หม่อมครูต่วน

ศุ ภ ลั ก ษ ณ์ ภั ท ร น า วิ ก

หม่อมครูต่วน

หม่อมหลวงต่วนศรี เป็นสายที่มีความสามารถสูงในเชิงละคร
มาตั้งแต่สมเด็จพระสัมพันธวงศ์เธอ

เจ้าฟ้ากรมหลวงพิทักษมนตรี ผู้เป็นต้นราชสกุลนี้

จัดทำโดย นางสาวธัญญาภรณ์ ศรีวงษ์.6/12 เลขที่43

ตอนที่ 1

ประวัติ

นางศุภลักษณ์ ภัทรนาวิก ชื่อเดิม ต่วน เกิดวันพฤหัสบดีขึ้น
๑ ค่ำเดือน ๘ ปีมะแม ตรงกับวันที่ ๕ กรกฏาคม พ.ศ. ๒๔๖๒ ณ
บ้านเหนือ วัดทองธรรมชาติ อำเภอคลองสาน ฝั่ งธนบุรี บิดาชื่อ
นายกลั่น ภัทรนาวิก ซึ่งเป็นบุตรพระยา ภักดีภัทรากร (จ๋อง ภัทร

นาวิก) มารดาชื่อลำไย เป็นชาวพระนครศรีอยุธยา



นางศุภลักษณ์ ภัทรนาวิก มีพี่น้องร่วมบิดา มารดา ๕ คน หม่อมครู
ต่วนมีความสนใจในด้านละครและเข้ารับการฝึกหัดตั้งแต่อายุ ๙ ขวบ
ฝึกหัดเป็นตัวนางโดยรับการฝึกหัดจากหม่อมวัน มารดาของพระยาว
ชิตชลธาร (ม.ล. เวศน์ กุญชร) หม่อมครูต่วน มีความพยายามในการ
ฝึกฝนจนสามารถแสดงเป็นตัวนางได้อย่างดี และเป็นที่เมตตาปราณี

ของท่านเจ้าพระยาเทเวศน์ วงศ์วิวัฒน์มาก ต่อมาเมื่ออายุ ๑๖ ปี
ก็ได้เป็นหม่อมของท่านเจ้าพระยาเทเวศน์ วงศ์วิวัฒน์

ตอนที่ 2

ผลงาน

หม่อมต่วนรับบทบาทเป็นตัวนางเอกหลายเรื่อง เคยแสดงถวายหน้า
พระที่นั่ง พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้รับการฝึกหัด
ให้แสดงละครดึกดำบรรพ์ ของสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์ เธอเจ้าฟ้ ากรม

พระยานริศรานุวัตติวงศ์



หม่อมต่วนมีความเชี่ยวชาญในบทบาทตัวนางเป็นอย่างดีเยี่ยมเคย
แสดงมาแล้วแทบทุบทบาท ในสมัยรัชกาลที่ ๗ ได้มีการจัดตั้งกอง
มหรสพ ก็ได้รับมอบหน้าที่เป็นผู้ฝึกหัดละครดึกดำบรรพ์ตัวนาง เมื่อมี
การยุบกระทรวงวัง ก็ออกจากราชการ แต่เมื่อมีการจัดตั้งโรงเรียน
นาฏดุริยางคศาสตร์ (วิทยาลัยนาฏศิลป์ในปัจจุบัน) กรมศิลปากร
หม่อมต่วนก็ได้ถูกเชิญให้เข้ามารับราชการครู ตั้งแต่ พ.ศ.๒๔๗๘ ได้
รับความเคารพรักจากบรรดาศิษย์มากมาย จนได้รับการยกย่องด้วย

ความนับถือว่า “หม่อมครูต่วน”

ตอนที่ 3

ผลงาน



ขณะที่อยู่คณะละคร วังบ้านหม้อท่านได้รับบทนางเอกประจำโรง
ได้แสดงเป็นนางสีดา แสดงหน้าพระที่นั่งถวายพระบาทสมเด็จ
พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเมื่อถึงเจ้าพระยาเทเวศร์ร่วมกับสมเด็จเจ้า
ฟ้า กรมพระยานริศรานุวัดติวงษ์สร้างและฝึกหัดละครดึกดำบรรพ์ ณ
วั ง บ้ า น ห ม้ อ ท่ า น ไ ด้ รั บ ก า ร ฝึ ก หั ด แ ล ะ แ ส ด ง บ ท ล ะ ค ร ดึ ก ดำ บ ร ร พ์ นั้ น
ด้วยท่านเป็นผู้ที่มีความจำดีเป็นเลิศสามารถจำบทและคำร้องเจรจาทุก
ตัวทุกเรื่องในละครดึกดำบรรพ์ได้แม่นยำ โดยไม่ต้องดูหนังสือท่าน
สามารถชี้แจงข้อผิดพลาดและคำตกหล่นหรือเกินมาได้โดยไม่ต้องดู
ตำราและเคยรับบทเป็นนางยุบล(นางค่อม)ในเรื่องอิเหนาตอนตัก
ดอกไม้ฉายกริชเป็นตัวนางศุกลักษณ์ในเรื่องอุณรุท ท่านมีศิษย์เอก
หลายท่านอาทิ เช่น นายช่วง สีดา (พระยาอินทราภิบาล) โขนสมัคร

ในรัชกาลที่6 นางสาวจำเรียง พุ ทธประดับ
และศิษย์ในกรมศิลปากร