ ดิม

2.2 ประมาณจากยอดลกู หนค้ งเหลือ ณ วันสน้ งวด
วิธีนจ้ ะประมาณหน้สงสัยจะสญู เป็นอัตรารอ้ ยละตอ่ ยอดลูกหนค้ งเหลือในบญั ชี ณ วันส้น
งวด โดยประมาณจากอายุการคา้ งชาํ ระของลกู หน้ กรณีทอ่ ายุการคา้ งชาํ ระนานโอกาสท่จะได้
รบั ชาํ ระเงนิ กน็ ้อย ความเส่ยงท่จะเกดิ หนส้ ูญจะคอ่ นขา้ งสูง
วธิ ปี ระมาณหน้สงสยั จะสญู จากยอดลูกหน้สามารถทําได้ 3 วิธี คอื
1. วิธีประมาณจากยอดลกู หนค้ งเหลือ ณ วันส้นป
2. วิธปี ระมาณโดยแยกอายลุ กู หน้
3. วธิ ปี ระมาณโดยการพิจาณาจากลกู หน้แตล่ ะรายเรยี กเก็บ

การตัดจําหน่ายลูกหน้

การตัดจําหน่ายลูกหน้ หมายถึงการจาํ หน่ายลูกหน้ออกจากบญั ชี โดยเครดติ บัญชีลูกหน้ ซง่
การ จาํ หน่ายลกู หน้ออกจากบัญชี เกดิ ข้นเมอ่ ลกู หนน้ าํ เงินมาชาํ ระหน้ กิจการกจ็ ะตดั บญั ชีลูก
หนร้ ายน้นออก จากบญั ชี โดย เดบิต เงนิ สด เครดิต ลกู หน้ กับในกรณที ่กจิ การไมส่ ามารถ
เก็บเงินจากลูกหนไ้ ด้ กต็ ัด จาํ หน่ายลกู หนอ้ อกจากบัญชี เรียกวา่ การตัดจาํ หน่ายหนส้ ญู

การตัดจาํ หน่ายหนส้ ูญ

เม่อกจิ การมีการทวงถามหนจ้ ากลูกหนจ้ นถึงทส่ ุดแลว้ ลกู หนก้ ย็ ังไมช่ ําระหน้ มาตรฐานการ
บัญชฉี บับท่ 101 เรอ่ งหนส้ งสัยจะสูญ และหน้สญู ใหก้ จิ การจําหน่ายลกู หน้ออกจากบญั ชี มี
วธิ ีปฏบิ ตั ิ 2 วิธีดงั น้

1. กรณีตดั หนส้ ูญเป็นไปตามเกณฑก์ ฎหมายภาษอี ากร

เมอ่ กจิ การไดต้ ดิ ตามทวงถามลูกหนโ้ ดยไดด้ ําเนินการตามเงอ่ นไขท่กําหนดในกฎหมาย ภาษี
อากรเก่ยวกับการจําหน่ายหน้สญู แลว้ ลูกหน้กย็ งั ไมม่ าชาํ ระน้ ใหก้ จิ การตัดจําหน่ายลกู หน้
เป็นสูญ การบันทกึ บัญชีเป็น 2 ข้นตอน ดงั น้

1.1 Dr. หน้สญู xx

Cr. ลูกหน้การคา้ xx

บันทึกตดั จาํ หน่ายลกู หนเ้ ป็นหน้สญู

และ

1.2 Dr. คา่ เผ่อหนส้ งสยั จะสูญ xx
Cr. หน้สงสัยจะสูญ xx

บนั ทึกลดบญั ชคี า่ เผอ่ หน้สงสยั จะสญู

2. กรณีตัดหน้สูญเป็นไปเพยี งรายการทางบญั ชี

เม่อกจิ การคาดหมายวา่ จะไมไ่ ดร้ ับชาํ ระหน้จากลูกหน้ ตอ้ งจําหน่ายลูกหน้เป็นสูญ แตย่ ังไม่
ไดด้ ําเนินการตามเง่อนไขของกฎหมายภาษอี ากร การบนั ทกึ บญั ชเี ป็นดงั น้

Dr. คา่ เผ่อหน้สงสัยจะสญู XX
Cr. ลกู หน้การคา้ XX

บันทึกตัดจาํ หน่ายลกู หนเ้ ป็นหน้สูญ

ตวั อยา่ ง

กิจการตดั จําหน่ายลกู หน้นายสมภพ เป็นหนส้ ญู ไมเ่ ขา้ เง่อนไขตามกฎหมาย
ภาษีอากร การบนั ทกึ บัญชีเป็นดงั น้

2562 Dr. คา่ เผ่อหนส้ งสัยจะสูญ 5,000.-
ก.ค. 14 Cr. ลูกหน้ 5,000.-

บนั ทกึ ตดั จําหน่ายลกู หน้เป็นหน้สญู

หนส้ ญู ไดร้ บั คนื (Bad debt receives)

ลกู หน้การคา้ ทก่ ิจการไดต้ ัดจาํ หน่ายเป็นหนส้ ูญไปแลว้ ตอ่ มาไดน้ าํ เงนิ สดมาชาํ ระคนื วิธีการ
บญั ชี อาจทําไดโ้ ดยถอื เงินทไ่ ดร้ ับเป็นรายไดอ้ ่น หรือนาํ ไปเพม่ บัญชีคา่ เผอ่ หนส้ งสยั จะสญู
มาตรฐานการบัญชี ฉบับท่ 101 เร่อง หนส้ งสัยจะสูญ และหนส้ ญู ไดก้ าํ หนดวิธปี ฏบิ ัตเิ ก่ยวกับ หน้
สญู ไดร้ บั คืน ดังน้
ในกรณกี ารตัดจําหน่ายหนส้ ญู เป็นไปตามเกณฑก์ ฎหมายภาษีอากร การลงรายการหนส้ ญู ได้ คือ

1. เดบิตตง้ ลูกหน้นน้ ข้นมาใหม ่ และเครดติ หน้สญู ไดร้ บั คืน ซง่ ถอื เป็นรายไดอ้ ่น
2. ลงบัญชรี บั เงนิ สด เดบิตบญั ชเี งนิ สด และเครดิตบัญชลี กู หน้รบั คืน

ในกรณีการตัดจําหน่ายหน้สญู เป็นเพียงรายการทางบญั ชี (ไมเ่ ป็นไปตามเกณฑ์
กฎหมายภาษีอากร)

การลงรายการหนส้ ญู ไดร้ ับคนื คือ
1. เดบิตต้งลกู หน้น้นข้นมาใหม ่ และเครดติ คา่ เผอ่ หนส้ งสัยจะสญู
2. ลงบัญชรี บั เงินสด เดบติ บญั ชเี งินสด และเครดิตบญั ชีลูกหน้

การวเิ คราะหบ์ ัญชีลกู หน้

ในการบรหิ ารธรุ กิจจาํ เป็นอยา่ งย่งทผ่ บู ้ รหิ ารตอ้ งใหค้ วามสนใจเก่ยวกบั บญั ชลี ูกหน้ เพ่อจะ
ได้ เป็นการเตอื นสําหรบั ลางรา้ ยทอ่ าจจะเกดิ ข้น และมีผลเสียหายแกก่ จิ การดังทไ่ ดก้ ลา่ วไว้
แลว้ ขา้ งตน้ การขายสินคา้ เป็นเงินเชอ่ ทําใหก้ ิจการมบี ญั ชลี ูกหน้ และถา้ กิจการเรียกเก็บเงนิ
ไมไ่ ดก้ ็มคี า่ ใชจ้ า่ ย คือ หน้สญู เกิดข้น นอกจากมหี นส้ ญู แลว้ ยงั มีตน้ ทุนทจ่ ะเกิดจากบญั ชีลกู
หน้ เชน่ คา่ ใชจ้ า่ ยในการเก็บหน้ คา่ ตรวจสอบฐานะทางเครดติ ของลกู คา้ คา่ โทรศพั ท์ คา่
แสตมป์ ท่รวมในบัญชีคา่ ใชจ้ า่ ยในการดาํ เนินงาน อยา่ งไรกต็ าม ถึงจะมีคา่ ใชจ้ า่ ยเกิดขน้
กิจการก็ยอมท่จะขายสนิ คา้ เป็นเงนิ เชอ่ เพ่อใหม้ รี ายไดม้ ากข้น และผลทไ่ ดร้ บั คอื กาํ ไร
สงู สดุ ตามเป้ าหมายทไ่ ดก้ าํ หนดไว้ ดงั แผนภมู ิท่ 2

การใชอ้ ตั ราส่วนทางการเงนิ วเิ คราะหบ์ ญั ชลี ูกหน้

1. อัตราหมนุ เวียนของลกู หน้ (Account receivable turnover)
อตั ราส่วนนจ้ ะแสดงใหเ้ หน็ วา่ กจิ การมีความสามารถเปลย่ นสภาพลูกหน้มาเป็นเงินสด ตอ้ ง

ใชร้ ะยะเวลาเทา่ ไร พรอ้ มทง้ แสดงใหเ้ หน็ ถงึ นโยบายในการใหเ้ ครดติ และนโยบายการเรยี ก
เกบ็ หน้ วา่ มคี วามเหมาะสมหรือไม ่ และยงั ชว่ ยใหท้ ราบถงึ คุณภาพของลูกหนด้ ว้ ย เชน่ ถา้ อตั รา
หมุนเวียนของ ลูกหน้มีอตั ราสงู ยอ่ มแสดงวา่ กจิ การประสบความสําเร็จในการเก็บหน้ แตม่ องอกี
มมุ หน่ง การท่อัตราสูง เกนิ ไป อาจจะแสดงใหเ้ ห็นวา่ กจิ การเครง่ ครดั หรอื เรง่ รดั ในการเกบ็ หน้
กิจการอาจจะเสยี ลูกคา้ ทด่ ไี ป

อัตราหมนุ เวียนของลกู หน้ = ยอดขายเชอ่
ลูกหน้สุทธิถวั เฉล่ย

ลูกหน้สทุ ธถิ ัวเฉลย่ = ลูกหน้สทุ ธิตน้ งวด + ลกู หน้สุทธิปลายงวด

2

2. ระยะเวลาในการเก็บเงนิ (Number of day sales in receivable)

เป็นการพจิ ารณา ระยะเวลาในการเกบ็ เงนิ จากลูกหนว้ า่ จะตอ้ งใชเ้ วลากว่ ัน

ระยะเวลาในการเกบ็ เงิน = 365
อัตราหมุนเวียนของลกู หน้

ระยะเวลาเก็บเงนิ อาจจะใช้ 360 วนั คาํ นวณอัตราส่วนได้

การจัดหาเงินสดจากบญั ชีลูกหน้

เม่อกจิ การมคี วามจาํ เป็นท่ตอ้ งการเงินสดเพอ่ ใชใ้ นการดาํ เนนิ งานสามารถนําบญั ชีลกู หนท้ ม่ ี
ยอด คงเหลอื ในบัญชนี ําไปจดั หาเงนิ สด ไดด้ งั น้
1. การนําบัญชีลกู หนไ้ ปคาประกนั เงินกู้ (Pledging of accounts receivable)
2. การขายบัญชีลูกหน้ (Sales of accounts receivable)
3. การโอนบญั ชีลกู หน้ (Assignment of accounts receivable)

การนําบญั ชลี กู หน้ไปคา ประกนั เงินกู้

เมอ่ ตอ้ งการจดั การเงินดว้ ยวิธกี ารกูเ้ งนิ จากสถาบันการเงิน นอกจากการนําหลกั ทรัพยท์ ่
กจิ การ มีสิทธิครอบครอง เชน่ ทด่ นิ อาคาร และสินคา้ คงเหลอื ไปคา ประกันเงินกูแ้ ลว้ ยัง
สามารถนาํ บญั ชลี ูกหน้ ทม่ ยี อดคงเหลอื ในบญั ชีไปคาประกนั เงนิ กไู้ ด้ ซ่งกรรมสทิ ธใิ นตัวลูก
หน้ยังเป็นของกิจการ
การนําบญั ชลี ูกหนไ้ ปคา ประกนั เงินกู้ ใหบ้ นั ทกึ รายการเฉพาะการกเู้ งนิ และใหเ้ ปดเผยขอ้ มูล
ในหมายเหตปุ ระกอบงบการเงนิ เกย่ วกบั การนําลูกหน้ไปคา ประกนั เงินกใู้ หผ้ ใู ้ ชง้ บการเงนิ
ทราบขอ้ เทจ็ จริง

การขายบัญชีลูกหน้

การนาํ บญั ชีลกู หน้ไปขายใหส้ ถาบนั การเงนิ โดยเสียคา่ นายหน้าใหส้ ถาบันการ
เงินส่วนมาก กิจการจะไดร้ ับเงนิ น้อยกวา่ มูลคา่ ของลกู หน้ท่นําไปขาย การขายบญั ชลี ูก
หนบ้ างคร้งเรยี กวา่ Factoring accounts receivable ซง่ กจิ การผูข้ ายบญั ชลี ูกหน้ เรยี ก
วา่ Factoring และผูซ้ ้อบัญชีลูกหน้ เรียกวา่ Factor สําหรบั คา่ นายหน้าท่เสยี ให้
สถาบันการเงนิ ใหบ้ ันทึกเป็นผลขาดทนุ จากการขายบญั ชีลกู หน้

การโอนบัญชลี กู หน้

การโอนบัญชลี กู หนม้ ีลกั ษณะเป็นการโอนลกู หน้ เพ่อการกูเ้ งนิ จากสถาบันการเงนิ
อยา่ งหน่ง ซง่ กจิ การสามารถออกต๋วเงนิ จา่ ยเพ่อกเู้ งนิ ท้งน้ลกู หนท้ โ่ อนจะตอ้ งระบบุ ญั ชีให้
ชดั เจน โดยจะตอ้ ง แยกบัญชีออกจากลูกหนท้ ไ่ มไ่ ดโ้ อนไป และผูโ้ อนยังคงเป็นผูร้ ับชาํ ระ
หน้จากลกู หน้ตามปกติ ซ่งเม่อ เก็บเงนิ จากลกู หน้ไดจ้ ะตอ้ งนาํ ไปชําระใหบ้ ริษทั ผรู ้ ับโอน
ทนั ที

การแสดงรายการ และเปดเผยขอ้ มลู ลกู หน้ในงบการเงนิ

อาศยั อาํ นาจตาม พ.ร.บ.การบญั ชี พ.ศ. 2543 อธิบดีกรมพัฒนาธรุ กิจการคา้ ออกประกาศ
กําหนด รายการยอ่ ท่ตอ้ งมีในงบการเงิน เรอ่ งกาํ หนดรายการยอ่ ทต่ อ้ งมใี นงบการเงิน
พ.ศ. 2554 ซ่งกิจการทเ่ ป็น นิตบิ คุ คลจะตอ้ งจดั ทาํ งบการเงนิ ใหเ้ ป็นไปตามทก่ าํ หนด

บทสรปุ

1. ลกู หน้ หมายถงึ สทิ ธเิ รยี กรอ้ งท่กจิ การมตี อ่ บคุ คลอน่ ซ่งมี 2 ประเภท คือ
1.1 ลกู หนก้ ารคา้
1.2 ลูกหนอ้ ่น ๆ

2. เมอ่ กิจการขายสินคา้ เป็นเงินเชอ่ แลว้ ปกตจิ ะมบี างรายท่ผดิ นัดไมช่ าํ ระหน้ ซ่งเรยี กวา่ “หนส้ ญู ”
3. การบันทกึ ลูกหนท้ เ่ รยี กเกบ็ เงนิ ไมไ่ ด้ (หนส้ ูญ) มี 2 วิธี คอื

3.1 บนั ทกึ เมอ่ เกดิ หน้สญู จรงิ

3.2 บันทึกคา่ เผอ่ หน้สงสัยจะสูญ
4. วิธปี ระมาณหน้สงสยั จะสญู มี 3 วธิ ี คือ

4.1 ประมาณจากยอดลูกหนค้ งเหลือ ณ วนั สน้ ป

4.2 ประมาณโดยการแยกอายลุ ูกหน้

4.3 ประมาณโดยการพจิ ารณาจากลกู หนแ้ ตล่ ะราย
5. การจดั หาเงินสดจากบญั ชลี ูกหน้ ทําได้ 3 วิธี คอื

5.1 การนําบญั ชีลูกหน้ไปคาประกันเงินกู้
5.2 การขายบัญชีลูกหน้

5.3 การโอนบัญชลี กู หน้

วดี ีโอเสรมิ ความรู้
แบบทดสอบทา้ ยบท

บทท่ 5

ตว๋ เงนิ รับ

ความหมายของต๋วเงินรบั

ต๋วเงินรับ (Notes receivable) หมายถงึ คําม่นสญั ญาเป็นลายลกั ษณอ์ กั ษรโดย
ปราศจากเงอ่ นไข ท่บุคคลหนง่ รับจะชาํ ระเงินจาํ นวนหนง่ ทแ่ น่นอนใหแ้ กบ่ ุคคลหน่ง
ภายในเวลาท่กําหนด

ประเภทของต๋วเงินรับ

1. แบง่ ตามกิจการของรายการท่เกิดขน้
1.1 ต๋วเงนิ รับท่เกดิ จากการดําเนินงานตามปกติ หรือตว๋ เงนิ รับการคา้ (Trade

notes receivable) หมายถึง ตว๋ เงนิ รบั ทเ่ กดิ จากการดาํ เนินงานตามปกติของ

กจิ การ เชน่ ตว๋ เงนิ รับทล่ กู หน้ ไดอ้ อกใหเ้ พอ่ ชาํ ระคา่ สินคา้
1.2 ตว๋ เงนิ รบั ทไ่ มไ่ ดเ้ กดิ จากการดาํ เนินงานตามปกติ (Nontrade notes

receivable) เชน่ ตว๋ เงนิ ทก่ จิ การไดร้ ับจากการกูย้ ืมเงินของบรษิ ัทในเครอื หรือ
ลูกจา้ ง ตว๋ เงนิ รบั ทม่ ีผลจากการกูเ้ งนิ ของ ลูกคา้ ดังน้นการรายงานควรแยกจากต๋ว
เงนิ รบั ท่เกิดจากการดาํ เนินงานตามปกติ

2. แบง่ ตามลักษณะของตราสารท่ออก
2.1 ต๋วสญั ญาใชเ้ งนิ (Promissory note) ตามประมวลกฎหมายแพง่ และ

พาณิชยม์ าตรา 983 หมายถงึ หนังสือตราสารซง่ บคุ คลหน่ง เรยี กวา่ ผูอ้ อกตว๋
(ลูกหน)้ ใหค้ ําม่นสญั ญาวา่ จะใชเ้ งนิ จาํ นวนหนง่ ใหแ้ กบ่ คุ คลอีกคนหนง่ หรือใช้
ใหต้ ามคําส่งของบคุ คลอกี บคุ คลหน่ง เรียกวา่ ผรู ้ ับเงิน (เจา้ หน้)

ดงั นน้ ต๋วสัญญาใชเ้ งนิ ตอ้ งมบี ุคคลท่เกย่ วขอ้ ง 2 ฝ่าย คือ ฝ่ายแรกเป็นผู ้
ออกต๋ว ซง่ จะเป็นผูจ้ า่ ยเงนิ ตามตว๋ สญั ญาใชเ้ งนิ และอกี ฝ่ายหนง่ คอื ผรู ้ ับเงิน

2.2 ตว๋ แลกเงนิ (Bill of exchange) ตามประมวลกฎหมายแพง่ และพาณชิ ย ์
มาตรา 908 หมายถงึ หนงั สือตราสาร ซ่งบุคคลคนหนง่ เรียกวา่ ผสู ้ ่งจา่ ย ส่ง
บคุ คลอกี คนหน่ง เรยี กวา่ ผจู ้ า่ ย ใหใ้ ชเ้ งนิ จาํ นวนหน่งแกบ่ คุ คลอกี คนหน่งหรอื
ใหใ้ ชต้ ามคาํ ส่งของบุคคลอกี คนหน่ง เรียกวา่ ผูร้ ับเงนิ

ดังน้นตว๋ แลกเงินมีบคุ คลท่เกย่ วขอ้ ง 3 ฝ่าย คือ
• ฝ่ายแรกคือผสู ้ ่งจา่ ย (เจา้ หน้)
• ฝ่ายทส่ องคือผจู ้ า่ ย (ลูกหน)้
• ฝ่ายท่สามคอื ผรู ้ บั เงิน

2.3 เช็ค (Cheque) ตามประมวลกฎหมายแพง่ และพาณิชยม์ าตรา 987 หมายถงึ หนงั สือ ซ่งบคุ คล
คนหนง่ เรยี กวา่ ผูส้ ่งจา่ ย สง่ ธนาคารใหใ้ ชเ้ งนิ จํานวนหน่งเม่อทวงถามใหแ้ กบ่ คุ คลอกี คนหนง่
หรือใหใ้ ชต้ ามคาํ ส่งของบุคคลอกี คนหนง่ เรยี กวา่ ผูร้ บั เงนิ
ดังน้นเช็คเหมือนกบั ตว๋ แลกเงนิ คือมบี ุคคลเก่ยวขอ้ ง 3 ฝ่าย คอื

• ผสู ้ ง่ จา่ ย
• ผจู ้ า่ ย (ธนาคาร)
• ผรู ้ ับเงิน
3. แบง่ ตามลักษณะดอกเบย้
3.1 ต๋วเงนิ ชนดิ มดี อกเบย้ (Interest-bearing note) หมายถงึ ต๋วเงนิ ทร่ ะบดุ อกเบย้ ไว้ หน้าตว๋
(Face value) และเม่อต๋วเงินครบกาํ หนดผจู ้ า่ ยเงนิ จะจา่ ยเงนิ ตามตัวพรอ้ มดอกเบย้
3.2 ต๋วเงนิ ชนิดไมม่ ดี อกเบ้ย (Noninterest-bearing note) หมายถงึ ตว๋ เงนิ ท่ไมม่ ี อตั รา
ดอกเบย้ ระบุไวบ้ นตวั ดงั น้นเมอ่ ต๋วเงินครบกาํ หนดผูจ้ า่ ยเงนิ จะจา่ ยเฉพาะจํานวนเงินท่ระบุไวห้ น้า
ต๋วเทา่ น้น

การนับวนั ครบกาํ าหนดของต๋วเงินรบั

ตว๋ เงินท่ระบุไวค้ รบกําหนดท่แน่นอนเม่อไรนน้ มีวิธกี ารนับวนั ครบกําหนด ดงั น้
1. เมอ่ ตว๋ เงินระบุวนั ครบกําหนดเป็นป ดังน้นวันท่ครบกําหนดของตว๋ เงนิ จะเป็นวนั ท่และเดือน

เดยี วกนั กบั วันท่ระบุไวใ้ นตัวแตป่ ตา่ งกัน เชน่
• ออกต๋วสัญญาใหเ้ งนิ วันท่ 1 สิงหาคม 2562 มีอายุ 1 ป เพราะฉะน้น ตัวดงั กลา่ ว ครบกาํ

หนดวันท่ 1 สงิ หาคม 2563

2. เม่อตว๋ เงนิ ระบุวันครบกําหนดเป็นจาํ นวนเดอื น การนบั วนั ครบกําหนดจะนับวนั ท่เดยี วกัน

กับวนั ทร่ ะบใุ นตวั จะแตกตา่ งท่เดือน โดยใชว้ ธิ ีนบั เดือนชนเดือน เชน่
• ออกต๋วสญั ญาใชเ้ งนิ วนั ท่ 15 กันยายน 2562 มอี ายุ 1 เดอื น ดังนน้ วันครบกําหนดของ

ตวั เงิน คือ วนั ที 15 ตลุ าคม 2562

3. เมอ่ ต๋วเงินระบุวันครบกาํ หนดเป็นจํานวนวนั การนับวันครบกาํ หนดจะไมน่ บั วนั ท่ออกต๋ว
แต่ ต๋วเงิน คอื วนั ท่ 10 มิถุนายน 2562
จะนับวันครบกําหนด กลา่ วคอื จะเร่มนบั จากวนั ทถ่ ัดจากวนั ท่ออกต๋วไปจนถึงวันครบกาํ หนด
เชน่

• ออกต๋วสัญญาใชเ้ งินวนั ท่ 12 ตลุ าคม 2562 อายุ 90 วัน การคํานวณวันครบกําหนด
ดังน้

ต.ค. (31-12) 19 วนั

พ.ย. 30 วัน

ธ.ค. 31 วนั

ม.ค. (ป 2563) 10 วัน

รวม 90 วนั

ดังน้นวนั ครบกาํ หนดของตว๋ เงนิ คือ วันท่ 10 มกราคม 2563

การคาํ นวณดอกเบ้ยของตว๋ เงินรบั

การคํานวณดอกเบย้ ตามต๋วเงนิ จะคาํ นวณเฉพาะตว๋ เงินชนดิ มดี อกเบย้ เทา่ น้น
สตู รการคาํ นวณดอกเบย้

ดอกเบย้ = เงินตน้ x อัตราดอกเบ้ย x ระยะเวลา

สาํ หรับอตั ราดอกเบย้ ทน่ ํามาคํานวณนน้ จะเป็นอตั ราดอกเบ้ยตอ่ ปทร่ ะบไุ วใ้ นต๋วเงนิ

ตวั อยา่ ง

ก.ไดร้ บั ต๋วสัญญาใชเ้ งนิ มลู คา่ 10,000 บาท อัตราดอกเบย้ 10% ตอ่ ป อายุ 3 เดือน

การคํานวณ = 10,000 x 10% x 3
ดอกเบย้ 12

= 250 บาท

ดงั น้น มูลคา่ ต๋วเงนิ เม่อครบกาํ หนด = เงินตน้ + ดอกเบย้

= 10,000+250

= 10,250 บาท

ข. ไดร้ ับตว๋ สญั ญาใชเ้ งินมูลคา่ 10,000 บาท อัตราดอกเบย้ 10% ตอ่ ป อายุ 45 วัน
การคํานวณ

ดอกเบ้ย = 10,000 × 10% × 45

= 123.29 บาท 365

ดงั นน้ มูลคา่ ต๋วเงินเม่อครบกําหนด = 10,000+ 123.29

= 10,123.29 บาท

หมายเหตุ การคาํ นวณเป็นจาํ นวนวนั 1 ป ควรจะใชเ้ กณฑ์ 365 วัน แตเ่ พ่อความสะดวกในการ
คาํ นวณอาจใช้ 360 วัน

ค. ไดร้ ับต๋วสญั ญาใชเ้ งนิ มลู คา่ 10,000 บาท อัตราดอกเบย้ 10% ตอ่ ป อายุ 1 ป

การคํานวณ = 10,000 × 10% × 1 ป
ดอกเบ้ย

= 1,000 บาท
ดงั นน้ มลู คา่ ตว๋ เงินเมอ่ ครบกําหนด = 10,000 + 1,000

= 11,000 บาท

การบันทกึ บัญชีเก่ยวกบั ตว๋ เงินรบั การคา้

กิจการจะบนั ทึกบัญชีตว๋ เงนิ รับ ตามจํานวนเงินท่ระบไุ วใ้ นหน้าต๋ว ไมว่ า่ จะเป็นตว๋
เงนิ ชนิดมีดอกเบ้ยหรือไมม่ ดี อกเบย้ กต็ าม ดงั น้

1. เม่อรบั ชาํ ระหนห้ รือคา่ ขายสินคา้ เป็นต๋วเงนิ
Dr. ตว๋ รับเงิน xx

Cr. ลูกหน(้ ขาย) xx

2. เมอ่ ต๋วเงนิ ถึงกาํ หนด

Dr. เงนิ สด/ธนาคาร xx

Cr. ต๋วเงินรบั xx

กรณเี ป็นตว๋ มีดอกเบย้

จาํ นวนเงนิ ท่ไดร้ บั เมอ่ ตว๋ ครบกําหนดจะมากกวา่ จาํ นวนเงนิ ตามหน้าตวั ส่วนตา่ งบนั ทกึ
ไวด้ า้ น Cr. บัญชีดอกเบ้ยรับ ดังน้

Dr. เงนิ สด xx

Cr. ต๋วเงินรับ xx

ดอกเบ้ยรบั xx

รายการปรบั ปรุงดอกเบย้ คา้ งรับของต๋วเงินชนิดมีดอกเบ้ย

ตว๋ เงินรับชนดิ ท่มดี อกเบ้ย กจิ การถอื ไวจ้ นถึงวันสน้ งวดบญั ชี แตย่ งั ไมถ่ งึ กาํ หนดชาํ ระ
เงนิ จะตอ้ งมีการบนั ทึกรายการปรบั ปรุงดอกเบ้ยรับ สําหรับระยะเวลาทไ่ ดต้ ว๋ เงินรับมา
จนถึงวันส้นงวดบัญชี โดยถือเป็นรายการดอกเบย้ คา้ งรบั

ตว๋ เงนิ รับอน่ ๆ

ต๋วเงนิ รบั อน่ ๆ (Note receivable others) หมายถึง ต๋วเงนิ รับท่มิไดเ้ กดิ จากการ
ดาํ เนินงาน ตามปกติ เชน่ ตว๋ เงินรับท่ไดจ้ ากการใหก้ ยู้ ืมเงิน ต๋วเงินรบั ทไ่ ดจ้ ากการ
ขายสนิ ทรัพยอ์ น่ ทม่ ใิ ชส่ ินคา้ การกําหนดมลู คา่ ของตว๋ เงนิ ใชห้ ลักการคาํ นวณเดยี วกับ
ตว๋ เงนิ รบั การคา้

ต๋วเงินชนิดไมม่ ีดอกเบ้ย

ตว๋ เงินรบั ชนิดน้จะไมร่ ะบอุ ตั ราดอกเบย้ ไวห้ น้าตว๋ มูลคา่ หน้าตว๋ เป็นมูลคา่ ทร่ วมดอกเบ้ยไว้
แลว้ น่นคือจาํ นวนเงินท่ระบุไวห้ น้าต๋วเป็นจํานวนเงินตน้ รวมดอกเบย้ สาํ หรับอัตราดอกเบย้
ของต๋วใชอ้ ัตรา ดอกเบย้ ของทอ้ งตลาดทอ่ อกโดยผูม้ เี ครดติ ระดับเดียวกนั กลา่ วคือกิจการไดร้ ับ
ตว๋ เงินรบั มามูลคา่ เทา่ ไร เม่อต๋วเงนิ ครบกําหนดจะไดร้ ับเงนิ เทา่ กบั มูลคา่ หน้าต๋ว แสดงวา่ ณ
วันทไ่ ดร้ ับต๋วเงนิ รบั มามูลคา่ ของตวั เงนิ รับจะตากวา่ มลู คา่ หน้าตว๋ เพราะจะเก็บเงนิ ตามมูลคา่
หน้าต๋วไดต้ อ่ เมอ่ ตว๋ ครบกําหนด ดังน้นในวันท่ กิจการไดร้ ับตว๋ เงนิ รบั มา จะตอ้ งเครดิตบญั ชที ่
เกย่ วขอ้ งดว้ ยมลู คา่ ปั จจบุ ัน ผลตา่ งจะบนั ทกึ ในบัญชีส่วนลด ของต๋วเงนิ รบั

ต๋วเงนิ รับขาดความเชอ่ ถอื ... (Dishonoured notes receviable)

ตว๋ เงินรับขาดความเชอ่ ถือ หมายถงึ เมอ่ ตว๋ เงินรับทค่ รบกาํ หนดชาํ ระเงินแลว้ แตผ่ อู ้ อกตว๋ หรือ
ผูจ้ า่ ยชําระเงินไมส่ ามารถชาํ ระเงินตามตัว ดังนน้ กิจการจะตอ้ งบันทึกรายการใหผ้ ูท้ อ่ อกต๋ว
หรือผูจ้ า่ ย ชาํ ระเงนิ กลบั มาเป็นลกู หนก้ ิจการใหมด่ ว้ ยจาํ นวนเงินตามตัวบวกดว้ ยดอกเบย้ รับ
พรอ้ มคา่ ใชจ้ า่ ยตา่ ง ๆ ทก่ จิ การจา่ ยไป เชน่ คา่ ทาํ คําคดั คา้ น ซง่ ผรู ้ บั เงินตามตัวหรือผทู ้ รงตวั
จะตอ้ งทําคาํ คัดคา้ นภายใน 3 วนั นบั แตว่ นั ท่ตัวขาดความเชอ่ ถือ สําหรบั ดอกเบย้ พน้ กาํ หนด
ถา้ เป็นตวั ชนิดมีดอกเบย้ ใหใ้ ชอ้ ตั ราดอกเบ้ย ทร่ ะบไุ วห้ น้าตวั แตถ่ า้ เป็นต๋วเงนิ ชนิดไมม่ ี
ดอกเบ้ยใหใ้ ชอ้ ัตรา 5% ตอ่ ป

ตว๋ เงนิ รบั ขายลด (Discounting notes receivable)

ในกรณีท่กิจการมคี วามจําเป็นทจ่ ะใชเ้ งินสด แตเ่ งนิ สดทก่ ิจการมีอยไู ่ มเ่ พียงพอ กจิ การ
สามารถ นําตว๋ เงนิ รับไปขายลดใหก้ ับธนาคารหรือสถาบนั การเงนิ โดยธนาคารหรือ
สถาบนั การเงนิ ทร่ ับซอ้ ต๋วเงิน รับจะหักส่วนลดไวล้ ว่ งหน้า เทา่ กบั ระยะเวลาท่ซอ้ ต๋วเงนิ รับ
จนถงึ วันท่ต๋วเงินรบั ครบกําหนด ในอตั ราของ ธนาคารหรือสถาบนั การเงิน

การบันทกึ บญั ชเี กย่ วกบั ตว๋ เงนิ รับขายลด มี 2 วธิ ี ดงั น้

1. บนั ทกึ บัญชีเป็นการขาย

การนาํ ต๋วเงินรับไปขายลด บนั ทกึ บญั ชีแบบการขาย มี 2 วธิ ี ไดแ้ ก่
1.1 ไมม่ ีเงอ่ นไขในความรับผิดชอบหากผรู ้ ับซ้อต๋วเงินรับเก็บเงนิ ตามต๋วเงินรับไมไ่ ด้
1.2 มีเง่อนไขในความรับผดิ ชอบหากผรู ้ ับซอ้ ตว๋ เงินรับเก็บเงินตามต๋วเงินรับไมไ่ ด้ ผูข้ าย ลดตว๋ จะตอ้ ง
ชําระเงนิ แทนใหก้ บั ผซู ้ ้อต๋วเงินไปกอ่ น จากนน้ คอ่ ยไลเ่ บ้ยเกบ็ เงินจากผูอ้ อกตว๋ ตอ่ ไป
การขายลดตว๋ แบบมเี งอ่ นไขความรับผิดชอบในหน้ทอ่ าจเกดิ ขน้ จากต๋วเงินรับท่นําไปขายลด ขาดความ

เช่อถอื ผูซ้ ้อตว๋ เงินไมส่ ามารถเกบ็ เงนิ ตามต๋วเงนิ ได้ หากต๋วเงนิ รบั นน้ ยังไมค่ รบกาํ หนด ณ วนั ส้น งวด
บัญชี กจิ การจะตอ้ งเปดเผยขอ้ มูลในหมายเหตุประกอบงบการเงิน ถงึ ภาระหน้ท่อาจจะเกิดข้น หาก ตว๋
เงินรับท่นาํ ไปขาดลดผูซ้ อ้ ไมส่ ามารถเกบ็ เงินตามต๋วเงนิ รับนน้ ได้

การคํานวณประกอบการบันทกึ บญั ชีเกย่ วกบั การขายลดต๋วเงินรบั มีดังน้

1. คํานวณหามลู คา่ ของตว๋ เมอ่ ครบกําหนด
ไดจ้ าก มูลคา่ หน้าตวั + ดอกเบย้ ตว๋ เมอ่ ครบกาํ หนด

2. คํานวณหาส่วนลดทธ่ นาคารหรอื สถาบันการเงนิ คิด ไดจ้ าก
มูลคา่ ของตวั เมอ่ ครบกาํ หนด (จากขอ้ ท่ 1) x อตั ราดอกเบ้ยของธนาคาร x ระยะเวลา ตง้ แต่

วันทข่ ายลดต๋วจนถงึ วันท่ต๋วครบกาํ หนด

3. คาํ นวณหาจาํ นวนเงินท่จะไดร้ บั จากการขายลดตว๋ ไดจ้ ากมลู คา่ ของตัวเมอ่ ครบกาํ หนด
(จากขอ้ ท่ 1) - ส่วนลดทธ่ นาคารคิด (จากขอ้ 2)
4. คาํ นวณหามูลคา่ ตามบญั ชีของตว๋

หาไดจ้ ากมูลคา่ หน้าตว๋ + ดอกเบย้ ของตวั ตง้ แต่ วนั ทไ่ ดร้ บั ต๋วจนถงึ วันทน่ ําต๋วไปขายลด
5. คาํ นวณหากําไรหรือขาดทุนจากการขายลดตว๋ เงนิ

หากบนั ทึกบัญชเี ป็นการขาย แต่ ถา้ บนั ทึกบัญชีเป็นการกยู้ มื กจ็ ะบนั ทกึ บัญชีเป็นดอกเบย้
รบั หรือดอกเบ้ยจา่ ย ไดจ้ ากจาํ นวนเงินท่ไดร้ ับ จากการขาดลดต๋ว (จากขอ้ 3) - มลู คา่ ตาม
บญั ชขี องตว๋ (จากขอ้ 4)
6. นาํ ขอ้ มลู ทไ่ ดจ้ ากการคาํ นวณไปบันทกึ บญั ชใี นสมดุ รายวนั ท่วไป

2. บนั ทกึ บญั ชีเป็นการกูย้ ืม
การบนั ทกึ บญั ชีวิธีน้มวี ธิ กี ารคาํ นวณเหมือนกบั การขาย ตา่ งกนั ท่วธิ ีบันทกึ บญั ชีถือเป็นการ กู้

ยืมเงนิ ผลตา่ งจะเป็นดอกเบย้ รับ ดอกเบ้ยจา่ ย และต๋วเงนิ รับยงั อยกู ่ บั ผขู ้ าย จงึ เครดิตบญั ชีต๋วเงนิ รับ
ขายลด และเม่อถึงวันครบกาํ หนดหากธนาคารเก็บเงนิ ตามตัวได้ ภาระหนส้ ินของกิจการจะหมดลง
ใหโ้ อนปดบญั ชี ต๋วเงินรับขายลด กับบญั ชตี ๋วเงินรบั แตถ่ า้ ธนาคารเก็บเงนิ ตามตวั ไมไ่ ด้ กิจการ
ตอ้ งจา่ ยเงนิ แทนผูอ้ อกต๋ว กอ่ น แลว้ จึงไปเรียกเกบ็ เงินจากลูกหน้ การบันทึกบญั ชใี นวนั ทต่ ว๋ เงนิ รับ
ขาดความเช่อถือ มี 2 รายการ คือ จา่ ยเงินแทนผูอ้ อกตัวกอ่ น โดยเดบิต ลกู หน้การคา้ เครดติ
เงนิ สด ในขณะเดียวกนั เม่อจา่ ยเงินแทน ผอู ้ อกต๋วแลว้ กจิ การจะไมม่ ีภาระหน้สินท่อาจจะเกิดขน้ อีก
ตอ่ ไปใหโ้ อนปดบัญชตี ว๋ เงนิ รบั ขายลด กบั บัญชี ตว๋ เงินรบั บัญชีตว๋ เงนิ รบั ขายลด ณ สน้ งวดแสดง
เป็นหนส้ นิ หมุนเวยี น ในงบแสดงฐานะการเงนิ ภายใต้ หวั ขอ้ เงนิ เบิกเกนิ บัญชแี ละเงนิ กยู้ มื ระยะ
สน้ จากสถาบนั การเงิน

บททสรุป

ต๋วเงินรบั มี 2 ชนดิ คือ

1. ตว๋ สัญญาใชเ้ งนิ (Promissory note หรอื P/N) มีผเู ้ กย่ วขอ้ ง 2 ฝ่าย คือ ลกู หน้ (ออก
ต๋วสัญญาใชเ้ งนิ ) และเจา้ หน้ (ผูร้ บั เงิน)

2. ตว๋ แลกเงนิ (Bill of exchange หรือ B/E) มผี เู ้ ก่ยวขอ้ ง 3 ฝ่าย คอื ผสู ้ ง่ จา่ ย
ลกู หน้ (ผจู ้ า่ ยเงิน) และเจา้ หน้ (รับเงนิ ) กจิ การสามารถนาํ ต๋วเงนิ รบั ไปขายลดใหแ้ ก่
ธนาคารหรอื สถาบนั การเงินกอ่ นท่ต๋วเงินรบั นน้ จะครบกาํ หนด วธิ กี ารบนั ทึกบญั ชีเกย่ วกับ
การขายลดต๋วเงนิ รบั มี 2 วธิ ี คือ

1. บันทึกแบบการขาย

2. บันทึกแบบการกูย้ มื เงนิ

วดี ีโอเสรมิ ความรู้
แบบทดสอบทา้ ยบท

บทท่ 6 สินคา้ คงเหลอื

ความหมายของสนิ คา้ คงเหลอื

สนิ คา้ คงเหลอื (Inventory) มาตรฐานการบญั ชี ฉบับท่ 2 พ.ศ2562 เรอ่ งสินคา้ คงเหลอื ให้
ความหมายของสนิ คา้ คงเหลอื หมายถึง สนิ ทรพั ยซ์ ่งมลี ักษณะใดลักษณะหนง่ ดงั ตอ่ ไปน้

1. ถอื ไวเ้ พ่อขายตามลักษณะการประกอบธุรกจิ ตามปกตขิ องกิจการ
2. อยูใ่ นระหวา่ งกระบวนการผลิตเพ่อใหเ้ ป็นสนิ คา้ สําเร็จรูปเพ่อขายหรือ
3. อยใู ่ นรูปของวตั ถดุ บิ หรือวัสดุท่มีไวเ้ พ่อใชใ้ นกระบวนการผลติ สินคา้ หรอื ใหบ้ รกิ าร
ประกาศกรมพฒั นาธรุ กิจการคา้ พ.ศ. 2554 เร่องรายการยอ่ ทต่ อ้ งมีในงบการเงนิ ใหค้ วาม
หมาย ของสินคา้ คงเหลอื หมายถึง สนิ คา้ สําเร็จรูป งานหรือสินคา้ ระหวา่ งทาํ วัตถดุ บิ และวัสดทุ ่
ใชใ้ นการผลติ เพอ่ ขายหรือใหบ้ รกิ ารตามปกตขิ องกิจการ

การพิจารณารายการท่ถอื เป็นสินคา้ คงเหลือ

การพจิ ารณาสินคา้ คงเหลือ เป็นสง่ ทม่ คี วามสาํ คญั มากสําหรบั ธรุ กจิ เพราะสินคา้ คง
เหลือถอื เป็น สินทรัพยห์ มนุ เวียน ในงบการเงนิ แสดงถงึ ประโยชน์เชิงเศรษฐกจิ ท่คาด
วา่ จะไดร้ ับในอนาคต เพราะสินคา้ จะเปล่ยนเป็นเงินสดไดเ้ น่องจากการขาย ในขณะ
เดยี วกนั สนิ คา้ คงเหลอื ปลายงวดเป็นส่วนประกอบในการ คํานวณหาตน้ ทุนสนิ คา้ ท่
ขายในกรณบี นั ทึกสินคา้ แบบสน้ งวด ฉะนน้ หากกจิ การพจิ ารณารายการท่ถอื เป็น
สินคา้ คงเหลือผดิ พลาด ทาํ ใหง้ บแสดงฐานะการเงิน และงบกําไรขาดทนุ แสดงฐานะ
การเงิน และผลการ ดําเนนิ งานคลาดเคล่อนจากความเป็นจริงในการตรวจนบั สนิ คา้ คง
เหลือใหพ้ ิจารณากรรมสทิ ธิในสินคา้ น้น หากกจิ การมีกรรมสิทธใิ นสินคา้ คงเหลือแลว้
ไมว่ า่ สนิ คา้ จะอยูภ่ ายในหรือภายนอกกิจการกใ็ หน้ บั เป็นสนิ คา้ คงเหลือของกิจการ ซ่ง
พจิ ารณาไดด้ ังน้

1. สินคา้ ระหวา่ งทาง (Goods in transit) หมายถงึ สินคา้ ท่กจิ การซอ้ หรือขายไปแลว้ ณ
วนั ส้นงวดบญั ชี สนิ คา้ ดงั กลา่ วอยูร่ ะหวา่ งการขนส่งจะนับเป็นสินคา้ คงเหลอื หรอื ไมใ่ ห้
พิจารณาเงอ่ นไข การขนส่ง ดงั น้

1.1 F.O.B. Shipping Point เง่อนไขน้ผูข้ ายจะรับผิดชอบการขนส่งถึงทา่ เรอื หรอื เมืองทา่
ตน้ ทาง กรรมสทิ ธใิ นสนิ คา้ กเ็ ป็นของผซู ้ ้อตง้ แตท่ า่ เรือหรอื เมอื งทา่ ตน้ ทาง ผซู ้ อ้ จงึ ตอ้ งรบั
ผดิ ชอบจา่ ยคา่ ขนส่ง เพราะกรรมสทิ ธเิ ป็นของผูซ้ ้อแลว้ ฉะนน้ หากกิจการเป็นผูซ้ อ้ ใน
เงอ่ นไขนถ้ อื วา่ สนิ คา้ เป็นของกิจการ ตง้ แตส่ นิ คา้ ลงเรอื แลว้ หากสินคา้ อยูร่ ะหวา่ งทางกใ็ ห้
นับรวมเป็นสินคา้ คงเหลือดว้ ย แตถ่ า้ กิจการเป็นผูข้ าย ถอื วา่ ไดส้ ่งมอบสนิ คา้ ใหผ้ ซู ้ อ้ แลว้ จะ
ไมน่ ับเป็นสนิ คา้ คงเหลือ

1.2 F.O.B. Destination เงอ่ นไขน้ผูข้ ายจะรับผดิ ชอบการขนส่งสนิ คา้ ถึงทา่ เรอื หรือ
เมืองทา่ ปลายทาง กรรมสิทธใิ นสินคา้ จะเป็นของผซู ้ ้อเมอ่ ถึงทา่ เรือปลายทาง ดงั นน้ สินคา้
อยรู ่ ะหวา่ งการขนส่งจงึ ยังเป็นของผขู ้ าย หากกจิ การเป็นผูข้ ายสินคา้ ตามเงอ่ นไขน้ ถา้
สนิ คา้ อยูร่ ะหวา่ งการขนส่งใหน้ บั รวมเป็น สินคา้ คงเหลือ แตถ่ า้ เป็นผูซ้ อ้ ไมต่ อ้ งนับเป็น
สินคา้ คงเหลอื

2. สินคา้ ฝากขาย (Consigned Goods) หมายถงึ สินคา้ ทก่ ิจการส่งไปใหบ้ ุคคลอน่ ขายให้
ณ วันส้นงวดบัญชสี นิ คา้ ยังอยใู ่ นมือผูร้ บั ฝากขาย แตก่ รรมสทิ ธใิ นสินคา้ เป็นของผูฝ้ ากขาย
หากกจิ การเป็น ผูฝ้ ากขายจะนับสินคา้ ในมือตัวแทนขายเป็นสินคา้ คงเหลอื แตถ่ า้ กจิ การ
เป็นผูร้ ับฝากขายจะไมน่ ับรวม เป็นสินคา้ คงเหลอื
3. สนิ คา้ ทแ่ ยกไวต้ า่ งหาก (Segregated Goods) หมายถึง สนิ คา้ ท่ผลติ ขน้ ตามคาํ ส่งซ้อ
พิเศษ ของลูกคา้ เมอ่ ทําการผลิตเสรจ็ แลว้ จึงจัดแยกไวต้ า่ งหาก พรอ้ มท่จะส่งใหล้ ูกคา้ ทนั ที
จึงไมค่ วรตรวจนับ เป็นสินคา้ คงเหลือ
4. สนิ คา้ ท่ขายตามสัญญาผอ่ นชําระ (Installment Sales) หมายถึง สนิ คา้ ท่กจิ การขายให้
ลกู คา้ ไปแลว้ โดยลูกคา้ ทยอยจา่ ยชําระเงินคา่ สนิ คา้ เป็นงวด ๆ ในทางกฎหมายกรรมสิทธิ
ในสินคา้ จะเป็น ของผซู ้ ้อตอ่ เม่อผซู ้ อ้ ชาํ ระเงินคา่ สนิ คา้ ครบถว้ นแลว้ แตใ่ นทางบัญชีถอื วา่
สินคา้ อยูใ่ นมือผูซ้ ้อและผซู ้ ้อได้ ใชป้ ระโยชน์จากสินคา้ ไปแลว้ และมกี ารชาํ ระเงนิ งวด
สมา เสมอ กใ็ หถ้ อื วา่ สนิ คา้ นน้ ขายไปแลว้ จึงไมต่ อ้ ง นับเป็นสนิ คา้ คงเหลือ เป็นไปตาม
แนวคดิ ของแมบ่ ทการบญั ชี เน้อหาสําคัญกวา่ รปู แบบ

5. สินคา้ ท่ขายโดยมขี อ้ ตกลงพิเศษ (Special Sale Agreements) หมายถงึ สนิ คา้ ท่กิจการ
ขายโดยมีขอ้ ตกลง ดงั น้

5.1 ซอ้ กลบั คนื เม่อกิจการขายสินคา้ และมขี อ้ ตกลงจะซอ้ สินคา้ น้นกลับคืนมาดว้ ยราคาท่
ตกลงกนั ซง่ เป็นลักษณะของการจัดหาเงินโดยใชส้ นิ คา้ โดยขอ้ เท็จจรงิ ผูข้ ายกยู้ มื เงินโดยใช้
สินคา้ เป็นหลัก คาประกัน แมว้ า่ สนิ คา้ จะอยใู ่ นมอื ผซู ้ ้อหรือผใู ้ หก้ ู้ แตค่ วามเส่ยงในสนิ คา้ ยังอยู่
กบั ผขู ้ าย จึงใหน้ บั รวมเป็น สนิ คา้ คงเหลือของผขู ้ าย

5.2 การขายท่มอี ตั ราการรบั คืนสูง สินคา้ ประเภทน้เป็นสนิ คา้ ทก่ ิจการขายเผอ่ ชอบ โดย
มีขอ้ ตกลงกาํ หนดระยะเวลาก่วันถา้ ไมพ่ อใจยินดคี ืนเงิน ฉะน้นหากสินคา้ ทข่ ายไปยังอยใู ่ น
ระยะเวลาการ ประกันการรบั คืนถือวา่ ยงั ไมไ่ ดข้ ายใหน้ ับรวมเป็นสินคา้ คงเหลือของกจิ การ

ตน้ ทนุ ของสินคา้ คงเหลือ

ตน้ ทนุ ของสินคา้ คงเหลือ หมายถึง ตน้ ทุนท้งหมดในการซอ้ ตน้ ทุนแปลงสภาพและตน้ ทุน
อน่ ๆ ทเ่ กิดข้นเพอ่ ใหส้ ินคา้ คงเหลือน้นอยใู ่ นสถานทแ่ ละอยใู ่ นสภาพทเ่ ป็นอยูใ่ นปั จจบุ นั

กิจการซ้อสินคา้ เพอ่ ขาย ตน้ ทนุ ในการซอ้ ประกอบดว้ ย ราคาซ้อ อากรขาเขา้ และภาษี
อน่ (สุทธิ จากจํานวนทก่ จิ การจะไดร้ บั คนื ในภายหลังจากหน่วยงานทม่ หี น้าท่จัดเก็บภาษี)
รวมท้งคา่ ขนส่ง คา่ ขนถา่ ยและตน้ ทนุ อ่นทเ่ กย่ วขอ้ งโดยตรงกบั การไดม้ าซ่งสินคา้ สําเรจ็ รูป
การคาํ นวณตน้ ทนุ การซ้อสินคา้ ใหน้ าํ ส่วนลดการคา้ เงินท่ไดร้ บั คืนและรายการอน่ ๆ ท่
คลา้ ยคลงึ กัน มาหกั ออกในการคาํ นวณตน้ ทนุ ในการซ้อ

กิจการผลิตสนิ คา้ เพอ่ ขาย ตน้ ทนุ ของสนิ คา้ ประกอบดว้ ย ราคาซ้อวตั ถดุ ิบ อากรขาเขา้
และภาษี อน่ (สุทธิจากจาํ นวนท่กิจการจะไดร้ บั คืนในภายหลงั จากหน่วยงานท่มีหน้าทจ่ ัด
เกบ็ ภาษ)ี รวมท้งคา่ ขนส่ง คา่ ขนถา่ ยและตน้ ทุนอน่ ทเ่ ก่ยวขอ้ งโดยตรงกับการไดม้ าซง่ วัตถุดิบ
คา่ แรงงานทางตรง และคา่ ใชจ้ า่ ยการ ผลิตทป่ ั นส่วนอยา่ งเป็นระบบทง้ ส่วนทค่ งทแ่ ละ
ผันแปร

การบันทกึ บัญชีเก่ยวกบั สนิ คา้ คงเหลือ

1. วธิ ีการบนั ทกึ บญั ชสี นิ คา้ คงเหลอื เมอ่ สน้ งวด (Periodic inventory method) วิธีน้จะไมม่ ีการ
บันทึกโอนสนิ คา้ ไปยังตน้ ทนุ ขายทุกคร้งทม่ กี ารขายสนิ คา้ ทําใหใ้ นระหวา่ งงวด บญั ชีจะไม ่
ปรากฏบญั ชีตน้ ทุนขายในงบทดลองหรอื ในสมดุ บญั ชีแยกประเภท แตจ่ ะใชว้ ิธกี ารตรวจนับ
สนิ คา้ ณ วันส้นงวด หรือวันทก่ จิ การตอ้ งการจะจัดทํางบการเงนิ เม่อทราบจาํ นวนสินคา้ คงเหลือ
แลว้ ก็นําไปหกั จากสินคา้ ทม่ อี ยทู ่ ง้ สน้ ผลตา่ งท่ไดร้ ับจะเป็นบญั ชีตน้ ทนุ ขาย นาํ ไปคาํ นวณ
กําไรขาดทุนจากการขายสนิ คา้ ไดด้ งั น้

ตน้ ทนุ ขาย = สนิ คา้ คงเหลอื ตน้ งวด + ซอ้ สุทธิ - สนิ คา้ คงเหลอื ปลายงวด

ตัวอยา่ ง บริษทั ไทยการคา้ จาํ กัด มีรายการคา้ ตลอดป ดงั น้ 200,000 บาท
สินคา้ คงเหลอื ตน้ งวด 250,000 บาท
สินคา้ คงเหลอื ปลายงวด 700,000 บาท
ซอ้

คา่ ขนส่งเขา้ 700,000 8,000 บาท
ส่ งคืนและส่ วนลด 8,000 10,000 บาท
ส่ วนลดรบั 12,000 บาท
การคํานวณ ตน้ ทุนขาย 708,000
สนิ คา้ คงเหลือตน้ งวด 200,000 บาท
บวก ซอ้ บาท
บาท
คา่ ขนส่งเขา้ บาท

หกั ส่งคนื และส่วนลด 10,000 บาท
ส่ วนลดรบั 12,000 22,000 686,000 บาท
บาท
สนิ คา้ ทม่ เี พอ่ ขาย 886,000 บาท
หกั สนิ คา้ คงเหลือปลายงวด 250,000
ตน้ ทนุ ขาย 636,000

ขอ้ สังเกต กจิ การจะบนั ทึกบญั ชรี ับ-จา่ ยสินคา้ ในบัญชีคุมสนิ คา้ อยแู ่ ลว้ เน่องจากกฎหมายกําหนด
ให้ จัดทํา เพียงแตว่ า่ เมอ่ ขายสินคา้ จะไมน่ ําสินคา้ ท่ไดข้ าย (ดา้ นจา่ ยในบัญชีคุมสนิ คา้ ) มา
คํานวณตน้ ทนุ ขาย เทา่ น้น

ขอ้ สังเกต กจิ การจะบันทกึ บญั ชีรับ-จา่ ยสนิ คา้ ในบัญชีคุมสนิ คา้ อยูแ่ ลว้ เนอ่ งจากกฎหมาย
กาํ หนดให้ จดั ทํา เพยี งแตว่ า่ เม่อขายสินคา้ จะไมน่ ําสนิ คา้ ทไ่ ดข้ าย (ดา้ นจา่ ยในบญั ชคี มุ
สนิ คา้ ) มาคํานวณตน้ ทนุ ขาย เทา่ น้น

2. วิธีการบนั ทกึ บญั ชีสินคา้ คงเหลือแบบตอ่ เนอ่ ง (Perpetual inventory method)
วิธีน้ทกุ คร้งทม่ ีการขายสินคา้ จะมีการบนั ทกึ โอนสนิ คา้ ออกไปเป็นตน้ ทุนขาย ไมต่ อ้ งรอจนถึง วันส้น

งวดเหมือนวิธีบันทึกสินคา้ คงเหลอื เมอ่ สน้ งวด (Periodic inventory method) ในสมดุ บัญชีแยก
ประเภททว่ ไปและในงบกาํ ไรขาดทุนระหวา่ งปบัญชีจะปรากฏบัญชตี น้ ทุนขายอยูต่ ลอดเวลาตามขอ้ เทจ็
จรงิ ทไ่ ดข้ ายสนิ คา้ ออกไป

การบนั ทึกบัญชโี ดยวิธนี บ้ ัญชีคุมสนิ คา้ หรอื บตั รบญั ชีสนิ คา้ จะมสี ่วนสําคัญเป็นอยา่ งมากในการ
คํานวณสนิ คา้ คงเหลอื อยา่ งไรก็ตาม เมอ่ ถึงวันส้นงวดกิจการตอ้ งมีการตรวจนบั สนิ คา้ คงเหลือจริงเปรียบ
เทยี บกบั จํานวนทค่ งเหลอื ในบัญชีสินคา้ ซ่งถา้ ไมม่ ขี อ้ ผิดพลาดแลว้ จาํ นวนจะตอ้ งเทา่ กันเสมอ

การวดั มลู คา่ สินคา้ คงเหลอื

มี 3 วิธี ดงั น้

1. วิธรี าคาเจาะจง (Specific Identification of cost method) วิธนี เ้ หมาะสาํ หรบั สินคา้ ท่
ไมอ่ าจสบั เปล่ยนกันได้ และเป็นสนิ คา้ ทผ่ ลิตขน้ และแยกตา่ งหากไวส้ าํ หรับโครงการหน่ง
โครงการใด โดยเฉพาะ โดยไมค่ าํ นึงวา่ สนิ คา้ ดงั กลา่ วจะซ้อมาหรือผลติ ข้นเอง ส่วนใหญใ่ ชก้ บั
สนิ คา้ ทม่ รี าคาสงู จาํ นวน สินคา้ มีไมม่ าก เชน่ รถยนต์ อัญมณี ดงั นน้ ในการขายสินคา้ แตล่ ะคร้ง
จะตอ้ งรูว้ า่ สนิ คา้ ท่ขายไปมตี น้ ทนุ เทา่ ไร กจิ การจะตอ้ งบนั ทกึ ตน้ ทนุ ขายในราคานน้ และสินคา้
คงเหลือแตล่ ะชน้ จะตอ้ งรูว้ า่ มีราคาทนุ เทา่ ไร เพอ่ นําไปเปรียบเทียบกับมูลคา่ สุทธิทจ่ ะไดร้ บั โดย
นําราคาทต่ า กวา่ แสดงในงบการเงิน

คํานวณตน้ ทนุ ขาย = ราคาทุนสนิ คา้ ทม่ ีไวเ้ พอ่ ขาย - สินคา้ คงเหลอื ปลายงวด

2. วิธเี ขา้ กอ่ น-ออกกอ่ น (Fist-in, First-out) หรอื FIFO ตามวธิ นี ้ใชข้ อ้ สมมตฐิ านวา่ สนิ คา้ ท่
ซอ้ มากอ่ น นาํ ออกไปขายกอ่ น ดังนน้ สินคา้ คงเหลือจะเป็นสินคา้ ทซ่ อ้ เขา้ มาครง้ หลงั ๆ ตามวิธีน้
สามารถ ตีราคาตามระบบบนั ทึกบญั ชีคอื Periodic inventory method และ Perpetual

inventory method

FIFO: Perpetual inventory method

การตีราคาสนิ คา้ คงเหลอื ปลายงวดตามวิธีนต้ อ้ งจดั ทาํ Stock card เพ่อดกู ารเปลย่ นแปลง การรับ
และการจา่ ยสนิ คา้ คงเหลือตลอดเวลา และทําใหก้ ิจการทราบถงึ บญั ชีตน้ ทนุ ขายทันทีเมอ่ มกี ารขาย
สินคา้
3. วธิ ถี วั เฉล่ย (Average cost method) วธิ นี ้ตน้ ทนุ สนิ คา้ คงเหลอื แตล่ ะรายการจะกาํ หนด จาก
การถวั เฉลย่ ตน้ ทนุ ของสินคา้ ทค่ ลา้ ยคลึงกนั ณ วันตน้ งวดกบั ตน้ ทุนของสินคา้ ท่คลา้ ยคลึงกนั ท่ซอ้
มา หรือผลิตขน้ ในระหวา่ งงวด ซง่ วิธีการคาํ นวณตน้ ทนุ ถวั เฉลย่ อาจคํานวณเป็นงวด ๆ ไปหรอื
คํานวณทุกครง้ ท่ไดร้ บั สนิ คา้ ทง้ น้ขน้ อยูก่ ับสถานการณข์ องกิจการ

3.1 วธิ ีถวั เฉล่ยถว่ งนา หนกั (Weighted average method) เป็นวธิ ีท่คาํ นวณตน้ ทนุ ถวั เฉลย่
เป็นงวด ๆ ใชเ้ ม่อกจิ การบนั ทกึ บญั ชสี ินคา้ แบบส้นงวด (Periodic inventory method) มีวิธี การ
คาํ นวณ ดงั น้