วรรณกรรมไกรทอง

วรรณกรรมพื้นบา้ นเร่อื ง ไกรทอง

นางสาวนยั นภ์ ัค หวานชะเอม
รหสั ฯ 020 คณะมนษุ ยศาสตรแ์ ละสงั คมศาสตร์ สาขาวิภาษาไทย ปี 3

รายงานเล่มนี้เป็นสว่ นหนงึ่ ของวชิ าเทคโนโลยีและวัตกรรมสร้างสรรค์ด้านภาษาและวัฒนธรรม
คณะมนษุ ยศาสตร์และสังคมศาสตรม์ หาวทิ ยาลัยราชภัฏพระนคร
การศึกษา 2564

คำนำ
รายงานเล่มนี้เป็นส่วนหนึ่งของวชิ าเพื่อใชเ้ ป็นส่ือประกอบการเรียนและการนำเสนอภายในรายวิชานี้
ซึ่งในรายงานเล่มนี้มีเนื้อหาเกี่ยวกับวรรณคดีเรื่องไกรทองเพื่อให้ผู้ที่สนใจได้เรียนรู้มีความเข้าใจในส่วนหน่ึง
วรรณคดไี กรทอง
ผ้จู ดั ทำขอผู้ทีใ่ ห้คำแนะนำและปรึกษาสำหรบั การทำรายงานเล่มน้ีผู้จัดทำหวังว่ารายงานเล่มน้ีจะเป็น
ประโยชนแ์ ก่การเรยี นการสอนและสามารถนำความรทู้ ไ่ี ปใช้ในการเรยี นการสอนตอ่ ไป

ผู้จดั ทำ
นยั นภ์ คั หวานชะเอม

ความเปน็ มาของวรรณคดีเรื่องไกรทอง

ไกรทอง มีที่มาจากนิทานพื้นบ้านของเมืองพิจิตร ซึ่งชาวบ้านเชื่อกันว่ามีเค้ามาจากเรื่องจริงจึงมีการ
เรียกช่ือสถานท่ตี ่างๆตามตัวละครในเรอื่ งเช่นท่ีเมืองพจิ ติ รเก่ามตี ำบลชอ่ื วังชาละวนั และบ้านดงเศรษฐีที่จังหวัด
นนทบรุ ซี ่งึ เชือ่ ว่าเป็นบ้านเกดิ ของไกรทองคือตำบลบา้ นนายไกร

ตามประวัติโบราณนายไกรทองเดิมชื่อไกลบ้านอยู่ ริมคลองตำบลขุนกองอำเภอบางกรวยจังหวัด
นนทบุรีมีอาชีพทำสวนและคุมเรือสินค้านำผลไม้จากสวนนนทบุรีล่องเรือไปขายทางเมืองพิจิตร และได้ถือ
โอกาสไปร่ำเรยี นวิชาอาคมกับทา่ นพระครูวัดหนา้ พระธาตุเมืองพิจติ ร

วนั หนงึ่ ที่เมอื งพิจติ รพญาชาละวันได้ออกจากถ้ำใตบ้ าดาลมาเพราะอยากกินมนุษย์ (ถำ้ ชาละวันเปน็ ถ้ำ
ใต้น้ำศักดิ์สิทธิ์เป็นที่อาศัยของเหล่าจระเข้ภายในถ้ำกว้างใหญ่ราวกับเมืองเมือง 1 แยกเป็นห้องใหญ่ห้องเล็ก
มากมายในถำ้ มลี ูกแก้ววเิ ศษท่สี ่องแสงออกมาทำให้ถำ้ สว่างเหมือนเวลากลางวนั ตลอดเวลาจระเข้ทเี่ ข้ามาในถ้ำ
ก็จะกลายเป็นมนุษย์ไม่มีความหิวหรืออยากอาหารใด ๆ ) เมื่อเห็นนางตะเภาแก้วและนางตะเภาทองลูกสาว
เศรษฐีเมืองพิจิตรกำลังเล่นน้ำอยู่ก็เกิดความเสน่หาจึงคาบนางตะเภาทองไปไว้ถ้ำใต้น้ำฝ่ายเศรษฐีบิดาของ
ตะเภาทองคิดว่าลูกสาวเสียชีวิตจึงประกาศให้สินบนแก่ผู้ที่ฆ่าชนะมันได้แต่ไม่มีผู้ใดทำสำเร็จเมื่อไกรทอง มา
เมืองพิจิตรทราบข่าวจึงขออาสาและสามารถปราบชาละวันไดส้ ำเร็จด้วยหอกสัตตโลหะและวิชาทีเ่ รียนมาจาก
พระอาจารย์และช่วยนางตะเภาทองกลับมาได้เศรษฐีจึงปูบำเหน็จรางวัลโดยยกลูกสาวทั้งสองให้ไกรทองและ
ไกรทองก็ยังได้นางวิมาลาเมียของชาละวันเป็นภรรยาอีกคนจากนั้นก็ขึ้นอาศัยอยู่ บนบกสร้างความไม่พอใจให้
นางตะเภาแก้วตะเภาทองจนนางวิมาลาโมโหกลายรา่ งเปน็ จระเขก้ บั ลงไปยังถ้ำใต้นำ้ ดงั เดิม

ประวัติผู้แต่ง

พระบาทสมเด็จพระพุทธเลศิ หล้านภาลัย ( รัชกาลที2่ )
พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ( รัชกาลที่ 2 ) ทรงพระราชสมภพเมื่อพศ 2310 เป็นพระ
ราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชและสมเด็จพระอมรินทราบรมราชินี เมื่อได้
สถาปนาพระบรมมะราชจักรีวงศ์พระบรมราชชนกทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้เป็นสมเด็จเจา้
ฟ้ากรมหลวงอิศรสุนทรต่อมาได้รับพระราชทานราชาภิเษกเป็ นกรมพระราชวังบวรสถานมงคลและเสด็จข้ึน
ครองราชสมบตั ิเม่ือพศ 2352 พระบาทสมเดจ็ พระพทุ ธเลิศหล้านภาลยั ทรงมพี ระอัจฉรยิ ภาพทางดา้ นศิลปะทั้ง
ประติมากรรมสถาปัตยกรรมดนตรีนาฏศิลป์และวรรณคดีทรงมีบทพระราชนิพนธ์มากมายเช่นอิเหนา
รามเกียรติ์ไกรทองคาวีบทเสภาเรื่องขุนช้างขุนแผนตอนทำให้องค์การศึกษาวิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่ง
สหประชาชาติ UNESCO ประกาศยกย่องพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัยทรงเป็นกวเี ด่นประจำปีพศ
2511 นับว่าเปน็ กวีเอกของโลกคนท่ี 3 ทเ่ี ปน็ คนไทยพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลยั สวรรคตเมื่อพ.ศ
2367 สริ พิ ระชนมายุ 58 พรรษา

เนื้อเรื่องยอ่

กาลครั้งหนึ่ง มีถ้ำทองเป็นที่อยู่อาศัยของจระเข้ในถ้ำมีลูกแก้ววิเศษที่ส่องแสงดูดเวลากลางวันจระเข้
ทุกตวั ท่ีเขา้ มาในถำ้ จะกลายเป็นมนษุ ยม์ ที ้าวรำไพเป็นจระเข้เทา่ ผู้ทรงศีลไม่กินเน้ือมนุษยแ์ ละสัตวม์ ีบุตรชื่อท้าว
โคจรและท้าวโคจรมีบุตรชื่อชาลาวันวนั หนึ่งท้าวโคจรเกดิ ทะเลาะวิวาทกับทา้ วพันตาและพญาพันวังจระเข้ทง้ั
3 ต่อสเู้ พื่อแยง่ ชงิ ความเปน็ ใหญ่สุดท้ายทั้งสามกจ็ บชวี ติ ลงจากบาดแผลท่ีเกดิ จากการสู้รบกัน

หลังจากนั้นพญาชาละวันบุตรของท้าวโคจรก็ได้ขึ้นเป็นผู้ปกครองทา่ นบาดาลโดยไม่มีใครกล้าท้าทาย
อำนาจและได้จระเข้สาว 2 ตัวเป็นเมียคือวิมานกับเลื่อมลายวรรณ ด้วยความลุ่มหลงในอำนาจชาละวันจึงมี
นิสัยดุร้ายและต้องการกินเนื้อมนุษย์และไม่รักษาศีลเหมือนท้าวรำไพผู้เป็นปู่แต่อย่างใดเพราะถือว่าตนเป็น
ผู้ปกครองถ้ำมอี ำนาจอยากจะทำอะไรก็ได้

ณเมืองพิจิตรมีพี่น้องคู่หนึ่งชื่อตะเภาแก้วเป็นผู้พี่และนางตะเภาทองเป็นผู้น้ องทั้งสองเป็นบุตรเศรษฐี
วนั หนึ่งทัง้ สองไดล้ งไปเล่นน้ำในคลองที่ท่าหน้าบ้านกับบ่าวไพร่ด้วยความสนุกสนานอีกหลายคนในเวลานั้นเจ้า
ชาละวันจึงกลายร่างเป็นจระเข้ยักษ์นสิ ยั อันธพาลได้ออกจากถำ้ อาละวาดล่ามนุษยเ์ ปน็ เหย่ือสร้างความวุ่นวาย
ไปท่วั เมืองและได้ว่ายนำ้ ผา่ นมาเห็นตะเภาทองท่ีแม่นำ้ หนา้ บ้านเศรษฐเี กิดความลมุ่ หลงทนั ทจี ึงคาบนางแล้วดิ่ง
ไปยังถ้ำทองด้วยความหงึ ลำพอง

เมื่อนางตะเภาทองฟื้นขึ้นมาก็ตกตะลึงในความสวยของถ้ำและได้เห็นพญาชาละวันซึ่งกลายร่างเป็น
ชายรูปงามเจ้าชายมันก็เกี่ยวพาราสีแต่นางไม่สนใจชาละวันจึงใช้เวทมนต์สะกดให้น างหลงรักและยอมเป็น
ภรรยาเมียของชาละวันคือวิมาลาและเลื่อมลายวรรณ เห็นก็ไม่พอใจจึงหึงหวงแต่ก็ห้ามสามีไม่ได้ถ้าเสร็จสี
เสียใจมากจึงประกาศไปว่าใครท่ีพบศพนางตะเภาทองและสามารถปราบจระเขต้ วั นนั้ ได้จะยกสมบตั ิของตนเอง

ให้ครึ่งนึงและจะให้แต่งงานกับนางตะเภาแก้วและแล้วก็ได้ไกรทองหนุ่มรูปหล่อจากเมืองนนทบุรซี ึง่ ได้ร่ำเรยี น
วิชาปราบจระเข้จากอาจารย์คงจนมีความเก่งกล้าติดอาคมเก่งไดร้ ับอาสาปราบชาละวัน

กอ่ นพบเจอเหตุรา้ ยเจ้าชาละวันได้นอนฟันขอชาละวันขาดกระเดน็ จึงได้นำความฝันไปบอกกล่าวกับปู่
ท้าวรำไพเพราะเหตุในความฝันเป็นลางร้ายเจ้าชาละวนั ต้องจำศีลในถ้ำ 7 วันถ้าออกไปนอกถ้ำจะพบภัยพิบัติ
ถึงชีวติ วมิ าลาจึงรบั สั่งใหบ้ ริวารจระเขค้ าบก้อนหนิ มาปิดปากถ้ำมองไวเ้ พ่ือไม่ให้มนุษยเ์ ข้ามาในถ้ำได้

รุ่งเช้าไกรทองเริ่มดังพิธีบวงสรวงพร้อมท่องคาถาทำให้เจ้าชาละวันเกิดการร้อนรุ่มวิมาลาได้แต่คอย
ปลอบใจให้ชาละวันอดทนเข้าไว้แต่สุดท้ายชาละวันก็ต้องออกจากถ้ำแปลงกายเป็นจระเข้ขึ้นมาบนผิวน้ำเพื่อ
ตอ่ สูก้ บั ไกรทองการต่อสู้ของคนกับจระเข้จึงเรมิ่ ขน้ึ ไกรทองกระโดดขึน้ บนหลงั จระเข้ชาละวันอย่างรวดเร็วและ
แทงหอกสัตตโลหะทำใหอ้ าคมของเขี้ยวเพชรเสื่อมหอกอาคมได้ทมิ่ แทงชาละวันจนบาดเจ็บสาหสั และมันได้รีบ
หนีกลับลงไปในถ้ำทันทีแต่ไกลทองก็ได้ใช้เทียนระเบิดน้ำเปิดทางน้ำตามลงไปทันทีวมิ าลาตอ้ งการขอร้องให้ปู่
ท้าวรำไพช่วยแต่ท้าวรำไพก็ไม่สามารถช่วยได้เมื่อมาถึงถ้ำไกรทองได้พบวิมาลาด้วยความเจ้าชู้จึงเกี้ยวพาราสี
จนนางใจอ่อนยอมเป็นชู้จนนางตกใจว่ิงหนีเขา้ ถ้ำไกรทองจึงตามหานางไปสวนชาละวันที่นอนบาดเจ็บอยู่ก็รบี
ออกมาจากที่ซ่อนตัวและได้ต่อสู้กับไกรทองตอ่ ในถ้ำจนเจ้าชาละวันสู้ไม่ไหวในที่สุดก็พลาดท่าถูกแทงจนสิ้นใจ
ตายตรงนั้นและไกรทองก็ได้พานางตะเภาทองกับขึ้นมาเศรษฐีดีใจมากที่ลูกสาวยังไม่ตายจึงจัดงานแต่งให้ไกร
ทองกับนางตะเภาแก้วพร้อมมอบสมบัติครึ่งหนึ่งแถมนางตะเภาทองให้อีกคนใจของไกรทองกับนึกถึงนางวิ
มาลาจึงไปหาอยู่กินด้วยโดยทำพิธีใหน้ างยังคงเปน็ มนษุ ย์แมอ่ อกนอกถำ้ ทองนางตะเภาแกว้ ตะเภาทองจับได้ว่า
สามีไปหาสู่หนังจระเขจ้ ึงไปหาเรื่องกบั นางในร่างมนษุ ย์จนนางวมิ าลาทนไม่ไหวกลับร่างเป็นจระเขแ้ ละไกรทอง
ต้องออกไปห้ามไม่ให้เมียตีกันและอำลาจากนางวิมาลาด้วยใจอาวรณ์สุดท้ายไกรทองก็ปรับความเข้าใจกับท้ัง
สองฝา่ ยทงั้ มนษุ ยแ์ ละจระเขอ้ ยอู่ ยา่ งสันติ

บทประพันธ์

นทิ านพนื้ บา้ นเร่ืองไกรทองเรื่องตอนต้นก่อนตอนท่ีทรงพระราชนิพนธ์เปน็ บทละคร

ท่ีเมืองพิจติ รมีถำ้ จระเข้อยใู่ นนำ้ แหง่ หนึง่ ในถ้ำมแี ก้วเปน็ ของวเิ ศษ ในถำ้ ใหส้ ว่างเหมอื นอยู่กลางวนั
จระเข้ตวั ใดเขา้ มาอยใู่ นถำ้ แล้วกบ็ นั ดาลให้กลายเปน็ มนุษย์และอ่ิมทิพยไ์ ม่ตอ้ งกนิ ผคู้ นหรือบริโภคอาหารอยา่ ง
ใดเท้าระบายเปน็ พญาจระเข้อยูใ่ นถ้ำนะรักษาศลี สจั กเ็ ปน็ ค่ะมาชา้ นานเท่าใดมีบุตรช่ือท้าวโคจรแตอ่ ยมู่ าท้าว
โคจรไปมเี หตเุ กิดววิ าทกับจระเข้รา้ ยชอ่ื ท้าวแสนตาและพญาพันวังเลยกัดกันตายท้งั 3 ตัวจงึ เหลือแตบ่ ุตรของ
ทา้ วโคจรชื่อชาละวนั ทา้ วรำไพเห็นวา่ ตวั ชราแล้วจึงมอบอำนาจให้แก่พญาชาละวนั ผูเ้ ปน็ หลานปกครองพวก
จระเข้บริวารทัง้ ปวงพญาชาละวนั มเี มยี หลวงชื่อนางวิมาลาเมียน้อยช่ือนางเลย่ี มลายวรรณอยู่ในถ้ำดว้ ยกนั แต่
พญาชาละวนั นั้นทานชอบกนิ คนตามวสิ ยั จระเข้ไม่ไดร้ ักษาศีลของสจั เหมือนทา้ วรำไพผู้เป็นปู่อยมู่ าวันหนึ่ง
พญาชาละวนั อยากกนิ เนื้อมนุษยจ์ งึ ออกจากถำ้ กลายเปน็ จระเข้วา่ ยนำ้ มาทางหน้าเมอื งพิจิตรขนาดนั้นนาง
ตะเภาทองกับนางตะเภาแกว้ พ่นี อ้ งเป็นลูกสาวเศรษฐที ่ีเมืองพิจติ รลงเลน่ นำ้ อยู่กับบ่าวไพร่พญาชาละวนั เหน็ จึง
เอานางตะเภาทองน้องรักเพราะตวั เองอยใู่ นถำ้ เคยเป็นมนุษยจ์ ึงตรงขา้ มเอานางตะเภาทองแล้วพาลงไปในน้ำ
นั่งตกใจสลบไมร่ สู้ กึ สมประดีพญาชาละวนั แก้ไขฟ้ืนขึ้นมาแลว้ พดู จาเกีย้ วนางตะเภาทองเหน็ พญาชาละวนั เปน็
หนุ่มรปู รา่ งสะสวยก็นกึ รักทง้ั ไมร่ ้จู ะทำอย่างไรก็ยอมเป็นเมียชาละวันฝา่ ยนางวิมาลาเมยี หลวงรู้วา่ ชาลาวนั ไป
ได้มนษุ ย์มาเปน็ เมยี ใหม่จงึ ชวนนางเล่ืมลายวรรณ ไปดดู ว้ ยกันไปถึงห้องพญาชาละวันยังไม่ตน่ื นอนเหน็ นาง
ตะเภาทองนั่งอยู่คนเดียวเข้าไปไถ่ถามตา่ งๆด้วยความหึงหวงจนเกิดทะเลาะด่าวา่ กันซง่ึ จรพญาชาละวันต่นื ขึน้
ก็กะว่าครูรูน้ างท้ังสามคนต้องเลกิ ทะเลาะววิ าทกนั

ฝ่ายเศรษฐบี ดิ านางตะเภาทองทราบว่าจระเข้คาบเอาลกู สาวไปสำคัญว่านางตะเภาทองตายใหบ้ ่าว
ไพรเ่ ทีย่ วตามหาศพไมพ่ บจึงบนบานพวกหมอจระเข้ใหจ้ บั จระเขท้ ี่กินลกู สาวพวกหมอจระเข้พากนั อยากได้
สินบนต่างคนต่างพยายามจะจับชาละวนั ไมร่ ู้ว่าเป็นจระเข้ทม่ี เี ขยี้ วแกว้ การริดก็ถูกพญาชาละวนั กดั ฟัดฟาดตาย
เสยี เป็นอนั มากจนผู้คนพากนั กลัวไม่มีใครกล้าจะรบั สินบนเศรษฐีเศรษฐกี ็ขัดใจจงึ ออกปากบนว่าถ้าใครจะพญา
ชาละวันไดจ้ ะยกนางตะเภาแก้วลูกสาวคนเลก็ ให้เป็นเมียและจะแบง่ ทรัพยส์ มบัติใหค้ รง่ึ หนงึ่ น้ันกล็ มื ไปในแขวง
เมืองพจิ ิตรขณะนน้ั ใครทองเป็นชาวเมอื งนนทบรุ ีคุมเรอื สินค้าขายอย่เู มืองเมืองพิจติ รเจ้าไกรทองเปน็ คนรัก
เรยี นวชิ าอาคมแตน่ ้อยเม่ือขน้ึ ไปอยู่เมอื งพจิ ติ รได้ 18 ปเี วลาวา่ งการคา้ ขายอุตสา่ ห์ไปเล่าเรยี นวชิ ากับพระครูที่
วัดหนา้ พระธาตุเสมอไม่ขาดท่านพระครูรักใคร่บอกวิชาอาคมจนชำนาญการไดย้ นิ ข่าวทเี่ ศรษฐีบทบาทหาง
จระเขจ้ ะยอมแบ่งสมบัติและยกลกู สาวให้กเ็ กิดคิดอยากรับอาสาเอาสินบนจะไดต้ ้งั ตนให้เป็นหลักเป็นแหลง่
ต่อไปต้นไปถามพระครผู ้กู ารอ้อวิชาอาคมความรทู้ ่ีไดเ้ ลา่ เรียนไว้จะพอต่อสูก้ ับจระเขต้ วั นั้นสำคญั ไดห้ รือยงั พระ

ครูบอกว่าวิชาทีเ่ รียนนั้นก็พอจะสู้จระเข้ได้อยู่แล้วแต่คา่ ยาชาวนั น้ันมีเขีย้ วๆเป็นจระเข้กายจะฆ่าฟนั ด้วยเครื่อง
ศัสตราวธุ อืน่ หาไม่ตายตอ้ งแทงดว้ ยหอกสัตตโลหะจงึ ตายไกรทองได้ฟังก็ยนิ ดีจึงขอหอกสัตตโลหะกับป้องกนั ตวั
จากพระครูแล้วไปบอกเศรษฐีวา่ จะรับอาสาจับพญาชาละวันเศรษฐีกย็ ินยอมทั้งสองฝ่ายจงึ ไปทำสัญญากันต่อ
หนา้ เจ้าเมอื งกรมเมอื งพิจิตรแลว้ ใกลถ้ อดกไ็ ปต้ังโรงทำพิธีท่ีหาดทรายรมิ นำ้ น่านเมอื งพจิ ิตร

เมอื่ เจ้าไกรทองต้ังพธิ พี ระยาชาลวันอยู่ในถำ้ นอนอยู่กับนางวิมาลาในคนื นั้นเกดิ นิมิตรฝันว่าไฟไหม้แล้ว
มเี ทวดาองค์หนง่ึ ถือพระขรรค์เข้าไปฟาดฟันพระยาชาลวันสาวไสอ้ อกใหแ้ จ้งกากนิ แลว้ ตัดเอาศีรษะไปพระยา
บาลวนั ตกใจต่ืนข้นึ ไมส่ บายใจจงึ เลา่ ความฝนั ให้นางวิมาลาฟงั นางวิมาลารู้วา่ เป็นฝนั รา้ ยแนะนำให้ไปแก้ฝนั แก่
ทา้ วรำไพขอให้เธอช่วยทำนายทา้ วรำไพทำนายว่าฝันรา้ ยนักถา้ ประมาทจะมีศัตรูบังอาจลงมาทำรา้ ยจนถึงในถำ้
ทอ่ี ยูใ่ ห้ระวังตัวใหจ้ งดีพระยาชาลวนั จึงให้บรวิ ารขนเอาศิลามาถมปิดปากถำ้ เสยี มใิ หผ้ ู้ใดเขา้ ไดห้ มายจะซ่อนตัว
อยใู่ นจนสน้ิ เคราะหแ์ ล้วจึงจะออกไปเที่ยวเตรต่ ง้ั แต่ก่อน แตเ่ มอ่ื เจา้ ไกรทองทำพิธีอา่ นอาคมเรียกอำนาจมนต์
บันดาลให้พระยาชาสวนั เกดิ กลัดกล้มุ ในใจจนทนอย่ใู นถำ้ ไม่ไดก้ ็ผลนุ ผลนั ทำลายกองศลิ าท่ปี ิดปากถำ้ แลว้
กลายเปน็ จระเข้วา่ ยนำ้ มายังนา่ โรงพิธเี หน็ เจา้ ไกรทองลงอย่ใู นแพกร็ ูว้ า่ ตวั ศตั รูจึงตรากข้ึนเคยแพหมายจะขบ
กดั เสียให้ตาย แต่เตชะวทิ ยาคมช่วยป้องกนั เจา้ ไกรทองพระยาชาสวันมิอาจทำร้ายไดก้ ลบั ถกู เจ้าไกรทองแทง
เจบ็ ปวดเปน็ สาหสั พระยาชาลวนั เห็นว่าจะไม่ได้ก็หนกี ลบั ลงไปไปบอกความแกท่ า้ วรำไพขอใหช้ ่วยตอ่ ส้ศู ัตรหู า้ ว
รำไพไม่เขา้ ดว้ ยวา่ เหตทุ ่ีเกดิ ข้ึนทง้ั นัน้ เพราะพระยาชาลวนั ไมอ่ ยใู่ นศลี ในสจั เก่ยี วกดั กันมนุษย์แล้วมหิ นำซำ้ ไป
สกั เอาลูกสาวเขามาเปน็ เมียจึงเกิดกรรมเวรเพราะความชว่ั ของตวั เองพระยาชาสวันเหน็ ทา้ วไฟไมเ่ ขา้ ดว้ ยก็
น้อยใจกลับมายงั ที่อย่ขู องตนมาเลา่ ความแกน่ างวมิ าลาแล้วบอกว่า แต่ก่อนเคยมศี ตั รูที่จะทำรา้ ยไดเ้ ดย๋ี วนศี้ ัตรู
มฤี ทธเ์ิ กดิ ข้นึ แล้วคงจะไม่พ้นอนั ตรายเปน็ แน่แทน้ างวมิ าลาเห็นพระยาชาลวันถูกแทงเป็นแผลยบั ไปทัว่ ท้ังตวั ก็
ตกใจรบี ออกมาเรียกพวกบรวิ ารหมายจะใหช้ ว่ ยกนั ไปรักษาพยาบาลขณะนน้ั พอเจ้าไกรทองจุดเทยี นระเบิด
นำ้ ตามลงไปถึงพวกจระเข้บริวารกพ็ ากนั หนีไปยังเหลือ แต่นางวิมาลาอยู่ทหี่ ้องนอกคนเดยี วเจา้ ไกรทองฉาย
ขอ้ มือนางวมิ าลาไวแ้ ลว้ ถามว่าพระยาบาลวันอยูท่ ี่ไหนนางวิมาลาไม่บอกเจ้าไกรทองเนื้อหอกข้ึนจะแทงนาง
ตกใจก็ร้องขน้ึ พระยาชาลวันอยู่ห้องในได้ยนิ เสียงเมยี ร้องก็ถลันออกมาทง้ั ยังเจ็บอยู่พอเจา้ ไกรทองแลเหน็ กร็ ู้ว่า
พระยาชาลวันด้วยมบี าดแผลโลหติ เปื้อนอยู่ทง้ั ตวั แตเ่ ห็นรปู ทรงเป็นชายโสภาน่ารกั กย็ ืนตะลงึ อย่ฝู ่ายพระยา
ชาลวันเหน็ เจ้าไกรทองจบั เมียไว้โกรธเปน็ กำลังตรงเข้ารบกับเจา้ ไกรทองตัวต่อตวั นางวิมาลากห็ นไี ปไดร้ บกนั อยู่
พักหนง่ึ พระยาชาลวันสนิ้ กำลังเจ้าโกรทองจับได้เอาตัวมัดไว้แล้วเจ้าไกรทองจงึ นึกว่าพระยาชาลวนั นแ้ี ปลงเปน็
มนุษย์ได้พรอยจะลักนางตะเภาทองมาเลีย้ งไวเ้ ปน็ เมียตอกกระมังทเี่ มืองพจิ ติ รจึงคน้ หาศพนางตะเภาทองไม่ได้
คดิ แล้วจึงเท่ียวกันไปในถ้ำกพ็ บนางตะเภาทอง แตน่ างนน้ั ตั้งแตเ่ ป็นเมียจระเขร้ างควานก็เขา้ สงิ กลายเปน็ ผีดิบ
พดู กบั มนษุ ย์ไม่ได้ได้ แต่ใช้ไปบอกเจ้าไกรทองจึงพานางตะเภาทองขึน้ ขพี่ ระยาชาลวันมาส่งต่อเจ้าเมืองกรมการ
เมืองพิจติ รเศรษฐีผบู้ ดิ าเห็นนางตะเภาทองกลายเป็นใบรทู้ ี่จะแก้ไขประการใดจึงออ้ นวอนเจ้าไกรทองขอใหช้ ว่ ย

แก้ไขใหด้ ้วยเจา้ ไกรทองบอกว่าทน่ี างเป็นโบนน้ั เพราะรางความของพระยาชาสวันเข้าทบั ต่อพระยาชาลวนั ตาย
เมื่อใดจึงจะหายเจา้ เมืองพจิ ิตรวา่ จระเขช้ าลวันตัวน้ีมันกนิ ผ้คู นเสยี หนกั กวา่ หนักแล้วจะเอามันไวท้ ำไมจึงส่ังให้
พวกชาวเมอื งฆ่าพระยาขาลวันเสีย แตพ่ วกชาวเมอื งไปทำอยา่ งไร ๆ พระยาชาสวันกไ็ ม่ตายดว้ ยอำนาจเขีย้ ว
แก้วรกั ษาตัวอยู่ต้องอ้อนวอนใหเ้ จ้าไกรทองช่วยบอกอบุ ายท่ีจะฆ่าพระยาชาสวันเจา้ ไกรทองให้เอาหอกละตะ
โลหะไปแทงพระยาชาลวันจึงคายนางตะเภาทองก็หายให้กลบั เป็นปรกตติ ้ังแต่กอ่ นเศรษฐีจงึ ปฤกษากับภรรยา
วา่ เด๋ียวนเี้ จ้าไกรทองก็ทำการสำเรจ็ ดังสัญญาจะต้องยกนางตะเภาแกว้ แลแบ่งสมบตั ิใหเ้ ขาแลว้ เจ้าไกรทองนีม้ ี
ฤทธ์เิ ดชมากคงจะได้มียศศักดิ์ต่อไปทไ่ี ด้ไว้เป็นลกู เขยกด็ ีหนักหนาและนางตะเภาทองนัน้ เขาก็ได้พามาท้ังได้
ชว่ ยแก้ไขใหห้ ายเป็นใบค้ วรจะยกใหเ้ ขาเสียอีกคนหนึ่งจะได้ผูกพนั เจ้าไกรทองไว้ให้มัน่ คงคิดกนั ดังน้ีแล้วจงึ ยก
นางตะเภาทองกับนางตะเภาแก้วใหเ้ จา้ ไกรทองทัง้ ๒ คนเจ้าไกรทองก็ได้ครองสมบตั กิ ับนางทง้ั ๒ อยูท่ ีบ่ ้าน
เศรษฐี แต่น้นั มา

อยูม่ าเจา้ ไกรทองนึกขึน้ ถงึ นางวิมาลาเมียพระยาชาลวนั ซึ่งได้ไปเห็นทใี่ นถำ้ จระเข้คิดรักว่ารูปรา่ ง
สะสวยหนักหนานางก็เปน็ มา่ ยอยจู่ ะลองลงไปเกี้ยวพานถา้ ปรากฏวา่ ตวั ปราบพระยาชาลวนั แลว้ เลยไดเ้ มยี ดว้ ย
กจ็ ะมีช่ือเสยี งในพวกนักเลงเจ้าชู้คิดดงั นแี้ ลว้ จึงอุบายลวงนางตะเภาทองตะเภาแกว้ ว่าตงั้ แต่ปราบพระยาชาล
วันแลว้ ยังไมไ่ ด้ไปสนองคุณพระครูฯ ผเู้ ปน็ อาจารยเ์ ลยจะขอลาไปปฏิบัติบูชาครูสกั คราวหนงึ่ นางทัง้ ๒ พาชื่อก็
ยอมให้ไปเจ้าไกรทองตระเตรียมตัวออกจากบ้านมาพอถึงที่เปลี่ยวก็รา่ ยมนต์จุดเทยี นระเบิดแล้วประดาน้ำลงไป
ยังจระเข้พวกจระเขเ้ หน็ พากันกลวั รีบหลบหนไี ปฝ่ายนางวิมาลาตัง้ แต่พระยาขาลวนั ตายก็เฝ้า แต่โศกเศร้าอาโล
ยถงึ ตวั อยู่ในห้องวนั นั้นได้ยินเสยี งพวกจระเข้อ้ืออึงนางออกไปดูก็พอพบเจา้ ไกรทอง ๆ ก็เก้ียวพานนางจงึ หนี
เขา้ หอ้ งปิดประตูลัน่ ดานเสยี เจา้ ไกรทองจะเรยี กเท่าไรกไ็ มเ่ ปิดรบั เจ้าไกรทองร่ายมนต์สะเดาะดานเปิดประตู
เขา้ ไปได้นางก็จนอยู่ในห้องนั้นเจา้ ไกรทองเก้ียวพานสญั ญาว่าจะอยเู่ ป็นคู่ครองแลว้ เปา่ มนต์เทพนจานนางวิ
มาลาถกู เสน่ห์กก็ ลับใจยนิ ยอมเปน็ เมียอยู่กับเจ้าไกรทองท่ใี นต่อมาเร่ืองต้นมาตอ่ ตอนท่ีทรงพระราชนิพนธ์บท
ละครตรงน้ีอนงึ่ มีคำเล่ากนั มาวา่ เหตทุ พี่ ระบาทสมเดจ็ ฯ พระพุทธเลศิ หลา้ นภาลยจะทรงพระราชนพิ นธบ์ ท
ละครเรือ่ งไกรทองนัน้ เกดิ แต่สนุ ทรภกู่ ลา่ ววา่ ทเี่ จ้านายจะทรงแตง่ กลอนใหเ้ ปน็ จำนวนชาวตลาดเหมือนสุนทร
ภู่แตง่ นนั้ ไม่ไดจ้ งึ ทรงพระราชนพิ นธเ์ รอื งไกรทองใหเ้ ห็นว่าแตง่ ไดเ้ พราะฉน้นั ในบทละครเรอ่ื งไกรทองจงึ เปน็
อย่างปากชาวตลาดตลอดทั้งเร่ืองกล่าวกนั มาดังนี้

ตอนที่ 1 นางวิมาลาตามไกรทองมาจากถ้ำ

๏ เมื่อน้ัน โฉมเจ้าไกรทองพงศา
สมสู่อยู่ดว้ ยวิมาลา สำราญบานใจ
ลืมสงั เกตเวทมนต์ที่ร่ำเรยี น แต่เวยี นนอนนัง่ เจบ็ หลงั ไหล่
ลมื สองภรรยาแลข้าไท อ่ิมไปดว้ ยทิพโอชา
รว่ มภริ มย์ชมรศสาวศรี กมุ ภีลผ์ ิดอย่างตา่ งภาษา
อยเู่ ย็นเปนศุขทกุ เวลา ถึงไดเ้ ปนเจ้าพระยาก็ไมป่ าน
ฯ ๖ คำ ฯ

ปนี ตลง่ิ

๏ วนั เอยวันหนงึ่ ใหค้ ิดคำนึงถึงบา้ น
แต่กมู าอยู่กช็ ้านาน สกั ก่ีวนั วารไม่แจ้งใจ
ด้วยคหุ าสวา่ งอยู่อยา่ งนนั้ จะสำคญั วนั คนื ก็ไม่ได้
แตค่ ดิ คเนนึกตรึกไตร เหน็ จะได้สกั เจ็ดวันมา
ปานนีน้ อ้ งสองคนจะบน่ ถึง วนั นจี้ ึงสำลักนักหนา
ตวั กหู ลงอยู่ดว้ ยกมุ ภา จะเสอ่ื มเสียวชิ าทเี่ รยี นรู้
อยา่ เลยจะชวนนางขน้ึ ไป เลี้ยงเปนเมยี ไวจ้ ะดีอยู่
ให้คืนฦๅชื่อเราวา่ เจา้ ชู้ จะมีผูส้ รรเสรญิ สบื ไป
ฯ ๘ คำ ฯ

รา่ ย

๏ คิดพลางทางเรียกวิมาลา เข้ามาแล้วแจง้ เถลงไข
พี่รกั นางพ่างเพียงจะกลนื ไว้ หมายจะไม่จากกันคุง้ วันตาย
แต่จนใจทีจ่ ะอยู่ในคูหา เวทมนต์เรียนมาจะเสื่อมหาย
จำเปนจำไปใจเสียดาย ไมเ่ คยขาดคลาศคลายสักเวลา
ขอเชญิ ดวงใจไปดว้ ยพ่ี เปนทส่ี นทิ เสนหา
พจ่ี ะเล้ยี งเจา้ เปนภรรยา แก้วตาอยา่ ละหอ้ ยน้อยใจ

ฯ ๖ คำ ฯ

๏ เมื่อนนั้ วิมาลานารีศรใี ส
ไดฟ้ งั ค่ังแคน้ ขัดใจ จึงตอบคำไปด้วยโกรธา
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ แตเ่ อยแต่เดิม ช่างแต้มเตมิ ตอ่ ตดิ ประดษิ ฐว่า
ล้วนจะรกั จะใคร่ใหส้ ัญญา มิสับปลบั กับขา้ ฤๅหม่อมไกร
สารพดั พูดคลอ่ งเหมือนล่องน้ำ จะมีจรงิ สักคำกห็ าไม่
ลมื แล้วฤๅขาท่ีว่าไว้ จะอยดู่ ้วยน้องได้ในถ้ำทอง
ถอ้ ยยำคำม่นั เจา้ พาที มิให้อายกมุ ภีล์สน้ิ ทัง้ ผอง
ครน้ั สมใจไดช้ ิมล้ิมลอง จะทิ้งน้องเสียได้ไมเ่ อน็ ดู
มิหนำซำ้ จะพาเอาข้นึ ไป จะใหอ้ ัปยศอดสู
จะมาลอ่ ลวงเลน่ เหมือนเชน่ ชู้ สดุ รู้ทนี่ ้องจะตามไป
ฯ ๘ คำ ฯ

โอ้โลม

๏ เจา้ เอยเจา้ พี่ ไมพ่ อทจี่ ะพะวงสงไสย
ใช่จะกล่าวแกลง้ แสรง้ ใส่ใคล้ สิง่ ไรมิจรงิ ไมเ่ จรจา
พีเ่ ปนมนุษย์สดุ วิไสย จะอย่ใู นนทีคหู า
น่ีมาได้ดว้ ยฤทธิวทิ ยา แมน้ ประมาทไมช่ า้ จะบรรไลย
ถ้าอยู่ได้ไม่ร้างหา่ งห้อง จริงจรงิ นะนอ้ งอยา่ สงไสย
จะลดเลี้ยวเบยี้ วบดิ ตะกูดไป เหมือนเจ้าไมเ่ มตตาปรานี
นอ้ ยฤๅรักเจา้ สักเท่าพ้อม ยงั ไมย่ อมพรอ้ มใจไปด้วยพี่
จะเฝ้าวอนงอนงอ้ ไปไยมี ค่อยอยูจ่ งดพี ี่ขอลา
ฯ ๘ คำ ฯ

๏ สดุ เอยสดุ ใจ นอ้ งไม่เบยี่ งบิดประดิษฐ์ว่า
เจา้ อย่าพะวงสงกา ตวั ขา้ ไดบ้ อกแต่เดมิ ที

ว่าฝงู กมุ ภาสิน้ ทงั้ ผอง อยใู่ นถ้ำทองเกษมศรี
เดชะดว้ ยฤทธิ์แกว้ มณี กุมภีล์จงึ เปนมนุษย์ไป
มธี ุระจะออกไปนอกถำ้ ถงึ น้ำกลบั เพศตามวิไสย
นี่และเปนความจนใจ ไปไดฤ้ ๅจะไม่ไปตาม
ขา้ ก็ไดบ้ อกแล้วแตห่ นหลัง เจา้ กไ็ มห่ ยุดยั้งฟังหา้ ม
กน่ แตเ่ ฝ้าเย้ายวนลวนลาม มนั เปนความงามหนา้ แล้วคราน้ี
เมือ่ ผิดอยา่ งตา่ งชาตติ ่างวไิ สย จะอยู่ดว้ ยกันได้ก็ใชท่ ี่
ไม่ชา้ ไมพ่ ลันกี่วันมี จะมาหนนี ้องไปให้ได้อาย
ฯ ๑๐ คำ ฯ

โอ้โลมนอก

๏ น้องเอยน้องรัก เจา้ อย่าพกั ก้าวเฉียงเบ่ียงบา่ ย

เหน็ แล้ววา่ สมคั รรักพีช่ าย จงึ อุบายบดิ เบอื นเชือนแช

นอ้ ยฤๅนน่ั ช้นั เชงิ มดิ ชดิ ปอ้ งปิดมดิ เม้นไมเ่ ห็นแผล

แสนงอนอ่อนคอทำท้อแท้ เรรวนปรวนแปรไมป่ รองดอง

ถา้ เจ้าจะเอออวยไปด้วยพ่ี จะเสยี ทีไมถ่ นดั ขัดข้อง

เสมอื นหนึ่งรักพ่เี สยี ดายน้อง ถ้ำทองเปนศุขสนุกสบาย

ด้วยกมุ ภลี ห์ นมุ่ หนมุ่ ประชมุ พร้อม บริวารแวดลอ้ มเหลอื หลาย

แต่ล้วนรปู นมิ ิตรบดิ เบอื นกาย จึงเสยี ดายเตม็ ทีอยู่มิไป

ฯ ๘ คำ ฯ

๏ นำ้ เอยน้ำคำ เจ็บอกปิ้มปำ้ น้ำตาไหล
แมน้ มิวา่ บ้างเลยจะเคยใจ นางจงึ ตอบคำไปด้วยโกรธา
ฯ ๒ คำ ฯ

๏ เจ้าเอยเจ้าไกรทอง ขอโทษเถิดใชน่ ้องจะแกล้งวา่
เจา้ อสุ ่าหป์ ระดานำ้ ดำลงมา คน้ ควา้ หาน้องทีห่ อ้ งใน
เจ้าก็จดุ ธูปเทียนเวยี นส่องท่วั หมอ่ มผวั จะงมมาก็หาไม่
กย็ ่อมเห็นย่อมรู้อยแู่ ก่ใจ ท่ีในชว่ั ดวี ิมาลา

ไมเ่ หน็ ฤๅหนุม่ หนุ่มในห้องน้อง มันออกซ้องเสียนักอย่าพกั ว่า
ชว่ั จริงเจา้ เอ๋ยชาตกิ ุมภา ใครเข้ามาก็พลอยพุดสะรุด
ถงึ เจ้ากเ็ ปนคนไม่พ้นชัว่ มาเกลือกกลั้วสตั รีไม่บรสิ ุทธิ์
เสยี ชาตญิ าตวิ งศพ์ งศม์ นุษย์ เปนบุรุษโหดไร้นำ้ ใจพาล
มางงงวยด้วยหญงิ แพศยา จนหนา้ ตาหมองคล้ำดำดา้ น
เจ้าเปนคนมนตเ์ วทเชยี่ วชาญ วชิ าการมเิ ส่อื มก็จำคลาย

ตอนท่ี ๒ ไกรทองตามนางวิมาลากลับไปถำ้

๏ เมื่อนนั้ โฉมเจ้าไกรทองหมองศรี

ครน้ั นางวมิ าลานารี กลายเปนภมุ ภีล์กลบั ไป

ทง้ั เสียดายทงั้ รักเปนหนักหนา คิดคดิ ขึ้นมานำ้ ตาไหล

ใหล้ ะห้อยละเห่ยี เสยี น้ำใจ เหมอื นบา้ ใบ้ไมเ่ ปนสมประดี

ภรรยามาเตือนให้ไปบ้าน ยงิ่ เดอื ดดาลดุดนั หันหน้าหนี

ชะนางตวั ขยันขันส้นิ ที ช่างชวนกนั ดา่ ตวี มิ าลา

เหมอื นแกล้งตีปลาน่าไซ เอออะไรมาคดิ ฤษยา

หวงแหนแสนรา้ ยรามา จะปดิ ประตูค้าแต่ขา้ งเดยี ว

เมื่อก้ีพ่มี ิห้ามนางกุมภา ทีไ่ หนจะคะระนาคาเขย้ี ว

ทงั้ บา่ วไพรไ่ มช่ ่วั ตวั เปนเกลียว น่ีหากคดิ นดิ เดียวดอกกระมงั

วา่ พลางทางเดินออกจากสวน หุนหันปัน่ ปว่ นคลุ้มคลง่ั

เมียงามตามไปไม่อนิ ัง มายังบา้ นพลนั ทันใด

ฯ ๑๒ คำ ฯ เพลง

๏ ครน้ั ถึงจงึ ขน้ึ บนเคหา จะอาบนำ้ ผลัดผา้ กห็ าไม่
โมโหฮึดฮัดขัดใจ เดินตรงเขา้ ไปในท่นี อน

ฯ ๒ คำ ฯ เสมอ

ชา้

๏ ทมุ่ ทอดตัวตนลงบนเตียง เอนเอยี งแอบองิ พงิ หมอน

คิดถึงวิมาลายิ่งอาวรณ์ ทกุ ขร์ ้อนร่ำไรไปมา
ใหผ้ ดุ ลุกผุดนัง่ คล่งั เคล้ิมจติ ร สำคญั คิดว่าอยู่ในคหู า

งวยงงหลงเรียกวมิ าลา ข้ึนมาน่งั นดี่ ้วยพี่ชาย
สพั ยอกหยอกยุดฉุดหมอนข้าง นึกวา่ นางพลางพลอดกอดกา่ ย
ประคองข้ึนอุ้มแอบเปนแยบคาย แยม้ ยิ้มพร้ิมพรายสบายใจ

นงั่ พนิ จิ พิศดูรวู้ า่ หมอน ก็กลับกลง้ิ นิง่ นอนถอนใจใหญ่
เอาผ้าห่มคล่ีคลมุ ตัวไว้ เหมือนปว่ ยเจ็บจบั ไข้ครวญคราง
ได้ยินเสียงแมวไล่ตะครบุ หนู ชะเง้อชะแงแ้ ลดูตามน่าตา่ ง
เหลอื บแลเห็นเงาเสาหอกลาง นึกวา่ นางวิมาลายาใจ
ฯ ๑๐ คำ ฯ

รา่ ย

๏ จงึ ลุกจากเตียงเมยี งออกมา แยม้ ย้มิ พยกั หน้าแล้วปราไส
พูดพลางทางหลงลบู ไล้ กอดเสาเข้าไว้ทั้งสองมอื
คร้นั รูว้ ่ามิใชก่ ็ได้คดิ เอะ๊ ผดิ แล้วเราเสาดอกฤๅ

ทำแก้ขวยฉวยผา้ มากระพือ แลดขู อื่ ว่าจะผูกคอตาย
เหน็ เมียมาฉดุ ชงิ ย่ิงข้งึ โกรธ แกล้งโขยดยกตีนข้นึ ปนี ป่าย

เคืองขัดวัดเหวี่ยงวุ่นวาย เดินชายเชือนออกมานอกชาน
แวว่ เสยี งไก่ขันสำคัญวา่ วิมาลามาเรียกก็ร้องขาน
แลหาแห่งใดไมพ่ บพาน ง่นุ ง่านอยู่คนเดยี วเท่ยี วมอง
ฯ ๘ คำ ฯ เพลง

๏ เม่ือนน้ั นวลนางภรรยาทง้ั สอง
เหน็ เจ้าไกรวปิ ริตผดิ ทำนอง คอ่ ยย่องตามมาแล้วว่าไป
ฯ ๒ คำ ฯ

เยย้

๏ ชิชะหมอ่ มผัวตัวขยนั เปนไรนน่ั กริ ิยาเหมือนบา้ ใบ้

เมอื่ กี้กอดเสาเขา้ ทำไม พดู อะไรเลื่อนเปื้อนเหมือนลเมอ
แลว้ ฉวยผ้ามาจะผูกคอตาย ทำตะเกียกตะกายเก้อเก้อ

ไมอ่ ดสูผคู้ นบ่นเพ้อ คล่ังไคล้ไหลเล่อลมื ตน
อย่าสงไสยไม่ผิดปากว่า จะเปนบา้ เทีย่ วเดินกลางถนน
เสียแรงเรอื งฤทธเิ ดชเวทมนต์ ฝูงคนเขาจะกลุ้มรมุ ล้อ
ฯ ๖ คำ ฯ

(บทจำอวดแทรก)
๏ ครั้นถึงจงึ พังพาบกราบไหว้ เอาอ้อยขวั้นมาให้หา้ หกข้อ
(บทนาง)
จงออกไปวดั วาหาท่านขรวั รักษาตวั รดน้ำมนต์เสยี สกั หม้อ

จบั มงคลใส่สวมกรวมคอ แต่พอส่างสระปะทะปะทงั
(บทจำอวดแทรก)

ลองกนิ ดสู ักทแี ม้นมิพอ จะตอ้ งเลน่ มะละกอกับแกงฟัก
(บทนาง)

ฤๅไปอย่สู ู่สมนางจรเข้ ถูกเสนห่ ย์ าแฝดของเขาขลงั
นา่ จะเปนเชน่ นน้ั ดอกกระมัง ฤๅกลัดกลุ้มคลุ้มคลัง่ ปะรงั ควาน

(บทจำอวดแทรก)
ฤๅลงไปในทอ้ งคลองเล่นจ้องเต ใหเ้ มยี จรเข้ขนึ้ ขห่ี ลงั

(บทนาง)
ชรอยผที อ้ งเลวในเหวถำ้ เขา้ ประจำผวั ขา้ มาถึงบ้าน
จะเสียผีพลีบัดปัดกะบาน กวาดเขา้ เปลือกเข้าสารส่งไป

(บทจำอวดแทรก)
ชรอยผพี ระประแดงแขวงปากน้ำ เข้าประจำเจ้าประคุณจงึ งุ่นง่าน

(บทนาง)
ว่าพลางหัวเราะเยาะเยย้ ยงั หาเคยพบเหน็ เชน่ น้ีไม่
เอามือตีอกทำตกใจ ยัว่ เย้าเจา้ ไกรไปมา

(บทจำอวด)
แกงหมูปูทเลเทเสยี สิน้ มางมกนิ กบเขยี ดไมเ่ กลียดฤๅ
ชา่ งไมอ่ ายพวกลาวชาวอตั ปือ ตบมือหัวเราะเฮฮ