01 November - Report latest infographic 75%

Achterzijde boek
OVER ONS

BEKNOPTE BESCHRIJVING ONDERZOEK

Het verloren potentieel in kaart brengen
N.t.b.

1 Denk aan het milieu voor u dit document afdrukt.

Coverpage boek

DE HAALBAARHEID VAN BIO-BASED BOUWEN

EEN WAKE-UP CALL VOOR DE NEDERLANDSE BOUWINDUSTRIE

Denk aan het milieu voor u dit document afdrukt. 2

1 Algemeen

1.1 Colofon

OPDRACHTGEVER ECO+BOUW
Berg en dalseweg 295
Onderneming: 6522CH
Straat: Nijmegen
Postcode: +24 – 760 01 40
Plaats: www.ecoplus-bouw.nl
Telefoon:
Website:

Naam: Patrick Schreven

Functie: Begeleider & Adviseur

Mobiel: +316 – 52 08 11 01
E-mail: [email protected]

OPLEIDING Hogeschool Arnhem & Nijmegen
ruitenberglaan 26
Onderwijsinstelling: 6826CC
Straat: Arnhem
Postcode: +24 353 05 00
Plaats: www.han.nl
Telefoon:
Website:

BEGELEIDERS

Naam: Hanneke Spoorenberg

Functie: Eerste begeleider

Mobiel: +316 – 55 20 63 21
E-mail: [email protected]

Naam: Jaap Rikken

Functie: Tweede begeleider

Mobiel: +316 – 55 20 87 50
E-mail: [email protected]

AFSTUDEERDERS Brian van Capelle
Bouwkunde
Naam: +316 – 81 46 26 91
Opleiding: [email protected]
Mobiel:
E-mail:

Naam: Martijn van Voorbergen
Opleiding: Bouwkunde
Mobiel: +316-48 89 86 92
E-mail: [email protected]

3 Denk aan het milieu voor u dit document afdrukt.

Denk aan het milieu voor u dit document afdrukt. 4

1.2 Summary

5 Denk aan het milieu voor u dit document afdrukt.

1.3 Samenvatting

Denk aan het milieu voor u dit document afdrukt. 6

1.4 Voorwoord

7 Denk aan het milieu voor u dit document afdrukt.

1.5 Inhoudsopgave P

H Onderdeel 50
1 ALGEMEEN 50
50
1.1 Colofon 50
1.2 Sumarry 50
1.3 Samenvatting 50
1.4 Voorwoord 50
1.5 Inhoudsopgave 50
50
2 INLEIDING 50
2.1 Aanleiding 50
2.2 Probleemstelling 50
2.3 Doelstelling 50
2.4 Resultaat 50
50
3 THEORETISCH KADER 50
3.1 Huidige markt 50
3.2 Circulaire economie 50
3.3 Bio-based bouwen 50
3.4 Hoofdvraag 50
3.5 Deelvragen 50
3.6 Afbakening 50
3.7 Hypothese 50
50
4 ONDERZOEKSOPZET 50
4.1 Onderzoeksmethoden 50
4.2 Onderzoeksinstrumenten & dataverzameling 50
50
5 INVENTARISATIE 50
5.1 Gemiddelde traditionele woning 50
5.2 Modelwoning 50
5.3 Gemiddelde bio-based woning 50
5.4 Alternatieven bio-based woning 50
5.5 Verhouding modelwoningen 50
50
6 GRONDSTOFFENSTUDIE
6.1 Gestelde Eisen 8
6.2 Niet beschouwde grondstoffen
6.3 Beschouwde grondstoffen

7 PRODUCTIESTUDIE
7.1 Bepaling Productiecapaciteit
7.2 Opschaling grondstofproductie
7.3 Productiecapaciteit grondstoffen

8 OPTIMALISATIE
8.1 N.T.B.
8.2 N.T.B.
8.3 N.T.B.

9 AFRONDING
9.1 Conclusie
9.2 Vervolgonderzoeken
9.3 Discussie
BIJLAGEN

Denk aan het milieu voor u dit document afdrukt.

2 Inleiding

2.1 Aanleiding 2.2 Probleemstelling

Voor een lange tijd is beweerd dat de elektrische auto’s Doordat er nog weinig onderzoek uitgevoerd is naar
de markt van de toekomst zou zijn. In de jaren 90 het gebruik van bio-based materialen, is het lastig
zijn de eerste concepten van elektrische voortuigen te bepalen welke rol dit in de toekomst zal kunnen
ontwikkeld (Marc Dijk & Masaru Yarime, 2010), maar spelen in de bouwindustrie. De bijbehorende vraag is
was het nog geen haalbaar fenomeen. Tegenwoordig of er genoeg natuurlijke grondstoffen zijn en blijven,
is er veel onderzoek en innovatie op het gebied van om aan de steeds groter wordende vraag aan bio-
elektrisch rijden, en begint de droom vanuit de jaren 90 based bouwmaterialen te voldoen. In het kader van
realiteit te worden op globaal niveau. (Bloomberg New dit onderzoek zal bekeken worden wat de toekomst is
Energy Finance, 2016) van bio-based materialisering in de bouw.
Zowel overheden als het bedrijfsleven zien de
potentie van elektrisch rijden. De europese unie is 2.3 Doelstelling
zelfs regelgeving aan het doorvoeren die de productie
van diesel en benzine motoren afschaft vanaf 2040. Het doel van dit onderzoek is om te kijken naar de
Hierdoor heeft elektrisch rijden een duidelijke plaats haalbaarheid van bio-based materialen in de bouw.
heeft gekregen in het toekomstbeeld van de EU. Door toepassing van diverse onderzoeksmethoden
(Europese commissie, 2009) kan in kaart gebracht worden welke bio-based
Toch neemt deze toenemende vraag naar elektrische materialen er zijn en wat de eigenschappen en
voertuigen een probleem met zich mee; de grondstoffen kenmerken hiervan zijn. Op basis hiervan kan er
benodigd voor de productie raken sneller uitgeput. uitspraak gedaan worden over de potentie van de
Het voornaamste bestandsdelen van de batterij in de toepassing van deze materialen.
voertuigen zijn cobalt en lithium. Hoewel er op de
korte termijn nog voldoende geleverd kan worden, 2.4 Resultaat
zal in de toekomst een groot tekort kunnen ontstaan.
(Bloomberg New Energy Finance, 2016) Om te beantwoorden of bio-based bouwen echt
Voor de bouwindustrie lijkt een vergelijkbare een haalbaar principe is, brengen we de potentiële
trend in beeld te komen. De vraag naar bio-based productie van bio-based grondstoffen in kaart.
bouwmaterialen neemt steeds meer toe, en ook hier We kijken eerst naar de gebruikte materialen voor
begint de overheid en het bedrijfsleven interesse in zowel de traditionele bouw als bio-based bouwen.
te tonen. (Zeton, 2012) Ook bij deze ontwikkeling Er zal een vergelijk gemaakt worden tussen beide
heeft de europese unie haar positie kenbaar gemaakt. bouwmethoden om de voordelen en nadelen van
Door middel van beleidsmaatregelen zal het gebruik bio-based bouwen in kaart te brengen.
van groene grondstoffen in de bouw gestimuleerd Als volgt zullen alle mogelijke alternatieve materialen
worden. (European Renewable Resources & Materials voor de bio-based materialen in kaart gebracht worden.
Association, 2002) Ook zal worden beschouwd hoeveel grondstoffen er
De problemen die zich voordoen bij elektrisch rijden, nodig zijn om deze grondstoffen te produceren.
zijn inspiratie geweest bij de formulering van deze Op het moment dat deze gegevens bekend zijn, zal
afstudeeropdracht. Het is nu de vraag of de trend er worden gekeken naar de grondstoffen waaruit de
die zich bij elektrische auto’s voor heeft gedaan, ook geïnventariseerde materialen bestaan. Als dit bekend
daadwerkelijk voor zal gaan doen bij bio-based bouwen. is kan bepaald worden welke grondstoffen het beste
deze vraag zal middels deze rapportage beantwoord toegepast kunnen worden in de bouw. Op basis
worden. hiervan kunnen conclusies gevormd worden over de
haalbaarheid van bio-based bouwen.
Deze rapportage is het resultaat van het onderzoek,
waarbij de bijlagen verdiepende en onderbouwende
informatie bieden.

9 Denk aan het milieu voor u dit document afdrukt.

3 Theoretisch kader

3.1 Huidige markt

Nederland kent sinds 150 jaar een lineaire economie, oppositie, waarbij voornamelijk de uitputing van
dat wil zeggen dat onze economie gebaseerd is op grondstoffen wordt aangekaart. In de afgelopen veertig
grondstoffen delven en oogsten. Van deze grondstof jaar is het grondstofgebruik mondiaal verdubbeld. De
wordt vervolgens een product gemaakt dat aan het groeiende wereldbevolking en de lineaire economie die
eind van zijn levensduur weg wordt gegooid. Dit nu gehandhaafd wordt, brengen de verwachting mee
principe wordt benoemd als het ‘take, make, waste’ dat de exploitatie van grondstoffen nog niet aan zijn
patroon, waarbij de grondstoffen in het product piek zit.
een eenmalige levenscyclus heeft. (Ellen MacArthur Naast uitputting van grondstoffen zal het handhaven
Foundation, 2015) van een lineaire economie diverse problemen met zich
meebrengen: (MVO, 2015)
Met deze reden is een lineaire economie ook sterk • Door schaarste is er een risico van prijsfluctuaties.
afhankelijk van voldoende nieuwe grondstoffen • Er komt een steeds beter beeld naar de
om dit principe in stand te kunnen houden.
Doordat de vraag naar producten toeneemt door meekomende ecologische schade.
consumptiegroei en bevolkingsgroei, komt er een • Er vind kapitaalvernietiging plaats door producten
druk op deze cyclus. Grondstoffen worden tevens
schaarser wat betekent dat een lineaire economie niet weg te gooien terwijl het nog waarde heeft.
voor eeuwig aan de vraag kan blijven voldoen. (The • Door grondstoftekorten is er een onzekerheid van
Hague Centre for Strategic Studies, 2011)
aanbod.
De oppositie van de lineaire economie beweerd Deze problemen steunen de bewering van de oppositie
dat het niet mogelijk is om door eeuwig door te dat de lineaire economie niet eeuwig door kan gaan.
gaan met een lineaire economie; Zelfs niet met een Volgens de oppositie moet een circulaire economie
grote stap in de productie, efficiëntie en recycling gecreërd worden; waarin gebruik wordt gemaakt van
van grondstoffen. De schaarste en uitputting van hernieuwbare grondstoffen in plaats van uitputbare
grondstoffen wordt hiermee alleen uitgesteld en niet grondstoffen.
opgelost. (verbrugge, 2015) (Congres Green Buildings,
2014)

GRONDSTOFGEBRUIKT BLIJFT TOENEMEN

Uit onderzoek is gebleken dat het wereldwijde
grondstofgebruik is verdubbeld in de afgelopen
40 jaar. Er wordt verwacht dat in 2020 82
miljard ton aan grondstoffen gewonnen zal
worden.
Dit betekent dat er wereldwijd jaarlijks meer
dan 10 ton aan grondstoffen per persoon uit de
grond gehaald wordt!
Ook is van de 2,7 miljard ton aan afval
gecreëerd. Slechts 40% van dit afval is
hergebruikt, gerecycled of gecomposteerd.
Grofweg 32% van al dit gecreëerde afval is
afkomstig van de bouw!

FIGUUR 1 - GRONDSTOFFENVERBRUIK MONDIAAL
ELLEN MACARTHUR FOUNDATION, 2013, P.15

Denk aan het milieu voor u dit document afdrukt. 10

2 Theoretisch kader

3.2 Circulaire economie

In het boek “The Circular Economy: A Wealth of Flows” In de technische kringloop moet een product altijd
(Webster, 2015) wordt verklaard dat een circulaire herbruikbaar blijven zodat er geen nieuwe grondstoffen
economie verdere uitputting van grondstoffen nodig zijn. Indien een grondstof uit de technische
voorkomt, het waardeverlies moet minimaliseren en kringloop niet meer toegepast kan worden, moet deze
er geen afval meer wordt geproduceerd. Om dit te grondstof geen schade aan het milieu veroorzaken.
realiseren moeten er zoveel mogelijk herbruikbare In onderstaande afbeelding wordt het ideaalbeeld van
producten en hernieuwbare grondstoffen toegepast de circulaire economie geschematiseerd. het getoonde
worden. model is tevens de basis van dit onderzoek. (loppies,
De circulaire economie berust zich op twee 2015)
kringlopen met een gezamenlijk doel, die beide hun
eigen uitgangspunten hebben. Dit gezamenlijke doel TOEPASSING VAN HET THEORETISCH KADER
is het optimaal gebruik maken van grondstoffen. Het
voorkomen van verdere uitputting van grondstoffen is Voor dit onderzoek wordt de focus gelegd op de
hierbij een belangrijk aspect. biologische kringloop. De technische kringloop
In de biologische kringloop wordt de focus gelegd zal pas beschouwd worden wanneer de biologische
op het gebruik van hergroeibare grondstoffen. deze kringloop niet aan de op dat moment gestelde eisen
grondstoffen worden ook toegepast in de bouw, wat kan voldoen.
uiteindelijk een bio-based materiaal vormt. Het aanbod van grondstoffen uit de europese
Een verschil tussen de biologische en technische unie is leidend in dit onderzoek. De haalbaarheid
kringloop is dat een biologisch materiaal mag verbruikt zal getoetst worden op basis van het maximale
worden aan het eind van de levensduur, en het dus geen potentiële aanbod.
rol meer kan innemen in de circulaire economie. op dit
moment kan een biologische grondstof nog toegepast
worden als biobrandstof of compost.

FIGUUR 2 - THEORETISCH MODEL CIRCULAIRE ECONOMIE
ELLEN MACARTHUR FOUNDATION, 2013, P.24

11 Denk aan het milieu voor u dit document afdrukt.

2 Theoretisch kader

3.3 Bio-based bouwen

Om de biologische kringloop en zijn rol in de bouw EISEN BIO-BASED PRODUCTEN (EN 16575)
beter te begrijpen, is het van belang om bio-based te
definiëren. • Bio-based producten moeten afgeleid zijn
van grondstoffen uit de biomassa.
Zoals de naam al impliceert betekent bio-based “op
biologische basis”. bio-based producten bestaan dan • Grondstoffen van minerale aard zoals
ook gedeeltelijk al dan niet geheel uit biomassa zoals zand,steen en fossielen zijn niet bio-based.
bomen, algen, planten en dieren. Een groot verschil
met traditionele bouwmaterialen, is dat de grondstof die • Onder biomassa vallen hergroeibare
gebruikt wordt voor bio-based materialen gedurende grondstoffen zoals bomen, planten, algen en
zijn groeiperiode CO2 opneemt. Deze CO2 blijft dieren.
opgeslagen in het product. (loppies, 2015)
• De bio-based producten mogen gemaakt
De standaard regelgeving van de EU voor bio-based worden van biomassa die chemische
materialen is de EN 16575, gepubliceerd door het behandeld is of bewerkt.
Europese committee voor standardisatie (2014). Deze
regelgeving stelt diverse eisen eisen aan bio-based • 30% van de grondstoffen voor een biobassed
producten. product moeten uit biomassa komen, voor
dat het bio-based genoemd mag worden.

• Als een bio-based product niet in zijn
geheel van biomassa gemaakt is, moet het
percentage biomassa aangegeven worden.

FIGUUR 3 - MODULAIRE BIO-BASED WONING [M-HOME]
ECO+ BOUW, 2016

Denk aan het milieu voor u dit document afdrukt. 12

2 Theoretisch kader

3.4 Hoofdvraag 3.5 Deelvragen

Het gebruik van bio-based materialen in de bouw INVENTARISATIE
kan mogelijk enkele problemen die traditionele • Hoe is de gemiddelde traditionele woning in
bouwmaterialen met zich meebrengen oplossen.
Momenteel zijn er meerdere onderzoeken uitgevoerd nederland opgebouwd? (lineair)
naar de mogelijkheden die bio-based bouwen • Hoe is de gemiddelde bio-based woning in
biedt. Toch is er onvoldoende onderzoek gepleegd
naar de eigenlijke haalbaarheid, vooral kijkend naar nederland opgebouwd? (circulair)
grondstofgebruik benodigd voor deze bio-based • Welke alternatievematerialen zijn er voor de
materialen.
beschouwde bio-based woning? (circulair)
Dit onderzoek zal een eerste stap zijn om antwoord te • Hoe verhouden traditionele woningen zich
vinden op de vraag of circulair en biobased bouwen
een oplossing kan zijn voor de bouwindustrie. met bio-based woningen, kijkend naar NIBE
milieuclassificaties?
De vraag die in dit onderzoek centraal staat luidt
“Is het mogelijk om de gehele woningmarkt in Nederland GRONDSTOFFENSTUDIE
• Uit welke grondstoffen bestaan alle mogelijke bio-
te voorzien van circulair & bio-based gebouwde
woningen, waarbij alleen materiaal uit landen die onder based materialen?
• Wat is de opbrengst van de benoemde
de europese unie vallen wordt geutiliseerd.”
Om antwoord te kunnen geven op deze hoofdvraag, grondstoffen, kijkend naar landgebruik?
moeten eerst enkele deelvragen beantwoord worden.
de deelvragen zijn opgedeeld in vier categorieën. PRODUCTIESTUDIE
• Welk aandeel van de grondstoffen die gewonnen

wordt in de europese unie, is bestemd voor de
nederlandse bouwindustrie?

OPTIMALISATIE
• Hoe kan het materiaalgebruik van de gemiddelde

bio-based woning geoptimaliseerd worden?

3.6 Afbakening 3.7 Hypothese

Om de haalbaarheid van het onderzoek te verzekeren, Omdat er nog veel onzekerheden zijn over de rol die bio-
worden enkele aspecten buiten beschouwing gelaten: based materialen in de bouw zal innemen, is de volgende
• Alleen landen die behoren tot de Europese Unie hypothese voor dit onderzoek aangenomen.
• Het is mogelijk om volledig bio-based te bouwen,
worden beschouwd als mogelijke leveranciers van
materialen en grondstoffen. mits er consessies gemaakt worden.
• Uitputbare grondstoffen worden buiten Er wordt verwacht dat niet van elk benodigde
beschouwing gelaten, tenzij er geen bio-based grondstof voldoende geproduceerd of aanwezig
grondstof toepasbaar is. is, om de gehele woningmarkt te voorzien. Dit zal
• Er wordt niet gekeken naar de huidige waarschijnlijk betekenen dat de manier van bouwen
woningvoorraad, alleen nieuwbouw. aangepast zal moeten worden om de bio-based
• Alle ontwerpen en wijzigingen hiervan moeten bouwen haalbaar te maken. Denk bijvoorbeeld aan
voldoen aan het bouwbesluit. kleiner wonen als oplossing voor de te grote vraag aan
• Bevestigingsmiddelen worden niet beschouwd. grondstoffen.
• Installaties worden niet beschouwd.
• Interieur wordt niet beschouwd.

13 Denk aan het milieu voor u dit document afdrukt.

4 Onderzoeksopzet

4.1 Onderzoeksmethoden

Omdat bio-based bouwen een vrij nieuw concept is, Kwalitatief onderzoek Kwantitatief onderzoek
is er relatief weinig literatuur beschikbaar. Met deze
reden spreken wij over een exploratief onderzoek. (B. Literatuuronderzoek Exploratief onderzoek
Baarda, 2014)
Het exploratieonderzoek zal in hoofdlijnen Vergelijkend onderzoek Vergelijkend onderzoek Inventarisatieonderzoek
inventariserend zijn wat uiteindelijk de basis vormt
voor een vergelijkend onderzoek. Uiteraard zal het FIGUUR 4 - RELATIESCHEMA ONDERZOEKSMETHODEN
onderzoek gepaard gaan met een literatuurstudie. De EIGEN TABEL
relatie tussen de verschillende onderzoeksmethoden
wordt duidelijk weergegeven in het hiernaast
geplaatste relatieschema

4.2 Onderzoeksinstrumenten & dataverzameling

Met dit onderzoek wordt het toekomstbeeld van Wanneer de vergelijking tussen de twee varianten
bio-based bouwen beschouwd. Door middel afgerond is, zal begonnen worden aan de hoofdfase
van een exploratief onderzoek wordt inzichtelijk van het onderzoek. Op basis van een exploratief
gemaakt welke mogelijkheden bio-based bouwen inventarisatieonderzoek zullen de bio-based
heeft. Het onderzoek bestaat in hoofdlijnen uit woning en de mogelijke alternatieve materialen
een literatuurstudie en inventarisatie. Er zullen geinventariseerd worden. In deze inventarisatie
voornamelijk statistische conclusies getrokken zullen voor elk product en elke grondstof enkele
worden, wat het onderzoek in hoofdvorm dus eigenschappen en kenmerken in kaart gebracht
kwantitatief maakt. worden.
Het onderzoek zal starten met een bepaling van De geselecteerde grondstoffen moeten aan een van
de gemiddelde woning in Nederland. Daarna zal de volgende eisen voldoen:
de materialisering van deze modelwoning in kaart • De grondstof moet in europese unie verbouwd
gebracht worden. Om een vergelijk te maken
tussen de traditionele manier van bouwen en kunnen worden.
bio-based bouwen, zullen er twee varianten van • De grondstof moet uit een afvalstroom komen
deze modelwoning opgezet worden. Tijdens de
inventarisatie van de Bio-based modelwoning, • De afvalstroom moet in de europese unie
zullen ook de mogelijke alternatieven in kaart aanwezig zijn.
gebracht worden ter voorbereiding op de volgende
fase. HOE ZAL DE CONCLUSIE GEVORMD WORDEN
De vergelijking tussen de modelwoningen wordt
gemaakt om aan te tonen wat de huidige stand van Op basis van de hierboven toegelichte
zaken is met betrekking tot bio-based bouwen, met inventarisatie zal bepaald worden hoeveel materiaal
focus op de milieulast van zowel traditioneel als er toepasbaar is in de nederlandse bouwindustrie.
bio-based bouwen. De benodigde gegevens zullen Dit zal het uiteindelijke aanbod zijn waarmee
bepaald worden aan de hand van de databank verder gerekend wordt.
van het Nederlands Instituut voor Bouwbiologie Op basis van deze waarden zal de materialisatie van
en Ecologie, vanaf nu benoemd als NIBE. Deze de bio-based modelwoning aangepast worden, om
databank biedt een uitgebreid overzicht van alle een optimaal materiaalgebruik op te zetten.
milieutechnische gevolgen van diverse producten, Er zal als volgt beschouwd worden of het toepasbare
die als basis dienen voor de vergelijking. aanbod kan voldoen aan de vraag die meekomt met
de optimale bio-based modelwoning. Op basis van
deze informatie kan een conclusie gevormd worden.

Denk aan het milieu voor u dit document afdrukt. 14

3 Onderzoeksopzet

Onderzoeksinstrumenten en dataverzameling aanvullen
wanneer begonnen is aan hoofdstuk 7 - optimalisatie.

Verwijzen naar bijlage onderzoeksmethoden

15 Denk aan het milieu voor u dit document afdrukt.

5 Inventarisatie

5.1 Gemiddelde traditionele woning

Om te bepalen hoe de bio-based woning van de DE GEMIDDELDE RIJTJESWONING
toekomst eruit zal zien, moet eerst in kaart gebracht In een studie van Royal Haskoning DHV (RVO, 2015)
worden hoe de bevolking van Nederland hedendaags is de gemiddelde rijtjeswoning in nederland in kaart
woont. Op basis van deze gegevens kan de gebracht. De hierbij opgestelde modelwoning zal
gemiddelde woning bepaald worden. worden aangenomen als de gemiddelde woning
Om de gemiddelde woning te bepalen, moeten van Nederland. De modelwoning zal in het volgende
eerst verduidelijkt worden welke woningtypen er hoofdstuk nader toegelicht worden. De inventarisatie
zijn. Onderstaand is een overzicht van de mogelijke van de gemiddelde traditionele rijtjeswoning is terug
woningtypen en de daarbij behorende definitie te vinden in bijlage “B2.1 - Inventarisatie traditionele
getoond. (encyclo, 2018) woning”.
Voor de gemiddelde woning wordt aangenomen dat
het meest voorkomende woningtype het nationaal Hoewel dit het gemiddelde van nu is, blijkt uit
gemiddelde is. Het Centraal Bureau van de Statistiek onderzoek dat consumenten steeds kleiner willen
voert elke drie jaar onderzoek uit naar de woonsituatie wonen. Dit geldt voor zowel appartementen als
van de Nederlandse bevolking. In de meest recente grondgebonden huizen. (Bouwfonds ontwikkeling,
studie uit 2015 is gebleken dat het grootste aandeel 2014) Als deze trend realiteit wordt zal het
van de bevolking in een tussen- of hoekwoning grondstofgebruik voor de woningbouw lager zijn dan
woont. aangegeven in deze rapportage.

Begrip Omschrijving
Vrijstaande woning
Een woning die niet aangebouwd is aan andere huizen of gebouwen en in prin-
cipe rondom omgeven is door tuin.

Twee-onder-één- Ook wel gedefiniëerd als Dubbelwoning.Twee woningen hebben een gemeen-
kapwoning schappelijke tussen- of scheidingsmuur. De twee met elkaar verbonden woningen
hebben géén verbinding met een of meer andere woningen. Vaak zijn de twee
Tussenwoning / woningen elkaars spiegelbeeld.
Hoekwoning
Appartementen Ook wel gedefiniëerd als rijtjeswoning. Een woonhuis dat met andere gelijk- vor-
mige huizen onder één kap of in één rij geplaatst is.

Een afzonderlijke woning in een (gedeelte van een) gebouw.

FIGUUR 5 - MOGELIJKE WONINGTYPEN
EIGEN DOCUMENTATIE

VRIJSTAANDE WONING TWEE-ONDER-ÉÉN-KAPWONING TUSSEN- / HOEKWONING APPARTEMENTEN

Denk aan het milieu voor u dit document afdrukt. 16

4 Inventarisatie

5.2 modelwoning

De aangehouden modelwoning voor dit onderzoek De volledig uitgewerkte gevelaanzichten en
is gebaseerd op de in hoofdstuk 4.1 vermeldde plattegronden zijn terug te vinden in bijlage “B5.1 -
documentatie van Royal Haskoning DHV. Overzichtstekeningen modelwoning”.
Er is aangenomen dat er gemiddeld vier De modelwoning voeldoet aan de minimale eisen
aangrenzende woning in een enkele rij staan. De gesteld in bouwbesluit. De toetsing is uitgevoerd door
inventarisaties die voor zowel de traditionele woning Royal Haskoning DHV in 2015 en voldoet nog steeds
en de bio-based woning uitgevoerd worden, betreffen aan de eisen van bouwbesluit 2018.
een blok van vier en worden als volgt gedeeld door Om een beeld te geven bij het formaat van de
vier om een nauwkeuriger gemiddelde te bepalen. woning, zijn onderstaand enkele maatgevende
Volgens CBS (2013) wonen er momenteel 2,2 personen dimensies benoemd.
per woning. Dit gemiddelde is aangenomen voor de
rest van het onderzoek. Kenmerk Afmeting
In onderstaande afbeelding zijn de gevelaanzichten Beukmaat 5,1 m1
van het betreffende blok aan woningen getoond.
deze afbeelding wordt hier slechts getoond ter Woningdiepte 8,9 m1
impressie. Verdiepingshoogte 2,6 m1
Gebruiksoppervlakte 124,3 m2
FIGUUR 6 - GEVELAANZICHTEN MODELWONING
EIGEN DOCUMENTATIE, OPNIEUW PLOTTEN! 1:200 FIGUUR 7 - KENMERKEN MODELWONING
RVO, 2015

17 Denk aan het milieu voor u dit document afdrukt.

4 Inventarisatie

5.3 Gemiddelde bio-based woning 5.4 Alternatieven bio-based woning

Zoals in het theoretisch kader is besproken zal de Omdat er binnen de context van dit onderzoek
circulaire economie een oplossing kunnen bieden voor gekeken wordt naar de bio-based woning van de
verschillende problemen die met de lineaire economie toekomst, zullen ook alternatieve materialen voor
meekomen. Als we kijken naar de circulaire economie de bio-based woning beschouwd worden. De
in de bouw spreken we onder andere over bio-based alternatieve materialen zijn geïnventariseerd en
materialen. Hoewel bouwen met dit soort materialen zijn terug te lezen in bijlage “B2.3 - Inventarisatie
vele voordelen met zich meebrengt, zal er nog veel Alternatieven bio-based materialen”. Ook de
moeten verbeteren om deze voordelen daadwerkelijk te alternatieve materialen zijn opgezet aan de hand
realiseren. Een vergelijking tussen traditionele bouw van verschillende databanken. Aan het eind van
en bio-based bouw zal inzicht bieden naar de huidige deze studie kunnen op basis van zowel de bio-based
situatie van bio-based bouwen. woning als de alternatieven conclusies getrokken
worden met betrekking tot de haalbaarheid van bio-
Op basis van verschillende literatuurstukken en based bouwen.
technische specificaties is een bio-based variant Omdat er onvoldoende informatie te vinden is over
van de traditionele tussenwoning opgezet. Voor bepaalde producten en grondstoffen, zijn niet alle
de materialisatie van de bio-based woning zijn mogelijke alternatieven vermeld in de inventarisatie.
veelvoorkomende bio-based materialen toegepast. In realiteit zijn er meer alternatieve materialen dan in
De opgestelde variant dient als modelwoning van de deze studie getoond worden, maar deze materialen zijn
bio-based woning van nu, zodat traditioneel bouwen op het moment van het onderzoek niet onderbouwd in
en bio-based bouwen met elkaar vergeleken kunnen kaart te brengen.
worden. De inventarisatie van de gemiddelde bio-
based rijtjeswoning is terug te vinden in bijlage “B2.2 FIGUUR 8 - MODELWONING
- Inventarisatie bio-based woning”. EIGEN DOCUMENTATIE

Denk aan het milieu voor u dit document afdrukt. 18

4 Inventarisatie

5.5 Verhouding modelwoningen

Hoewel bio-based bouwen nog een nieuw principe is, DE GROTE VERSCHILLEN
zijn er al bewijsstukken van de potentie die die het Doordat bio-based bouwen nog in de beginfase
principe met zich zal meebrengen. Ook al is het lastig zit moet er nog drastische productieoptimalisatie
om het toekomstbeeld van bio-based bouwen in te plaatsvinden. Bij traditionele bouwmaterialen heeft
schatten, zijn er toch al duidelijke voordelen verbonden deze optimalisatie al plaatsgevonden. Opmerkelijk
aan deze vernieuwende methode. is dat de schaduwkosten van productie van bio-
based materialen lager liggen dan de productie van
Het grootste voordeel dat bouwen met bio-based traditionele materialen, zelfs zonder het plaatsvinden
materialen met zich meebrengt is dat de grondstof van optimalisatie..
afkomstig is uit hernieuwbare bronnen, en dus geen
uitputting van grondstoffen met zich meebrengt. Ook Bio-based producten komen van natuurlijke producten,
zal de productie van bio-based materialen zodanig deze komen dus uit bosbouw of landbouw. Als we
geoptimaliseerd kunnen worden dat de mileulast kijken naar bosbouw komt tegenwoordig nog niet al het
drastisch verlaagd zal worden. Omdat er gebruik hout uit duurzame bosbouw. Gebruik van hout uit niet
gemaakt wordt van natuurlijke materialen, zal de duurzame bosbouw brengt ecologische schade met zich
recycling van het product ook geen impact meer op mee.
het milieu hebben. Tevens kan het gerecyclede product
dienen als compost of biobrandstof. Ook landbouw brengt milieulast met zich mee door
het grote aandeel kustmest en pesticiden dat toegepast
DE VERGELIJKING wordt in de productiefase. Het gebruiken van alleen
De vergelijking is uitgevoerd aan de hand van de materiaal uit duurzame bosbouw en geen toevoegingen
databank van NIBE. Indien het toegepaste materiaal meer gebruiken bij de landbouw, zal de ecologische
niet bekend was bij NIBE, is een soortgelijk product schade drastisch verminderen.
toegepast.
Voor een levensduur van 75 jaar brengt de traditionele Transport is een groot onderdeel van de schaduwkosten
bouw €3.666,99 aan schaduwkosten met zich mee. bij bio-based bouwen. Voor de productie van bio-based
Voor bio-based bouwen is dit €4.648,53 gedurende materialen grotere afstanden afgelegd, hierdoor neemt
een levensduur van 75 jaar. De schaduwkosten van de milieulast van deze producten toe. omdat we voor dit
bio-based bouwen liggen dus wel 30% hoger dan bij onderzoek alleen maar naar materialen uit de Europese
traditioneel bouwen, hoe komt dit? Unie kijken, zal de transport last lager liggen.

Naast de verbeterpunten die de productiefase met
zich meebrengt, kan ook het gebruik geoptimaliseerd
worden. Bio-based producten hebben soms een
kortere levensduur wanneer ze buiten gebruikt
worden, waardoor ze ook onderhoudsgevoeliger
zijn. Ook zullen de betreffende producten door deze
verkortte levensduur vaker vervangen moeten worden
dan traditionele bouwmaterialen. Dit brengt extra
transportlasten met zich mee.

Hoewel de producten gemaakt worden met natuurlijke
grondtoffen, bevatten ze vaak toevoegingen die de
recyclebaarheid van het materiaal verslechteren.
Wanneer ook de toevoegingen te recyclen zijn, zal bio-
based bouwen geen afval meer hebben. (NIBE, 2016)

FIGUUR 9 - VERGELIJKING SCHADUWKOSTEN
EIGEN TABEL

19 Denk aan het milieu voor u dit document afdrukt.

4 Inventarisatie

Een zorg die bio-based bouwen met zich meebrengt Een aspect dat voor dit onderzoek specifiek relevantie
is dat er landbouwgrond benodigd is om de producten heeft, is dat de gegevens mondiaal zijn. Voor deze
verbouwen, waardoor er dus minder voedsel rapportage wordt enkel gekeken naar de cijfers van
geproduceerd kan worden. Op basis van Eurostat de europese unie en dit heeft in enkele gevallen een
(2013) kan geconcludeerd worden dat er voldoende drastische impact.
landbouwgrond beschikbaar is. Het landgebruik voor Shapenwol`heeft bijvoorbeeld één van de meest
de voedselindustrie neemt tevens af door optimalisatie negatieve scores van alle producten in NIBE. Dit
binnen deze branche. komt doordat wereldwijd schapen veelal voor de
wol gehouden worden. Uit cijfers van eurostat kan
WAAROM NIBE NIET TOEPASBAAR IS IN DIT ONDERZOEK geconcludeerd worden dat binnen de europese unie
NIBE beschouwt materialen op basis van de schapen juist voor vlees gehouden worden, waardoor
levenscyclusanalyse (LCA). Deze analyse brengt de wol een restproduct is van de voedselindustrie en de
mogelijke milieugevolgen in kaart wat meer inzicht score dus beter zou moeten zijn. De voorgaande score
biedt naar de impact van een product. Hoewel de LCA van schapenwol nam de milieulast van het schaap niet
een handige tool is om een product te analyseren, is mee, waardoor schapenwol een van de best scorende
deze analyse per definitie gericht op cradle-to-grave producten was. (Eurostat, 2017)
materialen. Deze vorm van analyseren is dus gericht Tot slot ziet NIBE de verbranding van bio-based
op de lineaire economie, niet de circulaire economie. materialen ook als een negatief aspect, en houdt geen
(Mary Ann Curran, 2008) rekening met de energieopbrengst van een materiaal.
Hoewel NIBE dus overzichtelijk een vergelijk biedt Op basis van de geconstateerde verschillen is
tussen producten, wordt er geen rekening gehouden geconcludeerd dat vanaf dit punt geen gebruik meer
met bio-based bouwen. Er wordt bijvoorbeeld geen gemaakt zal worden van NIBE. Voor dit onderzoek
verschil gemaakt tussen uitputbare en hernieuwbare heeft NIBE te weinig raakvlakken met de se
grondstoffen. Ook recycling en downcycling worden hoofdvraag en de daarbij horende afbakening.
hetzelfde beoordeeld. Er wordt zelfs geen verschil
gemaakt tussen geproduceerde grondstoffen en WAAROM NIBE NIET MEER WORDT TOEGEPAST
restproducten.
Een onderdeel wat bio-based materialen juist Door de wijze waarop NIBE werkt, is de functie van
interressant maakt is dat het veelal restproducten uit de gemaakte vergelijking veranderd. Voorheen was de
de tuin- en landbouw zijn. De impact op landgebruik vergelijking bedoeld om het verschil in milieulasten
is dus minimaal. Toch is het landgebruik van bio- tussen bio-based bouwen en traditioneel bouwen te
based materialen vele malen groter dan traditionele tonen. Vanwege de bevindingen die in dit hoofdstuk
bouwmaterialen omdat NIBE dus geen onderscheid benoemd zijn, is deze vergelijking naar mening van de
maakt tussen grondstoffen en restproducten. onderzoekers niet realistisch.
Ook is de materialenlijst in NIBE incompleet. Er zijn De vergelijking dient nu als aantoning dat bio-based
nog weinig grote fabrikanten van bio-based materialen bouwen een principe is van de toekomst, maar dat er
en hun producten zijn ook relatief nieuw. Met deze nog veel moet verbeteren om een succes te worden.
redenen is er vaak onvoldoende informatie over de De opmerkingen die in dit hoofdstuk gemaakt zijn
producten te vinden en is er voor weinig producten over NIBE, zijn onder geen beding bedoeld om NIBE
een LCA uitgevoerd. De bio-based producten die te benadelen. Het is enkel om aan te tonen waarom
wel getoond worden op de site van NIBE, zijn deels NIBE niet relevant is voor dit onderzoek. Hiermee
door de organisatie zelf uitgevoerd op basis van wordt niet beweerd dat NIBE geen relevantie heeft
branchegemiddelden. Dit heeft enige invloed op de voor andere onderzoeken.
betrouwbaarheid van de gegevens. (SBRCUR, 2016)

In Zweden wordt jaarlijks 600 ton wol Geproduceerd.
460 ton hiervan wordt weggegooid of verbrand!

Denk aan het milieu voor u dit document afdrukt. 20

6 Grondstoffenstudie

6.1 Gestelde Eisen 6.2 Niet beschouwde grondstoffen

In hoofdstuk 4 zijn de bio-based woning en BUITEN BESCHOUWING GELATEN PRODUCTEN
alle mogelijke bio-based alternatieven in kaart Niet elk onderdeel van de bio-based woning van nu
gebracht. Deze inventarisatie, die terug te vinden is bestaat nog uit bio-based materialen. Er zijn enkele
in hoofdstuk 2 van de bijlagen, is de basis voor de materialen die geproduceerd zijn met gebruik van
grondstoffenstudie. In dit overzicht zijn alle mogelijke uitputbare grondstoffen. Deze grondstoffen vallen
materialen benoemd, waaruit afgeleid kan worden uit op basis van de benoemde eisen af en zullen buiten
welke grondstoffen alle mogelijke materialen bestaan. beschouwing gelaten worden.
Alleen de Bio-based grondstoffen zullen beschouwd
worden in deze fase. Niet bio-based producten

Aangezien bio-based bouwen een nieuw concept is, zal Beton Kalkzandsteen Rubber Wapeningsstaal
er niet altijd voldoende informatie bekend zijn over de
betreffende grondstof. Met deze reden is de volgende Glas PUR-hars Schuimbeton
eis opgesteld:
• Er moet voldoende informatie over een product of FIGUUR 10 - NIET BIO-BASED PRODUCTEN
EIGEN TABEL
grondstof te vinden zijn.
• Als er onvoldoende informatie is, moet er een BUITEN BESCHOUWING GELATEN GRONDSTOFFEN
Vrijwel elk bio-based product bestaat maar deels uit
logisch verklaarbaar kengetal opgezet worden. bio-based materialen. Hoewel de grondstoffen die in
• Als er geen logisch verklaarbaar kengetal deze categorie vallen dus onderdeel zijn van een bio-
based materiaal, ligt de focus van dit onderzoek op de
opgezet kan worden, zal het product niet biologische kringloop. De niet bio-based grondstoffen
worden overwogen als toepasbaar materiaal. zullen voor deze studie dus ook buiten beschouwing
gelaten worden.
Zoals in de onderzoeksopzet bepaald is, moeten de
geïnventariseerde grondstoffen tevens aan een van de Niet bio-based grondstoffen
volgende eisen voldoen om relevant te zijn voor het
onderzoek: Aluin Gips Lijm PolyEthyleen
• De grondstof moet in europese unie verbouwd
Cement Kalk Polyester PolyvinylAlcohol
kunnen worden.
• De grondstof moet uit een afvalstroom komen FIGUUR 11 - NIET BIO-BASED GRONDSTOFFEN
EIGEN TABEL
• De afvalstroom moet in de europese unie
aanwezig zijn. WIST JE DAT...

BUITEN BESCHOUWING GELATEN GRONDSTOFFEN Natuurlijke grondstoffen zijn onderdeel van de
Vrijwel elk bio-based materiaal bestaat maar deels uit koolstofkringloop. Hierbij neemt een plant co2 op en
bio-based grondstoffen. Hoewel de grondstoffen die in zal zolang de organische verbinding in stand blijft, de
deze categorie vallen dus onderdeel zijn van een bio- co2 opgeslagen blijven in het materiaal. wanneer de co2
based materiaal, ligt de focus van dit onderzoek op de vrijkomt zullen andere planten dit weer opnemen. Dit
biologische kringloop. De niet bio-based grondstoffen proces wordt de kortelopende organische kringloop
zullen voor deze studie dus ook buiten beschouwing genoemd.
gelaten worden.
Hierbij is op te merken dat de vragen die van toepassing Zolang planten even veel co2 op kunnen nemen als
zijn op bio-based grondstoffen, niet van toepassing zijn dat er vrijkomt bij het verbreken van de organische
op de uitputbare grondstoffen. Ook is het gebruik van verbindingen, spreken we over een co2 neutrale
uitputbare grondstoffen minimaal in verhouding tot kringloop. bio-based grondstoffen zijn hierdoor dus
traditionele bouw. Daarnaast wordt het gebruik van ook co2 neutraal. Dit is niet het geval bij de meeste
uitputbare materialen in Bio-based producten steeds grondstoffen gebruikt bij traditionele bouw.
minder dankzij nieuwe bevindingen en ontwikkelingen.
Wilt u meer weten over dit onderwerp, zoek dan online
naar het begrip “koolstofkringloop”.

21 Denk aan het milieu voor u dit document afdrukt.

5 Grondstoffenstudie

VERVALLEN BIO-BASED GRONDSTOFFEN LEEM IS TOCH EEN BIO-BASED GRONDSTOF?
Enkele Bio-based grondstoffen kunen aan de hand
van de gestelde eisen niet meegenomen worden als Hoewel leem vaak als bio-based grondstof wordt
toepasbare grondstof. In onderstaande tabel zal per gezien, is het per definitie een mineraal. Volgens de
grondstof toegelicht worden waarom de grondstof definitie van bio-based bouwen kan een mineraal geen
niet is meegenomen in dit onderzoek. bio-based grondstof zijn en komt leem dus te vervallen.

Grondstof Toelichting

Biohars Doordat biohars een te nieuwe grondstof is, blijkt er onvoldoende informatie hierover te vinden.
Met deze reden is er geen logisch verklaarbaar kengetal op te zetten en zal de grondstof dus niet
meegenomen worden.

Riet Riet heeft momenteel geen meetbare productie binnen de europese unie. De reden hiervoor is dat
het niet onder agrarische producten valt en dus het geschikte landgebruik niet in kaart is gebracht.
Hierdoor is het niet mogelijk om het productiepotentieel in kaart te brengen. Met deze redenen
wordt de grondstof niet meegenomen.

Zee-algen Doordat zee-algen een te nieuwe grondstof is, blijkt er onvoldoende informatie hierover te vinden.
Met deze reden is er geen logisch verklaarbaar kengetal op te zetten en zal de grondstof dus niet
meegenomen worden.

Leem Ook al vult de leemvoorraad zich jaarlijks aan en is het tevens volledig recyclebaar is, valt de grond-
stof per definitie onder de categorie mineralen. Leem is hierdoor een uitputbare grondstof en dus
geen bio-based grondstof. Toch moet opgemerkt worden dat de eigenschappen van de grondstof,
stroken met de voorwaarden van de circulaire economie. Met deze reden zal het tijdens de grond-
stoffenstudie niet beschouwd worden, maar kan het materiaal tijdens de optmalisatie nog terugge-
bracht worden.

FIGUUR 12 - TOELICHTING VERVALLEN GRONDSTOFFEN FIGUUR 12 - SCHAPEN IN DE ALPEN
EIGEN TABEL KASPAR NICKLES

Denk aan het milieu voor u dit document afdrukt. 22

5 Grondstoffenstudie

6.3 Beschouwde grondstoffen

PRIMAIRE BESCHOUWDE GRONDSTOFFEN SECUNDAIRE BESCHOUWDE GRONDSTOFFEN
De grondstoffen die voldoen aan de randvoorwaarden De hiervoor benoemde primaire grondstoffen kunnen
gesteld in het begin van het hoofdstuk, zijn in omgezet worden in een andere toepasbare bio-based
onderstaande tabel vermeld. Dit zijn de winbare grondstof, deze categorie wordt benoemd als secundaire
grondstoffen waarvan de opbrengst van in kaart grondstoffen. Ook deze grondstoffen zullen beschouwd
gebracht kan worden. Voor elke grondstof is een worden ten behoeve van de productiestudie om een zo
productiecoëfficient bepaald aan de hand van een compleet mogelijk antwoord te vinden op de hoofdvraag.
simpele berekening:

Bruto opbrengst : Landgebruik = Productiecoëfficient Grondstof Verhouding (kg) Product
Met dit coëfficient kan in de productiestudie in
het volgend hoofdstuk doorgerekend worden. Het PLA 1 : 1 Bio-EPS
landgebruik en de daarbij behorende opbrengst komt
uit gerelateerde literatuur. De volledige uitwerking van Hout 1 : 1 Zaagafval
de grondstoffenstudie is terug te vinden in bijlage “B3.1
- Grondstoffenstudie”. Hout 1 : 2 Cellulose

Cellulose 1 : 1 Papier

Cellulose 1 : 1 Karton

Tarwe 1 : 3,54 PLA

Tarwe 1 : 1,51 Stro

Hennep 1 : 3,4 Hennepvezel

Grondstof Landgebruik Bruto opbrengst Productie Hennep 1 : 1,98 Hennephout

(ha) (ton/jaar) (kg/m2/jaar) Suikerbiet 1 : 9,19 PLA

Hennep 15.700 85.000 0,750000 FIGUUR 14 - OORSPRONG SECUNDAIRE GRONDSTOFFEN
EIGEN TABEL, OP ALFABET SORTEREN!
Hout* 132.000.000 490.050.000 0,37125

Katoen 31.000.000 20.000.000 0,064516 TOEPASSING VAN DE GEKOZEN GRONDSTOFFEN

Kurk 2.119.000 201.000 0,009486 De primaire grondstoffen zullen de basis vormen
van de hierna volgende productiestudie. Binnen
Schapenwol 1 0,02053 0,000862 dit hoofdstuk zal het toepasbare aandeel van elke
primaire grondstof in kaart gebracht worden.
Stro 4.282.265 171.290.612 4,000000 Met de verhouding tussen primaire en secundaire
grondstoffen kan ook het aandeel van de secundaire
Suikerbiet 1.420.300 101.866.900 7,172210 grondstoffen bepaald worden.

Vlas 1 7 0,700000 Op basis van deze informatie kan de bio-based
modelwoning geoptimaliseerd worden. Daarna
Tarwe 1 6,04 0,604000 kunnen er conclusies over de haalbaarheid van bio-
based bouwen gevormd worden.
*Voor een gemiddelde boom is een soortelijk gewicht van 550kg/m3 aangenomen.

FIGUUR 13 - PRODUCTIE PRIMAIRE GRONDSTOFFEN
EIGEN TABEL, OP ALFABET SORTEREN!

Per dag groeien er 1600 voetbalvelden aan bos bij in Europa.
Dit is meer dan één voetbalveld dat per minuut!

23 Denk aan het milieu voor u dit document afdrukt.

7 Productiestudie

7.1 bepaling productiecapaciteit

In dit hoofdstuk wordt de productiecapaciteit van de in Indien een grondstof uit een afvalstroom komt, zal
hoofdstuk 5 benoemde primaire grondstoffen in kaart de productiecapaciteit op een andere manier in kaart
gebracht. Hierbij wordt alleen de productie binnen de gebracht worden. De methode kan per grondstof
europese unie beschouwd. Ook hier zal een grondstof variëren maar zullen dezelfde basis volgen.
pas meegenomen worden indien er een verklaarbaar
kengetal opgezet kan worden. Allereerst wordt de huidige inzameling van een
Voor de productiestudie zijn vier categorieën in kaart afvalstroom in kaart gebracht. Als volgt wordt bekeken
gebracht. De categorieën zijn gesorteerd op prioriteit, welk aandeel van deze afvalstroom niet ingezameld
waarbij het laagste cijfer het meest preferabel is: wordt.
1. Afvalstromen.
2. Blijvend beschikbare grondstoffen. De meest optimale inzameling vindt plaats bij PET
3. Bio-based grondstoffen. flessen met een inhoud groter dan 0,75 liter, waar
4. Uitputbare grondstoffen. statiegeld op zit. De inzameling van dit type flessen
Voor categorie 1 t/m 3 zal gekeken worden naar de is 95%. Wanneer een grondstof afkomstig is uit een
volgende aspecten: afvalstroom, is dit percentage als de optimaal haalbare
• Potentiële productie van een grondstof. inzameling aangenomen.
• Het huidige gebruik van een grondstof.
• Het huidige gebruik van een grondstof in de bouw. Het verschil tussen de huidige inzameling en de
• Het huidige gebruik van een grondstof als optimaal haalbare inzameling wordt als het toepasbaar
aandeel voor de bouw gezien. Indien er bekend is
biobrandstof. hoeveel van de ingezamelde grondstof weer wordt
Uitputbare grondstoffen zijn de laatst mogelijke optie hergebruikt in de bouw, wordt dit getal bij het
maar worden voor dit onderzoek buiten beschouwing toepasbaar aandeel opgeteld.
gelaten.
In hoofdstuk 6.3 - productiecapaciteit grondstoffen
JAARLIJKS TOEPASBARE HOEVEELHEID GRONDSTOFFEN zullen de resultaten van de productiestudie getoond
Om te bepalen welk aandeel jaarlijks toepasbaar is worden. De volledige uitwerking is terug te vinden in
voor de nederlandse woningbouw, brengen we eerst de bijlage ”B3.2 - Productiestudie”.
maximaal mogelijke productie in kaart. Van dit getal
wordt het huidige gebruik afgetrokken aangezien dit BEPALING VAN HET NEDERLANDS GRONDSTOFAANDEEL
deel van de grondstof al in gebruik is. Indien bekend Om te bepalen welk aandeel van de productie bestemd
is hoeveel van een grondstof al toegepast wordt in de is voor nederland, wordt het aandeel beschouwd per
bouw, zal deze waarde weer bij de uitkomst opgeteld hoofd van de bevolking. hierdoor krijgt elke bewoner
worden. van de Europese Unie een even groot aandeel. Op
Aangezien een grondstof ook in een later stadium deze wijze zal er een eerlijke verhouding ontstaan
toegepast kan worden als grondstof voor biobrandstof, tussen Nederland en de overige EU-landen. Op deze
zal een grondstof die direct als biobrandstof dient, wijze kunnen de overige landen in theorie hun eigen
eerst dienen als bouwmateriaal. Aan het eind van de woningaanbod ook volledig bio-based bouwen.
levensduur van een bouwmateriaal, zal het uiteindelijk
weer kunnen dienen als biobrandstof. Indien een WIST JE DAT...
grondstof momenteel dus toegepast wordt als
biobrandstof, zal deze waarde opgeteld worden bij het Elk jaar wordt er 8 miljoen ton aan plastic in de
jaarlijks toepasbare aandeel voor de bouw. oceaan geloosd. Dat is een vuilniswagen per minuut.
In 2050 zal er een groter gewicht aan plastic in de
oceaan drijven als dat er vis in de oceaan zit!
De kans dat koraal dat in aanraking komt met plastic
ziek wordt, stijgt van 4% naar 89%. Hierdoor kan het
koraal afsterven en dit heeft drastische gevolgen voor
alle oceaan gebonden dieren. omdat 25% hiervan in
koraalriffen woont.

Denk aan het milieu voor u dit document afdrukt. 24

6 Productiestudie

7.2 opschaling grondstofproductie

Naast de huidige productie is het mogelijk om niet De verbouwing van bijvoorbeeld tarwe (nummer 4)
toegepast agrarisch land, voor de productie van bio- levert zowel stro als tarwe op. De tarwe kan omgezet
based grondstoffen toe te passen. om de potentiële worden in PLA. tijdens de optimalisatie dient hier
opbrengst hiervan in kaart te brengen moet eerst rekening mee gehouden te worden.
bepaald worden hoeveel landbouwgrond er momenteel
niet toegepast wordt. Grondstof potentiële productie (kg)

TOEPASBARE LANDBOUWGROND 1. Hennephout 2.931.927

Volgens Eurostat (2013) wordt grofweg 2,45% van 1. Hennepvezel 1.704.609
al het land binnen de europese unie, bestemd voor
agrarische activiteit, niet toegepast. Dit is een 2. Katoen 690.641
oppervlakte van bijna 10.705.000 hectare!
3. PLA (suikerbiet) 5.947.190
POTENTIËLE OPBRENGST VAN GRONDSTOFFEN
In hoofdstuk 5 is de opbrengst per vierkante meter 4. PLA (tarwe) 1.849.173
(m2) in kaart gebracht. Met deze waarde kan nu
de potentiële opbrengst van deze niet toegepaste 4. Stro 4.281.977
landbouwgrond berekend worden. deze waarde wordt
getoond in “Figuur 15 - potentie landbouwgrond”. In 5. Vlas 7.493.459
deze tabel wordt de opbrengst per grondstof getoond,
waarbij de volledige oppervlakte aan agrarisch land FIGUUR 15 - POTENTIE LANDBOUWGROND
voor een enkele grondstof gebruikt wordt. EIGEN TABEL

Het getal voor de grondstof in de betreffende tabel Tijdens de optimalisatie in hoofdstuk 8 zal bepaald
geeft aan welke producten afkomstig zijn van hetzelfde worden welke grondstoffen het best verbouwd kunnen
landbouwproduct. worden op deze niet toegepaste landbouwgrond. de
opschaling zal in dit hoofdstuk nog niet meegenomen
FIGUUR 15 - DE LEVENSCYCLUS VAN BIO-BASED MATERIALEN worden met het toepasbare aandeel grondstoffen.
NEW ZEALAND INSTITUTE FOR CROP AND FOOD RESEARCH, 2008

25 Denk aan het milieu voor u dit document afdrukt.

6 Productiestudie

7.3 jaarlijkse productiecapaciteit grondstoffen

PER HOOFD [1] AFVALSTROMEN HOEVEELHEID NEDERLAND
Katoen [KG] Katoen
Katoen
3,62kg Beschikbare katoen uit afvalstromen (NL) 96.000.000 62.400.000kg
Huidige inzameling 28.800.000
Verloren potentieel 67.200.000
Verlies bij optimale inzameling (5%)
Toepasbaar Nederland 4.800.000
Toepasbaar per hoofd 62.400.000

3,62

Papier Papier 3.505.333.333 Papier
Beschikbare papier uit afvalstromen (NL) 180.000.000
7,33kg Aandeel toiletpapier 126.953.333kg
Huidige inzameling 3.032.113.333 Schapenwol
Verloren potentieel 293.220.000
Verlies bij optimale inzameling (5%) 166.266.667
Toepasbaar Nederland 126.953.333
Toepasbaar per hoofd 7,33

Schapenwol Schapenwol 98.400.000
Hoeveelheid schapen (EU) 2,74
Hoeveelheid wol per schaap 1,15
Aandeel restwol (42%)
Totale productie restwol 113.238.720
Toepasbaar Nederland 3.829.840
Toepasbaar per hoofd 0,22

0,22kg Stro 3.829.840kg
Stro Totale productie van Stro
Aandeel beschikbare stro (EU) 171.290.612.098 Stro
Toepasbaar Nederland 128.966.523.750
Toepasbaar per hoofd
51.314.938
252,74

Hout 252,74kg [2] BLIJVEND BESCHIKBARE GRONDSTOFFEN HOEVEELHEID 51.314.938kg Hout
1,10m3 [M3] 18.930.015m3
Hout
Potentiële productie 891.000.000
Huidig gebruik totaal 468.190.000
Aandeel biobrandstof
Aandeel beschikbaar hout (EU) 99.035.320
Huidig gebruik woningbouw (NL) 521.845.320
Toepasbaar Nederland
Toepasbaar per hoofd 2.978.399
18.930.015

1,10

= Huidig toepasbare grondstoffen
= 25% van de toepasbare landbouwgrond in gebruik
= 50% van de toepasbare landbouwgrond in gebruik
= 100% van de toepasbare landbouwgrond in gebruik

Deze afbeelding is gebaseerd op literaire stukken vanuit betrouwbare bronnen. validiteit is gecontroleerd door afdeling Built Environment van de hogeschool Arnhem & Nijmegen (HAN) te
Arnhem. De getoonde waarden zijn logisch verklaarbare kengetallen maar moeten onder geen beding als feit gezien worden. Nader onderzoek zal benodigd zijn om de in dit onderzoek gemaakte

constateringen en bevonden waarden te bewijzen en/of te bevestigen.

Denk aan het milieu voor u dit document afdrukt. 26

6 Productiestudie

PER HOOFD [3] BIO-BASED GRONDSTOFFEN HOEVEELHEID NEDEHROLEAVNEDELHEID
Kurk [KG] Katoen
Kurk
Huidige productie 173.000.000 173.000.000
Huidig gebruik woningbouw 52.073.000 52.073.000
Toepasbaar Nederland
Toepasbaar per hoofd 1.760.067,40 1.760.067,40
0,10 0,10

0,10kg Hennepvezel 25.000.000 1.760.067,40kg
Totale Hennepvezel productie 2.795.000 25.000.000
Hennepvezel Huidig gebruik woningbouw (EU) 94.471 He2n.7n9e5p.v0e0z0el
Toepasbaar Nederland >0,01 94.471
Toepasbaar per hoofd >0,01

>0,01kg Hennephout 43.000.000 94.471kg 43.000.000
Totale Hennephout productie 4.807.400 4.807.400
Huidig gebruik woningbouw (EU) 162.490,12 162.490,12
0,01
Toepasbaar Nederland Hennep0h,0ou1t
Toepasbaar per hoofd

Hennephout Tarwe
De grondstof heeft nog geen huidig aandeel in de bouw,
slechts de potentie is in kaart gebracht.

0,01kg Suikerbiet 162.490,12kg
De grondstof heeft nog geen huidig aandeel in de bouw,
slechts de potentie is in kaart gebracht.

Tarwe Tarwe

Geen huidige productie Geen huidige productie
Suikerbiet Suikerbiet

Geen huidige productie Geen huidige productie

= Huidig toepasbare grondstoffen
= 25% van de toepasbare landbouwgrond in gebruik
= 50% van de toepasbare landbouwgrond in gebruik
= 100% van de toepasbare landbouwgrond in gebruik

DezeDafebzeeealdfbinegeldisinggebiassgeebrdasoeperlditoerpailriteesratuirkeksetnukvkaennuivtabneutirtobuewtbroaurewbbraornenberno.nvnaelnid.ivteailitdiistegietciosngtercoolenetrrdoldeoerodr dafodoerlianfgdeBliunigltBEunivltirEonmvireonntmvaentdveahnodgeeshcohgoeoslcAhoronlhAemrn&hemNi&jmNegiejmn e(HgeAn N(H) AteNA)rtnehem.
De getooAnrdnehwemaa.rDdeengzeitjonolnodgeiswchaavredreknlazairjbnarloegkiescnhgevtearlklelanamrbaarer mkeonegtetnalolenndemr agaeremn boedteingonaldsefreigtegeenzbieendiwnogradlesnf.eNit agdeezrieonnwdeorrzdoeenk. Nzaaldbeernoonddigedrzzoiejnk ozaml bdeenionddigitdoznijdnerozmoedkegienmdaitakotnedceornzosteakteringen

gemaakte coennstbateevroingdeenn ewnabaredveonndteenbewwaiajzrdenenente/obfetweijbzeevnesetnig/oenf .te bevestigen.

27 Denk aan het milieu voor u dit document afdrukt.

8 Optimalisatie

8.1 hoofdstuktitel

Denk aan het milieu voor u dit document afdrukt. 28

9 Conclusie

9.1 hoofdstuktitel

29 Denk aan het milieu voor u dit document afdrukt.

Bijlagen 50
50
Inhoudsopgave 50
50
BIJLAGEN 50
B1.1 Onderzoeksfactoren 50
B2.1 Inventarisatie traditionele woning 50
B2.2 Inventarisatie bio-based woning 50
B2.3 Inventarisatie Alternatieven bio-based materialen 50
B3.1 Grondstoffenstudie 50
B3.2 Productiestudie 50
B3.3 Opschalingspotentieel 50
B4.1 Gemiddelde hout opbrengst 50
B4.2 Gemiddelde papier opbrengst 50
B4.3 Gemiddelde schapenwol opbrengst
B4.4 Gemiddelde katoen opbrengst
B4.5 Gemiddelde kurk opbrengst
B4.6 Gemiddelde hennep opbrengst
B4.7 Gemiddelde stro opbrengst

Denk aan het milieu voor u dit document afdrukt. 30

B1.1 - Onderzoeksfactoren

[1/6] ONDERZOEKSFACTOREN

Factoren Onderdeel Toelichting
Categorie Beschrijving
  Relevantie Een benaming die aanduidt over welk element van het bouwwerk gesproken
  Aanpak wordt.

Onderdeel Beschrijving De factor biedt verduidelijking tot de positie en rol van het product
  Relevantie
  Aanpak Op basis van de inventariesatie wordt bepaald uit welke elementen het bouw-
Product Beschrijving werk bestaat. Deze elementen zullen vanaf heden benoemd worden als catego-
  Relevantie rie.

  Aanpak Deze factor is een subspecificatie van de factor “Categorie”. Bij deze factor wordt
bepaald uit welke materialen / onderdelen elk element bestaat.
Codering Beschrijving
  Relevantie De benaming van elk onderdeel zal toelichten wat de positie van het betreffende
  Aanpak product is.

Grondstof Beschrijving De opbouw van elke benoemde Categorie zal bepaald worden en elk materiaal
  Relevantie zal als apart onderdeel genoteerd worden.

  Aanpak Duidt aan over welk materiaal gesproken wordt
Percentage Beschrijving
Grondstof (%) Relevantie Elk benoemd product zal tijdens de optimalisatie beschouwd worden als mogeli-
  jke optie voor de bio-based woning van de toekomst. Deze factor dient als basis
van het onderzoek.

Elk product dat in het bouwwerk aanwezig zal zijn, wordt benoemd. Voor het
bio-based bouwwerk worden veelvoorkomende materialen geïnventariseerd en
worden benoemd als product. Ook alle bio-based alternatieven voor de veel-
voorkomende materialen worden benoemd onder alternatieve materialen

Een handmatig opgestelde code op basis van de productspecificatie.

De code dient als terugkoppeling voor de toepasbare excel formules.

Op basis van de categorie, het onderdeel en het product wordt een codering
opgezet met een subcode die de variant aanduidt. Op basis van deze codering
wordt in de achtergrond nog een subcodering opgesteld als positiebepaling in
excel.

Onder de voorwaarde dat het product bio-based is, wordt bepaald welke grond-
stoffen het materiaal bevat.

Ten behoeve van de grondstofstudie die plaats zal vinden na de inventarisatie,
moeten alle mogelijke grondstoffen genoteerd worden. Deze factor dient als
basis van het onderzoek.

De materiaalopbouw van elk bio-based product zal bepaald worden via product-
specificaties.

Licht toe hoe groot het aandeel van een grondstof van een product is.

Deze waarde is van belang om te bepalen hoeveel van elke grondstof aanwezig
is in een bouwwerk. Op basis van dit gegeven kan berekend worden hoeveel
grondstoffen benodigd zijn voor een bouwwerk.

LEES DOOR OP DE VOLGENDE PAGINA

31 Denk aan het milieu voor u dit document afdrukt.

[2/6] ONDERZOEKSFACTOREN

Factoren Onderdeel Toelichting
  Aanpak
Lengte (m1) Beschrijving Het aandeel van grondstoffen van elk bio-based product zal bepaald worden
  Relevantie via productspecificaties.

  Aanpak De lengte van het betreffende product.

Breedte (m1) Beschrijving Om het aandeel van een product en dus ook grondstof in het betreffende
  Relevantie bouwwerk te bepalen, is het van belang om de maatvoering van elk product
in kaart te brengen.
  Aanpak
De technische tekeningen en specificaties van de geselecteerde modelwon-
Hoogte (m1) Beschrijving ing zullen geanalyseerd worden. De benodigde maatvoering zal worden ont-
  Relevantie trokken uit deze informatie. Op basis van deze informatie kan het aandeel
per grondstof berekend worden, uitgedrukt in kubieke meters (m3).
  Aanpak
De breedte van het betreffende product.
Oppervlakte (m2) Beschrijving
  Relevantie Om het aandeel van een product en dus ook grondstof in het betreffende
bouwwerk te bepalen, is het van belang om de maatvoering van elk product
  Aanpak in kaart te brengen.

De technische tekeningen en specificaties van de geselecteerde modelwon-
ing zullen geanalyseerd worden. De benodigde maatvoering zal worden ont-
trokken uit deze informatie. Op basis van deze informatie kan het aandeel
per grondstof berekend worden, uitgedrukt in kubieke meters (m3).

De hoogte van het betreffende product.

Om het aandeel van een product en dus ook grondstof in het betreffende
bouwwerk te bepalen, is het van belang om de maatvoering van elk product
in kaart te brengen.

De technische tekeningen en specificaties van de geselecteerde modelwon-
ing zullen geanalyseerd worden. De benodigde maatvoering zal worden ont-
trokken uit deze informatie. Op basis van deze informatie kan het aandeel
per grondstof berekend worden, uitgedrukt in kubieke meters (m3).

Het oppervlak van het betreffende product.

Om het aandeel van een product en dus ook grondstof in het betreffende
bouwwerk te bepalen, is het van belang om de maatvoering van elk product
in kaart te brengen.

De technische tekeningen en specificaties van de geselecteerde modelwon-
ing zullen geanalyseerd worden. De benodigde maatvoering zal worden ont-
trokken uit deze informatie. Op basis van deze informatie kan het aandeel
per grondstof berekend worden, uitgedrukt in kubieke meters (m3).

Inhoud (m3) Beschrijving De inhoud van het betreffende product.

  Relevantie Op basis van de inhoud kan het aandeel van een grondstof bepaald worden,
deze waarde is van belang voor de grondstofstudie die na de inventarisatie
volgt. Deze factor dient als basis van het onderzoek.

LEES DOOR OP DE VOLGENDE PAGINA

Denk aan het milieu voor u dit document afdrukt. 32

[3/6] ONDERZOEKSFACTOREN

Factoren Onderdeel Toelichting
 
Aanpak De technische tekeningen en specificaties van de geselecteerde modelwon-
Inhoud (m3) Beschrijving ing zullen geanalyseerd worden. De benodigde maatvoering zal worden ont-
  trokken uit deze informatie. Op basis van deze informatie kan het aandeel
per grondstof berekend worden, uitgedrukt in kubieke meters (m3).
 
Soortelijk gewicht De inhoud van het betreffende product.
(kg/m3)
  Relevantie Op basis van de inhoud kan het aandeel van een grondstof bepaald worden,
Aanpak deze waarde is van belang voor de grondstofstudie die na de inventarisatie
  volgt. Deze factor dient als basis van het onderzoek.
Gewicht (kg)
  De afmetingen van het betreffende product zullen worden omgerekend
naar kubieke meters.

Beschrijving Het soortelijk gewicht, anders bekend als dichtheid, dient als hulpmiddel
Relevantie om gewicht om te rekenen naar inhoud.

Deze waarde zal vooral van belang zijn tijdens de productiestudie. Dit is
aangezien de gevonden waarde in de grondstofstudie niet (altijd) de ho-
eveelheid is die geproduceerd moet worden.

Aanpak Het soortelijk gewicht zal, indien deze van toepassing is, bepaald worden via
productspecificaties.

Beschrijving Het gewicht van het betreffende product.

Relevantie In sommige gevallen wordt geen inhoud maar een gewicht van een grond-
stof benoemd in de productspecificaties. Door middel van het soortelijk ge-
wicht kan deze waarde omgerekend worden naar Inhoud (m3), wat tevens
de rekenwaarde van dit onderzoek is.

  Aanpak Het gewicht van een bio-based product zal, indien nodig, bepaald worden

via productspecificaties.

Levensduur (jaar) Beschrijving Verklaart hoe lang het (minimaal) duurt voor een product vervangen moet
  Relevantie worden.

Om een vergelijk te maken tussen traditionele en bio-based woningen moet
dezelfde levensduur voor een bouwwerk beschouwd worden. sommige
producten gaan minder lang mee dan de levensduur van een bouwwerk
en dienen dus vervangen te worden. Om te bepalen hoe vaak een product
vervangen moet worden gedurende de levensduur van een bouwwerk is het
van belang om de levensduur per product in kaart te brengen.

  Aanpak De levensduur van elk bio-based product zal bepaald worden via product-

specificaties.

Schaduwkosten / Beschrijving De schaduwkosten drukken de ecologische kosten van een product uit. De

eenheid (€) waarde wordt uitgedrukt in een meetbare eenheid.

LEES DOOR OP DE VOLGENDE PAGINA

33 Denk aan het milieu voor u dit document afdrukt.

[4/6] ONDERZOEKSFACTOREN

Factoren Onderdeel Toelichting
  Relevantie
Om een vergelijk te maken tussen traditionele en bio-based woningen wor-
  Aanpak den de schaduwkosten van het bouwwerk tegen elkaar opgezet. Op basis
van de schaduwkosten van de traditionele en bio-based modelwoning kan
Schaduwkosten Beschrijving een uitspraak gedaan worden over de huidige positie van bio-based bou-
totaal (€) wen.

Via de databank voor het Nederlands Instituut voor Bouwbiologie en Ecolo-
gie worden de schaduwkosten van zowel de traditionele als de bio-based
model woning tegen elkaar opgezet. Indien een waarde niet benoemd
wordt in de databank wordt een soortgelijk materiaal geselecteerd om mee
verder te rekenen.

De schaduwkosten drukken de ecologische kosten van een product uit.

  Relevantie Om een vergelijk te maken tussen traditionele en bio-based woningen wor-
den de schaduwkosten van het bouwwerk tegen elkaar opgezet. Op basis
  Aanpak van de schaduwkosten van de traditionele en bio-based modelwoning kan
Landgebruik Beschrijving een uitspraak gedaan worden over de huidige positie van bio-based bou-
  Relevantie wen.

De gevonden schaduwkosten per eenheid worden vermenigvuldigd met de
betreffende eenheid. Als volgt worden de waarden opgeteld wat het totaal-
bedrag vormt.

Hoeveel land wordt gebruikt voor het produceren voor een bepaalde ho-
eveelheid van een grondstof.

Deze factor is van belang om te berekenen hoeveel jaarlijks geproduceerd
kan worden.

  Aanpak Om de productiesnelheid van een grondstof in kaart te brengen zal gezocht
worden naar hoeveel land gebruikt wordt voor een bepaalde hoeveelheid
Bruto opbrengst van een grondstof. De eenheid van deze factor is variabel en afhankelijk van
(m3/jaar) de gevonden waarden.
 
Beschrijving hoeveel jaarlijks van een grondstof geproduceerd wordt op het daaraan
gerelateerde landgebruik, uitgedrukt in kubieke meters (m3).

Relevantie Op basis van deze waarde kan de productiesnelheid van een grondstof in
kaart gebracht worden.

  Aanpak Voor deze factor zal gezocht worden naar de jaarlijke opbrengst van een
grondstof, kijkend naar het landgebruik dat hiermee gepaard gaat.
Bruto opbrengst
kg/jaar) Beschrijving hoeveel jaarlijks van een grondstof geproduceerd wordt op het daaraan
  gerelateerde landgebruik, uitgedrukt in kubieke meters (kg).

Relevantie Op basis van deze waarde kan de productiesnelheid van een grondstof in
kaart gebracht worden.

LEES DOOR OP DE VOLGENDE PAGINA

Denk aan het milieu voor u dit document afdrukt. 34

[5/6] ONDERZOEKSFACTOREN

Factoren Onderdeel Toelichting
  Aanpak
Productie (m3/m2/ Beschrijving Voor deze factor zal gezocht worden naar de jaarlijke opbrengst van een
jaar) Relevantie grondstof, kijkend naar het landgebruik dat hiermee gepaard gaat.
 
Aanpak Deze waarde toont aan hoeveel van een grondstof per vierkante meter ge-
  Beschrijving produceerd worden, uitgedrukt in kubieke meters (m3).
Relevantie
Productie (kg/m2/ Deze waarde is van belang om de uiteindelijke productiecapaciteit in kaart
jaar) Aanpak te brengen. Ook biedt dit getal mogelijkheid om de maximale productie van
  Beschrijving een grondstof in kaart te brengen, mits de opschaling van landgebruik bek-
Relevantie end is.
  Aanpak
Beschrijving De bruto opbrengst in kubieke meters wordt gedeeld door het hiermee
Hergroei (jaar) Relevantie gepaard gaande landgebruik. Deze waarde toont de productiesnelheid van
  een grondstof aan.
Aanpak
  Beschrijving Deze waarde toont aan hoeveel van een grondstof per vierkante meter ge-
produceerd worden, uitgedrukt in kilogram (kg).
Verlies (%)
  Deze waarde is van belang om de uiteindelijke productiecapaciteit in kaart
te brengen. Ook biedt dit getal mogelijkheid om de maximale productie van
  een grondstof in kaart te brengen, mits de opschaling van landgebruik bek-
end is.
Netto opbrengst
(m3/jaar) De bruto opbrengst in kilogram wordt gedeeld door het hiermee gepaard
gaande landgebruik. Deze waarde toont de productiesnelheid van een
grondstof aan.

de tijd die benodigd is om een grondstof opnieuw te groeien tot aan oogst.

Deze waarde zal inzicht bieden hoeveel van een grondstof op de lange ter-
mijn geproduceerd kan worden. Dit is van belang om de productiecapaciteit
van bio-based grondstoffen in kaart te brengen.

De hergroei zal bepaald worden aan de hand van gegevens uit betrouwbare
bronnen. Indien het niet te vinden is zal contact opgenomen met produ-
centen van de grondstof.

Een coëfficient dat aangeeft hoeveel van een gewonnen grondstof verloren
gaat tijdens de productie van een toepasbare bio-based grondstof.

Om de opbrengst van de bio-based grondstof in kaart te brengen moet
eerst bepaald worden welk aandeel van de ruwe grondstof verloren gaat. In
sommige gevallen is het verloren aandeel een restproduct en zal dit weer
als grondstof gezien worden.

Het verlies zal bepaald worden aan de hand van gegevens uit betrouwbare
bronnen. Indien het niet te vinden is zal contact opgenomen met produ-
centen van de grondstof.

De jaarlijkse geproduceerde hoeveelheid van een toepasbare grondstof
voor bio-based producten, uitgedrukt in kubieke meters (m3).

LEES DOOR OP DE VOLGENDE PAGINA

35 Denk aan het milieu voor u dit document afdrukt.

[6/6] ONDERZOEKSFACTOREN

Factoren Onderdeel Toelichting
  Relevantie
Deze factor is de rekenwaarde voor de jaarlijke productie van een grond-
  Aanpak stof. Op basis van deze waarde zal de productiecapaciteit van een grondstof
bepaald worden. Deze waarde zal tijdens het optimalisatieproces bijdragen
Netto opbrengst Beschrijving aan het bepalen van de haalbaarheid van bio-based bouwen.
(kg/jaar) Relevantie
  De bruto opbrengst (m3/jaar) zal worden vermenigvuldigd met de waarde
Aanpak van het gepaard gaande verlies, de uitkomst van deze waarde is de netto
  opbrengst.
Beschrijving
Restproduct Relevantie De jaarlijkse geproduceerde hoeveelheid van een toepasbare grondstof
  Aanpak voor bio-based producten, uitgedrukt in kilogram (kg).
 
Deze factor is de rekenwaarde voor de jaarlijke productie van een grond-
stof. Op basis van deze waarde zal de productiecapaciteit van een grondstof
bepaald worden. Deze waarde zal tijdens het optimalisatieproces bijdragen
aan het bepalen van de haalbaarheid van bio-based bouwen.

De bruto opbrengst (kg/jaar) zal worden vermenigvuldigd met de waarde
van het gepaard gaande verlies, de uitkomst van deze waarde is de netto
opbrengst.

Toepasbaar bijproduct dat vrijkomt tijdens het productieproces.

Bij bio-based materialen is er een kans dat het restproduct een grondstof is
en dus meegerekend kan worden bij de productiestudie

Het restproduct zal, indien aanwezig, bepaald worden via de technische
specificaties van een product of grondstof.

Denk aan het milieu voor u dit document afdrukt. 36

B2.1 - Inventarisatie traditionele woning

[1/2] INVENTARISATIE TRADITIONELE WONING

Codering Categorie Onderdeel Product Grondstof Lengte (m1)

FUN0 Fundering strokenfundering Betonstroken Beton 15,700
FUNK0 Opstand Opstand Metselwerk Klei 15,700
FUNK0 Opstand Opstand Metselwerk cement 15,700
FUNI0 Opstand OpstandIsolatie Glaswol Glasscherven 21,700
FUNI0 Opstand OpstandIsolatie Glaswol Bindmiddel 21,700
FUNI0 Opstand OpstandIsolatie Glaswol Kalksteen 21,700
FUNI0 Opstand OpstandIsolatie Glaswol Kwartszand 21,700
21,700
FUNI0 Opstand OpstandIsolatie Glaswol Soda 21,700
FUNR0 Opstand Opstand Kalkzandsteen Kalk 21,700
FUNR0 Opstand Opstand Kalkzandsteen Zand n.v.t.
BG0 Constructief Begane grondvloer Kanaalplaatvloer Beton n.v.t.
BG0 Constructief Begane grondvloer Kanaalplaatvloer Geëxpandeerd
polystyreen n.v.t.
BG0 Constructief Begane grondvloer Kanaalplaatvloer Wapeningsstaal n.v.t.
DV0 Dekvloer Cement
Ondervloer Cementdekvloer n.v.t.
VVC0 Constructief Beton n.v.t.
DV0 Dekvloer Verdiepingsvloer Kanaalplaatvloer Cement n.v.t.
ZVC0 Constructief Ondervloer Cementdekvloer Beton n.v.t.
DV0 Dekvloer Zoldervloer Kanaalplaatvloer Cement 37,800
DACO0 Constructief Ondervloer Cementdekvloer Hout n.v.t.
STA0 Stabiliteit Gordingen Houten gordingen Houtvezel n.v.t.
STA0 Stabiliteit Stabiliteitsplaat OSB Lijm n.v.t.
DAKI0 Isolatie Stabiliteitsplaat OSB Geëxpandeerd
Dakisolatie EPS polystyreen n.v.t.
PolyEthyleen 300,000
WK0 Waterkering Waterkerende laag PE folie Hout 286,000
BEV0 Bevestiging Tengels Tengels Hout n.v.t.
BEV0 Bevestiging Panlatten Panlatten Beton n.v.t.
DAK0 Dakafwerking Dakafwerking Dakpannen Kalk n.v.t.
BUWC0 Constructief Buitenwanden Kalkzandsteen Lijm n.v.t.
BUWC0 Constructief Buitenwanden Kalkzandsteen Zand n.v.t.
BUWC0 Constructief Buitenwanden Kalkzandsteen Bindmiddel n.v.t.
BUWI0 Isolatie Gevelisolatie Glaswol Glasscherven n.v.t.
BUWI0 Isolatie Gevelisolatie Glaswol Kalksteen
BUWI0 Isolatie Gevelisolatie Glaswol

37 Denk aan het milieu voor u dit document afdrukt.

Breedte Hoogte Opperv- Inhoud Levens- Schaduwkosten Schaduwkosten totaal
(m1) (m1) lak (m2) (m3) duur / Eenheid
(jaar) € 232,36
0,600 0,300 n.v.t. 2,826 € 14,80 € 77,40
0,100 0,500 n.v.t. 0,785 75 € 4,93 n.v.t.
0,100 0,500 n.v.t. 0,785 100 n.v.t. € 20,18
0,170 0,500 n.v.t. 1,845 n.v.t. € 0,93 n.v.t.
0,170 0,500 n.v.t. 1,845 75 n.v.t. n.v.t.
0,170 0,500 n.v.t. 1,845 n.v.t. n.v.t. n.v.t.
0,170 0,500 n.v.t. 1,845 n.v.t. n.v.t. n.v.t.
n.v.t. n.v.t. € 49,48
0,170 0,500 n.v.t. 1,845 € 2,28 n.v.t.
0,120 0,500 n.v.t. 1,302 n.v.t. n.v.t. € 268,32
0,120 0,500 n.v.t. 1,302 100 € 5,59 n.v.t.
n.v.t. 0,210 48,000 10,080 n.v.t. n.v.t.
n.v.t. 0,210 48,000 10,080 75
n.v.t.

n.v.t. 0,210 48,000 10,080 n.v.t. n.v.t. n.v.t.
n.v.t. 0,070 48,000 3,360 75 € 2,32 € 111,36

n.v.t. 0,210 43,800 9,198 75 € 6,67 € 292,15
n.v.t. 0,070 43,800 3,066 75 € 2,32 € 101,62
n.v.t. 0,210 43,800 9,198 75 € 6,67 € 292,15
n.v.t. 0,070 43,800 3,066 75 € 2,32 € 101,62
0,060 0,225 n.v.t. 0,510 50 n.v.t. n.v.t.
0,018 n.v.t. 80,700 1,453 25 n.v.t. n.v.t.
0,018 n.v.t. 80,700 1,453 n.v.t. n.v.t. n.v.t.
n.v.t. 0,210 68,180 14,318 75 € 7,58 € 516,80

n.v.t. n.v.t. 80,700 80,700 100 n.v.t. n.v.t.
0,022 0,038 n.v.t. 0,251 75 n.v.t. n.v.t.
0,022 0,038 n.v.t. 0,239 75 n.v.t. n.v.t.
n.v.t. 0,020 80,700 1,614 50 € 1,62 € 130,73
0,120 n.v.t. 176,000 21,120 100 € 2,28 € 401,28
0,120 n.v.t. 176,000 21,120 n.v.t. n.v.t. n.v.t.
0,120 n.v.t. 176,000 21,120 n.v.t. n.v.t. n.v.t.
0,170 n.v.t. 132,000 22,440 75 € 0,93 € 122,76
0,170 n.v.t. 132,000 22,440 n.v.t. n.v.t. n.v.t.
0,170 n.v.t. 132,000 22,440 n.v.t. n.v.t. n.v.t.

LEES DOOR OP DE VOLGENDE PAGINA

Denk aan het milieu voor u dit document afdrukt. 38

[2/2] INVENTARISATIE TRADITIONELE WONING

Codering Categorie Onderdeel Product Grondstof Lengte (m1)

BUWI0 Isolatie Gevelisolatie Glaswol Kwartszand n.v.t.
BUWI0 Isolatie Gevelisolatie Glaswol Soda n.v.t.
WK0 Waterkering Waterkerende laag PE folie PolyEthyleen n.v.t.
GEV0 Gevelafwerking Gevelafwerking Metselwerk Cement n.v.t.
GEV0 Gevelafwerking Gevelafwerking Metselwerk Klei n.v.t.
BIWC0 Constructief Binnenwand Kalkzandsteen Kalk n.v.t.
BIWC0 Constructief Binnenwand Kalkzandsteen Zand n.v.t.

AFW0 Binnenafwerking Binnenafwerking Pleisterwerk Kalk n.v.t.
BUD0 Buitendeur Buitendeur Houten buitendeur Hout n.v.t.
GK0 Kozijnen Kozijnen Houten kozijnen Hout 121,000
GK0 Kozijnen Kozijnen Houten kozijnen Glas n.v.t.
GK0 Kozijnen Kozijnen Houten kozijnen Rubber 121,000
DK0 Dakraam Dakraam Houten dakraam Hout 10,800
DK0 Dakraam Dakraam Houten dakraam Glas n.v.t.
DK0 Dakraam Dakraam Houten dakraam Rubber 5,400
BID0 Binnendeuren Binnendeuren Honingraat deur Hout n.v.t.
BID0 Binnendeuren Binnendeuren Honingraat deur Karton n.v.t.
BID0 Binnendeuren Binnendeuren Honingraat deur Vezelplaat n.v.t.
TR0 Trap Trap Houten trap Hout n.v.t.

39 Denk aan het milieu voor u dit document afdrukt.

Breedte Hoogte Opperv- Inhoud Levens- Schaduwkosten Schaduwkosten totaal
(m1) (m1) lak (m2) (m3) duur / Eenheid
(jaar)

0,170 n.v.t. 132,000 22,440 n.v.t. n.v.t. n.v.t.
0,170 n.v.t. 132,000 22,440
n.v.t. n.v.t. 72,000 72,000 n.v.t. n.v.t. n.v.t.
0,100 n.v.t. 72,000 7,200
0,100 n.v.t. 72,000 7,200 n.v.t. n.v.t. n.v.t.
0,100 n.v.t. 55,000 5,500
0,100 n.v.t. 55,000 5,500 100 € 4,93 € 354,96

0,020 n.v.t. 100,900 2,018 n.v.t. n.v.t. n.v.t.
0,040 n.v.t. 2,300 0,092
0,114 0,065 n.v.t. 0,897 75 € 2,22 € 122,10
0,020 n.v.t. 25,400 0,508
0,008 0,008 n.v.t. 0,008 n.v.t. n.v.t. n.v.t.
0,114 0,065 n.v.t. 0,080
0,020 n.v.t. 1,400 0,028 60 € 0,14 € 14,13
0,008 0,008 n.v.t. 0,000
0,040 n.v.t. 16,100 0,644 40 € 14,41 € 33,14
0,040 n.v.t. 16,100 0,644
0,040 n.v.t. 16,100 0,644 50 € 2,41 € 291,61
n.v.t. n.v.t. n.v.t. 0,176
n.v.t. n.v.t. n.v.t.

n.v.t. n.v.t. n.v.t.

50 € 2,41 € 26,03

n.v.t. n.v.t. n.v.t.

n.v.t. n.v.t. n.v.t.

25 € 6,03 € 97,08

n.v.t. n.v.t. n.v.t.

n.v.t. n.v.t. n.v.t.

50 € 9,74 € 9,74

Totaalbedrag Schaduwkosten € 3.666,99

Denk aan het milieu voor u dit document afdrukt. 40

B2.2 - Inventarisatie bio-based woning

[1/3] INVENTARISATIE BIO-BASED WONING

Codering Categorie Onderdeel Product Grondstof Aandeel Lengte (m1)
grondstof
FUN1 Fundering strokenfundering Betonstroken Schuimbeton (%) 15,700
FUNR1 Opstand Randbalk Houten Randbalk Hout 21,700
FUNK1 Kantplank KantstrookIsolatie EPS Geëxpandeerd n.v.t. 15,700
polystyreen 100%
FUNK1 Kantplank Cement 100%
FUNK1 Kantplank Kalkzandsteen
FUNK1 Kantplank Kantstrook Vezelcementplaat Cellulose 75% 15,700
FUNK1 Kantplank Kantstrook Vezelcementplaat PolyVinylAlcohol 20% 15,700
BG0 Constructief Kantstrook Vezelcementplaat Beton 3% 15,700
BG0 Constructief Kantstrook Vezelcementplaat Geëxpandeerd 2% 15,700
polystyreen
BG0 Constructief Begane grondvloer Kanaalplaatvloer Wapeningsstaal n.v.t. n.v.t.
BGDV0 Dekvloer Begane grondvloer Kanaalplaatvloer Cement n.v.t. n.v.t.
VVA1 Binnenafwerking Gips
VVA1 Binnenafwerking Begane grondvloer Kanaalplaatvloer Karton n.v.t. n.v.t.
VVC1 Constructief Dekvloer Cementdekvloer Hout 100% n.v.t.
VVS1 Stabiliteit Afwerkingsplaat Gipsplaat n.v.t. n.v.t.
VVS1 Stabiliteit Afwerkingsplaat Gipsplaat Zaagafval n.v.t. n.v.t.
VVI1 Isolatie Verdiepingsvloer Houten balklaag Lijm 100% 106,000
Zaagafval
VVI1 Isolatie Stabiliteitsplaat ECO-OSB 97% n.v.t.
Stabiliteitsplaat ECO-OSB Aluin 3% n.v.t.
VVOV1 Ondervloer Verdiepingsv- Houtvezel 99% n.v.t.
VVOV1 Ondervloer loerisolatie Hout
VVDV1 Dekvloer Verdiepingsv- Houtvezel Lijm 1% n.v.t.
VVDV1 Dekvloer loerisolatie Zaagafval
VVDV1 Dekvloer Ondervloer Multiplex plaat PUR-hars 95% n.v.t.
VVDV1 Dekvloer Ondervloer Multiplex plaat Gips 5% n.v.t.
ZVA1 Binnenafwerking Dekvloer houtvezelplaat Papier 96% n.v.t.
ZVA1 Binnenafwerking Dekvloer houtvezelplaat Gips 4% n.v.t.
ZVC1 Constructief Dekvloer gipsvezelplaat Karton 80% n.v.t.
ZVS1 Stabiliteit Dekvloer gipsvezelplaat Hout 20% n.v.t.
ZVS1 Stabiliteit Afwerkingsplaat Gipsplaat Zaagafval n.v.t. n.v.t.
ZVI1 Isolatie Afwerkingsplaat Gipsplaat Lijm n.v.t. n.v.t.
ZVI1 Isolatie Zoldervloer Houten balklaag Zaagafval 100% 106,000
Stabiliteitsplaat ECO-OSB Aluin 97% n.v.t.
Stabiliteitsplaat ECO-OSB 3% n.v.t.
Zoldervloerisolatie Houtvezel 99% n.v.t.
Zoldervloerisolatie Houtvezel 1% n.v.t.

41 Denk aan het milieu voor u dit document afdrukt.

Breedte Hoogte Opperv- Inhoud Soortelijk Levens- Schaduwkosten Schaduwkosten totaal
(m1) (m1) lak (m2) (m3) gewicht duur / Eenheid
(kg/m3) (jaar) € 232,36
0,600 0,300 n.v.t. n.v.t. € 14,80 n.v.t.
0,100 0,300 n.v.t. 0,651 n.v.t 75 n.v.t. € 28,10
0,120 0,500 n.v.t. 0,942 550 75 € 1,79
28 75

0,015 0,500 n.v.t. 0,089 n.v.t. 25 € 3,07 € 48,20
0,015 0,500 n.v.t. 0,024 n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.
0,015 0,500 n.v.t. 0,004 n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.
0,015 0,500 n.v.t. 0,003 n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.

n.v.t. 0,210 48,000 n.v.t. n.v.t 75 € 5,59 € 268,32
n.v.t. 0,210 48,000 n.v.t. n.v.t n.v.t n.v.t. n.v.t.

n.v.t. 0,210 48,000 n.v.t. n.v.t n.v.t n.v.t. n.v.t.
€ 111,36
n.v.t. 0,070 48,000 3,360 n.v.t 75 € 2,32 € 58,25
n.v.t.
0,012 n.v.t. 43,800 n.v.t. n.v.t 25 € 1,33 € 361,46

0,012 n.v.t. 43,800 n.v.t. n.v.t n.v.t n.v.t. € 138,41
n.v.t.
0,075 0,275 n.v.t. 2,187 n.v.t 75 € 3,41 n.v.t.

0,012 n.v.t. 43,800 0,510 n.v.t 25 € 3,16

0,012 n.v.t. 43,800 0,016 n.v.t n.v.t n.v.t.

n.v.t. 0,100 35,850 3,550 55 40 n.v.t.

n.v.t. 0,100 35,850 0,036 n.v.t n.v.t n.v.t. n.v.t.

0,012 n.v.t. 43,800 0,500 500 25 n.v.t. n.v.t.
n.v.t.
0,012 n.v.t. 43,800 0,027 n.v.t n.v.t n.v.t. n.v.t.
n.v.t.
n.v.t. 0,010 43,800 0,421 130 40 n.v.t. € 116,51
n.v.t.
n.v.t. 0,010 43,800 0,018 n.v.t n.v.t n.v.t. € 58,25
n.v.t.
n.v.t. 0,020 43,800 0,701 n.v.t 25 € 2,66 € 361,46
€ 138,41
n.v.t. 0,020 43,800 0,176 n.v.t n.v.t n.v.t. n.v.t.
n.v.t.
0,012 n.v.t. 43,800 n.v.t. n.v.t 25 € 1,33 n.v.t.

0,012 n.v.t. 43,800 n.v.t. n.v.t n.v.t n.v.t.

0,075 0,275 n.v.t. 2,187 550 75 € 3,41

0,012 n.v.t. 43,800 0,510 630 25 € 3,16

0,012 n.v.t. 43,800 0,016 n.v.t n.v.t n.v.t.

n.v.t. 0,100 35,850 3,550 55 40 n.v.t.

n.v.t. 0,100 35,850 0,036 n.v.t n.v.t n.v.t.

LEES DOOR OP DE VOLGENDE PAGINA

Denk aan het milieu voor u dit document afdrukt. 42

[2/3] INVENTARISATIE BIO-BASED WONING

Codering Categorie Onderdeel Product Grondstof Aandeel Lengte (m1)
grondstof
ZVOV1 Ondervloer Ondervloer Multiplex plaat Hout (%) n.v.t.
ZVOV1 Ondervloer Ondervloer Multiplex plaat Lijm n.v.t.
ZVDV1 Dekvloer Dekvloer houtvezelplaat Zaagafval 95% n.v.t.
ZVDV1 Dekvloer Dekvloer houtvezelplaat PUR-hars 5% n.v.t.
ZVDV1 Dekvloer Dekvloer gipsvezelplaat Gips 96% n.v.t.
ZVDV1 Dekvloer Dekvloer gipsvezelplaat Papier 4% n.v.t.
DACO1 Constructief Gordingen Houten Gordingen Hout 80% 37,800
20% n.v.t.
DAKS1 Stabiliteit Stabiliteitsplaat ECO-OSB Zaagafval 100% n.v.t.
DAKS1 Stabiliteit Stabiliteitsplaat ECO-OSB Lijm 167,000
DAKC1 Constructief Dakopbouw Houtskeletframe Hout 97% n.v.t.
DAKI1 Isolatie Dakisolatie Houtvezel Zaagafval 3% n.v.t.
DAKI1 Isolatie Dakisolatie Houtvezel Aluin 100% n.v.t.
DAKWK1 Waterkering Waterkerende laag PE folie PolyEthyleen 99% 300,000
DAKT1 Bevestiging Tengels Tengels Hout 1%
n.v.t. 286,000
DAKR1 Bevestiging Regelwerk Panlatten Hout 100% n.v.t.
DAKB1 Dakbedekking Beton n.v.t.
BUWA1 Binnenafwerking Dakpannen Dakpannen Gips 100% n.v.t.
BUWA1 Binnenafwerking Karton n.v.t. n.v.t.
BUWS1 Stabiliteit Afwerkingsplaat Gipsplaat Zaagafval n.v.t. n.v.t.
BUWS1 Stabiliteit Lijm n.v.t. 501,000
BUWC1 Constructief Afwerkingsplaat Gipsplaat Hout 97% n.v.t.
BUWI1 Isolatie Zaagafval 3% n.v.t.
BUWI1 Isolatie Stabiliteitsplaat ECO-OSB Aluin 100% n.v.t.
BUWWK1 Waterkering PolyEthyleen 99% 240,000
BUWT1 Bevestiging Stabiliteitsplaat ECO-OSB Hout 1% 240,000
BUWR1 Bevestiging Hout n.v.t. n.v.t.
BUWG1 Gevelafwerking Buitenwand Houtskeletwand Hout 100% 176,000
BIWC1 Constructief Hout 100% n.v.t.
BIWI1 Isolatie Gevelisolatie Houtvezel Zaagafval 100% n.v.t.
BIWI1 Isolatie Aluin 100% n.v.t.
BIWA1 Binnenafwerking Gevelisolatie Houtvezel Gips 99% n.v.t.
BIWA1 Binnenafwerking Karton 1% n.v.t.
WOBU1 Buitendeur Waterkerende laag PE folie Hout n.v.t. 121,000
WOGK1 Kozijnen Hout n.v.t.
Tengels Tengels 100%
100%
Regelwerk Regelwerk

Gevelafwerking Rabatdelen

Binnenwand Houtskeletwand

Binnenwandisolatie Houtvezel

Binnenwandisolatie Houtvezel

Afwerkingsplaat Gipsplaat

Afwerkingsplaat Gipsplaat

Buitendeur Houten buitendeur

Kozijnen Houten kozijnen

43 Denk aan het milieu voor u dit document afdrukt.

Breedte Hoogte Opperv- Inhoud Soortelijk Levens- Schaduwkosten Schaduwkosten totaal
(m1) (m1) lak (m2) (m3) gewicht duur / Eenheid
(kg/m3) (jaar)
0,012 n.v.t. 43,800 0,500 n.v.t. n.v.t.
0,012 n.v.t. 43,800 0,027 500 25 n.v.t. n.v.t.
n.v.t. 0,010 43,800 0,421 n.v.t n.v.t n.v.t. n.v.t.
n.v.t. 0,010 43,800 0,018 130 40 n.v.t. n.v.t.
n.v.t. 0,020 43,800 0,701 n.v.t n.v.t € 2,66 € 116,51
n.v.t. 0,020 43,800 0,176 n.v.t 25 n.v.t. n.v.t.
n.v.t. 0,060 0,225 0,511 n.v.t n.v.t n.v.t. n.v.t.
550 75
n.v.t. 0,012 80,700 0,940 n.v.t. n.v.t.
n.v.t. 0,012 80,700 0,030 630 25 n.v.t. n.v.t.
0,175 0,075 n.v.t. 2,192 n.v.t n.v.t € 5,48 € 442,24
n.v.t. 0,210 68,180 14,175 550 75 n.v.t. n.v.t.
n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. 55 40 n.v.t. n.v.t.
n.v.t. n.v.t. 80,700 n.v.t. n.v.t n.v.t n.v.t. n.v.t.
0,022 0,038 n.v.t. 0,251 n.v.t 100 n.v.t. n.v.t.
550 75
0,022 0,038 n.v.t. 0,240 n.v.t. n.v.t.
n.v.t. 0,020 80,700 n.v.t. 550 75 € 1,62 € 130,73
0,012 n.v.t. 176,000 n.v.t. n.v.t 50 € 1,33 € 234,08
0,012 n.v.t. 176,000 n.v.t. n.v.t 25 n.v.t. n.v.t.
0,012 n.v.t. 176,000 2,049 n.v.t n.v.t € 3,16 € 556,16
0,012 n.v.t. 176,000 0,064 630 25 n.v.t. n.v.t.
0,175 0,075 n.v.t. 6,576 n.v.t n.v.t € 2,34 € 168,48
0,170 n.v.t. 138,430 23,298 550 75 n.v.t. n.v.t.
0,170 n.v.t. 138,430 0,236 55 40 n.v.t. n.v.t.
n.v.t. n.v.t. 72,000 n.v.t. n.v.t n.v.t n.v.t. n.v.t.
0,022 0,038 n.v.t. 0,201 n.v.t 100 n.v.t. n.v.t.
0,022 0,038 n.v.t. 0,201 550 75 n.v.t. n.v.t.
n.v.t. 0,027 72,000 1,944 550 75 € 1,05 € 75,60
0,080 0,050 n.v.t. 0,704 550 30 € 2,34 € 411,84
0,080 n.v.t. 40,800 3,232 550 75 € 1,05 € 42,84
0,080 n.v.t. 40,800 0,033 550 40 n.v.t. n.v.t.
0,012 n.v.t. 100,900 n.v.t. n.v.t n.v.t € 1,33 € 134,20
0,012 n.v.t. 100,900 n.v.t. n.v.t 25 n.v.t. n.v.t.
0,040 n.v.t. 2,300 0,092 n.v.t n.v.t € 14,41 € 33,14
0,114 0,065 n.v.t. 0,897 550 40 € 2,41 € 291,61
550 50
LEES DOOR OP DE VOLGENDE PAGINA

Denk aan het milieu voor u dit document afdrukt. 44

[3/3] INVENTARISATIE BIO-BASED WONING

Codering Categorie Onderdeel Product Grondstof Lengte (m1)

WOGK1 Kozijnen Kozijnen Houten kozijnen Glas n.v.t. n.v.t.
WOGK1 Kozijnen Kozijnen Houten kozijnen Rubber n.v.t. 121,000
WOBK1 Kozijnen Kozijnen Houten kozijnen Hout 100% 39,200
WOBK1 Kozijnen Kozijnen Houten kozijnen Rubber n.v.t. 39,200
WODK1 Dakraam Dakraam Houten dakraam Hout 100% 10,800
WODK1 Dakraam Dakraam Houten dakraam Glas n.v.t. n.v.t.
WODK1 Dakraam Dakraam Houten dakraam Rubber n.v.t. 10,800

WOBI1 Binnendeuren Binnendeuren Honingraat deur Hout 10% n.v.t.
WOBI1 Binnendeuren Binnendeuren Honingraat deur Hardboard 20% n.v.t.
WOBI1 Binnendeuren Binnendeuren Honingraat deur Cellulose 10% n.v.t.
WOBI1 Binnendeuren Binnendeuren Honingraat deur Lucht 60% n.v.t.
VOTR1 Trap Trap Houten trap Hout 100% n.v.t.

45 Denk aan het milieu voor u dit document afdrukt.

Breedte Hoogte Opperv- Inhoud Levens- Schaduwkosten Schaduwkosten totaal
(m1) (m1) lak (m2) (m3) duur / Eenheid
(jaar)

0,020 n.v.t. 25,400 n.v.t. n.v.t n.v.t n.v.t. n.v.t.
0,008 0,008 n.v.t. n.v.t. n.v.t
0,114 0,065 n.v.t. 0,291 550 n.v.t n.v.t. n.v.t.
0,008 0,008 n.v.t. n.v.t. n.v.t
0,114 0,065 n.v.t. 0,081 550 40 n.v.t. n.v.t.
0,020 n.v.t. 1,400 n.v.t. n.v.t
0,008 0,008 n.v.t. n.v.t. n.v.t n.v.t n.v.t. n.v.t.

0,040 n.v.t. 16,100 0,065 550 50 € 2,41 € 26,03
0,040 n.v.t. 16,100 0,129 950
0,040 n.v.t. 16,100 0,065 550 n.v.t n.v.t. n.v.t.
0,040 n.v.t. 16,100 0,387 n.v.t
n.v.t. n.v.t. n.v.t. 0,176 550 n.v.t n.v.t. n.v.t.

25 € 6,03 € 97,08

25 n.v.t. n.v.t.

25 n.v.t. n.v.t.

n.v.t n.v.t. n.v.t.

50 € 9,74 € 9,74

Totaalbedrag Schaduwkosten € 4.648,53

Denk aan het milieu voor u dit document afdrukt. 46

B2.3 - Inventarisatie Alternatieven bio-based materialen

[1/8] INVENTARISATIE BIO-BASED ALTERNATIEVEN

Codering Categorie Onderdeel Product Grondstof

BGDV1 Dekvloer Dekvloer gipsvezelplaat Gips
BGDV1 Dekvloer Dekvloer gipsvezelplaat Papier
BGDV1 Dekvloer Dekvloer houtvezelplaat Zaagafval
BGDV1 Dekvloer Dekvloer houtvezelplaat PUR-hars
BGDV2 Dekvloer Dekvloer Houten planken Hout
BGDV2 Dekvloer Dekvloer Houtvezelplaat Zaagafval
BGDV2 Dekvloer Dekvloer Houtvezelplaat PUR-hars
Zaagafval
BGDV3 Dekvloer Dekvloer ECO-OSB Lijm
BGDV3 Dekvloer Dekvloer ECO-OSB Zaagafval
BGDV3 Dekvloer Dekvloer Houtvezelplaat PUR-hars
BGDV3 Dekvloer Dekvloer Houtvezelplaat Hout
BGDV4 Dekvloer Dekvloer Multiplex Lijm
BGDV4 Dekvloer Dekvloer Multiplex Zaagafval
BGDV4 Dekvloer Dekvloer Houtvezelplaat
PUR-hars
BGDV4 Dekvloer Dekvloer Houtvezelplaat Zaagafval
BGDV5 Dekvloer Dekvloer Spaanplaat Lijm
BGDV5 Dekvloer Dekvloer Spaanplaat Zaagafval
BGDV5 Dekvloer Dekvloer Houtvezelplaat PUR-hars
BGDV5 Dekvloer Dekvloer Houtvezelplaat Hout
BGOV1 Ondervloer Ondervloer Multiplex plaat Lijm
BGOV1 Ondervloer Ondervloer Multiplex plaat Hout
BGOV2 Ondervloer Ondervloer Houten planken Hout
BGC1 Constructief Begane grondvloer Houten balklaag Hout
BGC2 Constructief Begane grondvloer CLT Lijm
BGC2 Constructief Begane grondvloer CLT Hout
BGC3 Constructief Begane grondvloer Holtz100 Zaagafval
BGI01 Isolatie Begane grondv- Houtvezel
loerisolatie Aluin
BGI01 Isolatie Begane grondv- Houtvezel
loerisolatie Geëxpandeerd
BGI02 Isolatie Begane grondv- Bio-EPS polystyreen
loerisolatie Kurk
BGI03 Isolatie Begane grondv- Kurk
loerisolatie

47 Denk aan het milieu voor u dit document afdrukt.

Aandeel Lengte Breedte Hoogte Opperv- Inhoud Soortelijk Levens-
grondstof (m1) (m1) (m1) lak (m2) (m3) gewicht duur
(%) (kg/m3) (jaar)
n.v.t. 0,012
80% n.v.t. n.v.t. 0,012 96,000 0,922 728 25
20% n.v.t. n.v.t. 0,020 96,000 0,231 n.v.t. n.v.t.
96% n.v.t. n.v.t. 0,020 48,000 0,922 130 100
4% n.v.t. n.v.t. 0,018 48,000 0,039 n.v.t. n.v.t.
100% n.v.t. n.v.t. 0,020 48,000 0,864 550 25
96% n.v.t. n.v.t. 0,020 48,000 0,922 130 100
4% n.v.t. n.v.t. 0,012 48,000 0,039 n.v.t. n.v.t.
n.v.t. 0,012
97% n.v.t. n.v.t. 0,020 48,000 0,559 630 25
3% n.v.t. n.v.t. 0,020 48,000 0,018 n.v.t. n.v.t.
96% n.v.t. n.v.t. 0,012 48,000 0,922 130 100
4% n.v.t. n.v.t. 0,012 48,000 0,039 n.v.t. n.v.t.
95% n.v.t. n.v.t. 0,020 48,000 0,548 500 25
5% n.v.t. 48,000 0,029 n.v.t. n.v.t.
96% n.v.t. n.v.t. 0,020 48,000 0,922 130 100
n.v.t. 0,012
4% n.v.t. n.v.t. 0,012 48,000 0,039 n.v.t. n.v.t.
89% n.v.t. n.v.t. 0,020 48,000 0,513 630 25
11% n.v.t. n.v.t. 0,020 48,000 0,064 n.v.t. n.v.t.
96% n.v.t. n.v.t. 0,012 48,000 0,922 130 100
4% n.v.t. n.v.t. 0,012 48,000 0,039 n.v.t. n.v.t.
95% n.v.t. n.v.t. 0,018 48,000 0,548 500 25
5% n.v.t. 0,075 0,275 48,000 0,029 n.v.t. n.v.t.
100% n.v.t. n.v.t. 0,100 48,000 0,864 550 25
100% 106,000 n.v.t. 0,100 n.v.t. 2,187 550 75
99% n.v.t. n.v.t. 0,100 48,000 4,752 550 75
1% n.v.t. n.v.t. 0,140 48,000 0,048 n.v.t. n.v.t.
100% n.v.t. 48,000 4,800 550 75
99% n.v.t. 35,850 4,969 55 40

1% n.v.t. n.v.t. 0,140 35,850 0,051 n.v.t. n.v.t.

100% n.v.t. n.v.t. 0,120 35,850 4,302 28 75

100% n.v.t. n.v.t. 0,140 35,850 5,019 115 75

LEES DOOR OP DE VOLGENDE PAGINA

Denk aan het milieu voor u dit document afdrukt. 48

[2/8] INVENTARISATIE BIO-BASED ALTERNATIEVEN

Codering Categorie Onderdeel Product Grondstof

BGI04 Isolatie Begane grondv- Vlas Vlas
loerisolatie
BGI05 Isolatie Hennep Hennep
Begane grondv-
BGI05 Isolatie loerisolatie Hennep PLA

BGI06 Isolatie Begane grondv- Textiel Katoen
loerisolatie
BGI06 Isolatie Textiel Polyester
Begane grondv-
BGI07 Isolatie loerisolatie Zee-algen Zee-algen

BGI08 Isolatie Begane grondv- Schapenwol Schapenwol
loerisolatie
BGI09 Isolatie Cellulose Cellulose
Begane grondv-
BGI10 Isolatie loerisolatie kalkhennep hennephout

BGI10 Isolatie Begane grondv- kalkhennep kalk
loerisolatie
BGS1 Stabiliteit ECO-OSB Zaagafval
BGS1 Stabiliteit Begane grondv- ECO-OSB Lijm
BGS2 Stabiliteit loerisolatie Multiplex Hout
BGS2 Stabiliteit Multiplex Lijm
Begane grondv- Spaanplaat Zaagafval
BGS3 Stabiliteit loerisolatie Spaanplaat Lijm
BGS3 Stabiliteit Spaanplaat Zaagafval
VVDV2 Dekvloer Begane grondv- Spaanplaat Lijm
VVDV2 Dekvloer loerisolatie Houtvezelplaat Zaagafval
VVDV2 Dekvloer Houtvezelplaat PUR-hars
VVDV2 Dekvloer Stabiliteitsplaat ECO-OSB Zaagafval
VVDV3 Dekvloer ECO-OSB Lijm
VVDV3 Dekvloer Stabiliteitsplaat Houtvezelplaat Zaagafval
VVDV3 Dekvloer Houtvezelplaat PUR-hars
VVDV3 Dekvloer Stabiliteitsplaat Multiplex Hout
VVDV4 Dekvloer Multiplex Lijm
VVDV4 Dekvloer Stabiliteitsplaat

Stabiliteitsplaat

Stabiliteitsplaat

Dekvloer

Dekvloer

Dekvloer

Dekvloer

Dekvloer

Dekvloer

Dekvloer

Dekvloer

Dekvloer

Dekvloer

49 Denk aan het milieu voor u dit document afdrukt.

Aandeel Lengte Breedte Hoogte Opperv- Inhoud Soortelijk Levens-
grondstof (m1) (m1) (m1) lak (m2) (m3) gewicht duur
(%) (kg/m3) (jaar)
n.v.t. 0,140 35,850 5,019
100% n.v.t. 35 40

90% n.v.t. n.v.t. 0,140 35,850 4,518 36 40

10% n.v.t. n.v.t. 0,140 35,850 0,502 n.v.t. n.v.t.

85% n.v.t. n.v.t. 0,140 35,850 4,267 18 75

15% n.v.t. n.v.t. 0,140 35,850 0,753 n.v.t. n.v.t.

100% n.v.t. n.v.t. 0,160 35,850 5,736 75 onbekend

100% n.v.t. n.v.t. 0,140 35,850 5,019 20 75

100% n.v.t. n.v.t. 0,140 35,850 5,019 55 75

80% n.v.t. n.v.t. 0,140 35,850 4,016 300 40

20% n.v.t. n.v.t. 0,140 35,850 1,004 n.v.t. n.v.t.

97% n.v.t. n.v.t. 0,012 48,000 0,559 630 25
3% n.v.t.
95% n.v.t. n.v.t. 0,012 48,000 0,018 n.v.t. n.v.t.
5% n.v.t.
n.v.t. 0,012 48,000 0,548 500 25
89% n.v.t.
11% n.v.t. n.v.t. 0,012 48,000 0,029 n.v.t. n.v.t.
89% n.v.t.
11% n.v.t. n.v.t. 0,012 48,000 0,513 630 25
96% n.v.t.
4% n.v.t. n.v.t. 0,012 48,000 0,064 n.v.t. n.v.t.
97% n.v.t.
3% n.v.t. n.v.t. 0,012 43,800 0,468 630 25
96% n.v.t.
4% n.v.t. n.v.t. 0,012 43,800 0,058 n.v.t. n.v.t.
95% n.v.t.
5% n.v.t. n.v.t. 0,020 43,800 0,841 130 40

n.v.t. 0,020 43,800 0,036 n.v.t. n.v.t.

n.v.t. 0,012 43,800 0,510 630 25

n.v.t. 0,012 43,800 0,016 n.v.t. n.v.t.

n.v.t. 0,020 43,800 0,841 130 40

n.v.t. 0,020 43,800 0,036 n.v.t. n.v.t.

n.v.t. 0,012 43,800 0,500 500 25

n.v.t. 0,012 43,800 0,027 n.v.t. n.v.t.

LEES DOOR OP DE VOLGENDE PAGINA

Denk aan het milieu voor u dit document afdrukt. 50