โครงงานวิทยาศาสตร์ประเภท สิ่งประดิษฐ์ที่นอนป้องกันแผลกดทับจากถุงน้ายาล้างไต

โครงงานวทิ ยาศาสตร์

เรอื่ ง
ทนี่ อนป้องกันแผลกดทบั จากถงุ นำ้ ยาล้างไต

โดย

นางบุษบา สนยุศลิ รหัสนักศึกษา 6321-00015-7
นางสาวมอน ลุงสกุ รหัสนกั ศกึ ษา 6322-00050-7
นางอบุ ล ตบิ๊ เตม็ รหัสนกั ศกึ ษา 6323-00105-7

ศนู ยก์ ารศกึ ษานอกระบบและการศกึ ษาตามอธั ยาศยั อำเภอเมอื งลำพนู
สำนกั งานสง่ เสรมิ การศกึ ษานอกระบบและการศกึ ษาตามอธั ยาศยั จงั หวดั ลำพนู

รายงานฉบบั นเี้ ปน็ สว่ นหนงึ่ ของการประกวดโครงงานวทิ ยาศาสตร์
สำหรบั นกั ศกึ ษา กศน. ระดบั ภาคเหนอื ตอนบน
ดา้ นสงิ่ แวดลอ้ ม ประเภทนวตั กรรมจากขยะ

ประจำปี พ.ศ. 2564 ณ ศนู ยว์ ทิ ยาศาสตรเ์ พอื่ การศกึ ษาลำปาง

โครงงานวทิ ยาศาสตร์

เรอื่ ง

ทนี่ อนปอ้ งกนั แผลกดทบั จากถงุ นำ้ ยาล้างไต

โดย

นางบุษบา สนยุศลิ รหัสนักศึกษา 6321-00015-7
นางสาวมอน ลงุ สกุ รหัสนักศกึ ษา 6322-00050-7
นางอบุ ล ต๊ิบเต็ม รหัสนักศกึ ษา 6323-00105-7

ศนู ยก์ ารศกึ ษานอกระบบและการศกึ ษาตามอธั ยาศยั อำเภอเมอื งลำพนู
สำนกั งานสง่ เสรมิ การศกึ ษานอกระบบและการศกึ ษาตามอธั ยาศยั จงั หวดั ลำพนู

รายงานฉบบั นเี้ ปน็ สว่ นหนงึ่ ของการประกวดโครงงานวทิ ยาศาสตร์
สำหรบั นกั ศกึ ษา กศน. ระดบั ภาคเหนอื ตอนบน
ดา้ นสง่ิ แวดลอ้ ม ประเภทนวตั กรรมจากขยะ

ประจำปี พ.ศ. 2564 ณ ศนู ยว์ ทิ ยาศาสตรเ์ พอื่ การศกึ ษาลำปาง

ก

บทคดั ย่อ

ชอ่ื เรอ่ื ง ท่ีนอนปอ้ งกันแผลกดทับจากถุงน้ำยาลา้ งไต
ชอื่ ผจู้ ดั ทำ นางบษุ บา สนยศุ ิล รหสั นักศึกษา 6321-00015-7

นางสาวมอน ลุงสกุ รหสั นกั ศึกษา 6322-00050-7
นางอุบล ตบ๊ิ เตม็ รหัสนักศกึ ษา 6323-00105-7
นกั ศึกษา กศน.ตำบลในเมือง อำเภอเมืองลำพนู จงั หวัดลำพูน
อาจารยท์ ปี่ รึกษา
1. นางอรพรรณ สิทธใิ หญ่
2. นายทนิ กร ตังแกละ

โครงงานทีน่ อนป้องกันแผลกดทับจากถุงน้ำยาลา้ งไต จัดทำขึ้นเพื่อประดิษฐท์ ี่นอนป้องกันแผลกดทบั
จากถุงน้ำยาล้างไตที่มีคุณภาพและราคาถูก เพื่อลดปริมาณขยะที่เกิดจากถุงน้ำยาลา้ งไต และเพื่อศึกษาความ
พึงพอใจของผู้ที่ใช้ต่อที่นอนป้องกนั แผลกดทบั จากถุงน้ำยาล้างไต ซึ่งจังหวัดลำพูนมีผู้ป่วยที่เป็นโรคไตจำนวน
มาก ซงึ วิธกี ารฟอกไตทางช่องท้องผู้ของป่วยจะต้องใช้ถุงลา้ งไตในการฟอกไต จำนวน 8 ถุง/คน/วัน จึงทำให้มี
ขยะจากถุงน้ำล้างไตเป็นจำนวนมาก โดยถุงน้ำยาล้างไตมีคุณสมบัติที่หนา เหนียว และทนทาน ประกอบกับ
หนึ่งในสมาชิกกลุม่ ของผู้จัดทำมีสมาชิกในครอบครัวเปน็ ผู้ป่วยโรคไต ทำให้กลุ่มของพวกเราได้นำถุงน้ำยาล้าง
ไตมาประดิษฐ์เป็นที่นอนลม เพื่อนำมาใช้กับผู้ป่วยที่มีอาการแผลกดทับของผู้ป่วยที่นอนนาน ๆ โดยนำ
สิ่งประดิษฐ์นี้ไปทดลองใช้จริงกับกลุ่มตัวอย่างในตำบลในเมือง อำเภอเมืองลำพูน จังหวัดลำพูน และในเขต
ตำบลใกล้เคียง พบว่าสามารถนำถุงน้ำยาลา้ งไตประดิษฐ์เป็นทีน่ อนลมจากถงุ นำ้ ยาล้างไตได้ มีราคาถูก และมี
คุณภาพในระดับดีมาก จากการทดสอบมีถุงน้ำยาล้างไตจำนวน 39 ถุง วัดเส้นรอบวงได้เท่ากับ 20.00 เซนติเมตร
คดิ เปน็ ร้อยละ 88.63 ถุงนำ้ ยาล้างไตที่มเี ส้นรอบวงลดลงจำนวน 5 ถงุ คิดเปน็ รอ้ ยละ 11.36 ส่วนความพึงพอใจต่อ
ท่นี อนป้องกันแผลกดทับจากถงุ นำ้ ยาล้างไต อยใู่ นระดับมากทีส่ ดุ มีค่าเฉล่ียเทา่ กับ 4.60

ข

กติ ตกิ รรมประกาศ

โครงงานเรื่องท่ีนอนป้องกันแผลกดทับจากถุงน้ำยาล้างไต ประกอบด้วยการดำเนนิ งานหลายข้ันตอน
นบั ตั้งแต่การศกึ ษาหาข้อมูลการทดสอบ การวเิ คราะหผ์ ลการทดสอบ การจดั ทำโครงงานเปน็ รปู เลม่ จนกระทั่ง
โครงงานนี้สำเร็จลุล่วงไปได้ด้วยดี ตลอดระยะเวลาดังกล่าวคณะผู้จัดทำโครงงานได้รั บความช่วยเหลือและ
คำแนะนำในด้านต่าง ๆ ตลอดจนไดร้ ับกำลังใจจากบคุ คลหลายท่าน คณะผจู้ ัดทำตระหนักและซาบซึ้งในความ
กรุณาจากทุก ๆ ทา่ นเป็นอยา่ งยงิ่ ณ โอกาสน้ี ขอขอบคุณทกุ ทา่ น ดงั น้ี

ขอขอบคุณ อาจารย์อรพรรณ สิทธิใหญ่ และอาจารย์ทินกร ตังแกละ อาจารย์ที่ปรึกษาโครงงานผู้ให้
คำแนะนำและได้เมตตาให้ความช่วยในทุก ๆ ด้าน ตลอดจนเอื้อเฟื้อสถานที่ปฏิบัติการและเครื่องมือต่าง ๆ
ในการทำโครงงานนี้จนประสบความสำเร็จ

ท้ายที่สุด ขอกราบขอบพระคุณ คุณพ่อและคุณแม่ ผู้เป็นที่รัก ผู้ให้กำลังใจและให้โอกาสการศึกษา
อนั มคี ่าย่งิ

คณะผูจ้ ดั ทำ

ค หนา้

สารบญั ก
ข
บทคัดย่อ ค
กิตติกรรมประกาศ ง
สารบญั จ
สารบญั ตาราง
สารบัญภาพ 1
1
บทท่ี 1 บทนำ 1
ทมี่ าและความสำคัญ 1
วัตถุประสงค์ของโครงงาน 2
ขอบเขตของโครงงาน 2
สมมติฐาน 2
ตัวแปรท่ีศึกษา 3
นิยามเชงิ ปฏิบตั กิ าร
ประโยชน์ทค่ี าดวา่ จะไดร้ บั 10
10
บทที่ 2 เอกสารและงานวจิ ยั ท่ีเก่ียวข้อง 13
บทที่ 3 วิธดี ำเนนิ การทดลอง 14
15
วสั ดุ-อุปกรณ์ 15
วธิ ปี ระดิษฐ์ 12
วิธีทดลอง
ความพงึ พอใจ 18
เครื่องมือที่ใช้ 18
สถิติทใ่ี ช้ 19
บทท่ี 4 ผลการทดลอง 20
บทที่ 5 สรปุ อภปิ รายผล และขอ้ เสนอแนะ 21
สรุปผลการทดลอง
อภิปรายผลการทดลอง
ข้อเสนอแนะ
บรรณานุกรม
ภาคผนวก

ง หนา้
10
สารบญั ตาราง

ตารางที่ 1 ความพงึ พอใจของผู้ใช้งานต่อท่นี อนป้องกันแผลกดทบั
จากถงุ นำ้ ยาล้างไต แยกเป็นรายข้อ

จ หนา้
10
สารบญั ภาพ
11
ภาพท่ี 1 ทำความสะอาดถุงน้ำยาล้างไตดว้ ยนำ้ ยาซักผา้ ขาว(A) 11
และตากแดดให้แห้ง 30 นาที(B) 12
12
ภาพท่ี 2 การเยบ็ ผ้าปูที่นอน 12
ภาพท่ี 3 นำสายผูกที่ได้ มาเย็บตดิ กบั ตวั ที่นอน 13
ภาพที่ 4 เตมิ ลมเข้าถุงนำ้ ยาล้างไต(A) และมดั ให้แนน่ (B) 13
ภาพที่ 5 ปดิ รูถุงน้ำยาล้างไต และการมดั ปิดถุงนำ้ ยาลา้ งไต 13
ภาพท่ี 6 ทนี่ อนลมที่ประกอบสำเรจ็ แล้ว 14
ภาพท่ี 7 เติมลมในถงุ ล้างไต(A) วดั เสน้ รอบวงใหไ้ ด้ 20 เซนติเมตร(B) 14
ภาพที่ 8 ชั่งน้ำหนักผู้ทดสอบ
ภาพท่ี 9 ผ้ทู ดสอบนอนบนที่นอนปอ้ งกนั แผลกดทบั จำกถงุ นำ้ ยาล้างไต 1 ชวั่ โมง
ภาพที่ 10 วัดเส้นเส้นรอบวงของถุงน้ำยาล้างไตหลังใหผ้ ้ทู ดลอบนอนทับ 1 ชวั่ โมง
ภาพที่ 11 การวดั ระดับความพงึ พอใจโดยใช้แบบสอบถามความพึงพอใจ

บทที่ 1
บทนำ

1.1 ทมี่ าและความสำคญั
ในปัจจุบันจังหวัดลำพูนมีผู้ป่วยที่เป็นโรคไตจำนวนมากและเพิ่มขึ้นในทุกปี ในผู้ป่วยโรคไตนั้นต้องมี

การล้างไต ซึ่งไตเป็นอวัยวะส่วนสำคัญของร่างกาย จำนวนผู้ป่วยที่มารับการบำบัดทดแทนไตทั้งชนิด ฟอกเลือดด้วย
เครื่องไตเทียม การบำบัดทดแทนไตทางช่องท้อง และการผ่าตัดเปลี่ยนไต โดยวิธีการฟอกไตทางช่องท้องผู้ของป่วย
จะต้องใช้ถุงล้างไตในการฟอกไต จำนวน 8 ถุง/คน/วัน และมีถุงน้ำยาล้างไตที่ใช้ในการฟอกไต จะมีจำนวน 2 ถุง คือ
ถุงที่หนึ่ง จะเป็นถุงน้ำยาล้างไตที่สะอาด และถุงที่สอง เป็นถุงที่รับของเสียออกจากร่างกาย เพื่อป้องกันอาการไตวาย
เฉียบพลันให้กับผู้ป่วย ซึ่งผู้ป่วยส่วนใหญ่ต้องเปลี่ยนถ่ายน้ำยาล้างไตวันละ 4 ครั้ง จึงทำให้มีขยะจากถุงน้ำล้างไต
เป็นจำนวนมาก โดยถุงน้ำยาล้างไตมีเนื้อวัสดุที่มีความหนา เหนียว และทนทาน อีกทั้งยังอยู่ในสภาพที่สะอาด
ปลอดภัย ประกอบกบั หน่ึงในสมาชิกกลุ่มของผู้จัดทำมีสมาชิกในครอบครวั เปน็ ปว่ ยโรคไต ซงึ่ ทำให้กลุ่มของพวกเราได้
นำถุงน้ำยาล้างไตมาประดิษฐ์เป็นที่นอนลม เพื่อนำมาใช้กับผู้ป่วย ลดอาการแผลกดทับของผู้ป่วยที่นอนนาน ๆ ไม่
สามารถช่วยเหลือตัวเองได้ โดยนำสิ่งประดิษฐ์นี้ไปทดลองใช้จริงกับกลุ่มตัวอย่างในตำบลในเมือง อำเภอเมืองลำพูน
จงั หวัดลำพนู และในเขตตำบลใกลเ้ คยี ง

1.2 วัตถุประสงค์
1.2.1 เพ่อื ประดิษฐ์ที่นอนปอ้ งกันแผลกดทับจากถงุ น้ำยาล้างไตทมี่ คี ุณภาพและราคาถูก
1.2.2 เพ่อื ลดปริมาณขยะทีเ่ กดิ จากถงุ นำ้ ยาล้างไต
1.2.3 เพ่อื ศกึ ษาความพงึ พอใจของผู้ที่ใช้ตอ่ ทนี่ อนป้องกันแผลกดทับจากถุงน้ำยาล้างไต

1.3 ขอบเขตของการศึกษา
1.3.1 ในการทดลองหาคุณภาพของที่นอนป้องกันแผลกดทับจากถุงนำ้ ยาล้างไตทดลองกับผู้ทอลองที่

มนี ้ำหนกั ตวั ไมเ่ กนิ 120 กโิ ลกรมั
1.3.2 ศึกษาคุณภาพของที่นอนป้องกันแผลกดทับจากถุงน้ำยาล้างไต ด้วยการวัดเส้นรอบวงของ

ถงุ น้ำยาล้างไต กอ่ นและหลังให้ผู้ทอลองนอนทบั 1 ชวั่ โมง
1.3.3 วัดความพึงพอใจของกลุ่มตัวอย่างจำนวน 5 คน ที่ได้จากการสุ่มด้วยวิธีเจาะจง ประชากร

ทั้งหมด 20 คน ซึ่งเป็นผู้ป่วยในเขตตำบลในเมือง อำเภอเมืองลำพูน จังหวัดลำพูน และในเขตตำบลใกล้เคียง

1.4 สมมตฐิ าน
สมมตฐิ านที่ 1 ท่ีนอนป้องกนั แผลกดทบั ทที่ ำจากถงุ น้ำยาลา้ งไต มคี ุณภาพสามารถรับน้ำหนกั ผู้ป่วยได้
สมมตฐิ านที่ 2 ผ้ทู ่ใี ชท้ ่ีนอนป้องกันแผลกดทับทที่ ำจากถงุ น้ำยาล้างไต มคี วามพึงพอใจในระดับมากขน้ึ ไป

2

1.5 ตวั แปรทศ่ี กึ ษา
สมมตฐิ านท่ี 1 ท่ีนอนป้องกันแผลกดทบั ที่ทำจากถุงน้ำยาล้างไต มีคุณภาพสามารถรับนำ้ หนกั ผู้ปว่ ยได้
ตัวแปรต้น : ทน่ี อนป้องกันแผลกดทบั ที่ทำจากถุงนำ้ ยาลา้ งไต
ตัวแปรตาม : ความสามารถในการรับนำ้ หนกั ของผูป้ ่วย
ตัวแปรควบคมุ : 1. ขนาดถุงน้ำยาลา้ งไตที่บรรจลุ ม 20 เซนติเมตร
2. นำ้ นกั ผู้ทดสอบ
3. เวลาในการทดลอง 1 ชั่วโมง

สมมตฐิ านที่ 2 ผทู้ ี่ใชท้ นี่ อนป้องกันแผลกดทับท่ีทำจากถุงนำ้ ยาล้างไต มคี วามพงึ พอใจในระดับมากขึ้นไป
ตัวแปรตน้ : ท่นี อนป้องกันแผลกดทับท่ที ำจากถงุ นำ้ ยาล้างไต
ตวั แปรตาม : ความพึงพอใจของผใู้ ช้งาน
ตัวแปรควบคุม : 1. แบบสอบถามความพึงพอใจ

2. วิธวี เิ คราะหข์ อ้ มลู

1.6 นยิ ามเชงิ ปฏบิ ตั กิ าร
1.6.1 ถุงน้ำยาลา้ งไต หมายถงึ บรรจภุ ัณฑพ์ ลาสติกแบบยดื หยนุ่ ทไี่ ม่มนี ้ำยาลา้ งไตแลว้ และนำมาล้าง

ทำความสะอาดด้วยนำ้ ยาซักผา้ ขาว นง่ึ ฆา่ เช้ือ เป็นเวลา 30 นาที ตากแดดให้แห้งอยา่ งน้อย 30 นาที
1.6.2 ทีน่ อนป้องกันแผลกดทบั ที่ทำจากถงุ นำ้ ยาล้างไต หมายถึง ผนื ผา้ ขนาด 1 x 3 เมตร ท่ีมีช่องว่าง

ขนาด 10 น้ิว 11 ช่องตามแนวยาว แตล่ ะชอ่ งบรรจุถุงนำ้ ยาล้างไตช่องละ 4 ถุง
1.6.3 คุณภาพ หมายถึง ความสามารถของที่นอนป้องกันแผลกดทับที่ทำจากถุงน้ำยาล้างไต ที่

สามารถรองรับนำ้ หนักของผ้ทู ดลองไมเ่ กนิ 120 กิโลกรมั ได้ และมีค่าเฉลย่ี เส้นรอบวงร้อยละ 80 ขน้ึ ไป
1.6.4 แผลกดทบั หมายถึง การได้รบั บาดเจบ็ ท่ีผิวหนังหรือเนอ้ื เย่ืออันเกิดจากแรงกดทับที่ผิวหนังเป็น

เวลานาน
1.6.5 ระดับความพึงพอใจ หมายถึง ความพึงพอใจต่อที่นอนป้องกันแผลกดทับจากถุงน้ำยาล้างไต

ของกลุ่มตัวอย่างจำนวน 5 คน ที่ได้จากการสุ่มด้วยวิธีเจาะจง จากประชากรทั้งหมด 20 คน ซึ่งเป็นผู้ป่วยใน
เขตตำบลในเมือง อำเภอเมืองลำพูน จงั หวัดลำพนู และในเขตตำบลใกลเ้ คียง

1.7 ประโยชน์ทค่ี าดวา่ จะไดร้ ับ
1.7.1 ไดท้ น่ี อนป้องกันแผลกดทับท่ที ำจากถงุ นำ้ ยาลา้ งไตที่มีคุณภาพ
1.7.2 สามารถลดปริมารขยะทเี่ กิดจากถงุ น้ำยาล้างไตได้
1.7.3 ความพึงพอใจของผใู้ ชง้ าน มีความพึงพอใจต่อทีน่ อนปอ้ งกนั แผลกดทับจากถงุ น้ำยาลา้ งไต

ในระดบั มากขึน้ ไป

บทท่ี 2
เอกสารและงานวจิ ยั ทเี่ กีย่ วขอ้ ง

ในการศึกษาเพื่อจัดทำโครงงานที่นอนป้องกันแผลกดทับจากถุงน้ำยาล้างไต ในครั้งนี้ ได้มีการ
ตรวจสอบเอกสาร เก็บข้อมูลจากเอกสารที่เกี่ยวข้อง เพื่อใช้เป็นแนวทางในการศึกษา และใช้เป็นแนวคิด
ทฤษฎี ประกอบการวเิ คราะห์ การออกแบบท่ีนอนปอ้ งกันแผลกดทบั จากถุงนำ้ ยาล้างไต ตามวตั ถปุ ระสงค์และ
ของเขตการศกึ ษา ดงั น้ี

2.1 ถงุ น้ำยาลา้ งไต
2.1.1 ถงุ นำ้ ยาล้างไต คอื บรรจภุ ัณฑ์พลาสตกิ แบบยดื หยุน่ MINI-BAG ทบี่ รรจุน้ำยาลา้ งไตทางชอ่ งทอ้ ง

บรรจุภัณฑ์ท่มี ี 4 ชัน้ ซงึ่ เป็นเทคโนโลยที ผ่ี า่ นการพสิ จู น์และใชก้ ับเวชภณั ฑ์ยาอย่างกว้างขวาง
2.1.2 วิธีกำจัดถุงน้ำยาล้างไต วิธีการกำจัดถุงล้างไตอย่างถูกต้อง สามารถทิ้งน้ำยาที่ผ่านการล้างไต

ทางช่องท้องลงโถส้วมที่มีบ่อเกรอะราดน้ำให้สะอาด และหมั่นดูแลความสะอาดห้องน้ำ หลีกเลี่ยงการสัมผัส
น้ำยาโดยตรง และควรล้างมือให้สะอาดทุกคร้ังหลังกำจัด ส่วนถุงล้างไตที่กำจดั สารน้ำหมดแล้ว ต้องนำมาล้าง
ทำความสะอาดด้วยน้ำยาซักผ้าขาว ตากแดดให้แห้งอย่างน้อย 30 นาที แล้วนำไปทิ้งลงในถังขยะที่มีฝาปิด
อยา่ งมิดชิด นอกจากนี้ ผู้ปว่ ยติดเชอ้ื ไวรสั ตับอกั เสบบีหรือซี หรอื ติดเช้ือ HIV ผ้ดู ูแลตอ้ งใส่ถุงมือแบบหนาทุก
ครั้งก่อนนำน้ำยาทิ้งในโถส้วม และดำเนินการอย่างระมัดระวัง ควรใส่ถุงพลาสติกอย่างมิดชิด รว บรวมส่ง
โรงพยาบาลใกลบ้ ้านเพ่อื กำจัดเป็นมูลฝอยตดิ เชอ้ื

การเผาทำลาย พลาสติกทุกชนิดสูญเสียสภาพได้ที่อุณหภูมิสูงๆ อาจทําให้ได้สารประกอบชนิดใหม่
หลายชนดิ มคี วามเป็นพิษทแี่ ตกต่างกนั การใหค้ วามรอ้ นสูงๆ กับพลาสตกิ ทําให้ เกดิ การเส่อื มสลาย ปล่อยสาร
พวกออลิโกเมอร์ (Oligomers), โมโนเมอร์ (Monomers), และอื่น ๆ เช่น ก๊าซ ไอระเหยต่าง ๆ การให้ความ
ร้อนหรือ เผาที่ อุณหภูมิตำ่ 300-400 F (148.8-204.4 C)ทําให้เกิดการเผาไหม้ท่ีไมส่ มบูรณ์ และมี การปล่อย
สารโมเลกลุ ใหญ่ หรือ สารประกอบชนิดตา่ ง ๆ ออกมา ถา้ ท่ีอณุ หภมู ิสูง กวา่ 1600 F (871.1C) การเผาไหม้จะ
สมบูรณ์และให้สารโมเลกุล เช่น พวกก๊าซ ต่าง ๆ ผู้ปฏิบัติงานอาจสัมผัสสารเหล่านี้ได้โดยอุบัติเหตุ หรือ
ระหว่างกระบวนการ ผลิต การทําความสะอาด การบำรุงรักษาเครื่องจักร ดังนั้นการให้ความร้อน หรือ เผา
พลาสติกอาจก่อให้เกิดอันตรายต่อสุขภาพของคนทั่วไปได้ เช่น ระคายเคือง ระบบทางเดินหายใจ และเป็น
อนั ตรายต่อปอด เช่น สารพวก ไฮโดรคลอรกิ แอซิด (Hydrochloric acid), อัลดีไฮด์ (Aldehydes), ไนโตรเจน
ออกไซด์ (Nitrogenoxides), ฟอสยืน(Phosgene) และอาจได้รับพิษจากคาร์บอนมอนอกไซด์
(Carbonmonoxide) และไซยาไนด์(Cyanides) นอกจากนย้ี ังมสี ารพิษไม่ทราบชนิด ท่ีมผี ลกระทบต่อร่างกาย
ในระยะยาว และสารบางอย่างก่อให้เกิดมะเร็งได้ ตัวอย่าง เช่น สารโพลีเมอร์เมื่อได้รับความร้อนจะให้สารที่
เป็นอันตรายต่าง ๆ

4

2.2 แผลกดทบั
แผลกดทับ คือ การได้รับบาดเจ็บที่ผิวหนังหรือเนื้อเยื่ออันเกิดจากแรงกดทับที่ผิวหนังเป็นเวลานาน

โดยแผลกดทับมักเกิดขึ้นบรเิ วณผวิ หนังที่หุ้มกระดูก เชน่ สน้ เท้า ขอ้ เท้า สะโพก หรอื กระดกู ก้นกบ ผู้ที่ประสบ
ปญั หาสุขภาพอันส่งผลต่อการเคล่อื นไหวหรอื การปรบั เปล่ียนอิริยาบถ ทำใหต้ อ้ งนอนอยู่บนเตยี งหรอื นง่ั รถเข็น
ตลอดเวลาเสี่ยงเกิดแผลกดทับได้ อีกทั้งยังรวมไปถึงผู้สูงอายุด้วย เนื่องจากผู้สูงอายุมักมีปัญหาเกี่ยวกับการ
เคล่ือนไหวร่างกายและผิวหนงั ทีเ่ สอื่ มลงตามอายุ แผลกดทบั เป็นปญั หาสขุ ภาพทเี่ กิดข้ึนอยา่ งรวดเร็ว ส่วนใหญ่
แลว้ รักษาให้หายได้ แตผ่ ู้ป่วยบางรายอาจรกั ษาใหห้ ายขาดไม่ได้ อยา่ งไรกต็ าม ผูท้ เ่ี สยี่ งเกดิ แผลกดทับควรดูแล
รกั ษาตนเองดว้ ยวธิ ตี า่ ง ๆ เพ่อื ปอ้ งกันการเกิดภาวะดงั กล่าว

2.2.1 อาการของแผลกดทบั
อวัยวะที่เสี่ยงเกิดแผลกดทับได้มากนั้นมักเป็นบริเวณที่ไม่มีไขมันปกคลุมผิวหนังมากและต้องรับแรง
กดทับโดยตรง ผู้ป่วยที่เคลื่อนไหวร่างกายไม่ได้และต้องนอนบนเตียงตลอดเวลาเสี่ยงเกิดแผลกดทับที่ไหล่
ข้อศอก ท้ายทอย ข้างใบหู เข่า ข้อเท้า ส้นเท้า เท้า กระดูกสันหลัง หรือกระดูกก้นกบ ส่วนผู้ที่ต้องนั่งรถเข็น
เป็นเวลานานเส่ียงเกิดแผลกดทับที่ก้น หลังแขน หลังต้นขา หรือด้านหลังของกระดูกสะโพก โดยผู้ป่วยจะเกิด
อาการหลายอย่าง ได้แก่ สีหรือลักษณะผิวหนังเกิดความผิดปกติ มีอาการบวม มีหนองออกมา เกิดอาการอุ่น
หรือเย็นตรงผวิ หนังทีเ่ กดิ แผลกดทบั และมักกดแลว้ เจ็บบริเวณที่เปน็ แผลกดทบั ทง้ั นี้ อาการของแผลกดทับจะ
รนุ แรงขน้ึ ตามระยะต่าง ๆ ดงั น้ี
ระยะที่ 1 แผลกดทับระยะนี้จะไม่เปิดออก มีลักษณะอุ่น นุ่มหรือแข็ง ผู้ป่วยอาจรู้สึกเจ็บและระคาย
เคือง ผิวหนังบริเวณแผลจะไม่มีสี ผู้ที่มีผิวขาวอาจเกิดรอยแดง ส่วนผู้ที่มีผิวเข้มอาจเกิดสีเขียวอมม่วง เมื่อกด
ลงไปบนแผล แผลจะไมก่ ลายเปน็ สขี าว
ระยะที่ 2 แผลกดทับระยะน้ีเป็นแผลเปิดหรือมีแผลตุ่มน้ำพอง เนื่องจากหนังกำพร้าบางส่วนและหนัง
แท้ถกู ทำลาย สง่ ผลให้ผิวหนงั หลดุ ลอก ผูป้ ่วยอาจรสู้ กึ เจ็บทแ่ี ผลมากข้ึน
ระยะที่ 3 แผลจะมีลักษณะเป็นโพรงลึก ซึ่งอาจเห็นไขมันที่แผล เนื่องจากผิวหนังทั้งหมดหลุดออกไป
รวมทง้ั เน้ือเยอ่ื ทีอ่ ยลู่ ึกลงไปในชั้นผิวหนังถกู ทำลาย
ระยะที่ 4 แผลกดทับระยะนี้ถือว่าร้ายแรงที่สุด โดยผิวหนังทั้งหมดถูกทำลายอย่างรุนแรง รวมท้ัง
เนอ้ื เยื่อท่ีอย่ลู ้อมรอบเริ่มตายหรอื ทเี่ รียกว่าเนื้อเย่อื ตายเฉพาะสว่ น (Tissue Necrosis) กล้ามเนื้อและกระดูกที่
อยู่ลึกลงไปอาจถกู ทำลายด้วย
หากสงั เกตวา่ ปรากฏสัญญาณของแผลกดทับ ควรขยับร่างกายปรับเปลี่ยนท่าทาง เพื่อบรรเทาแรงกด
ทับตรงบริเวณดังกลา่ ว และพบแพทยท์ ันทใี นกรณีที่อาการไม่ดีข้นึ ภายใน 24-48 ชั่วโมง ส่วนผทู้ ่ปี รากฏอาการ
ติดเชื้อ เช่น ไข้ขึ้น มีของเหลวซึมมาจากแผล มีกลิ่นผิดปกติที่แผล หรือรอยแดงมากขึ้น อาการอุ่น ๆ และ
อาการบวมของแผลเพ่ิมขนึ้ ควรพบแพทย์เพือ่ รบั การรกั ษาทนั ที

5

2.2.3 สาเหตุของแผลกดทบั
แผลกดทับเกิดจากอวัยวะส่วนใดส่วนหนึ่งในร่างกายได้รับแรงกดเป็นเวลานาน อันส่งผลให้เลือด
ไหลเวียนไปเล้ียงบรเิ วณดังกล่าวไม่เพียงพอ หากเลือดไม่ไปเลี้ยงอวัยวะทีถ่ ูกดทับ เนื้อเยื่อของอวัยวะดังกลา่ ว
จะถูกทำลายและเริ่มตาย เนื่องจากเลือดจะลำเลียงออกซิเจนและสารอาหารต่าง ๆ ที่จำเป็นและช่วย
เสริมสร้างเนื้อเยื่อไปเลี้ยงส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย อีกทั้งยังส่งผลให้ผิวหนังไม่ได้รับเซลล์เม็ดเลือดขาวสำหรบั
ตา้ นทานเชอื้ โรค ทำใหเ้ กิดการติดเช้ือที่แผลกดทับได้ ปจั จัยที่ทำให้เกดิ แผลกดทบั มี ดังน้ี
แรงกด หากส่วนใดส่วนหนึ่งของร่างกายถูกกดทับเป็นเวลานาน จะส่งผลให้เลือดไหลเวียนมาเลี้ยงไม่
เพียงพอ เมื่อไม่ได้รับออกซิเจนและสารอาหารที่ลำเลียงมากับเลือดไปหล่อเลี้ยง เนื้อเยื่อส่วนต่าง ๆ จึงถูก
ทำลายและอาจตายไดต้ ามท่ีกลา่ วไปขา้ งตน้ ทัง้ น้ี ผ้ทู ขี่ ยบั หรือเคล่ือนไหวร่างกายไมค่ ่อยได้ อาจเกิดการกดทับ
ท่กี ระดกู สนั หลงั กระดกู กน้ กบ หวั ไหล่ สะโพก ส้นเท้า และขอ้ ศอก การเสยี ดสี ผิวหนังทเ่ี สียดสีกับเส้ือผ้าหรือ
ผ้าปูที่นอนจะเกิดแผลกดทับได้ง่าย โดยเฉพาะผู้ที่ผิวอับชื้น แรงเฉือน ชั้นผิวหนังถูกรั้งกันไว้ มักเกิดขึ้นเม่ือ
ผปู้ ่วยนอนไถลตวั ลงมาในขณะที่เตียงปรับระดับสงู สง่ ผลใหผ้ วิ หนงั บรเิ วณก้นกบเกดิ การดึงร้งั
นอกจากนี้ ยังปรากฏปัจจัยเสี่ยงที่ก่อให้เกิดแผลกดทับ ได้แก่ ปัญหาการเคลื่อนไหว โภชนาการไม่ดี
ปญั หาสขุ ภาพบางอยา่ ง อายุมากข้ึน และปัญหาสขุ ภาพจิต ดงั นี้
ปัญหาการเคลื่อนไหว ผู้ที่มีปัญหาเกี่ยวกับการเคลื่อนไหวร่างกายเสี่ยงเกิดแผลกดทับได้ โดยปัญหา
ดังกล่าวอาจเก่ียวเน่ืองกับการได้รับบาดเจ็บที่ไขสันหลัง อันส่งผลใหข้ ยับแขนหรือขาไม่ไดส้ มองถูกทำลายจาก
โรคหลอดเลือดในสมองหรือได้รับบาดเจ็บที่ศีรษะอย่างรุนแรง ก่อให้เกิดอัมพาตป่วยเป็นโรคบางอย่างอัน
ทำลายเส้นประสาทที่ใช้ในการเคลื่อนไหวร่างกายอย่างต่อเนื่อง เช่น อัลไซเมอร์ โรคปลอกประสาทเสื่อมแข็ง
หรือพาร์กินสันเกิดอาการเจ็บปวดอย่างรุนแรงจนเคลื่อนไหวร่างกายบางส่วนหรือทั้งหมดได้ไม่ถนัด กระดูก
แตกหรือกระดูกหัก พกั ฟน้ื จากการเข้ารบั ผ่าตดั ประสบภาวะโคม่า ประสบปัญหาสุขภาพทที่ ำให้เคลื่อนไหวข้อ
ตอ่ หรอื กระดกู ลำบาก เช่น โรคข้ออกั เสบรูมาตอยด์ โภชนาการไม่ดี สาเหตทุ ท่ี ำให้ไดร้ ับสารอาหารไม่ครบถ้วน
และเพียงพอต่อความต้องการร่างกายอาจเกิดจากโรคอะนอเร็กเซีย ปัญหาสุขภาพจิตที่ผูป้ ่วยยึดตดิ กับการลด
น้ำหนักตัวให้ผอมลงเรื่อย ๆ โดยใช้วิธีลดน้ำหนักที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพภาวะขาดน้ำ ภาวะที่ร่างกายได้รับ
น้ำไมเ่ พยี งพอการกลนื ลำบาก ปัญหาเกีย่ วกบั การกลนื อาหารท่ีทำให้กลืนอาหารไดย้ ากปัญหาสุขภาพบางอย่าง
ผู้ที่ป่วยเป็นโรคบางอย่างอาจเสี่ยงเกิดแผลกดทับได้ง่าย โดยปัญหาสุขภาพที่เอื้อให้เกิดแผลกดทับน้ัน
ประกอบด้วยเบาหวานชนดิ ท่ี 1 และชนดิ ท่ี 2 ผู้ปว่ ยเบาหวานทีม่ ีระดบั นำ้ ตาลในเลือดสงู ข้นึ อาจสง่ ผลตอ่ ระบบ
ไหลเวียนโลหิตในร่างกายเส้นเลือดแดงส่วนปลายอุดตัน (Peripheral Arterial Disease) ผู้ป่วยโรคนี้ประสบ
ภาวะเลือดไปเลี้ยงที่ขาไม่ได้ เนื่องจากเกิดการอุดตันของไขมันที่หลอดเลือดแดงหัวใจวาย ผู้ที่ประสบภาวะ
หัวใจวายเกิดจากการที่ร่างกายสูบฉีดเลือดไปเลี้ยงอวัยวะส่วนต่าง ๆ ได้ไม่เพียงพอ ไตวาย ผู้ป่วยไตวายจะ
สญู เสยี สมรรถภาพการทำงานของไต ส่งผลใหเ้ กิดสารพิษในเลือด ซ่งึ กอ่ ให้เกิดการทำลายเน้ือเยื่อ โรคปอดอุด
ก้ันเร้อื รงั (Chronic Obstructive Pulmonary Disease) ผปู้ ่วยโรคนจ้ี ะมรี ะดับออกซิเจนในเลือดต่ำ สง่ ผลให้
ผิวหนังถูกทำลายได้ง่าย อายุมากขึ้น ผู้ที่อายุมากขึ้นเสี่ยงเกิดแผลกดทับได้ง่าย เนื่องจากผิวหนังสูญเสยี ความ
ยืดหยุ่น เลือดไหลเวียนไปเลี้ยงผิวหนังน้อยลง รวมทั้งไขมันใต้ผิวหนังลดลง ทั้งหมดนี้ล้วนเกิดจากการ

6

เสื่อมสภาพตามวัย ปัญหาเกี่ยวกับการขับถ่ายและปัสสาวะ ผู้ป่วยที่ประสบภาวะกลั้นปัสสาวะหรืออุจจาระ
ไม่ได้จะมีผิวหนังบางส่วนที่อับชื้น ซึ่งทำให้ติดเชื้อได้ง่าย ทั้งนี้ ผิวหนังที่อับชื้นยังทำให้เกิดแผลกดทับตามมา
ด้วย ปัญหาสุขภาพจติ ผู้ที่ประสบปัญหาสุขภาพจิตร้ายแรง เช่น โรคจิตเภทหรือโรคซึมเศร้าอย่างรนุ แรงเส่ยี ง
เกิดแผลกดทับได้ง่าย เนื่องจากโภชนาการไม่ดีและป่วยเป็นโรคอื่น ๆ ร่วมด้วย เช่น เบาหวาน หรือภาวะกลน้ั
ปัสสาวะไม่ได้ ทั้งนี้ ผู้ที่มีปัญหาสุขภาพจิตบางรายอาจรักษาความสะอาดไม่ดี ส่งผลให้ผิวหนังได้รับบาดเจ็บ
และตดิ เช้อื ไดง้ า่ ย

2.2.4 การวนิ ิจฉัยแผลกดทับ
เบอ้ื งต้นแพทย์จะตรวจดูว่าผ้ปู ว่ ยเสีย่ งเกิดแผลกดทบั หรือไม่ เพ่อื ป้องกนั การเกิดภาวะดังกล่าว แพทย์
จะพิจารณาข้อมูลเกี่ยวกับผู้ป่วย ได้แก่ สุขภาพโดยรวม สมรรถภาพการเคลื่อนไหวร่างกาย ปัญหาสุขภาพที่
ส่งผลตอ่ การจัดท่าทาง อาการบ่งช้ีการติดเชือ้ ภาวะสุขภาพจิต ประวัติการเกิดแผลกดทับ ปัญหาเกีย่ วกับการ
กลั้นปัสสาวะและอุจจาระ โภชนาการ และระบบไหลเวียนโลหิต ทั้งนี้ แพทย์จะขอตรวจเลือดเพื่อประเมิน
สุขภาพโดยรวมของผู้ป่วย และดูว่าได้รับสารอาหารที่เพียงพอต่อความต้องการของร่างกายหรือไม่ รวมทั้งขอ
ตรวจปสั สาวะสำหรับดกู ารทำงานของไตและการติดเชื้อในระบบทางเดนิ ปัสสาวะ
นอกจากนี้ การวินิจฉัยแผลกดทับสามารถทำได้ด้วยตนเอง โดยสังเกตอวัยวะต่าง ๆ ว่าผิวหนังมีสีผิว
ซีดลง แข็ง และนุ่มกว่าปกติหรือไม่ หากพบว่าเกิดอาการดังกล่าว ควรรีบพบแพทย์เพื่อเข้ารับการรักษาตอ่ ไป
ทนั ที

2.2.5 การรักษาแผลกดทบั
การรักษาแผลกดทับคือการช่วยให้ผู้ป่วยเกิดแรงกดทับที่อวัยวะส่วนใดส่วนหนึ่งน้อยลง ดูแลรักษา
แผล บรรเทาอาการเจ็บแผล ป้องกันการติดเชื้อ และช่วยให้ผู้ป่วยมีโภชนาการที่ดี ทั้งนี้ แผลกดทับจัดเป็น
ปัญหาสุขภาพที่ซับซ้อน จำเป็นต้องมีกลุ่มรักษาที่ประกอบด้วยผู้เชี่ยวชาญหลายด้าน ได้แก่ แพทย์ผู้ดูแล
แผนการรักษา แพทย์ผิวหนัง ศัลยแพทย์ด้านประสาท กระดูก และศัลยกรรมตกแต่ง พยาบาล นัก
กายภาพบำบัด นกั กิจกรรมบำบัด และนกั โภชนาการ
วิธรี กั ษาแผลกดทับมีหลายวิธี ขนึ้ อยกู่ บั ระยะของอาการทีเ่ ป็น โดยผ้ปู ่วยท่มี ีแผลกดทบั ระยะท่ี 1 และ
ระยะที่ 2 สามารถหายได้หากได้รับการดูแลอย่างใส่ใจ ส่วนผู้ป่วยระยะที่ 3 และระยะที่ 4 อาจใช้เวลารักษา
นานกวา่ วิธีรกั ษาแผลกดทับแบง่ ตามการรกั ษาอาการของโรค ได้แก่ การลดแรงกดทับ การดแู ลแผล การรักษา
เน้อื เยอื่ ตาย และการรกั ษาอ่ืน ๆ ดังนี้
การลดแรงกดทับ วิธีรักษาแผลกดทับขัน้ แรกคอื ลดการกดทับอวยั วะทีเ่ กิดภาวะดงั กล่าว เพ่ือไมใ่ ห้เกิด
แรงกดทับมากขึ้นและลดการเสยี ดสีของผวิ หนัง ซ่ึงทำได้ ดังนี้
ควรปรับเปลี่ยนหรือขยับรา่ งกายบ่อย ๆ ผู้ที่นั่งรถเข็นควรขยับรา่ งกายทกุ 15 นาที หรือเปลี่ยนท่านัง่
ทุกชัว่ โมง สว่ นผู้ทน่ี อนบนเตียงควรเปลี่ยนท่านอนทุก 2 ช่ัวโมง ใชท้ ี่นอนหรือเบาะรองน่ังทชี่ ว่ ยหนุนร่างกายให้
นงั่ หรือนอน โดยไม่ทำใหผ้ ิวหนงั ดงึ รัง้ กนั อันก่อให้เกิดแผลกดทบั

7

การดูแลแผล การดูแลแผลกดทับขึ้นอยู่กับว่าแผลลึกมากน้อยแค่ไหน โดยทั่วไปแล้ว แผลกดทับ
สามารถดูแลรักษาได้ ดังน้ี

หากผิวหนังที่เกิดแผลกดทับไม่เปิดออกหรือเป็นแผลปิด ให้ล้างแผลด้วยผลิตภัณฑ์ทำความสะอาด
อ่อน ๆ และเชด็ ใหแ้ หง้ ส่วนผู้ท่แี ผลเปดิ ออกใหล้ ้างดว้ ยน้ำเกลอื สำหรบั ลา้ งแผลทุกครั้งเม่ือตอ้ งทำแผล

พันแผลเพื่อช่วยให้แผลหายเร็วขึ้น เนื่องจากช่วยให้แผลชุ่มชื้นอยู่เสมอ อีกทั้งยังลดการเสียดสีท่ี
ผวิ หนงั

การรกั ษาเน้อื เยือ่ ตาย แผลกดทับจะรักษาให้หายได้น้นั ต้องไมเ่ กดิ การติดเชื้อหรือเน้ือเย่ือตาย ผู้ป่วยท่ี
มเี นอื้ เยื่อตายจะไดร้ ับการรกั ษา ดงั นี้

การผ่าตดั เน้ือตาย แพทยจ์ ะทำความสะอาดแผลและตัดเน้ือเย่อื ท่ีถูกทำลายออกไปยาปฏิชวี นะ ผู้ป่วย
อาจได้รับยาปฏิชีวนะเพื่อรักษาอาการติดเชื้อและป้องกันไม่ให้เกิดการลุกลามครีมหรือขี้ผึ้งสำหรับทารักษา
ช่วยให้แผลหายไวขึ้นและป้องกันเนื้อเยื่ออื่นถูกทำลายการดูแลอื่น ๆ ผู้ป่วยอาจต้องได้รับการดูแลรักษาจาก
ผู้เชีย่ วชาญหลายสาขาวชิ าชีพ ไดแ้ ก่ แพทย์ พยาบาล นกั กายภาพบำบัด โภชนากร และศลั ยแพทยต์ กแต่ง

การรกั ษาอ่ืน ๆ ผู้ป่วยแผลกดทบั อาจไดร้ บั การรักษาอืน่ ๆ ร่วมด้วย เพื่อบรรเทาอาการตา่ ง ๆ ดงั น้ี
ยาแก้ปวดเฉพาะที่ ผู้ป่วยอาจได้รับยาแก้ปวดเฉพาะที่หรือยาบรรเทาอาการปวดที่ไม่ผสมสารส
เตียรอยด์ เชน่ ไอบูโพรเฟน หรือนาพรอกเซน
อาหารเสริม แพทย์อาจให้ผู้ป่วยรับประทานอาหารเสริมอื่น ๆ ร่วมด้วย เช่น โปรตีน สังกะสี และ
วิตามิน เพื่อช่วยให้แผลหายเร็วขึ้น หากร่างกายขาดวิตามินหรือแร่ธาตุดังกล่าว จะส่งผลให้เกิดแผลกดทับที่
ผวิ หนังได้งา่ ย
การผ่าตัด ผู้ป่วยแผลกดทับที่รักษาแผลให้หายไม่ได้ จำเป็นต้องเข้ารับการผ่าตัด โดยนำส่วนของ
กล้ามเนอ้ื ผวิ หนัง หรือเน้ือเยอ่ื ในรา่ งกายตนเองมาปิดแผลและใสร่ องกระดกู ท่ีได้รบั ผลกระทบจากแผลกดทับ

2.2.6 ภาวะแทรกซอ้ นจากแผลกดทบั
ผู้ป่วยที่เกิดแผลกดทับอาจประสบภาวะแทรกซ้อนได้ โดยจะเกิดภาวะแทรกซ้อนจากระยะ 3 ไปสู่
ระยะ 4 ซง่ึ อนั ตรายถงึ ชีวติ ผปู้ ่วยมักประสบภาวะแทรกซ้อนจากแผลกดทบั รูปแบบต่าง ๆ ไดแ้ ก่ เซลล์เน้ือเย่ือ
อกั เสบ ตดิ เชอื้ ในกระแสเลือด ตดิ เชอ้ื ที่กระดกู และข้อตอ่ เน้อื เนา่ หนงั เน่า และมะเร็งบางชนดิ ดงั น้ี
เซลล์เนือ้ เย่ืออกั เสบ (Cellulitis) ผิวหนังและเน้ือเยื่อเกี่ยวพันเกิดการตดิ เชื้อ ส่งผลให้บรเิ วณดังกล่าว
อุ่น มรี อยแดง และบวม ผ้ปู ว่ ยทเ่ี สน้ ประสาทถูกทำลายจะไม่ร้สู ึกเจบ็ ปวดบริเวณที่เซลลเ์ น้อื เยื่อเกิดการอักเสบ
ผู้ที่ไม่เข้ารับการรักษาเสี่ยงติดเชื้อในกระแสเลือดหรือติดเชื้อที่กระดูกและข้อต่อได้ ทั้งนี้ ผู้ที่เกิดแผลกดทับ
บริเวณหลังส่วนล่าง กระดูกก้นกบ และกระดูกสันหลัง หากเนื้อเยื่อติดเชื้อมากขึ้น อาจประสบภาวะเยื่อหุ้ม
สมองอักเสบ
ติดเชื้อในกระแสเลือด ผู้ป่วยภูมิคุ้มกันร่างกายอ่อนแอที่มีแผลกดทับติดเชื้อ เสี่ยงติดเชื้ อในกระแส
เลือดได้สูง ภาวะนี้จะทำลายอวัยวะต่าง ๆ ส่งผลให้ความดันโลหิตต่ำลงมากจนถึงขั้นอันตรายต่อชีวิต โดย
ผู้ป่วยจะตัวเย็นและอัตราการเต้นของหัวใจเพิ่มขึ้น จำเป็นต้องได้รับการรักษาเร่งด่วน เพื่อให้ร่างกายกลับมา
ทำงานปกติ รวมท้ังรบั ยาปฏิชวี นะหรอื ยาตา้ นไวรสั เพื่อรักษาอาการตดิ เช้ือ

8

ติดเชื้อที่กระดูกและข้อต่อ แผลกดทับที่ติดเชื้ออาจลุกลามลงไปที่ข้อต่อหรือกระดูก เรียกว่าภาวะขอ้
อักเสบติดเช้อื และภาวะกระดูกอักเสบ โดยภาวะขอ้ อกั เสบติดเชือ้ จะทำลายกระดูกออ่ นและเนอ้ื เยือ่ ส่วนภาวะ
กระดูกอักเสบจะทำให้การทำงานของข้อต่อและแขนขาลดน้อยลง ผู้ป่วยจำเป็นต้องได้รับการรักษาด้วยยา
ปฏชิ ีวนะ หรือเขา้ รับการผ่าตัดนำกระดกู หรือขอ้ ต่อที่ติดเชอื้ ออกไปในกรณีทเ่ี กิดการติดเชื้อรุนแรง

เนื้อเน่า (Necrotizing Fasciitis) โรคนี้เรียกอีกอย่างว่าโรคแบคทีเรียกินเนื้อคน จัดเป็นภาวะติดเช้ือ
ผิวหนังทีร่ ุนแรง ติดเชื้อลึกถงึ ระดับเน้ือเยื่อหุ้มกล้ามเนือ้ ทำให้เนื้อเย่ือตายอย่างรวดเร็ว โดยภาวะนี้จะเกดิ ขึน้
เมื่อแผลกดทับเกิดการติดเชื้อจากแบคทีเรียบางชนิด เช่น เชื้อสเตรปโตค็อกคัส กลุ่มเอ ( Group A
Streptococci) ผู้ป่วยที่เกิดเนื้อเน่าจำเป็นต้องได้รับการรักษาเร่งด่วน โดยรับยาปฏิชีวนะควบคู่กับการผ่าตัด
นำเน้อื เยอ่ื ท่ีตายออกไป

เนื้อเน่าแบบมีก๊าซ (Gas Gangrene) โรคนี้คือการติดเชื้อรุนแรงที่พบไดไ้ ม่บ่อยนัก โดยจะเกิดการตดิ
เชื้อจากแบคทีเรียคลอสตรเิ ดยี ม (Clostridium) ซึ่งอยใู่ นท่ที ่ีมีออกซิเจนน้อยมาก แบคทเี รียชนิดน้ีจะผลิตก๊าซ
และปล่อยสารพิษออกมา ส่งผลให้ผู้ป่วยเกิดอาการบวมและเจ็บแผลอย่างรุนแรง ผู้ที่เกิดหนังเน่าจำเป็นต้อง
เข้ารับการผ่าตัดนำหนังส่วนที่เน่าออกไป ทั้งนี้ ผู้ป่วยที่เกิดอาการรุนแรงมากจำเป็นต้องตัดอวัยวะส่วนที่เกิด
ภาวะดังกล่าว เพื่อปอ้ งกนั การลกุ ลามไปยังอวยั วะส่วนอื่น
มะเรง็ บางอย่าง ผปู้ ่วยแผลกดทบั ทไี่ ม่ได้เขา้ รบั การรักษาเปน็ เวลานาน อาจเกดิ มะเร็งผิวหนงั ได้

2.2.7 การปอ้ งกนั แผลกดทับ
ผู้ที่เสี่ยงเกิดแผลกดทับสามารถป้องกันภาวะดังกล่าวได้ โดยดูแลตนเองด้านต่าง ๆ ได้แก่ การจัด
ท่าทาง โภชนาการ ความสะอาดผิวหนงั และพฤติกรรมอนื่ ๆ ดังน้ี
การจัดท่าทาง การปรับเปลี่ยนท่าทางของผู้ป่วยอย่างสม่ำเสมอช่วยป้องกันการเกิดแผลกดทับได้ดี
เนื่องจากวธิ ีน้ีจะชว่ ยให้ผ้ปู ว่ ยเล่ียงออกแรงกดทับจากการนอนหรือน่ังไปที่อวัยวะส่วนใดส่วนหน่งึ เป็นเวลานาน
ซ่งึ การจัดท่าทางสำหรบั เล่ียงการเกดิ แรงกดทบั ทำได้ ดงั น้ี
ควรปรับเปลี่ยนท่าทางขณะนั่งบนรถเข็นทุก ๆ 15 นาที และพลิกตัวเปลี่ยนท่านอนอย่างน้อยทุก 2
ชวั่ โมง เพ่อื ถ่ายนำ้ หนักตัวไม่ใหก้ ดทบั อวยั วะส่วนใดสว่ นหนงึ่ เปน็ เวลานาน
- ผ้ปู ่วยทต่ี อ้ งนัง่ รถเขน็ อาจใชแ้ ขนดนั ร่างกายส่วนบนใหย้ กขน้ึ เป็นบางครั้ง
- ควรเลือกรถเข็นทีป่ รับระดบั ได้ เพือ่ ชว่ ยผ่อนแรงกดทบั
- ควรเลือกเบาะรองน่ังหรอื เตียงนอนทชี่ ่วยผ่อนแรงกดและปรับทา่ ทางใหน้ ั่งหรือนอนไดส้ บาย
- ปรับเตียงให้สูงขนึ้ ไม่เกิน 30 องศา เพ่อื ปอ้ งกนั ไม่ใหผ้ วิ หนังบรเิ วณก้นกบดึงรงั้ กันจนเกิดแผลกดทบั
โภชนาการ การรับประทานอาหารทมี่ ีสารอาหารจำพวกโปรตีน วิตามนิ และเกลือแรอ่ ยา่ งหลากหลาย
จะช่วยปอ้ งกันผิวหนังถูกทำลายและชว่ ยให้อาการป่วยหายเร็วขึ้น อย่างไรก็ตาม ผู้ป่วยแผลกดทับที่รู้สึกอยาก
อาหารนอ้ ยลงอนั เน่ืองมาจากปัญหาสุขภาพท่เี กดิ ข้นึ นน้ั สามารถปรบั พฤตกิ รรมการกนิ เพื่อให้ได้รับสารอาหาร
ครบถ้วน ดงั นี้

9

แบ่งมื้ออาหารเป็นมื้อย่อย รวมทั้งรับประทานอาหารให้เป็นเวลา ซึ่งจะช่วยให้ได้สารอาหารที่จำเป็น
ต่อร่างกาย

เลีย่ งด่ืมเครอื่ งดืม่ หรอื นำ้ เปล่าในปริมาณมากก่อนรบั ประทานอาหาร เน่อื งจากจะทำใหร้ สู้ ึกอิม่ เกนิ ไป
ดม่ื เคร่อื งดื่มท่อี ุดมไปสารอาหารหรือรบั ประทานอาหารออ่ น ๆ ในกรณที ก่ี ลนื อาหารลำบาก
ผู้ที่รับประทานอาหารมงั สวิรัติควรรับประทานอาหารโปรตีนสูงอื่น ๆ ที่ไม่ใช่เนื้อสัตว์ เช่น ชีส โยเกิร์ต เนยถ่วั
หรือถัว่ ตา่ ง ๆ
ความสะอาดผวิ หนัง ผูท้ ่ีมคี วามเสยี่ งหรอื ปว่ ยเป็นโรคทเ่ี สีย่ งเกิดแผลกดทบั ควรหมน่ั ตรวจผิวหนังของ
ตนเองวา่ เกดิ การเปลีย่ นแปลงหรือความผดิ ปกตใิ ด ๆ หรือไม่ รวมทง้ั ดูแลรกั ษาผวิ หนังตนเอง ดังนี้
ควรลา้ งทำความสะอาดผิวหนังและเชด็ ให้แหง้ อยา่ งสมำ่ เสมอ เพือ่ ปอ้ งกนั ไมใ่ ห้ผิวหนังอับชน้ื
ควรดูแลผวิ สมำ่ เสมอ เชน่ ทาโลชน่ั สำหรบั ผิวแหง้ เปล่ยี นเสื้อผ้าและผ้าปทู ี่นอนอย่างสมำ่ เสมอ ตรวจดูกระดุม
เส้ือหรือตะเข็บของผ้าปทู ี่นอนใหด้ ี เพือ่ ปอ้ งกนั ไมใ่ ห้เสียดสีผิวหนัง
พฤติกรรมอ่ืน ๆ ผู้ท่ีสบู บุหรคี่ วรเลิกพฤติกรรมดังกล่าว เน่อื งจากการสูบบหุ ร่ีจะลดระดับออกซิเจนใน
เลือด และทำใหร้ ะบบภมู ิคมุ้ กันร่างกายอ่อนแอ อนั สง่ ผลให้เสี่ยงเกดิ แผลกดทับได้

บทที่ 3
วิธดี ำเนนิ การทดลอง

ในการศึกษาเพื่อจัดทำโครงงาน ที่นอนป้องกันแผลกดทับจำกถุงน้ำยาล้างไต ในครั้งนี้ เป็นโครงงาน
วิทยาศาสตร์ประเภท สิ่งประดิษฐ์ เพื่อพัฒนาที่นอนป้องกันแผลกดทับจากถุงน้ำยาล้างไต ให้มีประสิทธิภาพ
สามารถลดปริมาณอัตราการทำลายถุงน้ำยาล้างไตที่จะก่อเกิดมลพิษต่าง ๆ ได้ และยังเป็นการใช้เวลาว่างให้
เกิดประโยชน์ และสร้างจติ สำนึกรักษาสงิ่ แวดลอ้ ม โดยมีรายละเอยี ดของวธิ ีกำรศกึ ษา ดังต่อไปนี้
3.1 วัสดุ – อปุ กรณ์

1) ถุงน้ำยาล้างไต
2) ผ้าปูทีน่ อน
3) หนังยาง
4) จักรเย็บผา้
5) กรรไกร
6) เทยี นไข
7) ไม้ขีดไฟ
8) เคร่อื งเป่าลมไฟฟ้า
9) หมอ้ นึง่
3.2 วธิ กี ารประดษิ ฐ์
3.2.1 ทำความสะอาดถุงน้ำยาล้างไตใช้ถุงส่วนที่เป็นถุงใส่น้ำถุงล้างไตที่กำจัดสารน้ำหมดแล้ว นำมา
ล้างทำความสะอาดด้วยน้ำยาซักผ้าขาว แล้วนึ่งฆ่าเชื้ออุณหภูมิ 100 องศาเซลเซียส เป็นเวลา 30 นาที
ตากแดดให้แห้ง 30 นาที

AB

ภาพท่ี 1 ทำความสะอาดถงุ น้ำยาลา้ งไตด้วยนำ้ ยาซักผ้าขาว(A) และตากแดดใหแ้ ห้ง 30 นาท(ี B)
3.2.2 แบง่ ผา้ เปน็ 2 ชนิ้ ชนิ้ ละ 3 เมตร กวา้ งช้นิ ละ 1 เมตร นำมาเยบ็ เปน็ ถงุ นอน โดยเย็บ แค่ 3 ด้าน
เหลือด้านยาว 1 ด้านไว้เพื่อบรรจุถุงน้ำยาล้างไต เมื่อเย็บทั้งสามด้านเสร็จแล้ว แบ่งผ้าออกเป็น 11 ช่อง
(ด้านยาว) แต่ละชอ่ งกว้าง 10 นวิ้ แตล่ ะช่องจะบรรจุถุงนำ้ ยาล้างไตได้ 4 ลูก

11
1) แบ่งผ้าเป็น 2 ส่วนเท่ากัน (ตัดหรือพับครึ่ง) จากนั้นหันผ้าด้านผิดชนกัน เย็บริมด้านยาวให้
ผ้า 2 ชิน้ ตดิ กัน เย็บตดิ กันแค่ดา้ นเดียวกอ่ น
2) นำผ้าทเี่ ยบ็ แลว้ มากลับผา้ เอาดา้ นถกู ออกมาไว้ด้านนอก แลว้ วัดความกว้างจากตะเข็บริมผ้า
เขา้ มา 41 นิ้ว แลว้ ลากเส้นต้งั ฉากข้ึนไป 10 นว้ิ เพอื่ ทำชอ่ งใส่ถงุ น้ำยาลา้ งไต ทำไปทงั้ หมด 11 ช่อง
3) เม่ือถึงช่องท่ี 11 ให้ลากเสน้ ต้ังฉากขน้ึ ไปอีก 1 เซนตเิ มตร จากน้ันทำการตัดผ้าตามเสน้ ท่ี 2
4) แซกริมผ้าตลอดแนวตามความยาวผ้า จากนั้นพับเข้าด้านใน 1 เซนติเมตร แล้วนำผ้ามา
ประกบกันเย็บตรงรอยพับอีกครงั้ ตลอดแนวผา้ ท้งั สองชนิ้ ใหต้ ิดกัน
5) นำผ้าด้าน B มาแซกริมและเย็บตะเข็บเข้าไป 1 เซนติเมตร เพื่อป้องกันผ้าลุ่ยตอนใช้งาน
เย็บตลอดความยาวผา้

ภาพท่ี 2 การเย็บผา้ ปูทน่ี อน
6) เย็บผ้าตามรอยที่วัดไว้ เพื่อทำช่องใส่ถุงน้ำยาล้างไต จะได้เป็นช่องๆ ตามภาพประกอบ
ดา้ นบน เยบ็ จนครบ 11 ช่อง
3.2.3 นำผ้าส่วนที่เหลือจากทำถุงนอน มาเย็บเพื่อทำสายผูกกันถุงน้ำยาหลุดออกจากถุงนอน ใช้ผ้า
กว้าง 9-10 เซนติเมตรยาว 15 เซนติเมตร โดยพับผ้ามาบรรจบตรงกลาง พับครึ่งอีกครั้ง แล้วเย็บโดยรอบดัง
ภาพประกอบ ทำทง้ั หมด 22 ชน้ิ และนำสายผกู ทไ่ี ด้ มาเย็บติดกับตัวทน่ี อน ใหค้ รบทุกช่อง

ภาพที่ 3 นำสายผูกที่ได้ มาเย็บติดกับตัวทีน่ อน

12

3.2.5 เติมลมเข้าถงุ น้ำยาล้างไต นำถงุ นำ้ ยาท่ีเตมิ ลมแล้วใสใ่ นท่ีนอนที่เยบ็ เตรียมไว้

ภาพท่ี 4 เติมลมเขา้ ถงุ นำ้ ยาลา้ งไต(A) และมดั ใหแ้ นน่ (B)
3.2.5 ปดิ รูถงุ นำ้ ยาลา้ งไตโดยใชไ้ ฟจากเทียนไขและทบหลอดลมเข้าหากนั แลว้ ใชห่ นังยางมัดใหแ้ น่น

A B

ภาพที่ 5 ปิดรูถงุ น้ำยาลา้ งไต และการมดั ปดิ ถุงน้ำยาลา้ งไต
3.2.6 ทน่ี อนลมท่ีประกอบสำเรจ็ แล้ว

ภาพที่ 6 ท่ีนอนลมทีป่ ระกอบสำเร็จแลว้

13

3.3 วธิ ที ดลอง
3.3.1 เตมิ ลมในถุงลา้ งไตและวัดเส้นรอบวงของถงุ นำ้ ยาลา้ งไตให้ได้ถงุ ละ 20 เซนตเิ มตร ทงั้ 44 ถุง

A B

ภาพท่ี 7 เติมลมในถุงล้างไต(A) วัดเส้นรอบวงใหไ้ ด้ 20 เซนติเมตร(B)

3.3.2 ชัง่ นำ้ หนักผูท้ ดสอบ

ภาพที่ 8 ชั่งนำ้ หนกั ผู้ทดสอบ
3.3.3 ใหผ้ ้ทู ดสอบนอนบนทีน่ อนปอ้ งกันแผลกดทบั จากถงุ น้ำยาลา้ งไต 1 ชวั่ โมง

ภาพท่ี 9 ผู้ทดสอบนอนบนท่ีนอนป้องกันแผลกดทบั จากถงุ น้ำยาล้างไต 1 ช่ัวโมง

14

3.3.4 วดั เสน้ เส้นรอบวงของถุงน้ำยาล้างไตอีกครงั้

ภาพท่ี 10 วดั เส้นเสน้ รอบวงของถุงน้ำยาลา้ งไตหลังใหผ้ ้ทู ดลอบนอนทับ 1 ชวั่ โมง
3.3.5 บันทกึ ผลการทดลอง
3.3.6 ทำการทดลองซ้ำ 3 คร้งั เพอ่ื ปอ้ งกันความผิดพลาด
3.3.7 มีเกณฑ์การให้คะแนนคุณภาพ และจัดระดับคา่ เฉลย่ี ของเส้นรอบวง(เซนติเมตร)ออกเปน็ ชว่ ง
ดงั น้ี

ค่าเฉลี่ย 17.00 - 20.00 กำหนดอยู่ในเกณฑ์ ดีทส่ี ุด
คา่ เฉลย่ี 13.00 -16.00 กำหนดอยู่ในเกณฑ์ ดี
ค่าเฉลยี่ 9.00 – 12.00 กำหนดอยู่ในเกณฑ์ ปานกลาง
คา่ เฉลี่ย 5.00 – 8.00 กำหนดอยู่ในเกณฑ์ พอใช้
คา่ เฉล่ยี 1.00 - 4.00 กำหนดอยู่ในเกณฑ์ ปรับปรงุ
วิเคราะห์โดยการหาคา่ เฉลย่ี และนำเสนอในรูปตาราง โดยค่าเฉลี่ยเส้นรอบวงทยี่ อมรบั ไดต้ ้อง
มคี า่ เฉลย่ี ตงั้ แต่ 13.00 ขึ้นไป
3.4 ความพงึ พอใจ
1. วัดระดบั ความพึงพอใจโดยใช้แบบสอบถามความพึงพอใจ (ภาคผนวก ข)
2. สุ่มกลมุ่ ตวั อยา่ งดว้ ยวิธเี จาะจง จำนวน 5 คน จากประชากรทัง้ หมดจำนวน 20 คน
3. วิเคราะหข์ ้อมลู ดว้ ยโปรแปรม Microsoft excel

ภาพที่ 11 การวัดระดับความพงึ พอใจโดยใชแ้ บบสอบถามความพึงพอใจ

15

3.5 เครอ่ื งมอื ทใ่ี ช้ในการศึกษา

ลักษณะของเคร่อื งมือ เครือ่ งมอื ท่ใี ชใ้ นการศกึ ษาเปน็ แบบสอบถาม จำนวน 1 ฉบับ แบ่งเป็น 3 ตอน ดงั นี้

ตอนท่ี 1 ขอ้ มลู พ้ืนฐานสว่ นบุคคล

ตอนที่ 2 มีลักษณะเป็นแบบสอบถามแบบมาตราสว่ นประมาณค่า (Rating scale) มี 5 ระดับ

เป็นมาตราส่วนประมาณค่า ตามแนวคิดของ ลิเคิร์ท (Likert) 5 ระดับ คือ มากที่สุด มาก ปานกลาง

น้อยและนอ้ ยท่ีสุด มเี กณฑก์ ารให้คะแนน ดังนี้

มากท่สี ุด กำหนดใหม้ ีคะแนนเท่ากับ 5

มาก กำหนดใหม้ ีคะแนนเท่ากับ 4

ปานกลาง กำหนดใหม้ คี ะแนนเท่ากับ 3

นอ้ ย กำหนดใหม้ คี ะแนนเท่ากับ 2

น้อยทส่ี ุด กำหนดใหม้ คี ะแนนเทา่ กับ 1

สำหรบั การแปลความหมายเพ่ือจดั ระดบั คา่ เฉล่ยี ออกเป็นช่วงดงั นี้

ค่าเฉลี่ย 4.50-5.00 กำหนดอยใู่ นเกณฑ์ มากที่สุด

คา่ เฉลย่ี 3.50-4.49 กำหนดอยู่ในเกณฑ์ มาก

คา่ เฉลีย่ 2.50-3.49 กำหนดอยูใ่ นเกณฑ์ ปานกลาง

ค่าเฉลี่ย 1.50-2.49 กำหนดอยใู่ นเกณฑ์ น้อย

ค่าเฉลี่ย 1.00-1.49 กำหนดอยใู่ นเกณฑ์ น้อยทีส่ ดุ

วเิ คราะหโ์ ดยการหาค่าเฉลยี่ และนำเสนอในรูปตาราง

ตอนท่ี 3 แบบสอบถามความคดิ เห็นและข้อเสนอแนะ

3.6 สถติ ิทีใ่ ช้
สถิติทใี่ ช้ ประกอบด้วย
1. สถติ ิพนื้ ฐาน

1.1 คา่ ร้อยละ จากสตู ร

รอ้ ยละ (%) = X ×100
N

เมอ่ื X แทน จำนวนขอ้ มูล (ความถ)ี่ ท่ตี อ้ งการนำมาหาค่าร้อยละ
N แทน จำนวนขอ้ มูลทง้ั หมด

16

1.2 ค่าเฉลย่ี จากสตู ร

X = ∑X
N

เมื่อ X แทน คา่ เฉลี่ย
∑ X แทน ผลรวมของขอ้ มลู ทง้ั หมด
N แทน จำนวนข้อมูลทง้ั หมด

บทท่ี 4
ผลการทดลอง

ในการพัฒนาและทดลองประสิทธิภาพในการใช้งานของที่นอนป้องกันแผลกดทับจากถุงน้ำยาล้างไต
มีผลการทดลองและระดับความพงึ พอใจดังนี้ ดังต่อไปนี้

4.1 ผลการประดิษฐ์
จากการประดิษฐ์พบว่า สามารถนำถุงน้ำยาล้างไตประดิษฐ์เป็นที่นอนลมจากถุงน้ำยาล้างไตได้

เป็นนวัตกรรมที่สามารถนำมาใช้ได้จริงอย่างมีประสิทธิภาพด้วยวัสดุอุปกรณ์เหลือจากการใช้งาน ซึ่งที่นอน
ป้องกันแผลกดทับจากถุงน้ำยาล้างไตมีราคาอยู่ที่ 500 บาท/ผืน เมื่อเทียบกับราคาที่นอนลมไฟฟ้าตาม
ท้องตลาดทมี่ ีราคาอยทู่ ี่ 7,000-8,000 บาท/ผนื ซ่ึงนอ้ ยกวา่ 16 เท่าของราคาทอ้ งตลาด

4.2 ผลการทดสอบคุณภาพ
จากการทดสอบคุณภาพที่นอนป้องกันแผลกดทับจากถุงน้ำยาล้างไต พบว่าถุงน้ำยาล้างไตจำนวน 39 ถุง

วัดเส้นรอบวงได้เท่ากับ 20.00 เซนติเมตร คิดเป็นร้อยละ 88.63 มีถุงน้ำยาล้างไตที่มีเส้นรอบวงลดลงจำนวน 5 ถุง
คิดเป็นร้อยละ11.36 และถุงน้ำยาล้างไตที่มีเส้นรอบวงลดลงมากที่สุดคือถุงที่ 39 วัดเส้นรอบวงได้เท่ากับ
19.33 เซนตเิ มตร (ดงั ตารางท่ี 2 ภาคผนวก ก)

4.3 ระดบั ความพงึ พอใจ

ตารางที่ 1 ความพึงพอใจของผู้ใช้งานต่อทน่ี อนป้องกนั แผลกดทับจากถงุ นำ้ ยาลา้ งไต แยกเปน็ รายข้อ

ขอ้ ประเดน็ การประเมนิ เฉลย่ี รอ้ ยละ แปลความหมาย

1 การใชง้ านท่ีนอนปอ้ งกันแผลกดทับจากถงุ นำ้ ยาล้างไต 4.60 92.00 มากทส่ี ุด
มากทส่ี ดุ
2 ราคาถูกกว่าท้องตลาด 5.00 100.00
มากทีส่ ุด
3 ตรงตามวัตถปุ ระสงค์ของการใชง้ านที่นอนป้องกันแผลกดทับจากถุง 4.40 88.00
นำ้ ยาลา้ งไต มาก

4 ความปลอดภยั ในการนำมาใชง้ าน 4.20 84.00 มากทส่ี ุด

5 ความแขง็ แรง คงทนของการใชง้ านที่นอนป้องกนั แผลกดทับจากถงุ 4.80 96.00 มากทส่ี ดุ
น้ำยาล้างไต

รวม 4.60 92.00

จากตารางที่ 1 พบว่าสุ่มกลุ่มตัวอย่างด้วยวิธีเจาะจง จำนวน 5 คน จากประชากรทั้งหมดจำนวน
20 คน มีความพึงพอใจต่อที่นอนป้องกันแผลกดทับจากถงุ นำ้ ยาล้างไต อยู่ในระดับมากที่สดุ มีค่าเฉลี่ยเท่ากบั
4.60 เม่ือพจิ ารณารายข้อพบวา่ ข้อที่ 2 ราคาถกู กว่าทอ้ งตลาด มรี ะดบั ความพึงพอใจสูงทสี่ ุด มีค่าเฉลี่ยเท่ากับ
5.00 อยใู่ นระดับมากท่ีสุด รองลงมา เปน็ ขอ้ ท่ี 5 ความแขง็ แรง คงทนของการใช้งานทน่ี อนป้องกันแผลกดทับ
จากถุงนำ้ ยาล้างไต มคี วามพงึ พอใจเฉลี่ยเทา่ กับ 4.80 อยใู่ นระดับมากที่สุด ส่วนขอ้ ที่ 4 ความปลอดภัยในการ
นำมาใช้งาน มีความพงึ พอใจน้อยทส่ี ุด ค่าเฉลีย่ เท่ากับ 4.20 อยใู่ นระดับมาก

บทท่ี 5
สรปุ อภปิ ราย และขอ้ เสนอแนะ

ในการพัฒนาและทดลองประสิทธภิ าพในการใช้งานและระดับความพึงพอใจของที่นอนป้องกันแผลกดทับ
จากถงุ น้ำยาลา้ งไตมีบทสรปุ อภปิ ราย และขอ้ เสนอแนะดังต่อไปน้ี

5.1 สรปุ ผลการทดสอบ
5.1.1 การประดษิ ฐ์
จากผลการดิษฐ์สรุปได้ว่าสามารถประดิษฐ์ที่นอนป้องกันแผลกดทับจากถุงน้ำยาล้างไตได้

เป็นนวัตกรรมที่สามารถนำมาใช้ได้อย่างมีประสิทธิภาพด้วยวัสดุอุปกรณ์ที่เหลือจากการใช้งาน ซึ่งที่นอน
ป้องกนั แผลกดทับจากถงุ นำ้ ยาลา้ งไตมรี าคาถูกกว่าที่นอนลมไฟฟา้ ตามท้องตลาด

5.1.2 การทดสอบคุณภาพ
จากผลการทดสอบสรุปได้ว่าที่นอนป้องกันแผลกดทับจากถุงน้ำยาล้างไตมีคุณภาพในการใช้งาน
ซึ่งเป็นไปตามสมมติฐานที่ 1 ตั้งไว้ว่า ที่นอนป้องกันแผลกดทับที่ทำจากถุงน้ำยาล้างไต มีคุณภาพสามารถรับ
น้ำหนกั ผู้ป่วยได้
5.1.3 ระดบั ความพงึ พอใจ
ความพึงพอใจของผู้ใช้งานต่อที่นอนป้องกันแผลกดทับจากถุงน้ำยาล้างไต อยู่ในระดับมากที่สุด
ซึ่งเป็นไปตามสมมติฐานข้อที่ 2 ที่ตั้งไว้ว่าผู้ที่ใช้ที่นอนป้องกันแผลกดทับที่ทำจากถุงน้ำยาล้างไต มีความพึง
พอใจในระดบั มากขึ้นไป

5.2 อภปิ รายผล
จากการพัฒนาที่นอนป้องกันแผลกดทับจากถุงน้ำยาล้างไต ทดสอบประสิทธิภาพในการใช้งานของ

ผปู้ ่วยและวัดระดับความพึงพอใจ พบว่านวตั กรรมทนี่ อนป้องกันแผลกดทบั จากถุงนำ้ ยาล้างไต มีประสิทธิภาพ
ในการใช้งานโดยรวมอยใู่ นระดับท่ีดีมาก เน่อื งจากทีน่ อนปอ้ งกนั แผลกดทับจากถุงนำ้ ยาล้างไต ทำจากถุงน้ำยา
ล้างไตซงึ่ ผลติ จากซิลิโคลนคณุ ภาพสูง มีคณุ สมบัติยดื หยุ่น รองรบั นำ้ หนักได้มากมีความเหนียว อายุการใช้งาน
ประมาณ 6 เดือน จึงจะเติมลมใหม่ ซึ่งที่นอนป้องกันแผลกดทับจากถุงน้ำยาล้างไต มีความนุ่ม ระบายอากาศ
ได้ดีมีต้นทุนถูกในการผลิต ต่ำกว่าท้องตลาด จึงเหมาะกับการประดิษฐ์เป็นที่นอนป้องกันแผลกดทับจากถุง
น้ำยาล้างไต และเหตุที่ที่นอนป้องกันแผลกดทับจากถุงน้ำยาล้างไตสามารถป้องกันการเกิดแผลกดทับได้
เนื่องจากมีการกระจายนำ้ หนักตัวของผู้ป่วยกับทีน่ อน ทำให้ช่วยลดแรงกดทบั ได้ มีการถ่ายเทน้ำหนักไปยังถุง
น้ำยาล้างไตข้างเคียง เกิดการเคลื่อนไหวของถุงน้ำยาล้างไตขึ้น ซึ่งมีคุณสมบัติคล้ายกับการทำงานของที่นอน
ลมไฟฟ้าที่มีขายตามทอ้ งตลาด น้ันเอง

19

5.3 ข้อเสนอแนะ
จากการทดสอบ ประสิทธิภาพของที่นอนป้องกันแผลกดทับจากถุงน้ำยาล้างไต ผู้จัดทำโครงงานได้

เสนอแนะเพอื่ ทำโครงงานครง้ั ต่อต่อไป ดังน้ี
1. ในการทดลองครง้ั ต่อไปอาจศึกษารปู ทรงของทนี่ อนป้องกนั แผลกดทับจากถุงน้ำยาลา้ งไตมผี ลต่อ

การเกดิ แผลกดทับและความพงึ พอใจของผู้ใช้งานหรือไม่
2. ควรใชท้ ่ีนอนป้องกนั แผลกดทับจากถุงน้ำยาลา้ งไตกบั ผปู้ ่วยที่ยงั ไม่เกดิ แผลกดทบั
3. หากผ้ปู ว่ ยทใ่ี ช้ทนี่ อนป้องกันแผลกดทับจากถงุ นำ้ ยาล้างไต เกิดแผลกดทบั ขึ้นก่อนใชง้ านแลว้ ใหด้ ึง

ถงุ นำ้ ยาลา้ งไตบริเวรทีเ่ กดิ แผลข้นึ ออก เพื่อลดแรงกดทบั ในบรเิ วณน้นั

20

บรรณานกุ รม

กรมอนามยั . (2561). แนะการกำจดั ถงุ ลา้ งไตใชแ้ ลว้ ลดปญั หาขยะตดิ เชอ้ื . สืบค้นเมือ่ 10 กรกฎาคม 2564,
จาก https://www.thaihealth.or.th/Content

การวิจัยและพัฒนานวัตกรรมชุดที่นอนลมจากถุงน้ำยาล้างไตเพื่อป้องกันแผลกดทับในผู้ป่วยกระดูก
ต้นขาหักที่ได้รับการดึงถ่วงน้ำหนักที่ขา. (มปป.). การทำที่นอนลมจากถุงน้ำยาล้างไต. สืบค้น
เมือ่ 10 กรกฎาคม 2564, จาก https://he02.tci- thaijo.org/index.php/tnaph/article /view/74410

บรษิ ัท แบก็ ซเ์ ตอร์ อิงค์. (มปป.). พลาสตกิ ทางการแพทย.์ สบื คน้ เมอ่ื 10 กรกฎาคม 2564, จาก
https://www.baxter.co.th/th/RandD/med_plastic/index.html

วารสารวชิ าการแพทย.์ (มปป.). แผลกดทบั . สบื คน้ เม่ือ 10 กรกฎาคม 2564, จาก https://www.pobpad.com

สำนักงานหลักประกันสุขภาพแหง่ ชาติ เขต10 อบุ ลราชธานี (มปป.) ระบบการจดั การถงุ นำยาลา้ งไต. สบื ค้นเมอื่
10 กรกฎาคม 2564, จาก http://r2rthailand.org/download/r2r10/

ภาคผนวก

ภาคผนวก ก

ผลการทดลอง

ตารางที่ 2 ผลการทดลองคุณภาพทน่ี อนป้องกนั แผลกดทับจากถุงนำ้ ยาล้างไต โดยการวัดเสน้ รอบวงของถงุ

น้ำยาล้างไตหลงั ให้ผู้ทดสอบนอนทบั เป็นเวลา 1 ช่วั โมง

ถุงท่ี 1 การทดลองครงั้ ท่ี (ซ.ม.) 3 เฉลยี่
2

1 20 20 20 20.0

2 20 20 20 20.0

3 20 20 20 20.0

4 20 19 20 19.7

5 20 20 20 20.0

6 20 20 20 20.0

7 20 20 20 20.0

8 20 20 20 20.0

9 20 20 20 20.0

10 20 20 20 20.0

11 20 20 20 20.0

12 19 20 20 19.7

13 20 20 20 20.0

14 20 20 20 20.0

15 20 20 20 20.0

16 20 19 20 19.7

17 20 20 20 20.0

18 20 20 20 20.0

19 20 20 20 20.0

20 20 20 20 20.0

21 20 20 20 20.0

22 20 20 20 20.0

23 20 20 20 20.0

24 20 20 20 20.0

25 20 20 20 20.0

26 20 20 20 20.0

27 20 20 20 20.0

ถุงท่ี 1 การทดลองครงั้ ที่ (ซ.ม.) 3 เฉลยี่
2
20.0
28 20 20 20 20.0
20.0
29 20 20 20 20.0
20.0
30 20 20 20 20.0
20.0
31 20 20 20 20.0
20.0
32 20 20 20 20.0
20.0
33 20 20 20 19.3
20.0
34 20 20 20 20.0
20.0
35 20 20 20 20.0
20.0
36 20 20 20 19.96

37 20 20 20

38 20 20 20

39 20 19 19

40 20 20 20

41 20 20 20

42 20 20 20

43 20 20 20

44 20 20 20

รวม 19.98 19.93 19.98

ภาคผนวก ข

แบบประเมนิ ความพงึ พอใจ

แบบประเมนิ ความพงึ พอใจ
โครงงานวทิ ยาศาสตร์ ประเภทนวตั กรรมจากขยะ
เรอื่ ง ทนี่ อนปอ้ งกนั แผลกดทบั จากถงุ นำ้ ยาลา้ งไต

คำชี้แจง แบบสอบถามชุดนี้จัดทำขึ้นเพื่อประเมินความพึงพอใจ/ไม่พึงพอใจ การใช้งานและราคาถูกของ
โครงงานวิทยาศาสตร์ ประเภทสิง่ ประดิษฐ์ เรอ่ื ง ทีน่ อนปอ้ งกันแผลกดทับจากถงุ นำ้ ยาลา้ งไต ซ่ึงข้อมูลท่ีได้จะ
เปน็ ประโยชนอ์ ยา่ งยิ่งต่อการพัฒนาและปรบั ปรุงต่อไป
กรณุ าทำเครอ่ื งหมาย ✓ ในชอ่ งท่ีทา่ นเลอื ก

ตอนที่ 1 ขอ้ มลู ทวั่ ไปของผตู้ อบแบบสอบถาม

1. เพศ

 ชาย  หญงิ

2. อายุ

 อายุ 15-29 ปี  อายุ ๓๐-๓๙ ปี  อายุ ๔๐-๔๙ ปี

 อายุ ๕๐-๕๙ ปี  อายุ ๖๐ ปขี นึ้ ไป

3. นำ้ หนัก……………………………..ปี

ตอนที่ 2 ระดบั ความพงึ พอใจ

5 = มากทส่ี ดุ 4 = มาก 3 = ปานกลาง 2 = น้อย 1 = น้อยทีส่ ดุ 0 = ไมพ่ ึงพอใจ

ระดบั ความพงึ พอใจ ไมพ่ งึ

ประเดน็ วดั ความพงึ พอใจ พอใจ

54321 0

1. การใช้งานทนี่ อนป้องกันแผลกดทับจากถงุ น้ำยาลา้ งไต

๒. ราคาถกู กวา่ ท้องตลาด

๓. ตรงตามวตั ถปุ ระสงค์ของการใชง้ านท่ีนอนป้องกนั แผลกดทบั จาก

ถุงน้ำยาลา้ งไต

๔. ความปลอดภัยในการนำมาใชง้ าน

๕. ความแขง็ แรง คงทนของการใชง้ านที่นอนป้องกนั แผลกดทับจาก

ถงุ น้ำยาลา้ งไต

ตอนที่ 3 ขอ้ เสนอแนะอนื่ ๆ
.......................................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................................................

ขอขอบคณุ ในความรว่ มมอื ตอบแบบประเมนิ ความพงึ พอใจ
ตารางที่ 3 ตารางคะแนน คา่ เฉลยี่ และรอ้ ยละ ระดับความพึงพอใจของกลมุ่ ตัวอย่างท่ใี ช้ท่นี อนป้องกันแผลกด
ทบั จากถุงน้ำยาล้างไต

ประเด็นวดั 5 ระดบั ความพงึ พอใจ ค่าเฉลย่ี รอ้ ยละ
ความพงึ พอใจ 4 43 2 1
5 01 0 0 4.60 92.00
1 2 00 0 0 5.00 100.00
2 2 30 0 0 4.40 88.00
3 4 21 0 0 4.20 84.00
4 17 10 0 0 4.80 96.00
5 62 0 0 4.60 92.00
รวม

ภาคผนวก ค

ภาพประกอบ

ภาพบรจิ าคทนี่ อนปอ้ งกนั แผลกดทบั จากถงุ นำ้ ยาลา้ งไต

ภาพบรจิ าคที่นอนป้องกนั แผลกดทบั จากถุงน้ำยาล้างไตในเขตตำบลในเมือง
ภาพบรจิ าคทน่ี อนป้องกันแผลกดทบั จากถุงน้ำยาลา้ งไตในเขตตำบลใกลเ้ คียง