สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์

สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์
(ประยุทธ์ ปยุตฺโต)

1

สมเดจ็ พระพุทธโฆษาจารย์ (ประยทุ ธ์ ปยุตฺโต)

1.ประวตั แิ ละผลงาน

สมเด็จพระพทุ ธโฆษาจารย์ (ประยทุ ธ์ ปยตุ ฺโต) นามเดิมคือ ประยทุ ธ์ อารยางกูล เกิดเมอื่
วนั ที่ 12 มกราคม พ.ศ.2481 ทอ่ี าเภอศรีประจนั ต์ จงั หวดั สุพรรณบรุ ี เป็นบตุ รคนสุดทอ้ งใน
จานวน 6 คนของนายสาราญและนางชุนกี อารยางคก์ ูล ในวยั เด็ก พ.ศ.2488 ไดเ้ ขา้ เรียนที่
โรงเรียนชยั ศรีประชาราษฎร์ จบช้นั ประถมศึกษาปี ที่ 4 จากน้นั ไดเ้ ดินทางเขา้ กรุงเทพมหานคร
เรียนตอ่ ทโ่ี รงเรียนมธั ยมวดั ปทมุ คงคา และไดร้ บั ทุนการศกึ ษาประเภททุนเรียนดี จาก
กระทรวงศกึ ษาธิการจนถึงช้นั มธั ยมศกึ ษาปี ท่ี 3

ในปี พ.ศ.2496 ท่านไดไ้ ปอยทู่ ่ีวดั พระพิเรนทร์ กรุงเทพมหานคร เรียนพระปริยตั ธิ รรม
จนสอบนกั ธรรมช้นั ตรี โท เอก และเปรียญธรรม 3 ประโยค ถึง 9 ประโยค (ป.ธ.3 - ป.ธ.9) ได้
ขณะยงั เป็นสามเณร จึงไดร้ ับพระราชทานพระบรมราชานุเคราะห์ใหอ้ ุปสมบทเป็นพระภิกษุ ใน
ฐานะ นาคหลวง

หลงั จบการศึกษาในช่วงพ.ศ.2507 – 2517 ทา่ นไดเ้ ป็นพระอาจารยส์ อนพระภกิ ษุ
สามเณรในแผนกบาลีเตรียมอดุ มศกึ ษา (ม.4 - ม.6) และในระดบั ปริญญาตรีพระพทุ ธศาสตร
บณั ฑิต ของมหาวทิ ยาลยั มหาจุฬาลงกรณราชวทิ ยาลยั

นอกจากน้ียงั ไดร้ บั แต่งต้งั ใหเ้ ป็นผูช้ ่วยเลขาธิการและรองเลขาธิการมหาวทิ ยาลยั มหา
จฬุ าลงกรณราชวทิ ยาลยั ซ่ึงท่านไดร้ ับสร้างความเจริญท้งั ดา้ น
การบริหารและดา้ นวชิ าการให้แกม่ หาลยั วทิ ยาลยั มหาจฬุ าลง
กรณราชวิทยาลยั เป็นอยา่ งมาก โดยเฉพาะการพฒั นาหลกั สูตรท่ี
เนน้ บทบาทและภาวะสงั คมท่เี พิม่ ข้ึนของพระสงฆ์ รวมท้งั
สอดแทรกความรู้เกีย่ วกบั การพฒั นาชุมชนไวใ้ นหลกั สูตร

2

งานหลกั ของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์
(ประยทุ ธ์ ปยตุ ฺโต) ดา้ นหน่ึงปรากฏออกมาใน
รูปของการบรรยาย ปาฐกถาธรรม และธรรม
เทศนา ท้งั ภายในประเทศและในท่ีประชุม
นานาชาติ ซ่ึงเป็นการเผยแผ่พระพุทธศาสนา
พร้อมไปกบั การขยายพรมแดนแห่งวชิ าการ
โดยมผี ูข้ อนาไปพมิ พเ์ ป็นหนงั สือแจกจา่ ยใหก้ วา้ งขวางออกไป ซ่ึงมีจานวนมากกวา่ 500 เร่ือง
ท้งั ภาษาไทยและภาษาตา่ งประเทศ เช่น พจนานุกรมพทุ ธศาสตร์ ฉบบั ประมวลธรรม
พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบบั ประมวลศพั ท์ ธรรมนูญชีวติ เป็นต้น สาหรับงานนิพนธ์ที่ไดร้ ับยก
ยอ่ งวา่ ดีเย่ยี มตามมาตรฐานงานวิชาการและถือเป็น มรดกธรรมอนั ลา้ ค่าแห่งยคุ ทีค่ วรคา่ แก่
การศึกษาอยา่ งยิ่งคอื พุทธธรรม

นอกจากงานดา้ นนิพนธ์แลว้ ทา่ นยงั ไดร้ ับนิมนตเ์ ป็นท่ีปรึกษาของมหาวิทยาลยั มหิดล
ในการสร้างพระไตรปิ ฎกฉบบั คอมพิวเตอร์สาเร็จสมบรู ณเ์ ป็นฉบบั แรกของโลก อีกท้งั ยงั ไดร้ บั
รางวลั เชิดชูเกียรตติ ่างๆ มากมายในฐานะผูท้ าคณุ ประโยชนแ์ กพ่ ระพทุ ธศาสนา เช่น รางวลั กิตติ
คณุ สมั พนั ธ์ สังขเ์ งิน สาขาเผยแผ่พระพุทธศาสนา ในพ.ศ.2533 รางวลั การศกึ ษาเพ่ือสนั ติภาพ
จากยเู นสโก (UNESCO Prize for Peace Education) ในพ.ศ.2537 นบั เป็นคนไทยคนแรกที่ไดร้ ับ
เกียรตไิ ดร้ บั รางวลั น้ี รางวลั TTF Award สาหรบั ผมู้ ีผลงานทางวิชาการดีเดน่

ดว้ ยผลงานดา้ นตา่ งๆ จากทก่ี ลา่ วมา สถาบนั การศึกษาท้งั ภายในประเทศและต่างประเทศ
จึงไดถ้ วายปริญญาดษุ ฎีบณั ทิตกิตติมศกั ด์ใิ หแ้ ด่ท่านในหลายสาขา ซ่ึงนบั ว่าท่านเป็นพระสงฆ์
ไทยท่ไี ดร้ บั การยกยอ่ งให้ไดร้ บั ดุษฎีบณั ฑิตกิตตมิ ศกั ด์ิมากที่สุดในปัจจบุ นั ในพ.ศ.2549 มีพระ
บรมราชโองการโปรดเกลา้ ฯ แต่งต้งั เป็นราชบัณฑิตกิตติมศักดิ์

ปัจจบุ นั ท่านดารงตาแหน่งเป็นสาสตราจารยพ์ เิ ศษ ประจามหาวทิ ยาลยั มหาจฬุ าลงกรณ
ราชวิทยาลยั

3

2.คุณธรรมท่ีควรยึดถือเป็ นแบบอย่าง

จากการศกึ ษาประวตั ขิ องสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ประยทุ ธ์ ปยตุ ฺโต) ทาให้เห็น
คณุ ธรรมทคี่ วรยืดถือเป็นแบบอยา่ งหลายประการ ซ่ึงพอจะสรุปไดด้ งั น้ี

➢ เป็นผูท้ ี่ใฝ่ เรียนรู้และต้งั ใจศึกษาเลา่ เรียนมาต้งั แตย่ งั เยาวว์ ยั
➢ เป็นผูท้ ม่ี คี วามขยนั หมนั่ เพียรและอดทนในการศกึ ษาเลา่ เรียนและการปฏบิ ตั ิ

ธรรม
➢ เป็นผดู้ ารงชีวิตแบบเรียบงา่ ย มีวตั รปฏบิ ตั ิท่ีออ่ นนอ้ มถ่อมตน
➢ เป็นผูท้ ว่ี างตนไดเ้ หมาะสม ใหค้ วามสาคญั และความสนใจแกผ่ ูท้ ่เี ขา้ พบโดยไม่

เลือกชาติ ศาสนา หรือชนช้นั วรรณะ
➢ เป็นผูท้ ี่ทาคณุ ประโยชน์ให้แก่พระพทุ ธสาสนาและสงั คม

4

สมาชิกผู้จัดทา

นาย พรรษนนท์ นาลาดทา เลขที่ 2
นางสาว ชรินทร์ทิพย์ เทอารุง เลขท่ี 5

นางสาว ณฐั พร ศิริขนั ธ์ เลขที่ 9
นางสาว มยรุ า ธรรมภทั รปัญโญ เลขที่ 17
นางสาว วรรณษา ทองประไพ เลขท่ี 21

นางสาว สุทธิดา ศรีเชษฐา เลขที่ 23
นางสาว อทิตยา แกว้ บรรดิษ เลขที่ 25

ช้นั มธั ยมศกึ ษาปี ท่ี 6/1

5