ลิลิตโองการเเช่ง ช่ น้ำ นักนัเรียนชั้นชั้มัธมัยมศึกศึษาตอนปลายปีที่๔ ที่ /๙ กลุ่มที่ ๑
จัดทำ โดย นายภูมิเดช า นาสิงห์คาน ห้อง ม.๔/๙ เลขที่ ๑๐ นายชิษณุพงศ์ อินญาพงษ์ ห้อง ม.๔/๙ เลขที่ ๑๒ นางสาว ชัญญา บางทร าย ห้อง ม.๔/๙ เลขที่ ๓๖ นางสาวนิช า ภักตรนิกร ห้อง ม.๔/๙ เลขที่ ๓๗ นางสาวสินี ว รสุข ห้อง ม.๔/๙ เลขที่ ๓๘
คำ นำ โครงงานภาษาไทย เรื่อง ลิลิตโองการแช่งน้ำ เป็นโครงงานที่จัดทำ ขึ้นเพื่อให้ นักเรียนได้อ่านวรรณคดีไทยเรื่อง ลิลิตโองแช่งน้ำ เพื่อจะ ได้รู้ความเป็นมา เข้าใจและแสดงความคิดเห็น วิจารณ์วรรณคดีและ วรรณกรรมไทยอย่างเห็นคุณค่าและนำ มาประยุกต์ใช้ในชีวิตจริงและ เพื่อให้ได้ความรู้ เกี่ยวกับวัฒนธรรม สภาพสังคม และเหตุการณ์บ้าน เมือง ควบคู่กันไปกับวิวัฒนาการของวรรณคดีในสมัยอยุธยาตอนต้น การจัดทำ โครงงานในครั้งนี้สำ เร็จลุล่วงด้วยดี ด้วยได้รับความ อนุเคราะห์และการสนับสนุนด้วยดี จาก คุณครูกรรณิการ์ พลพวก ซึ่ง เป็นครูประจำ วิชาภาษาไทย ที่ได้ให้คำ แนะนำ ต่างๆในการทำ โครงงาน ให้ถูกต้อง ตามหลัก คณะผู้จัดทำ โครงการขอขอบคุณท่านมา ณ โอกาสนี้ คณะผู้จัผู้จัดทำ
สารบัญ บั คำ นำ สารบัญ ผู้แต่ง ประวัติของลิลิตโองการแช่งน้ำ เนื้อหาโดยย่อ การประพันธ์ คุณค่าทางด้านวรรณศิลป์ บรรณานุกรม ก ข 1 1 2-3 4 5 6 หน้า
ผู้แผู้ ต่ง ต่ ABOUT ME สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำ รงราชานุภาพ ทรง สันนิษฐานว่าอาจแต่งในสมัยสมเด็จพระรามาธิบดีที่ ๑ (พระเจ้า อู่ทอง) ผู้แต่งคงจะเป็นผู้รู้พิธีพราหมณ์และรู้วิธีการประพันธ์ ของไทยเป็นอย่างดี R E A L L Y G R E A T S I T E . C O M | E B O O K P A G E 1 ต้นฉบับบัที่เ ที่ หลือลือยู่เยู่ ขียนด้วยอักษรขอม นับนัเป็นป็วรรณคดีเรื่อ รื่ งแรกของไทยที่แ ที่ ต่งเป็นป็ ร้อร้ยกรองอย่าย่งสมบูรบูณ์แณ์บบ เรียรีกว่าโองการแช่งช่น้ำ บ้าบ้ง ประกาศแช่งช่น้ำ โคลงห้าห้ บ้าบ้ง ต้นฉบับบัที่ถ ที่ อดเป็นป็อักษรไทยจัดวรรคตอนการประพันธ์ค่ธ์อค่นข้างสับสัสน พระบาท สมเด็จพระมงกุฎกุเกล้าล้เจ้าอยู่หัยู่ วหัทรงสอบทานและทรงพระราชวินิจนิฉัยเรียรีบเรียรีง วรรคตอนขึ้นใหม่ ประวัติ วั ติ
วรรณกรรมเรื่อ รื่ งลิลิลิตลิ โองการแช่งช่น้ำ ใช้ปช้ระกอบพระราชพิธีถืธีอถืน้ำ พระพัฒน์สัน์ตสัยาเป็นป็พระราชพิธีที่ธีจั ที่ จัด ขึ้นเพื่อ ให้ข้ห้ข้าราชการมาดื่มน้ำ สาบานตัวว่าจะซื่อ ซื่ ตรงต่อพระมหากษัตริย์ริ ย์โอกาสของการถือถืน้ำ แบ่งบ่ออกเป็นป็๕ ประเภท คือคื ๑. การถือถืน้ำ เมื่อ มื่ พระเจ้าแผ่นผ่ดินได้รับรัราชสมบัติบั ติ ๒. การถือถืน้ำ ของข้าราชการประจำ ที่ทำ ที่ ทำปีลปีะ ๒ ครั้งรั้คือคื ในเดือนห้าห้ขึ้น ๓ ค่ำ และในเดือนสิบสิแรม ๑๓ ค่ำ ๓. การถือถืน้ำ ของศัตศัรูที่รูเ ที่ ข้ามาขอพึ่งพระบรมโพธิสธิมภาร ๔. การถือถืน้ำ ทุกทุเดือนของทหารที่ถื ที่ อถือาวุธ ๕.การถือถืน้ำ เมื่อ มื่ แรกเข้ารับรัตำ แหน่งน่ของที่ปที่ รึกรึษาราชการ **การถือถืน้ำ ประเภทที่ ๑ ๓ และ ๕ ไม่มีม่กมีารกำ หนดเวลาถือถืน้ำ อย่าย่งแน่ชัน่ดชัผู้ถืผู้ อถืน้ำ จะต้องอ่านคำ สาบาน ทุกทุคนจะ ฝ่าฝ่ ฝืนฝื ไม่ไม่ด้** เนื้อ นื้ หา ตั ว อ ย่ า ง ภ า พ ก า ร ถื อ น้ำ เ มื่ อ พ ร ะ เ จ้ า แ ผ่ น ดิ น ไ ด้ รั บ ร า ช ส ม บั ติ ตั ว อ ย่ า ง ภ า พ ก า ร ถื อ น้ำ ทุ ก เ ดื อ น ข อ ง ท ห า ร ที่ ถื อ อ า วุ ธ R E A L L Y G R E A T S I T E . C O M | E B O O K P A G E 2
R E A L L Y G R E A T S I T E . C O M | E B O O K P A G E 3 ส่วนการถือน้ำ ประเภทที่ ๒ พระบรมวงศานุวงศ์ที่ได้รับการไว้วางพระราชหฤทัยไม่ ต้องอ่านคำ สาบาน พระราชพิธีถือน้ำ พระพิพัฒน์สัตยาเป็นทั้งพิธีพุทธและพิธีพราหมณ์ ในสมัยโบราณมีปีละ ๒ ครั้ง ลิลิตโองการแช่งน้ำ นั้นเป็นบทสวดที่ใช้ในพระราชพิธีนี้เพื่อ ให้ดูศักดิ์สิทธิ์ขึ้น เนื้อหาในลิลิตโองการแช่งน้ำ แบ่งได้เป็น ๕ ส่วน ดังนี้ ๑. คำ นมัสการเทพเจ้าสูงสุด ๓ พระองค์ในศาสนาฮินดู ได้แก่ พระนารายณ์ พระอิศวร และพระพรหม ๒. การกําเนิดจักรวาล กําเนิดพระสมมุติราชา และสิทธิธรรมของพระราชา ๓. คํากล่าวเชิญภูตผีและสิ่งศักดิ์สิทธิ์ทั้งหลายมาร่วมเป็นพยานในพระราชพิธีถือน้ํา ๔. คําสาปแช่งและโทษที่ผู้คิดคดทรยศต่อองค์พระมหากษัตริย์จะได้รับ “แช่ง” คือการ กล่าวให้ได้รับอันตรายจากการใช้ชีวิตประจําวัน เช่น ถูกสัตว์ที่มีเขี้ยวเล็บงาทําร้ายถึง ตาย ใช้ของมีคมในการทํางานแล้วถูกคมของเครื่องใช้นั้นบาดเอาจนถึงแก่ความตาย ฯลฯ ๕. คําพรและยศถาบรรดาศักดิ์ที่ผู้ซื่อสัตย์ต่อพระมหากษัตริย์จะได้รับ และคําถวาย พระพร พระมหากษัตริย์
R E A L L Y G R E A T S I T E . C O M | E B O O K P A G E 4 วรรณคดีเรื่อ รื่ งนี้เ นี้ป็นป็ที่ถ ที่ กเถียถีงกันกัมาช้าช้นาน ปัจปัจุบันบันักนัวิชาการส่วส่นใหญ่ยญ่อมรับรัว่าเป็นป็ลิลิลิตลิ ดั้น ประกอบด้วยร่าร่ยโบราณ ๙ บท และโคลงสี่ดั้ สี่ ดั้นบาทกุญกุชร ๒๙ บท คําคํ ประพันธ์ส่ธ์วส่นใหญ่ มีกมีารร้อร้ยสัมสัผัสผัระหว่างร่าร่ยกับกั โคลงหรือรืระหว่างโคลงกับกัร่าร่ย อย่าย่งที่เ ที่ รียรีกว่า “เข้าลิลิลิตลิ” มีกมีารรับรัส่งส่สัมสัผัสผัระหว่างโคลงกับกั โคลงอย่าย่งที่เ ที่ รียรีกว่า “ร้อร้ยโคลง” และมีกมีารรับรัส่งส่ สัมสัผัสผัระหว่างร่าร่ยกับกัร่าร่ยอย่าย่งชัดชัเจน แม้ว่ม้ว่า ตําแหน่งน่ของคําคํรับรัสัมสัผัสผัยังยัค่อค่นข้างยืดยืหยุ่นยุ่ ไม่บัม่งบัคับคัแน่นน่อนตายตัวก็ตก็าม การประพัน พั ธ์
R E A L L Y G R E A T S I T E . C O M | E B O O K P A G E 5 ๑) วัฒวันธรรมประเพณี พระราชพิธีถืธีอถืน้ำ พระพิพัฒน์สัน์ตสัยา เป็นป็พิธีกธีรรมสำ คัญคัที่สื ที่ บสืเนื่อ นื่ งมา ตั้งแต่สมัยมัสมเด็จพระรามาธิบธิดีที่ ๑ (พระเจ้าอู่ทอง) โดยได้รับรัอิทธิพธิลมาจาก ขอม คือคืเป็นป็พิธีศัธีกศัดิ์สิทสิธิ์ที่ธิ์สื ที่ บสืทอดกันกัมาจนกระทั่งทั่ยกเลิกลิ ไปหลังลัเปลี่ย ลี่ นแปลง การปกครอง พ.ศ. ๒๔๗๕ ๒) ด้าด้นความเชื่อ ชื่ เป็นป็การแสดงความเชื่อ ชื่ ตามคติของพราหมณ์ที่ณ์เ ที่ ชื่อ ชื่ ว่าพระพรหมเป็นป็ผู้ สร้าร้งโลก ให้กำห้กำเนิดนิมนุษนุย์แย์ละสรรพสิ่งสิ่วรรณคดีสำ คัญคั คุณ คุ ค่า ค่ ทางด้า ด้ นวรรณศิลศิ ป์
R E A L L Y G R E A T S I T E . C O M | E B O O K P A G E 6 จิตจิร ภูมิภูศัมิกศัดิ์.ดิ์(2547). โองการแช่งช่น้ำ และข้อข้คิดคิใหม่ใม่นประวัติวัศติาสตร์ไร์ทย ลุ่มลุ่ น้ำ เจ้าจ้พระยา. กรุงรุเทพฯ : ฟ้าฟ้เดียดีวกันกั. ชลดา เรือรืงรักรัษ์ลิขิลิตขิ. (2553). อ่าอ่นโองการแช่งช่น้ำ ฉบับบัวิเวิคราะห์แห์ละถอดความ. (พิมพิพ์คพ์รั้งรั้ที่ 3). กรุงรุเทพฯ : ธนาเพรส. ไมเคิลคิ ไรท์.ท์ (2543). โองการแช่งช่น้ำ . กรุงรุเทพฯ : มติชติน. บรรณานุก นุ รม