PRA U STPM BM PENGGAL 2

KANDUNGAN

Bab Morfologi 1 • Proses Penggandaan 40
– Kata Ganda Seluruh atau Penuh 41
1 ••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••• – Kata Ganda Separa atau Sebahagian 41

1.1 De nisi Bidang Morfologi 2 – Kata Ganda Berentak atau Berirama 42
• Konsep Morfem 2 – Fungsi dan Makna Penggandaan 42
• Konsep Alomorf 2 • Proses Pengakroniman 43
• Konsep Morfofonem 4 43
• Konsep Kata 4 Praktis STPM QQ2 45

Praktis STPM 5

1.2 Bentuk Kata 6 2Bab Sintaksis 46
• Kata Tunggal 7 •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••
• Kata Terbitan 7
• Kata Majmuk 8 2.1 De nisi Bidang Sintaksis 47
• Kata Ganda 8 • Konsep Ayat 47
Praktis STPM 9 • Konsep Klausa 47
• Konsep Frasa 48

1.3 Golongan Kata 11 2.2 Jenis dan Binaan Frasa 48
• Kata Nama 11 • Frasa Nama 48
– Kata Nama Am 11 • Frasa Kerja 51
– Kata Nama Khas 12 – Frasa Kerja dengan Objek 51
– Kata Ganti Nama 12 – Frasa Kerja Tanpa Objek 52
• Kata Kerja 13 – Unsur Keterangan dalam Frasa
– Kata Kerja Transitif 13 Kerja 52
– Kata Kerja Tak Transitif 14 • Frasa Adjektif 53
• Kata Adjektif 15 – Binaan Kata 53
• Kata Tugas 18 – Kata Penguat 54
– Kata Penyambung Ayat 18 – Kedudukan Frasa Adjektif dalam
– Kata Praklausa 18 Ayat 54
– Kata Prafrasa 19 • Frasa Sendi Nama 55
– Kata Pascakata 23 – Kedudukan Frasa Sendi Nama
Praktis STPM 23 dalam Ayat 55
QQ1 26

1.4 Proses Pembentukan Kata 27 2.3 Jenis dan Binaan Klausa 56
• Proses Pengimbuhan 27 Praktis STPM 56
– Imbuhan Kata Nama 27 QQ3 60
– Imbuhan Kata Kerja 32
– Imbuhan Kata Adjektif 38 2.4 Pola Ayat Dasar 61
• Proses Pemajmukan 39
– Pengimbuhan Kata Majmuk 40 2.5 Susunan Konstituen Ayat 61
– Penggandaan Kata Majmuk 40 • Susunan Biasa 61
• Susunan Songsang 61

vii

2.6 Ragam Ayat 62 Bab Penulisan Esei
• Ayat Aktif 62 4 Berformat 103
– Ayat Aktif Transitif 62 •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••
– Ayat Aktif Tak Transitif 63
• Ayat Pasif 63 Pengenalan 104
Praktis STPM 64
QQ4 66 Penulisan Esei Berformat 104
2.7 Jenis Ayat 67
• Ayat Penyata 67 Keperluan Esei 105
• Ayat Tanya 67 • Pengembangan Isi 105
• Ayat Perintah 68 Ạ Menepati Kehendak Soalan 105
• Ayat Seruan 69 ạ Bernas 107
Ả Tersusun (Olahan Isi) 107
2.8 Bentuk Ayat 69 • Kelancaran Bahasa 108
• Ayat Tunggal 69
• Ayat Majmuk 70 Esei Berformat 112
– Ayat Majmuk Gabungan 70
– Ayat Majmuk Pancangan 71 • Laporan 112
– Ayat Majmuk Campuran 72
– Contoh Penulisan Esei 114
Berformat Laporan

• Syarahan / Ceramah/ Teks Ucapan 127

2.9 Proses Penerbitan Ayat 73 – Contoh Penulisan Esei Berformat
Syarahan / Ceramah / Teks
• Proses Pengguguran 73 Ucapan 129
– Pengguguran Frasa Nama
sebagai Subjek 73 • Memorandum 139

– Pengguguran Frasa Predikat 73 – Contoh Penulisan Esei 140
– Pengguguran Frasa Nama yang Berformat Memorandum

Mendahului Frasa Relatif 74 • Minit Mesyuarat 153

– Pengguguran Kata Nama yang – Contoh Penulisan Esei
Berfungsi sebagai Inti dalam Berformat Minit Mesyuarat 154
Frasa Nama 74
• Proses Penyusunan Semula 74 • Kertas Cadangan 175

• Proses Peluasan 75 – Contoh Penulisan Esei 177
78 Berformat Kertas Cadangan
Praktis STPM
QQ5 81 • Surat Kiriman Rasmi 191

Bab Analisis Kesalahan – Contoh Penulisan Esei
Berformat Surat Kiriman Rasmi 193

3 Bahasa 82 Praktis STPM 202
•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

Pengenalan 83 Kertas Model STPM (910/2) 1 203

Aspek Kesalahan Bahasa 83 Kertas Model STPM (910/4) 1 210
• Kesalahan Ejaan 83
• Kesalahan Tanda Baca 87 Kertas Model STPM (910/2) 2 211
• Kesalahan Diksi / Kata 89
• Kesalahan Morfologi 92 Kertas Model STPM (910/4) 2 218
• Kesalahan Sintaksis 95
• Kesalahan Penanda Wacana 97 Jawapan 219
Praktis STPM 99
QQ6 102

viii

BAB

2 SINTAKSIS

PENGENALAN
Bab ini menghuraikan konsep sintaksis. Perbincangan meliputi definisi ayat, binaan subjek
dan predikat, pola-pola ayat dasar, binaan frasa, dan susunan ayat. Selain itu, bab ini juga
menghuraikan aspek-aspek sintaksis yang lain, iaitu ragam ayat, jenis-jenis ayat, bentuk
ayat, dan proses penerbitan ayat.

Peta Konsep

SINTAKSIS

Definisi Bidang Jenis dan Jenis dan Pola Ayat
Sintaksis Binaan Frasa Binaan Klausa Dasar

• Konsep ayat • Frasa nama • Klausa bebas • FN + FN
• Konsep klausa • Frasa kerja • Klausa tak bebas • FN + FK
• Konsep frasa • Frasa adjektif • FN + FA
• Konsep subjek • Frasa sendi • FN + FS

dan predikat nama

Susunan Ragam Ayat Jenis Ayat
Konstituen Ayat
• Ayat aktif • Ayat penyata
• Susunan biasa • Ayat pasif • Ayat tanya
• Susunan songsang • Ayat perintah
• Ayat seruan

Bentuk Ayat Proses Penerbitan Ayat

• Ayat tunggal • Konsep ayat terbitan
• Ayat majmuk • Proses penerbitan ayat

Bahasa Melayu Penggal 2 STPM Bab 2 Sintaksis

2.1 Definisi Bidang Sintaksis

Layari laman web 1 Sintaksis merupakan bidang ilmu bahasa yang mengkaji proses BAB
https:bit.ly/2Re8Yt9 pembinaan ayat.
untuk memperoleh maklumat 2
lanjut tentang bidang sintaksis 2 Hal ini termasuklah kajian tentang hukum atau rumus tatabahasa
berdasarkan kaedah penggabungan dan penyusunan perkataan
INFO untuk membina sesuatu ayat.
2017/S14
2016/S14 Konsep Ayat
2014/S11
1 Ayat ialah unit pengucapan paling tinggi dan mempunyai makna
2018/S13 yang lengkap. Ayat terbentuk daripada satu atau susunan beberapa
2017/S34 (B) perkataan yang bermakna. Contoh:
2017/S14, S16, & S17 (a) Masuk.
(b) Tolong diam.
2016/S22 (c) Dia sedang memasak di dapur.
2015/S1
2 Ayat yang lengkap mengandungi dua unsur, iaitu subjek dan
predikat. Bahagian subjek ialah unsur yang diterangkan atau judul
ayat, manakala bahagian predikat ialah unsur yang menerangkan
atau cerita.

Subjek Predikat
Wardah sungguh cantik.
Pelajar itu adik Yassin.
Rosiah, kawan saya amat pemalu.

3 Ayat terdiri daripada ayat dasar atau ayat inti dan ayat terbitan.
Kedua-dua ayat ini boleh dibahagikan kepada beberapa jenis ayat
seperti ayat penyata, ayat perintah, ayat tanya, dan ayat gabungan.

4 Ayat dasar atau dikenal juga sebagai ayat inti ialah ayat yang menjadi
dasar atau sumber pembentukan semua ayat lain dalam sesuatu
bahasa.
Contoh: Rosmah memasak nasi.

5 Ayat terbitan ialah ayat yang baharu terbit daripada ayat dasar yang
melalui beberapa proses seperti peluasan, penggantian, pengguguran,
atau penyusunan semula. Sebagai contoh daripada ayat di atas dapat
diterbitkan ayat-ayat yang berikut:
(a) Rosmah tidak memasak nasi. (proses peluasan kata nafi tidak)
(b) Nasi dimasak oleh Rosmah. (proses penyusunan semula – ayat
aktif kepada ayat pasif)
(c) Rosmah memasak. (proses pengguguran frasa nasi)

Konsep Klausa

1 Klausa merupakan satu unit gabungan yang mengandungi subjek
dan predikat serta menjadi konstituen dalam ayat.

2 Klausa tidak mempunyai tanda baca yang lengkap atau intonasi
yang sempurna.

3 Klausa terdiri daripada dua, iaitu klausa bebas dan klausa tak bebas.

47

Bahasa Melayu Penggal 2 STPM Bab 2 Sintaksis

Konsep Frasa 2015/S1
2013/S11
1 Frasa terdiri daripada satu susunan yang mengandungi sekurang-
kurangnya satu atau dua perkataan yang berpotensi untuk diperluas 2016/S18 & S33
menjadi dua perkataan atau lebih.
2 Frasa tidak mengandungi subjek atau predikat seperti klausa tetapi 2018/S15
BAB frasa boleh menjadi konstituen atau unsur dalam klausa. Frasa 2017/S15
2016/S34
2 menjadi subjek dan predikat dalam ayat. 2015/S11
Contoh: 2016/S17
(a) Pisang goreng. (satu frasa) 2015/S13
(b) Pisang goreng itu / panas. (dua frasa) 2012/S45
(subjek) (predikat)

2.2 Jenis dan Binaan Frasa

1 Frasa ialah unit yang terdiri daripada satu atau lebih patah
perkataan yang berfungsi sebagai unsur dalam ayat. Frasa tidak dapat
dipecahkan kepada subjek dan predikat tetapi subjek dan predikat
terdiri daripada frasa.

2 Terdapat empat jenis frasa, iaitu frasa nama, frasa kerja, frasa
adjektif, dan frasa sendi nama.

3 Binaan frasa tersebut dapat dibahagikan kepada dua jenis atau sifat,
iaitu:
(a) Frasa endosentrik: Frasa yang mempunyai satu unsur inti yang
mewakili seluruh frasa berkenaan. Frasa ini terdiri daripada
frasa nama, frasa kerja, dan frasa adjektif.
(b) Frasa eksosentrik: Frasa yang tidak mempunyai unsur inti
yang dapat mewakili keseluruhan frasanya. Kewujudan frasa ini
bergantung kepada unsur lain. Frasa ini ialah frasa sendi nama
yang mengandungi unsur wajib, iaitu kata nama atau frasa
nama.

Frasa Nama

1 Frasa nama terdiri daripada satu atau rentetan perkataan yang
terdiri daripada satu unsur dalam ayat. Kata nama merupakan inti,
manakala yang menerangkan inti disebut sebagai penerang.

2 Frasa nama boleh terdiri daripada kata inti yang didahului oleh
beberapa unsur lain seperti kata bilangan, penjodoh bilangan, dan
gelaran dan boleh juga diikuti oleh kata penentu dan penerang. Hal
ini dapat dilihat berdasarkan binaan di bawah ini.
(a) Kata bilangan + Kata nama inti

semua pelajar

(b) Kata bilangan + Penjodoh bilangan + Kata nama inti

beberapa orang guru

(c) Kata bilangan + Penjodoh bilangan + Gelaran + Kata nama inti

beberapa orang tuan guru

48

  Bahasa Melayu Penggal 2  STPM  Bab 2 Sintaksis 

(d) Kata nama inti + Kata penentu

guru itu
(e) Kata nama inti + Unsur penerang + Kata penentu
datuk guru
itu

(f) Kata bilangan + Penjodoh bilangan + Kata nama inti BAB

beberapa orang guru 2
Penerang + Penentu
2018/S17 sekolah itu
2014/S12 3 Binaan frasa nama terbahagi kepada dua, iaitu:
2013/S12 (a) Inti + Inti. Binaan ini terbahagi kepada dua, iaitu:

(i) Inti + Inti dengan maksud yang sama. Contoh:
• kerusi meja
• ampun maaf
• tubuh badan
(ii) Inti + Inti dengan maksud yang berlainan. Contoh:
• baik buruk
• siang malam
• abang adik
(b) Inti + Penerang. Binaan ini terdiri daripada dua jenis, iaitu:
(i) Inti + Penerang nama
Penerang nama dalam binaan ini ialah:

Jenis Inti Penerang

Inti + Penerang nama keturunan kaum Melayu
Iban
bahasa
pelincir
Inti + Penerang nama kegunaan minyak pembajak

jentera jambu
emas
Inti + Penerang nama jenis pokok
jantan
rantai lelaki

Inti + Penerang kelamin lembu bandar
bukit
pelajar
hadapan
Inti + Penerang nama tempat penduduk timur

puncak kereta
getah
Inti + Penerang nama arah meja
Malaysia
pantai rumah

Inti + Penerang nama penyambut pemandu tangan
gigi
penoreh
gas
Inti + Penerang nama milik buatan elektrik

lantai Indonesia
Sulu
Inti + Penerang nama anggota badan beg

ubat

Inti + Penerang tenaga penggerak dapur

lampu

Inti + Penerang nama khas Presiden

Laut

49

  Bahasa Melayu Penggal 2  STPM  Bab 2 Sintaksis

Jenis Inti Penerang
Inti + Penerang nama gelaran
(penerang di hadapan) Haji Abu Bakar
Inti + Penerang perihal Sang Kancil

BAB musim bunga
istiadat perasmian

2 (ii) Inti + Penerang bukan nama
Penerang bukan nama dalam binaan ini ialah:

Jenis Inti Penerang
Inti + Penerang kata kerja
bilik mandi
Inti + Penerang kata adjektif buku tulis

Inti + Penerang frasa sendi nama rumah usang
bangunan baru
Inti + Penerang bilangan ordinal
hadiah kepada adik
ketenangan di desa

anak kedua
tempat ketiga

4 Kedudukan frasa nama dalam ayat terdapat dalam tiga tempat, iaitu:
(a) Sebagai subjek ayat. Contoh:
(i) Salmah sedang membasuh baju.
(ii) Ibu bapa perlu mengawasi anak-anak.
(b) Sebagai predikat ayat. Contoh:
(i) Anis seorang doktor.
(ii) Mereka ialah anak Mak Bedah.
(c) Sebagai unsur dalam frasa sendi nama. Contoh:
(i) Keadaan di kawasan itu sungguh aman. (dalam subjek)
(ii) Datuk Ahmad tinggal di rumah besar itu. (dalam predikat)

Hukum DM 2013/S13
1 Dalam sistem tatabahasa Melayu, susunan unsur-unsur frasa 2012/S53

nama mestilah mematuhi hukum DM. Hukum DM ialah hukum
diterangkan (D) dan menerangkan (M). Dalam hukum tersebut
yang diterangkan mesti hadir pada kedudukan pertama, manakala
yang menerangkan pada kedudukan yang kedua. Contohnya,
Klinik Suria, Restoran Pak Ali, Puan Pengetua, sos cili, bas mini, dan
sebagainya.
2 Namun begitu, terdapat juga beberapa kekecualian dalam hukum
DM ini terutamanya nama-nama jawatan kerana kata-kata tersebut
telah lazim digunakan. Contohnya, perdana menteri (sepatutnya
menteri perdana), ibu pejabat (sepatutnya pejabat ibu), naib presiden
(sepatutnya presiden naib).

50

  Bahasa Melayu Penggal 2  STPM  Bab 2 Sintaksis 

Frasa Kerja BAB

1 Frasa kerja boleh terdiri daripada satu atau lebih patah perkataan
dan wujud dalam predikat ayat.

2 Frasa kerja terbahagi kepada dua jenis, iaitu frasa kerja dengan
objek dan frasa kerja tanpa objek.

2014/S13 Frasa Kerja dengan Objek ( Frasa Kerja Transitif) 2
2013/S44 1 Frasa kerja ini terdiri daripada kata kerja transitif sebagai inti dan

2018/S23 kata nama sebagai objeknya.
2 Frasa kerja ini boleh dipasifkan dalam ayat pasif. Frasa ini terbahagi
Fungsi imbuhan apitan
kata kerja meN-...-kan kepada dua, iaitu:
ialah menandakan lokatif (a) Frasa kerja dengan satu objek. Frasa kerja ini hanya diikuti oleh
manakala meN-...-i untuk
menandakan kausatif. Bagi satu objek, kata nama. Contoh:
kata kerja tertentu, perbezaan • Kami akan membeli lukisan itu. (lukisan ialah objek)
penggunaannya dapat dilihat (b) Frasa kerja dengan dua objek. Frasa kerja ini mengandungi dua
melalui jenis objek tepat yang
mengikuti. Sekiranya objek objek, iaitu objek tepat dan objek sipi.
yang bernyawa, menerima (i) Objek tepat ialah objek yang menjadi penyambut secara
apitan meN-...-i manakala objek
tidak bernyawa menerima langsung selepas kata kerja, manakala sipi ialah objek yang
apitan meN-...-kan. tidak menjadi penyambut secara langsung. Contoh:

2015/S25 Frasa Frasa Kerja
Nama
Kata Kerja Objek Tepat Objek Sipi
Ibu menghadiahi kakak rantai
Ayah memberi ibu wang

(ii) Ayat tersebut boleh berubah susunannya kepada:
• Ibu menghadiahkan rantai kepada kakak.

• Ayah memberikan wang kepada ibu.
(iii) Namun begitu, maknanya tidak berubah tetapi binaan ayat

telah berubah. Tidak terdapat dua objek dalam ayat tersebut
tetapi hanya tinggal satu objek, iaitu rantai dan wang. Kata
yang mengikutinya telah berubah menjadi frasa sendi nama.
3 Binaan frasa kerja satu objek atau transitif ialah:

(a) Kata bantu + Kata kerja transitif + Objek + Keterangan

telah menghantar surat pagi tadi

(b) Kata bantu + Kata kerja transitif + Objek tepat + Objek sipi
sedang menganugerahi
Hassan pingat

(c) Kata bantu + Kata kerja transitif + Ayat komplemen

hendak memberitahu bahawa esok dia

akan pulang

51

  Bahasa Melayu Penggal 2  STPM  Bab 2 Sintaksis

Frasa Kerja Tanpa Objek (Frasa Kerja Tak Transitif) 2016/S20
1 Frasa kerja ini merupakan frasa kerja yang tidak memerlukan objek 2014/S14
atau penyambut. Frasa kerja tanpa objek tidak boleh dipasifkan
dalam ayat pasif. 2017/S21
2 Kata kerja tak transitif yang membina frasa kerja ini terbahagi kepada 2013/S15
BAB tiga, iaitu: 2018/S16
(a) Kata kerja tak transitif tanpa pelengkap. 2016/S21
2 Contoh: 2013/S18
Adik menangis.
(b) Kata kerja transitif dengan pelengkap.
Contoh:
Dia beransur baik. (baik ialah pelengkap)
(c) Kata kerja transitif dengan kata nama sebagai penerang.
Contoh:
Faridah belajar bahasa Jerman.
Dalam contoh di atas, kata bahasa Jerman bukan pelengkap
tetapi penerang. Kata tersebut boleh digugurkan tanpa
merosakkan ayat.
3 Terdapat tiga unsur yang boleh menjadi pelengkap kepada kata kerja
tak transitif dengan pelengkap, iaitu:
(a) Kata nama
(i) Pengakap itu berpandukan peta.
(ii) Aminah hendak menjadi peguam.
(b) Kata sendi nama
(i) Dia tinggal di Kuala Lipis, Pahang.
(ii) Ayah akan singgah di Alor Setar sebelum pulang.
(c) Kata adjektif
(i) Keadaan datuk beransur pulih.
(ii) Dia menasihati pelajar itu supaya berbuat baik.
4 Binaan frasa kerja tak transitif tanpa pelengkap, iaitu:
(a) Kata bantu + Kata kerja + Keterangan
(i) –
ketawa –
(ii) sedang menangis di dalam buaian
(b) Kata bantu + Kata kerja + Penerang +  Keterangan
(i) hendak belajar – –
(ii) sedang belajar bahasa Jepun di kolej itu
5 Binaan frasa kerja tak transitif dengan pelengkap, iaitu:
Kata bantu + Kata kerja + Pelengkap + Keterangan
(i) h endak menjadi guru
(ii) a kan –

tinggal di London selama dua tahun

Unsur Keterangan dalam Frasa Kerja
1 Unsur keterangan dalam frasa kerja berfungsi memberikan

keterangan lanjut tentang kata kerja tersebut. Unsur tersebut tidak
semestinya hadir dalam frasa kerja.

52

  Bahasa Melayu Penggal 2  STPM  Bab 2 Sintaksis 

2 Dalam frasa kerja transitif, unsur ini hadir selepas objek, manakala
dalam frasa kerja tak transitif, unsur ini hadir selepas kata kerja.
Unsur-unsur tersebut ialah:

Keterangan Contoh BAB
Cara
Waktu • bergerak dengan pantas 2
Tempat atau arah • mengalir deras
Tujuan atau harapan
Alat • bertolak dalam waktu terdekat
Bagai/Perbandingan • menyiapkan projek itu dalam waktu terdekat
Hal
penyertaan • tiba dari Mesir
• berlari di padang

• membina rumah itu untuk anak yatim
• mencari rezeki demi anak dan isteri

• memotong daging dengan pisau
• membasuh baju dengan berus

• berlakon seperti seorang puteri
• bercakap seperti mulut murai

• berbincang tentang isu itu
• membuat teguran tentang disiplin para pelajar

• bermain dengan abangnya
• melancong dengan keluarganya

2016/S15 & S16 Frasa Adjektif
2013/S34
1 Frasa adjektif merupakan binaan satu atau beberapa patah perkataan
2016/S19 yang mengandungi kata adjektif. Frasa ini berfungsi sebagai predikat
dan sebagai unsur keterangan predikat.
2014/S15
2013/S16 2 Binaan frasa adjektif dapat dilihat berdasarkan tiga aspek, iaitu
2014/S16 binaan kata, kata penguat, dan kata bantu.

Binaan Kata
Binaan kata terdiri daripada:
(a) Binaan satu perkataan. Binaan ini terdiri daripada hanya satu

perkataan adjektif seperti pandai, cantik, dan rajin.
(b) Binaan dua perkataan. Kata adjektif jenis ini terdiri daripada dua

jenis, iaitu:

Kata Adjektif + Kata Adjektif Kata Adjektif + Kata Nama

Unsur keserasian Makna Unsur keserupaan
• kurus kering • kuning telur
• sopan santun • merah hati

Unsur berlawanan makna Unsur kiasan
• kecil besar • kecil hati
• miskin kaya • berat tulang

Unsur keindahan bunyi rima
• lemah gemalai
• kusut masai

53

  Bahasa Melayu Penggal 2  STPM  Bab 2 Sintaksis

Kata Penguat 2014/S17
Kata penguat hadir di hadapan, di belakang, atau bebas, iaitu kedua-dua 2012/S52
bahagian kata adjektif. Contoh:

Kata Penguat Kata Penguat Kata Penguat
Belakang Bebas
BAB Hadapan
• panas benar • sungguh cantik/
• paling cantik • luas sekali cantik sungguh
• amat luas • cantik nian
2 • sangat maju • amat luas/ luas
amat

Kata Bantu
Dalam binaan frasa adjektif juga disertai oleh kata bantu sama ada sebelum
atau sesudah kata penguat. Contoh:

Kata Bantu/Kata Kata Bantu /Kata Kata Adjektif
Penguat Penguat
besar
– sudah awal
masih terlalu pandai
tentu telah

Kedudukan Frasa Adjektif dalam Ayat
1 Frasa adjektif hadir dalam tiga kedudukan, iaitu:

(a) Sebagai predikat berdasarkan pola frasa nama + frasa adjektif
(FN + FA).

Contoh:
(i) Rumahnya besar.
(ii) Zainab sungguh cantik.

(b) Sebagai unsur keterangan yang hadir selepas kata kerja dalam
predikat ayat.

Contoh:
(i) Ramli berjalan lambat sekali.
(ii) Ayah makan sangat banyak.

(c) Sebagai penerang frasa nama. (dalam subjek atau predikat
ayat)
Contoh:
(i) Pondok usang itu akan dirobohkan.
(ii) Azmi telah membeli kereta mewah itu.

2 Frasa adjektif boleh disertai unsur keterangan yang hadir selepas kata
adjektif. Terdapat beberapa jenis keterangan, iaitu:

Keterangan Contoh
Cara • Tubuhnya lemah dengan tiba-tiba.
Waktu • Dia berasa amat sedih pada malam itu.
Tempat atau arah • Bentuknya bujur di bahagian atas.
Tujuan atau harapan • Dia berusaha gigih untuk berjaya dalam

kekerapan peperiksaan.
• Dia selalu lewat ke sekolah.

54

  Bahasa Melayu Penggal 2  STPM  Bab 2 Sintaksis 

Keterangan Contoh BAB
Bagai/Perbandingan • Pada majlis itu, Adibah sangat cantik bagai
2
Hal/keadaan puteri.
Musabab • Azwan selalu sibuk dengan perniagaannya.
Terhadap • Pelajaran Aini lemah kerana kurang berusaha.
• Ayah amat rindu akan anaknya.

2016/S4 & S24 Frasa Sendi Nama
2015/S12
2012/S47 1 Frasa sendi nama terbina daripada satu sendi nama dan satu frasa
nama yang menjadi pelengkap kepada sendi nama tersebut.
2013/S17
2 Dalam ayat, frasa sendi nama hadir di bahagian predikat atau sebagai
unsur keterangan dalam frasa yang lain.

3 Binaan frasa sendi nama ialah:
(a) Kata sendi nama + Frasa sendi nama
Contoh:
• dari rumah
• ke Jepun
• dengan ayah kawannya
(b) Kata sendi nama + Kata arah + Frasa nama
Contoh:
• dari belakang rumah
• ke utara Indonesia
• ke tengah laut
(c) Kata sendi nama + Kata arah + Frasa nama + Keterangan
Contoh:
• ke selatan Indonesia untuk perlawanan badminton
• malam ini
• daripada kakaknya di Sabah

Kedudukan Frasa Sendi Nama dalam Ayat
Dalam binaan ayat, frasa sendi nama berfungsi sebagai:
(a) Predikat
Contoh: • Hadiah itu untuk ibu.

• Pinggan mangkuk itu di atas meja.
(b) Unsur keterangan
Contoh:

(i) Keterangan dalam frasa nama
Contoh: • Dia membeli buku itu di kedai Pak Abu.
• Rumah di kawasan itu cantik-cantik.

(ii) Keterangan dalam frasa kerja
Contoh: • Pelajar-pelajar itu berbincang di dalam dewan.
• Kakak sedang memasak di dapur.

(iii) Keterangan dalam frasa adjektif
Contoh: • Humairah lulus dalam peperiksaannya.
• Dia sangat gemar akan durian.

55

Bahasa Melayu Penggal 2 STPM Jawapan

JAWAPAN

BAB 1 Morfologi 2
Kata Ganda
1.1 Definisi Bidang Morfologi

Praktis STPM

Soalan Objektif 4D 5C (a) seluruh (b) separa (c) berentak
1A 2A 3D 9B 10 C i. pelajar-pelajar i. jejari i. kusut-masai
6B 7C 8D ii. rumah- ii. lelangit ii. lintang-
11 B 12 B 13 A
rumah pukang
Soalan Struktur
1 Jumlah Morfem 3 Jenis imbuhan Contoh

Perkataan

hulubalang 1 (a) awalan pendatang

kepengetuaan 3 (b) akhiran lautan

telapak 2 (c) apitan berlarian

(d) sisipan serabut

perikemanusiaan 3 4 (a) tandatangan
(b) Bumiputera
2 (a) kepengetuaan: 1 morfem bebas (tua), 2 morfem (c) matahari
terikat ke- dan peN-...-an
5 (a) kata majmuk yang menerima awalan dan akhiran
(b) memperluas: 1 morfem bebas (luas), 2 morfem dieja terpisah
terikat mem- dan peR-
(b) kata majmuk k yang menerima apitan dieja sebagai
(c) diperbaiki: 1 morfem bebas (baik), 2 morfem terikat satu perkataan
di- dan peR-...-i
1.3 Golongan Kata
3 Perbezaan antara morfem dan perkataan ialah perkataan
ialah bentuk bebas dan bermakna, manakala morfem ada Praktis STPM
yang bebas dan ada yang terikat, iaitu tidak bermakna.
Soalan Objektif
4 Kata akar ialah kata yang tidak boleh hadir tanpa 1C 2B 3D 4A 5C
imbuhan seperti tani yang memerlukan imbuhan pe- 6B 7D 8C 9A 10 B
untuk menjadi perkataan bermakna, iaitu petani. 11 D 12 A 13 C 14 B 15 D
16 C 17 B 18 A
5 Bentuk terbitan ialah perkataan yang telah diperluas
melalui proses pengimbuhan, penggandaan, dan Soalan Struktur
pemajmukan. 1 Kata Ganti Nama

1.2 Bentuk Kata Contoh

Praktis STPM X Kata ganti nama tunjuk itu, ini

Soalan Objektif 4D Y Kata ganti nama tanya siapa, apa, bila
1D 2A 3B 9A 5B
6C 7C 8B 14 C 10 D
11 D 12 B 13 A 2 (i) Kata kerja transitif aktif
(ii) Kata kerja tak transitif tanpa pelengkap
Soalan Struktur (iii) Kata kerja tak transitif dengan pelengkap
1 (a) Golongan kata bagi perkataan bermesyuarat ialah
3 Darjah Perbandingan Contoh
kata terbitan, manakala jawatankuasa ialah kata
majmuk. Biasa rajin
(b) Perkataan jawatankuasa terbentuk daripada dua kata
dasar yang bertindak sebagai satu unit dan dieja Bandingan sama besar, lebih besar
sebagai satu perkataan kerana penggunaannya sudah
dianggap mantap. Penghabisan paling, amat

219

  Bahasa Melayu Penggal 2  STPM  Jawapan

4 Kata Jenis Kata Bilangan BAB 2 Sintaksis
sesetengah, para Kata bilangan tak tentu
kedua belas, ke seratus Kata bilangan tingkat 2.1 Definisi Bidang Sintaksis
tiap-tiap, masing-masing Kata bilangan pisahan
berjam-jam, berbulan- Kata bilangan himpunan 2.2 Jenis dan Binaan Frasa
bulan
2.3 Jenis dan Binaan Klausa

Praktis STPM

Soalan Objektif

5 1 D 2 B 3 C 4 A 5 C
Kata Tugas 8 C 9 A 10 B
6 B 7 D 13 D 14 B 15 C
18 B 19 A 20 B
1 1 A 12 D 23 C 24 B 25 D

Kata Kata Kata Pascakata 1 6 D 17 A
Penyambung praklausa Prafrasa
2 1 B 22 B

Kata hubung gabungan Soalan Struktur
1 Ayat dasar ialah ayat yang menjadi sumber kepada
Kata hubung pancangan
pembentukan ayat lain setelah mengalami proses
1.4 Proses Pembentukan Kata transformasi.
2
Praktis STPM
Klausa

Soalan Objektif 4 A
1 C 2 B 3 D 9 B 5 A Klausa bebas – klausa Klausa terikat atau tak
6 C 7 B 8 D 14 D 10 C yang boleh berdiri bebas – klausa yang tidak
11 D 12 A 13 B 15 C dengan sendiri boleh berdiri dengan
1 6 D 17 A 18 B sendiri

Soalan Struktur 3 (a) Frasa endosentrik:
1 (a) Proses merangkaikan imbuhan pada kata dasar dan Frasa yang mempunyai satu unsur yang mewakili

menerbitkan perkataan yang berlainan makna. seluruh frasa. Frasa ini terdiri daripada frasa nama,
(b) Proses merangkaikan dua kata dasar atau lebih frasa kerja, dan frasa adjektif.
(b) Frasa eksosentrik:
untuk menghasilkan maksud yang berbeza daripada Frasa yang tidak mempunyai unsur inti dan
maksud asal. kewujudannya bergantung kepada frasa lain. Frasa
2 ini ialah frasa sendi nama.
4 Subjek ialah unsur yang diterangkan dalam ayat
Pengakroniman manakala predikat ialah unsur yang menerangkan atau
cerita.
(a) Percantuman (b) Gabungan (c) Gabungan 5 (a) Inti + Penerang kata kerja: minyak masak
huruf awal suku kata awal bahagian awal (b) Inti + Penerang kelamin: ayam jantan
kata Contoh: pukul rata kata pertama 6 (a) Kakak sedang menyapu sampah di halaman rumah.
– purata dengan = kata bantu + kata kerja transitif + objek +
Contoh: Jabatan bahagian lain keterangan
Perdana Menteri kata yang (b) Salim telah menghadiahi Rohaya rantai emas.
–JPM menyusulinya = kata bantu + kata kerja transitif + objek tepat +
objek sipi
Contoh: jantan (c) Siti akan tinggal di Jakarta selama enam tahun.
betina – jantina = kata bantu + kata kerja tak transitif + pelengkap +
keterangan
3 Kata Ganda Fungsi atau Makna
meja-meja penanda jamak
lauk-pauk penanda kepelbagaian jenis
berbual-bual perbuatan berulang-ulang
berkirim-kiriman perbuatan saling berbalas
siapa-siapa penanda tak tentu

220