การดำเนินงานการพัฒนารูปแบบการจัดกิจกรรมส่งเสริมกระบวนการชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพเพื่อพัฒนาจรรยาบรรณวิชาชีพ ผ่านระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ (E-PLC) ร่วมกับกระบวนการฝึกประสบการณ์วิชาชีพครูของนักศึกษา หลักสูตรประกาศนียบัตรบัณฑิตวิชาชีพครูวิทยาลัยบัณฑิตเอเชีย

๔๘

อุดมไปด้วยจิตวิญญาณของความเป็นครู และประพฤติปฏิบัติตนตามจรรยาบรรณของวิชาชีพ เป็นที่ยอมรับ
และศรัทธาของศษิ ย์ เพอื่ นรว่ มวิชาชีพและสงั คม

บทเรียนจรรยาบรรณวิชาชีพออนไลน์ ๙ บทเรียน

ที่ ช่ือบทเรยี น เสรมิ สร้างความรู้ ความเข้าใจ และ
ความตระหนกั ในจรรยาบรรณของวชิ าชีพ

๑ ศลิ ปะในตัวครู จรรยาบรรณต่อตนเอง

๒ การพัฒนาตนเองสู่ความเป็นครูมืออาชพี

๓ ครสู ร้างคน จรรยาบรรณต่อวชิ าชีพ

๔ นักเรียนเปรียบเสมอื นสมาชิกในครอบครวั ของครู

๕ ครูคอื ผ้สู ง่ เสริมในความก้าวหนา้ และความสำเรจ็ ของนักเรยี น จรรยาบรรณต่อผ้รู ับบริการ
๖ คำสอนทีไ่ รเ้ สยี ง

๗ ไม้เรยี วครูไทย ยคุ ๔.๐

๘ พลงั สามัคคี จรรยาบรรณตอ่ ผู้ร่วมประกอบวิชาชพี

๙ แตกต่างไมแ่ ตกแยก จรรยาบรรณต่อสังคม

ตัวอยา่ งโครงสรา้ งบทเรยี นจรรยาบรรณวชิ าชพี ออนไลน์

นักศึกษากลุ่มเป้าหมาย “ผู้เตรียมเข้าสู่วิชาชีพครู” ๑๘๐ คน เลือกศึกษาบทเรียนจรรยาบรรณ
วิชาชีพออนไลน์ อย่างน้อย ๓ บทเรียน จากทั้งหมด ๙ บทเรียน โดยมีอาจารย์นิเทศก์ หรืออาจารย์คณะ
ศึกษาศาสตรแ์ ละศิลปศาสตร์ วิทยาลยั บณั ฑิตเอเซยี เป็นผกู้ ากับดแู ลการจดั การเรยี นรู้

๔๙

โดยเกณฑ์การผา่ น มดี ังน้ี
(๑) ศึกษาบทเรียนอย่างน้อย ๓ บทเรียน
(๒) ทำกจิ กรรมการเรียนรู้ในแตล่ ะบทเรียนครบถว้ น
(๓) ทำแบบทดสอบหลังเรียนผ่าน ๕๐ เปอรเ์ ซ็นตข์ ึน้ ไป
๒. กระบวนการพัฒนาจรรยาบรรณวิชาชีพผ่านกระบวนการชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ
๓ วงรอบ
คณะศึกษาศาสตร์และศิลปศาสตร์ วิทยาลัยบัณฑิตเอเซีย พัฒนาจรรยาบรรณวิชาชีพผ่าน
กระบวนการชมุ ชน แห่งการเรียนรูท้ างวิชาชพี โดยให้นักศกึ ษาผเู้ ตรียมเข้าสู่วิชาชีพครบู ทบาทเป็น “ครูผู้สอน”
(Model Teacher) ปรึกษาหารือกันกับสมาชิกภายในทีม E-PLC ของแต่ละคน แต่ละโรงเรียน โดยมีสมาชิก
E-PLC โดยเฉพาะอาจารย์นิเทศก์และครูพี่เลี้ยงร่วมกันเพื่อวางแผนการดำเนินงานพัฒนาผู้เรียนในด้านทักษะ
ต่าง ๆ ตามธรรมชาติวิชา โดยใช้รูปแบบการวิจัยเป็นฐานในการพัฒนาในกระบวนการต่าง ๆ ให้ครบ ๓ วงรอบ
และส่งชิ้นงานในระบบออนไลน์ จำนวน ๕ ชิ้นงาน เพื่อเป็นหลักฐานร่องรอยว่าได้ดำเนินการเรียบร้อยแล้ว
ตามขนั้ ตอนการดำเนินงานใน E-PLC in Action ตามทค่ี รุ สุ ภากำหนด
๒.๑ กระบวนการดำเนินการระดบั คณะ
คณะศกึ ษาศาสตร์และศิลปศาสตร์ วิทยาลัยบณั ฑิตเอเซยี ดำเนินการดังนี้

(๑) คณบดีคณะศึกษาศาสตร์และศิลปศาสตร์ ออกคำสั่งแต่งตั้งคณะกรรมการ
ดำเนินงานโครงการ ประกอบด้วย คณาจารย์ ผู้บริหารสถานศึกษา ศึกษานิเทศก์ และครูต้นแบบหรือครูผู้ท่ี
ได้รับรางวลั ต่าง ๆ

(๒) คณะกรรมการดำเนินงานโครงการรว่ มกันจัดทำปฏทิ นิ การดำเนนิ งาน
(๓) ออกแบบกระบวนการกำกบั ตดิ ตามของอาจารย์นิเทศก์
(๔) ออกแบบกระบวนการเรยี นร้กู ับครตู น้ แบบหรอื ครูผ้ทู ่ไี ดร้ บั รางวลั ตา่ ง ๆ
(๕) ออกแบบกิจกรรมสะท้อนผลโครงการ
๒.๒ กระบวนการของสถานศึกษาท่เี ป็นแหล่งฝกึ ประสบการณท์ กุ แห่ง ดำเนนิ การดังนี้
(๑) โรงเรียนโดยผู้อำนวยการโรงเรียนออกคำสั่งแต่งตั้งคณะกรรมการดาเนินงาน
โครงการฯ ในสถานศกึ ษาแตล่ ะแหง่
(๒) ทุกโรงเรียนจัดทำปฏทิ ินการดำเนินงาน
(๓) โรงเรียนโดยผู้อำนวยการโรงเรียน /รองผู้อำนวยการโรงเรียน ร่วมกันออกแบบ
กระบวนการกากบั ตดิ ตาม ในสถานศกึ ษาทุกแหง่
(๔) โรงเรียนโดยผู้อำนวยการโรงเรียน /รองผู้อำนวยการโรงเรียน ร่วมกันออกแบบ
กระบวนการสะทอ้ นผลระดับสถานศึกษาทกุ แหง่
๒.๓ กระบวนการดำเนินการพัฒนา E-PLC in Action ของนักศึกษากลุ่มเป้าหมาย
จำนวน ๑๘๐ คน

๕๐

ให้นักศึกษาดำเนินการตามขั้นตอนการดำเนินงานใน E-PLC in Action และการส่งงาน ๕ ช้ิน

ในระบบออนไลน์ของนักศึกษา ดงั น้ี

งานชิน้ ที่ ขัน้ ตอนการดำเนินงาน ใน E-PLC in Action

๑ การสร้างแผนการดำเนนิ งานและการสร้างทีม E-PLC

(๑) การสรา้ งแผนการดำเนนิ งาน

(๒) การสรา้ งทีม E-PLC

๒ การดำเนนิ งาน E-PLC วงรอบท่ี ๑

(๑) วเิ คราะหช์ ิน้ งานนักเรยี น (กำหนด ๑ ปัญหา)

(๒) ออกแบบแผนการจัดการเรยี นรู้

(๓) เปิดชน้ั เรียน

(๔) ประชุมสะทอ้ นคดิ หลงั เปิดชน้ั เรยี น (บันทึกการประชุมสรปุ งาน)

๓ การดำเนนิ งาน E-PLC วงรอบท่ี ๒

(๑) วเิ คราะห์ชิ้นงานนักเรียน (กำหนด ๑ ปญั หา)

(๒) ออกแบบแผนการจดั การเรยี นรู้

(๓) เปิดช้นั เรียน

(๔) ประชุมสะท้อนคดิ หลงั เปิดช้นั เรยี น (บันทกึ การประชมุ สรุปงาน)

๔ การดำเนนิ งาน E-PLC วงรอบที่ ๓

(๑) วเิ คราะห์ชิ้นงานนกั เรยี น (กำหนด ๑ ปัญหา)

(๒) ออกแบบแผนการจดั การเรยี นรู้

(๓) เปดิ ชั้นเรยี น

(๔) ประชุมสะท้อนคิดหลงั เปิดช้ันเรยี น (บนั ทึกการประชุมสรุปงาน)

๕ การสรุปงาน ท้ัง ๓ วงรอบ

กระบวนการดำเนนิ การในแต่ละขนั้ ตอนดังกล่าวนักศึกษาทุกคนตอ้ งศกึ ษาในทุกข้ันตอนอย่างชัดเจน
ทำความเขา้ ใจอย่างถอ่ งแท้ และดำเนินการอยา่ งเปน็ ระบบตามกระบวนการอย่างละเอยี ดดังต่อไปน้ี

งานชนิ้ ท่ี ๑
๑.๑ การสร้างแผนการดำเนนิ งาน กำหนดส่งวนั ที่ ๒๐ พฤษภาคม ๒๕๖๕
นักศกึ ษา คือผู้เตรียมเข้าส่วู ชิ าชพี ครู มบี ทบาทเปน็ “ครูผูส้ อน (Model Teacher)” ซ่ึงเป็น

เจ้าของทีมต้องปรึกษาหารือกนั กบั สมาชิกภายในทมี E-PLC “โดยเฉพาะอาจารยน์ ิเทศก์ และครพู เ่ี ลยี้ ง” เพ่ือ
ร่วม วางแผนการดำเนนิ งานในกระบวนการตา่ ง ๆ ให้ครบ ๓ วงรอบ และสง่ ช้ินงานในระบบออนไลน์ จำนวน
๕ ชิ้นงาน ภายในระยะเวลาดำเนินการโครงการ แผนการดำเนินงานน้ีสร้างเพียงครั้งเดียว (ตัวอย่างการสร้าง
แผนการดาเนินงาน ดใู นภาคผนวก)

๑.๒ การสร้างทมี E-PLC กำหนดสง่ วันที่ ๓๐ พฤษภาคม ๒๕๖๕
นักศึกษาทุกคนตอ้ งสร้างทีม E-PLC จำนวน ๕-๗ คน
การสร้างทมี E-PLC โดยในแตล่ ะทมี ประกอบดว้ ยสมาชิกดังนี้
(๑) ครูผู้สอน (Model Teacher) จำนวน ๑ คน คือ ผู้เตรียมเข้าสู่วิชาชีพครู หลักสูตร

ประกาศนยี บัตรบณั ฑิตวิชาชีพครู
(๒) ครเู พ่อื นรว่ มเรยี นรู้ (Buddy Teacher) จำนวน ๑ – ๒ คน ประกอบด้วย

๕๑

(๒.๑) ผเู้ ตรยี มเข้าสู่วิชาชีพครู (นกั ศึกษาครทู ีป่ ฏิบตั กิ ารสอนในสถานศึกษา อาจจะเป็น
เพ่ือนสถาบันเดียวกนั หรือต่างสถาบนั ) หรอื

(๒.๒) ครูผชู้ ่วย
(๓) ครพู ่ีเลยี้ ง (Mentor) จำนวน ๑ คน
(๔) ผู้บริหารสถานศึกษา (Administrator) จำนวน ๑- ๒ คน อาจจะเป็นหัวหน้า
ระดบั ช้นั หรือหวั หน้ากลุม่ สาระ หรือครูอาวุโส หรือผู้อานวยการ หรอื รองผู้อานวยการ
(๕) ผู้เชีย่ วชาญ (Expert) จำนวน ๒ – ๓ คน ประกอบดว้ ย

(๕.๑) อาจารย์นิเทศก์ จากสถาบนั อุดมศึกษา จำนวน ๑ – ๒ คน
(๕.๒) ศกึ ษานิเทศก์ จำนวน ๑ คน
(๖) ครูผู้สร้างแรงบันดาลใจ (Inspirator) จำนวน ๑ คน เช่น ครูผู้เคยได้รับรางวัลของคุรุ
สภา หรือครตู ้นแบบ หรือครูผู้ได้รับรางวัลจากหน่วยงานอ่ืน ๆ (ตวั อยา่ งการสรา้ งทีม E-PLC ดใู นภาคผนวก)
หมายเหตุ : คณะศึกษาศาสตร์และศิลปศาสตร์ วิทยาลัยบัณฑิตเอเซีย กำหนดโครงงการประชุมสัมมนา เรื่อง
“การสร้างแรงบันดาลใจให้กับนักศึกษา” เป็นลักษณะการประชุมสัมมนา ๑-๒ ครั้ง โดยบูรณาการกับการ
สมั มนาระหว่างปฏบิ ตั กิ ารสอนของนักศึกษา ช่วงเดอื น กรกฎาคม - สิงหาคม ๒๕๖๕

๑................................ ๑................................
๒................................ ๒................................

ขือ่ ............................. ๑................................
๒................................

ขอ่ื .............................

ภาพแสดงองค์ประกอบของสมาชกิ ในทีม E-PLC

๕๒

แนวทางการดาํ เนินงาน E-PLC ท้งั ๓ วงรอบ
งานช้นิ ที่ ๒ การดําเนนิ งาน E-PLC วงรอบที่ ๑ ประกอบดว้ ย ๔ ขนั้ ตอน ดังน้ี
(๑) วิเคราะห์ช้ินงานนักเรยี น
การวิเคราะห์ชิ้นงานนักเรียน โดย “ครูผู้สอน (Model Teacher)” จะต้องกําหนดเป้าหมาย

การเรียนรู้ ที่เป็นเป้าหมายหลัก (Learning Outcome) โดยการวิเคราะห์ชิน้ งานนักเรียนเพื่อกําหนดปัญหา/
ประเดน็ เปา้ หมายทีจ่ ะพฒั นานักเรียน ๑ เรอ่ื ง โดยลักษณะของปัญหา ควรจะเปน็ ปัญหาสาํ คญั ของนกั เรียน
และเป็นปัญหาที่สามารถ พัฒนาได้อย่างต่อเนื่องจนเกิดเป็นสมรรถนะติดตัวนักเรียนตลอดไป หรือเป็น
คุณลกั ษณะสาํ คญั ของนกั เรยี นทีจ่ ะดํารงตนในสงั คมปัจจุบันและสังคมอนาคตไดอ้ ย่างมีประสิทธิภาพ ดงั น้ี

๑) ปัญหาด้านสมรรถนะของผู้เรียน เช่น ความสามารถในการคิดสร้างสรรค์
ความสามารถในการคิดอย่างมี วิจารณญาณ การให้เหตุผลทางคณิตศาสตร์ การสังเกต การคิดวิเคราะห์ การ
กล้าคิด กล้าแสดงออกอย่างสร้างสรรค์ ทักษะการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศ การรู้เท่าทันเทคโนโลยี ทักษะการ
แก้ปัญหาอย่างสรรค์ การเรียนรูด้ ้วยตนเอง ทักษะการสื่อสารด้วยภาษาไทย การสื่อสารดว้ ยภาษาอังกฤษ การ
สอื่ สารด้วยภาษาตา่ งประเทศอื่น ๆ การทํางานรว่ มมอื กบั คนอน่ื ฯลฯ

๒) ปัญหาด้านคุณลักษณะของผู้เรียน เช่น ความมีวินัยในตนเอง ความขยันหมั่นเพียร
ความอดทน ความมีระเบียบ ความซื่อสัตย์ ความสุภาพอ่อนน้อม ความเสียสละ การมีจิตอาสา จิตสาธารณะ
ความมีนำ้ ใจ ความรับผิดชอบ ฯลฯ

๓) บูรณาการกับการประพฤติปฏิบัติตนตามจรรยาบรรณของวิชาชีพครู โดยจะเน้นใน
๒ ด้าน หรือ จรรยาบรรณของวิชาชีพครขู ้ออ่ืน ๆ ประกอบด้วยก็ได้ ดงั น้ี (มนตรี แยม้ กสิกร, ๒๕๖๑)

๑. จรรยาบรรณต่อตนเอง
มีวินัยในตนเอง พัฒนาตนเองด้านวิชาชีพ บุคลิกภาพ และวิสัยทัศน์ ให้ทันต่อการ

พัฒนาทางวิทยาการ เศรษฐกจิ สงั คม และการเมอื งอยเู่ สมอ
๒. จรรยาบรรณต่อผ้รู บั บริการ
๒.๑ รัก เมตตา เอาใจใส่ ช่วยเหลือ ส่งเสริมให้กําลังใจแก่ศิษย์ และผู้รับบริการ

ตามบทบาทหนา้ ท่ี โดยเสมอหนา้
๒.๒ ส่งเสริมให้เกิดการเรียนรู้ ทักษะ และนิสัยที่ถูกต้องดีงามแก่ศิษย์และ

ผู้รบั บริการตามบทบาท หนา้ ทอี่ ยา่ งเตม็ ความสามารถ ดว้ ยความบรสิ ุทธิใ์ จ
๒.๓ ประพฤติปฏิบตั ิตนเป็นแบบอยา่ งท่ีดี ท้งั ทางกาย วาจา และจิตใจ
๒.๔ ไม่กระทําตนเป็นปฏปิ ักษ์ต่อความเจรญิ ทางกายสตปิ ัญญา จิตใจ อารมณ์ และ

สังคม ของศษิ ย์ และผู้รบั บริการ
๒.๕ ให้บริการด้วยความจริงใจและเสมอภาค โดยไม่เรียกรับหรือยอมรับ

ผลประโยชน์ จากการใช้ตําแหนง่ หน้าท่โี ดยมิชอบ (ตวั อย่างการวิเคราะหช์ ิน้ งานนักเรยี น ดูในภาคผนวก)
(๒) การออกแบบแผนการจัดการเรยี นรู้
การออกแบบแผนการจัดการเรียนรู้ โดย “ครูผ้สู อน (Model Teacher)”
๑) นักศึกษาทุกคนจะต้องกําหนดปัญหา/ประเด็น เป้าหมายที่จะพัฒนานักเรียน ๑ เรื่อง

และเขียนแผนการจดั การเรยี นรู้หรือแผนการสอนที่มกี ารบูรณาการการปฏิบตั ิตน ตามจรรยาบรรณของวิชาชีพ
ครู โดยแผนการจัดการเรียนรู้จะต้องสะท้อนให้เห็นถึงการมีวินัยในตนเองของครู และการส่ง มอบบริการที่ดี
ท่สี ดุ ใหแ้ กล่ ูกศิษย์ หรือการปฏบิ ัติต่อศิษยต์ ามจรรยาบรรณตอ่ ผู้รับบรกิ าร และ

๒) จัดให้มีการวิพากษ์แผนการจัดการเรียนรู้ โดยสมาชิกในทีมท้ังหมดต้องสะท้อนคิดต่อ
แผนการจัดการ เรียนรู้ดังกล่าว ว่าสามารถนําไปสู่การปฏิบัติที่แสดงถึงการมีวินัยในตนเองของครู และการส่ง

๕๓

มอบบริการที่ดีที่สุดให้กับ ศิษย์ หรือการปฏิบัติต่อศิษย์ตามจรรยาบรรณต่อผู้รับบริการ หลังจากนั้นครูผู้สอน
(Model Teacher) นําข้อเสนอแนะไปปรับปรุงแก้ไขแผนการจัดการเรียนรู้ให้สมบูรณ์ยิ่งขึ้น (ตัวอย่างการ
ออกแบบแผนการจดั การเรยี นรู้ ดูในภาคผนวก)

(๓) การเปิดชน้ั เรียน
การเปิดชั้นเรียน นักศึกษาในฐาน “ครูผู้สอน (Model Teacher)” ให้นําแผนการจัดการ

เรียนรทู้ แ่ี ก้ไข ปรบั ปรงุ เรยี บร้อยแลว้ ไปปฏิบัติการสอนจรงิ ในหอ้ งเรยี น โดยมีครพู เ่ี ลี้ยง (Mentor) อาจารย์
นิเทศก์ (Expert) ครูเพื่อนร่วม เรียนรู้ (Buddy Teacher) ผู้บริหารโรงเรียน (Administrator) อย่างน้อย ๑ -
๒ คน โดยบุคคลสําคัญที่จะขาดมิได้เลย คือ ครูพี่เลี้ยง (Mentor) ที่จะต้องไปเข้าห้องสังเกตการจัดการเรียนรู้
ระหว่างการสอนจริงในชั้นเรียน รวมถึงจะต้องมีเพื่อน หรือบุคคลที่ได้รับมอบหมาย ถ่ายทําวีดิทัศน์ ระหว่าง
การจัดการเรียนรู้ด้วยโดยการถ่ายทําจะต้องถ่ายภาพให้เห็นการ ปฏิบัติของครูผู้สอน (Model Teacher) และ
ปฏิกริ ิยานกั เรียนที่สาํ คัญ โดยวดี ทิ ัศน์ดังกล่าว จะตอ้ งสามารถใชเ้ ป็นตัวแทน การจดั การเรียนรทู้ ัง้ หมดของแผน
น้นั ไดอ้ ยา่ งชดั เจน โดยเฉพาะในช่วงที่สะท้อนให้เห็นถึงการที่ครูผูส้ อน (Model Teacher) มีวินัยในตนเอง
ของครู และการส่งมอบบริการที่ดีที่สุดให้กับลูกศิษย์ หรือการปฏิบัติต่อศิษย์ตามจรรยาบรรณต่อ
ผู้รับบริการ ความยาวของวีดิทัศน์ ไม่ควรเกิน ๑๕ นาที กรณีที่ความยาวของวีดิทัศน์เกินกว่า ๑๕ นาที
อาจตัดทอนเฉพาะตอนที่ สะท้อนให้เห็นถึงพัฒนาการแสดงออกของนักเรียนท่ีสะท้อนให้เห็นการพัฒนาการท่ี
ก้าวหน้าข้ึนของปญั หาน้ัน หรอื สะท้อนวา่ นกั เรยี นยังมีปัญหาเร่ืองนั้นอยู่ก็ได้ หลงั จากน้ันนําวีดิทัศน์น้ันไปฝาก
ไวใ้ น YouTube แล้วนํา Link มาสง่ งาน ในระบบออนไลน์ (ตัวอย่างการเปิดช้นั เรยี น ดใู นภาคผนวก)

(๔) การประชุมสะท้อนคิดหลังเปิดช้ันเรียน
การสะท้อนคิดหลังเปิดชั้นเรียน โดยหลังจากปฏิบัติการสอนจริงในห้องเรียนเสร็จแล้ว ให้

ประชุมสรุปงาน เพื่อสะท้อนผลการปฏิบัติการ โดยสะท้อนประเด็นที่ครอบคลุมจรรยาบรรณต่อตนเองและ
จรรยาบรรณตอ่ ผูร้ บั บริการ หรือจรรยาบรรณขอ้ อ่นื ๆ ทเี่ กี่ยวขอ้ ง ดงั ตอ่ ไปนี้

๑. ประเด็นที่จะทําให้นักเรียนเกิดการเรียนรู้ และผลการเรียนรู้ที่คาดหวังสุดท้าย
(Learning Outcome)

๒. นกั เรียนเกิดการเรียนรูต้ ามเป้าหมายการเรียนรหู้ รือไม่ และทราบได้อย่างไร
๓. นักเรียนที่ยังไม่สามารถเรียนรู้หรือบรรลุตามเป้าหมายการเรียนร้ไู ด้นั้น นักศึกษาใน
ฐานะครูผู้สอน (Model Teacher) ได้แสดงออกถึงความพยายาม ความเมตตา การเอาใจใส่ ช่วยเหลือ
ส่งเสริม สนับสนุนทําให้นักเรยี นได้เรียนรู้เพิ่มขึ้นได้ อย่างไรบ้าง และการแสดงออกของครูผู้สอน (Model
Teacher) มีจดุ เดน่ และจุดที่ควรพัฒนาอยา่ งไรบ้างตาม จรรยาบรรณตอ่ ผรู้ บั บรกิ าร
๔. นักเรียนที่สามารถบรรลุเป้าหมายการเรียนรู้แล้ว ครูผู้สอน (Model Teacher) ได้
แสดงออก ถึงความพยายามส่งเสริมให้นักเรียนคนนั้น ได้พัฒนาศักยภาพอย่างเต็มความสามารถอย่างไรบ้าง
การแสดงออกของ ครูผสู้ อน (Model Teacher) มจี ดุ เด่น และจุดที่ควรพฒั นาอยา่ งไรบ้างตามจรรยาบรรณต่อ
ผรู้ ับบริการ
๕. การจัดการเรียนรู้ของครูผู้สอน (Model Teacher) ทําให้ครูพัฒนาตนเองอย่างไร
บา้ ง และส่งผลตอ่ คณุ ภาพในการเป็นครมู อื อาชีพอยา่ งไร และมีจุดเด่น จดุ ท่ีควรพัฒนาอย่างไรบา้ ง
การสะทอ้ นผลเหล่านี้ สมาชกิ ในทีมทุกคนจะต้องร่วมกนั สะท้อนผลภายใต้หลักการแห่งวิชาชพี ครู และนาํ เสนอ
การสะท้อนคิดอย่างสุนทรียะแบบกัลยาณมิตร โดยครูผู้สอน (Model Teacher) จะต้องทําหน้าที่
รวบรวม ความคิดเห็นที่สมาชิกในทีม แล้วสรุปเป็นภาพรวมของผลการสะท้อนคิดสําหรับการดําเนินการ
กระบวนการชุมชน แห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ วงรอบที่ ๑ (ตัวอย่างการประชุมสะท้อนคิดหลังเปิดชั้นเรียน
ดูในภาคผนวก)

๕๔

หลกั การสะท้อนคดิ (Reflection Dialogue) มีหลักการสำคัญโดยมุ่งเน้นให้สะท้อนคิดอย่าง
สุนทรียะด้วยความเป็นกัลยาณมิตรโดยเริ่มจากครูผู้สอน (Model Teacher) ก่อนเป็นลําดับแรก ตามลําดับ
ดงั นี้

๑. ครผู ้สู อน (Model Teacher)
๒. ครูเพือ่ นรว่ มเรยี นรู้ (Buddy Teacher)
๓. ครูพเี่ ลีย้ ง (Mentor)
๔. ผู้บรหิ ารสถานศกึ ษา (Administrator)
๕. ผเู้ ชย่ี วชาญ (Expert)
๖. ครผู ู้สร้างแรงบันดาลใจ (Inspirator)
งานชน้ิ ที่ ๓ และงานชนิ้ ที่ ๔ การดำเนนิ งาน E-PLC วงรอบท่ี ๒ และวงรอบที่ ๓
การดําเนินงาน E-PLC ในวงรอบที่ ๒ และวงรอบที่ ๓ ให้นักศึกษาในฐานะ“ครูผู้สอน (Model
Teacher)” กระทําซ้ำ ในลกั ษณะเดิมโดยนําความคิดเหน็ ท่ีไดจ้ ากสมาชิกในทีม มาเปน็ ข้อมูลในการออกแบบ
แผนการจัดการเรียนรู้รอบใหม่ (ใช้ปัญหาเดิม) แล้วดําเนินการเปิดชั้นเรียน และมีการสะท้อนผลโดยจะ
ดําเนินการอย่างต่อเนื่องเป็นวงรอบที่ ๒ และวงรอบที่ ๓ ของการปฏิบัติการด้วยกระบวนการชุมชนแห่งการ
เรียนรทู้ างวชิ าชพี (๓ Cycles of PLC)
งานช้ินท่ี ๕ การสรุปงาน ทั้ง ๓ วงรอบ
หลังจากดําเนินงาน E-PLC ครบทั้ง ๓ วงรอบ เรียบร้อยแล้ว ให้นักศึกษาในฐานะ “ครูผู้สอน
(Model Teacher)” สรปุ งานทงั้ ๓ วงรอบ โดยสรปุ ประเด็นดังตอ่ ไปน้ี

๑. ปัญหา/ประเด็นเป้าหมายทีจ่ ะพฒั นานกั เรียน ๑ เรอ่ื ง คอื อะไร
๒. แผนการจัดการเรียนรู้ทั้ง ๓ แผน มีความเหมือนกันและแตกต่างกันอย่างไร และ
แผนการจดั การ เรียนรอู้ นั ไหนดีท่ีสดุ
๓. แนวปฏิบัติที่เป็นเลิศ (Best Practice) หรือตัวอย่างที่ดี (Good Sample) ที่ได้จาก
การจดั การเรยี นรู้ เพ่อื พฒั นานกั เรยี นคอื อะไรบา้ ง
๔. การดําเนินงาน E-PLC ของครูผู้สอน (Model Teacher) ทั้ง ๓ วงรอบ ส่งผลให้ครูเกิด
ความตระหนกั ในการประพฤตปิ ฏบิ ัตติ นตามจรรยาบรรณของวิชาชีพครูอยา่ งไรบา้ ง

กรณีทมี่ ีศึกษานเิ ทศก์ และครูตน้ แบบหรือครูผทู้ ไ่ี ด้รับรางวัลต่าง ๆ เขา้ ร่วมกจิ กรรม
กรณีท่ีมศี กึ ษานิเทศก์ และครูต้นแบบหรือครผู ู้ท่ีไดร้ ับรางวลั ต่าง ๆ เขา้ รว่ มกิจกรรมใน E-PLC in

Action ควรให้ลงชื่อในชิ้นงานทุกครั้งด้วย และเพิ่มเติมรายละเอียดตามตัวอย่างแบบฟอร์ม เพื่อเป็นหลักฐาน
แสดงว่าได้เข้า ร่วมทํากิจกรรมในกระบวนการ E-PLC in Action เรียบร้อยแล้ว (ตัวอย่างแบบฟอร์มเพิม่ เติม
สําหรับศึกษานิเทศก์ และครตู ้นแบบหรอื ครูท่ีได้รับรางวัล ดใู นภาคผนวก)

➢ จุดเนน้
ในกระบวนการ E-PLC in Action ให้สมาชิกภายในทีม E-PLC ลงชื่อในชิ้นงานทุกครั้ง เพื่อเป็น

หลกั ฐานแสดงว่าไดเ้ ขา้ รว่ มทํากิจกรรมในกระบวนการ E-PLC in Action เรยี บรอ้ ยแล้ว

๕๕

๓.๓ บทบาทหน้าท่ีของผูท้ ่เี กีย่ วข้องในทีม E-PLC บทบาท ผ้ทู เี่ ก่ยี วขอ้ ง

ท่ี บทบาท ผู้เกย่ี วข้อง หนา้ ที่

๑ ครผู สู้ อน (๑) ผูเ้ ตรยี มเขา้ สู่วิชาชพี ครู (นกั ศกึ ษาครทู ่ี (๑) จัดทาํ แผนการดาํ เนนิ งาน และสร้างทมี

(Model Teacher) ปฏิบตั ิการสอนในสถานศกึ ษาหลกั สูตร E-PLC

ประกาศนียบตั รบัณฑติ วชิ าชพี ครู) (๒) เปน็ ผนู้ าํ การทาํ PLC ๓ วงรอบ

(๒) ครูผู้ช่วย (ถา้ ม)ี -วเิ คราะหช์ ิน้ งาน

-ออกแบบแผนการจดั การเรียนรู้

- เปิดชนั้ เรยี น

-ประชุมสะท้อนคดิ หลังเปิดชนั้ เรยี น

(๓) สง่ ชนิ้ งานผา่ นออนไลน์ ๕ ชน้ิ งาน

(๔) ศึกษาบทเรียนจรรยาบรรณวิชาชีพ

ออนไลน์ อยา่ งน้อย ๓ บทเรียน

๒ ครเู พ่ือนร่วมเรยี นรู้ (๑) ผเู้ ตรียมเข้าสูว่ ชิ าชพี ครู (นักศึกษาครูท่ี (๑) รว่ มเรยี นรู้กับทมี E-PLC ในบทบาท

(Buddy Teacher) ปฏิบตั กิ ารสอนในสถานศึกษา สถาบนั สมาชิกทมี ช่วยเหลอื เพอ่ื นนักศกึ ษาครทู ่ี

เดยี วกัน หรอื ตา่ งสถาบนั ) เปน็ ครูผ้สู อน(Model Teacher) ในการ

(๒) ครูผู้ชว่ ย (ถา้ มี) สะท้อนผลการวางแผน รว่ มสงั เกตชัน้ เรยี น

และร่วม สะทอ้ นผลหลงั จากการเปิดชน้ั

เรยี น

(๒) ศกึ ษาบทเรยี นจรรยาบรรณวชิ าชีพ

ออนไลน์ อย่างนอ้ ย ๓ บทเรียน

ผู้เตรียมเข้าสู่วิชาชีพครู/ครูผู้ช่วย ที่มีบทบาทเป็น “ครูผู้สอน (Model Teacher)” สามารถผลัดกันเป็น “ครูเพื่อนร่วม

เรยี นรู้ (Buddy Teacher)” ในทมี E-PLC ได้ และผเู้ ตรยี มเขา้ สวู่ ิชาชพี ครู/ครผู ู้ชว่ ยที่มีบทบาทเปน็ “ครูเพ่อื นร่วมเรยี นรู้

(Buddy Teacher)” กส็ ามารถผลดั กันเปน็ “ครผู ้สู อน (Model Teacher)”

ในทมี E-PLC ได้เชน่ กนั

๓ ครพู ีเ่ ลยี้ ง ครูพี่เล้ียงในสถานศึกษาท่ีดแู ลนกั ศกึ ษาครู (๑) ร่วมเรียนรู้ ดูแลให้คําปรึกษาการ

(Mentor) ออกแบบการจดั การเรียนรู้ การเปดิ ช้นั เรียน

เยี่ยมชั้นเรียน และร่วมสะท้อนผลการเปิด

ชั้นเรียน ในการจัดการเรียนรู้ของที่นิสิต

นกั ศึกษาครูในทมี E-PLC

(๒) เซ็นกํากับในชิ้นงานก่อนนิสิตนักศึกษา

ครูจะสง่ งานในระบบออนไลน์ ที่เปน็ ใบ งาน

ของบทเรยี นจรรยาบรรณวิชาชีพ ออนไลน์

๔ ผ้บู รหิ ารสถานศกึ ษา ผู้บริหารสถานศึกษา (Administrator) (๑) ร่วมเรียนรู้ ดูแลให้คําปรึกษา การ

(Administrator) อาจจะเป็น หัวหน้าระดับชั้น หรือหัวหน้า ออกแบบการจัดการเรียนรู้ การเปิดชนั้ เรียน

กลมุ่ สาระ หรอื ครูอาวุโส หรือ ผู้อํานวยการ เยี่ยมชั้นเรียน และร่วมสะท้อนผลการเปิด

หรอื รองผู้อํานวยการ ชั้นเรียน ในการจัดการเรียนรู้ของ นักศึกษา

ครใู นทีม E-PLC

(๒ )เซน็ กาํ กับในชนิ้ งานในกระบวนการ E-

PLC in Action กอ่ นนักศึกษาครู/ ครผู ู้ช่วย

ทที่ ําหนา้ ท่ีเป็น “ครูผสู้ อน (Model

Teacher)” จะสง่ งานในระบบ ออนไลน์

๕๖

ที่ บทบาท ผเู้ กย่ี วขอ้ ง หน้าท่ี

๕ ผเู้ ชย่ี วชาญ (๑) อาจารย์นิเทศก์ จากสถาบนั อดุ มศึกษา (๑) ตดิ ตามกระบวนการทาํ งานของ

(Expert) นักศกึ ษาครู

(๒) รว่ มเรียนรู้ ดแู ลให้คําปรึกษา การ

ออกแบบการจัดการเรยี นรู้ การเปดิ ชน้ั เรียน

เย่ยี มชนั้ เรียน และรว่ มสะทอ้ นผลการเปิด

ชั้นเรยี น ในการจัดการเรยี นรู้ของทีน่ กั ศกึ ษา

ครูในทีม E-PLC

(๓) ตรวจงานของนักศึกษาคร/ู ครูผชู้ ่วย ที่

สง่ งานในระบบออนไลน์ ท้ังทเี่ ปน็ บทเรียน

จรรยาบรรณวชิ าชีพออนไลน์ และ E-PLC

in Action

(๒) ศึกษานเิ ทศก์ ร่วมเรียนรู้ ดูแลให้คําปรึกษา การออกแบบ

การจดั การเรียนรู้ การเปิดช้ันเรยี น เยี่ยมชั้น

เรียน และร่วมสะท้อนผลการเปิดชั้นเรียน

ในการจัดการเรียนรู้ของที่นิสิต นักศึกษาครู

ในทีม E-PLC

๖ ครูผ้สู ร้างแรงบนั ดาล ครูผู้เคยได้รับรางวัลของคุรุสภา หรือครู (๑) ร่วมเรียนรู้ ดูแลให้คําปรึกษา การ

ใจ ต้นแบบ หรือครูผู้ได้รับ รางวัลจาก ออกแบบการจัดการเรียนรู้ การเปิดชั้น

(Inspirator) หน่วยงานอืน่ ๆ เรียน เยี่ยมชั้นเรียน และร่วมสะท้อนผล

การเปิดชั้นเรียน ในการจัดการเรียนรู้

ข อ ง น ั ก ศ ึ ก ษ า ค ร ู ใ น ท ี ม E-PLC

(๒) เป็นผู้สะท้อนการเป็นครูมืออาชีพ

ให้แก่นักศึกษาครูในการจัดกิจกรรมของ

หน่วยฝึกประสบการณ์วิชาชีพครูของ

สถาบันอุดมศึกษาและเป็นผู้สร้างแรง

บนั ดาลใจให้แก่นกั ศกึ ษาครู

การลงนามของผูน้ ิเทศก์ในใบงานท่ีไดร้ บั มอบหมาย
๑. ใบงานในบทเรยี นจรรยาบรรณวชิ าชีพออนไลน์ “ครูผ้สู อน (Model Teacher)” เสนอให้ครู

พเี่ ลี้ยง ลงนามโดยวธิ กี ารเซ็นกาํ กับในใบงานกอ่ นนักศกึ ษาคร/ู ครูผูช้ ่วยจะสง่ งาน ในระบบออนไลน์
๒. การลงนามของผู้นิเทศก์ใบงานในกระบวนการ E-PLC in Action เสนอให้ผู้บริหาร

สถานศึกษา หรือผู้ที่ได้รับมอบหมายจากผู้บริหาร ลงนามโดยวธิ ีการเซ็นกํากบั ในใบงานก่อนนกั ศึกษาครู/ครู
ผู้ชว่ ยทที่ ําหนา้ ทเี่ ปน็ “ครผู ูส้ อน (Model Teacher)” จะส่งใบงานในระบบ ออนไลน์

๓.๔ การรายงานผลการดาํ เนินงาน
คณะศึกษาศาสตร์และศิลปะศาสตร์ เมื่อดําเนินการพัฒนาจรรยาบรรณวิชาชีพผ่านกระบวนการ

ชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพด้วยระบบเทคโนโลยี สารสนเทศ (Ethics in Professional Learning
Community : E-PLC) เรยี บรอ้ ยแลว้ ใหด้ ำเนินการรายงานผลการดําเนินงาน ๒ ครงั้ ดังนี้

๕๗

๑. การรายงานผลความกา้ วหนา้ การดาํ เนนิ งาน ภายใน ๖๐ วนั นับแตว่ ันทีล่ งนามในสัญญารับ
เงินอุดหนนุ

๒. การรายงานผลการดําเนินงาน ประจําปี ๒๕๖๕ หลังจากเสร็จสิ้นโครงการเรียบร้อยแล้ว
ภายใน เดือนกนั ยายน ๒๕๖๕ ให้จัดส่งเปน็ เล่มเอกสารจาํ นวน ๑ ชุด และเปน็ ไฟล์ word และ pdf จาํ นวน ๑
ชุด ผ่านช่องทางอีเมล : [email protected]

แนวทางการเขียนรายงานผลการดําเนินงานกิจกรรมส่งเสริมกระบวนการชุมชนแห่งการเรียนรู้ทาง
วิชาชีพ เพื่อพัฒนาจรรยาบรรณวิชาชีพผ่านระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ (Ethics in Professional Learning
Community : E-PLC) ประจาํ ปี ๒๕๖๕ ตามรายละเอยี ดในประเดน็ ต่าง ๆ ดงั ตอ่ ไปนี้

ตอนที่ ๑ บริบทสถาบันอุดมศึกษาและรายละเอียดโครงการ (นักศึกษา/ ผศ.ดร.วรวิทย์ ตันฑ
นะเทวินทร/์ อาจารย์นเิ ทศก์ทกุ คน)

ตอนที่ ๒ แผนปฏิบตั ิการดาํ เนนิ โครงการ E-PLC (ผศ.ดร.กหุ ลาบ ปรุ สิ าร)
ตอนที่ ๓ ผลการดาํ เนินงานตามวตั ถุประสงค์โครงการทสี่ ถาบันอุดมศึกษากาํ หนดในโครงการ
ตอนท่ี ๔ การประเมนิ โครงการโดยภาพรวม (แบบประเมิน/แบบสอบถาม)
(๑) ความชัดเจนของเป้าหมายโครงการของสํานักงานเลขาธิการคุรุสภาและสถาบันอุดมศึกษา
(ผรู้ ับผิดชอบ: ผศ.ดร.กุหลาบ ปุรสิ าร)
(๒) ความพร้อมของสถาบันอุดมศึกษาและสถานศึกษาที่นักศึกษาปฏิบัติการสอน (ผู้รับผิดชอบ:
ผศ.ดร.อาทติ ย์ ฉตั รชยั พลรตั น์)
(๓) ความเหมาะสม ความคุ้มค่าของงบประมาณ (ผู้รับผิดชอบ: ผศ.ดร.อาทิตย์ ฉัตรชัยพลรัตน์/
ผศ.ดร.กุหลาบ ปุรสิ าร/ดร.กฤษฎาพันธ์ พงษ์บรบิ ูรณ์/อ.กุสุมา ดำรงชัย/อ.จริ าพร วชิ ระโภชน์)
(๔) ความเหมาะสมของระยะเวลาการเตรียมการ (ผู้รับผิดชอบ: ดร.กฤษฎาพันธ์ พงษ์บริบูรณ์ )
(๕) ความรู้ความเข้าใจกระบวนการ E-PLC ของผู้ที่เกี่ยวข้องทุกกลุ่ม (ผู้รับผิดชอบ: ผศ.ดร.
กุหลาบ ปุริสาร/ผศ.ดร.วรวิทย์ ตันฑนะเทวินทร์ /ดร.กฤษฎาพันธ์ พงษ์บริบูรณ์/ดร.ธนาศักดิ์ ศิริปุณยนันท์
และผูเ้ กย่ี วข้องทง้ั หมด)
(๖) การบริหารจัดการ ปัญหา อุปสรรค การแก้ปัญหาในการดําเนินงานกิจกรรม E-PLC ของ
สถาบนั อุดมศึกษา (ประชมุ รวบรวมข้อมลู /แบบสัมภาษณ์/แบบสอบถาม/คำถามปลายเปดิ )
(๗) สถาบันอุดมศึกษาเรียนรู้อะไรบ้างจากกระบวนการส่งเสริมจรรยาบรรณวิชาชีพโดยผ่าน
กระบวนการ E-PLC (ผู้รับผิดชอบ: ผศ.ดร.กุหลาบ ปุริสาร/ผศ.ดร.วรวิทย์ ตันฑนะเทวินทร์/ดร.กฤษฎาพันธ์
พงษ์บรบิ รู ณ/์ ดร.พสิ ฐิ เทพไกรวลั /อ.จริ าพร วิชระโภชน/์ อ.กสุ มุ า ดำรงชยั )
(๘) มีนวัตกรรมอะไรบ้างในการส่งเสริมจรรยาบรรณวิชาชีพครูให้แก่นิสิต นักศึกษาครูของ
สถาบันอุดมศึกษาที่ผลิตครู (ผู้รับผิดชอบ: ผศ.ดร.วรวทิ ย์ ตันฑนะเทวินทร์,ดร.กฤษฎาพันธ์ พงษ์บริบูรณ์ และ
อาจารยป์ ระจำหลักสูตรประกาศนยี บัตรบัณฑติ วชิ าชพี คร)ู
(๙) มีผลกระทบอะไรบ้างที่เกิดขึ้นทางบวก และทางลบ รวมถึงข้อเสนอแนะเพื่อการพัฒนา
(ผรู้ บั ผิดชอบ: ผศ.ดร.กุหลาบ ปรุ ิสาร /ผศ.ดร.วรวทิ ย์ ตนั ฑนะเทวนิ ทร์ และดร.กฤษฎาพนั ธ์ พงษ์บรบิ ูรณ์)
ตอนที่ ๕ รายชื่อผู้เข้าร่วมโครงการ (วิทยาลัยบัณฑิตเอเชีย ทำหนังสือและตั้งกลุ่ม Line
โรงเรยี น)

(๑) รายช่ือสถานศึกษาเป้าหมายที่จะใช้เป็นพื้นที่ปฏิบัติกิจกรรมชุมชนแห่งการเรียนรู้ทาง
วชิ าชีพ ท่ีเป็นโรงเรียนฝกึ ประสบการณ์วิชาชพี ครู (ผูร้ บั ผิดชอบ: นักศกึ ษา)

(๒) รายชื่อผู้ประกอบวิชาชีพทางการศึกษาที่เข้าร่วมกิจกรรมที่เป็นผู้บริหารสถานศึกษาและ
ครู ในโรงเรยี นฝึกประสบการณ์วชิ าชีพ (ผรู้ ับผดิ ชอบ: นักศกึ ษา)

๕๘

(๓) รายชื่อบุคลากรทางการศึกษาอื่น อาทิ ศึกษานิเทศก์ และครูสร้างแรงบันดาลใจ เข้าร่วม
กจิ กรรมและเป็นสมาชิกในชุมชน แหง่ การเรียนรู้ทางวิชาชีพ (ดร.ธนาศักดิ์ ศิริปุณยนันท์/อ.จริ าพร วิชระโภชน์
รับผิดชอบทำหนังสอื เชญิ ศึกษานเิ ทศก์ และผเู้ ก่ียวข้องเขา้ รว่ มกจิ กรรมและเป็นสมาชิกในชมุ ชน แห่งการเรียนรู้
ทางวิชาชพี )

(๔) รายชื่อผู้เตรียมเข้าสู่วิชาชีพครูที่เข้าร่วมกิจกรรมที่เป็นนักศึกษาฝึกประสบการณ์วิชาชีพ
ครู (ผู้รบั ผดิ ชอบ: ดร.กฤษฎาพนั ธ์ พงษบ์ รบิ รู ณแ์ ละนางสาวพรรณนิภา อุตรนคร)

(๕) รายชื่ออาจารย์นิเทศก์ที่ทําการนิเทศนักศึกษาฝึกประสบการณ์วิชาชีพครู (ผู้รับผิดชอบ:
ดร.กฤษฎาพนั ธ์ พงษ์บริบรู ณแ์ ละนายธรี ทชั มมี าก)

(๖) รายชื่อครูรางวัลเครือข่ายสมเด็จเจ้าฟา้ มหาจักรี หรือครูที่ได้รับรางวัลเชิดชูเกียรตขิ องคุรุ
สภา หรือได้รับรางวัลจากหน่วยงานอื่น เข้าร่วมกิจกรรมและเป็นสมาชิกในชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ
(ผรู้ ับผิดชอบ: ดร.ธนาศกั ดิ์ ศริ ปิ ณุ ยนันท์)

(๗) รายชื่อครูผู้ช่วยที่ปฏิบัติการสอนอยู่ในสถานศึกษา (ถ้ามี) (๔) รายชื่อสถานศึกษาที่ครู
ผ้ชู ่วยปฏิบตั กิ ารสอน (ถ้าม)ี

วิธีการสง่ รายงานผลงานการดาํ เนินงาน ประจําปี ๒๕๖๔ ภายในเดอื นกนั ยายน ๒๕๖๔
๑. จัดส่งเป็นเอกสารรายงานผล จํานวน ๑ เล่ม โดยส่งมาท่ี สํานักงานเลขาธิการคุรุสภา

สํานักพัฒนาและสง่ เสริมวิชาชีพ กล่มุ สง่ เสรมิ จรรยาบรรณวชิ าชีพ เลขที่ ๑๒๘/๑ ถนนนครราชสีมา แขวงดุสิต
เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร ๑๐๓๐๐ และ๒. จัดส่งเป็นไฟล์ Word และ pdf จํานวน ๑ ชุด ผ่านทาง E-mail:
[email protected] (ผ้รู ับผดิ ชอบ: ผศ.ดร.กหุ ลาบ ปรุ ิสาร/ดร.กฤษฎาพนั ธ์ พงษบ์ รบิ รู ณ์/ อ.จิราพร
วชิ ระโภชน์/ อ.กสุ มุ า ดำรงชัย/อ.อรนชุ ยงั เจริญ)

ชอ่ งทางติดตอ่ สอบถามเจา้ หน้าท่ีประสานงาน
๑. โทรศพั ท์ ๐ ๒๒๘๐ ๒๗๓๕
๒. อเี มล: promoteethicsaksp.or.th
๓. เฟซบกุ๊ แฟนเพจ: E-PLCKhurusapha

๓.๕ ปฏทิ ินการดาํ เนนิ งาน

ขั้นตอน กจิ กรรม ระยะเวลา

๑. กอ่ นดาํ เนนิ งาน E-PLC ๑๗ ม.ค. ๖๕ -
๑๕ มี.ค. ๖๕
๑.๑ วิทยาลัย ฯ เสนอโครงการมายังสํานักงานเลขาธิการคุรุสภาเพื่อขอรับการ ๑ เม.ย. ๖๕

สนบั สนุนเงนิ อุดหนนุ ฯ ๑๕ เม.ย. ๖๕

๑.๒ สํานักงานเลขาธิการคุรุสภาพิจารณาจัดสรรเงินอุดหนุนฯ ให้แก่ ๒๕ เม.ย. ๖๕

สถาบนั อดุ มศกึ ษา จํานวน ๒๗ แห่ง ๓๐ เม.ย. ๖๕

๑.๓ ประชุมชีแ้ จงการดําเนนิ งานฯ ๑๐ พ.ค. ๖๕
ภายใน ๒๑ พ.ค. ๖๕
๑.๔ การจัดทาํ สัญญารบั เงนิ อุดหนนุ ฯ

(๑) สาํ นักงานเลขาธกิ ารครุ สุ ภาจดั สง่ สัญญารบั เงินอดุ หนุนฯ ไปยงั

สถาบันอุดมศึกษา จํานวน ๒๗ แห่ง ผ่านชอ่ งทางอเี มล (E-mail)

(๒) สถาบันอดุ มศึกษา จาํ นวน ๒๗ แห่ง ส่งสัญญารับเงนิ อดุ หนุนฯ

พรอ้ มเอกสารประกอบการทาํ สญั ญา กลบั มายังสํานักงานเลขาธิการคุรสุ ภา

(๓) เลขาธิการครุ สุ ภาลงนามในสญั ญารับเงนิ อุดหนุนฯ

(๔) สํานักงานเลขาธิการคุรุสภาโอนเงินอุดหนุนฯ ไปยังสถาบันอุดมศึกษา

จํานวน ๒๗ แหง่

๕๙

การดำเนนิ งานการพัฒนารูปแบบการจดั กิจกรรมสง่ เสริมกระบวนการชมุ ชนแห่งการเรยี นรทู้ างวชิ าชพี เพื่อ
พัฒนาจรรยาบรรณวิชาชีพผ่านระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ ()

กำหนดการ โครงการ การดำเนินงานการพฒั นารูปแบบการจัดกจิ กรรมสง่ เสรมิ กระบวนการชมุ ชนแห่งการเรียนรู้
ทางวชิ าชพี เพื่อพัฒนาจรรยาบรรณวชิ าชีพ

ผ่านระบบเทคโนโลยสี ารสนเทศ (E-PLC) วทิ ยาลัยบณั ฑติ เอเซยี

ขั้นตอน กจิ กรรม ระยะเวลา

๑.ขนั้ เตรียมการ

๑.๑ จัดทำคู่มือการดำเนินงาน E-PLC และส่งใหผ้ เู้ กย่ี วขอ้ งทงั้ หมด ๒๐ ก.พ.- ๑๕

มี.ค. ๖๕

๑.๒ จดั ปฐมนเิ ทศช้แี จงทำความเข้าใจกับนักศกึ ษากลุ่มเปา้ หมายรปู แบบออนไลน์ ๑๐ พ.ค. ๖๕

๑.๓ จัดประชมุ อาจารย์นเิ ทศเพื่อให้ความรู้เกี่ยวกับกระบวนการ E-PLC อาจารย์ รอบท่ี ๑

นิเทศก์ รอบท่ี ๑ ๒๐ พ.ค. ๖๕

๑.๔ จัดประชมุ อาจารย์นเิ ทศเพอ่ื ให้ความรูเ้ ก่ยี วกับกระบวนการE-PLC อาจารย์ รอบที่ ๒

นิเทศก์ รอบท่ี ๒ ๒๐ มิ.ย. ๖๕

๑.๕ จัดประชุมทำความเข้าใจให้กับทีม E- PLC ร่วมผู้เกี่ยวข้องทั้งหมด ๙-๑๐ ก.ค. ๖๕

ประกอบด้วยผู้อำนวยการโรงเรียน ศึกษานิเทศก์ อาจารย์นิเทศก์ ครูพี่เลี้ยง ผู้ทรงคุณวุฒิ

แบบออนไลน์

๒. ระหว่างดําเนินงาน E-PLC

๒.๑ ๒.๑ วทิ ยาลัย ฯ ดาํ เนนิ งาน E-PLC จํานวน ๒ กิจกรรม ๑๖ พ.ค. - ๓๑

ส.ค. ๖๕

(๑) นกั ศึกษารว่ มกิจกรรมศกึ ษาบทเรยี นจรรยาบรรณวิชาชีพออนไลน์ ๑๖ พ.ค. – ๑๐

อย่างนอ้ ย ๓ บทเรยี น ก.ค. ๖๕

(๒) นักศกึ ษารว่ มกจิ กรรมดําเนินการพัฒนาจรรยาบรรณวิชาชีพ วงรอบที่ ๑

ผา่ นกระบวนการชมุ ชนแห่งการเรยี นรู้ทางวิชาชพี หรือ E-PLC in ๓๐ พ.ค -

Action จํานวน ๓ บทเรียน ๑๕ ก.ค ๖๕

(นกั ศกึ ษา อาจารยน์ ิเทศก์ และผเู้ ก่ียวข้อง) วงรอบท่ี ๒

๒๕ ม.ิ ย -

๑๕ ส.ค ๖๕

วงรอบที่ ๓

๑๕ ส.ค -

๓๐ ก.ย. ๖๕

๒.๒ คณะศกึ ษาศาสตร์และศลิ ปศาสตร์ วิทยาลัยบัณฑติ เอเชยี รายงานความกา้ วหน้า ภายใน ๓๐ ม.ิ ย.

การดําเนนิ งาน E-PLC ผ่าน Google Form ๖๕ (ภายใน ๓๐

(ผศ.ดร.กหุ ลาบ ปุริสาร ดร.กฤษฎาพนั ธ์ พงษบ์ รบิ ูรณ์ อ.จริ าพร วิชระโภชน์ อ. วนั นบั แตว่ นั ทล่ี ง
นามในสญั ญารบั
กุสมุ า ดำรงชยั และ อ.อรนุช ยงั เจรญิ )
เงนิ อุดหนุนฯ)

๒.๓ คณะกรรมการออกกำกับ ติดตาม ประเมินผลการดําเนินงาน E-PLC ของ ๑ ก.ค.- ๒๐ ก.ย.

สถาบันอดุ มศึกษา ๖๕

(คณบดีคณะศึกษาศาสตร์และศิลปศาสตร์/ รองคณบดีคณะศึกษาศาสตร์และ

ศิลปศาสตร/์ อาจารยน์ เิ ทศก์ และนักศกึ ษา)

๖๐

ขั้นตอน กจิ กรรม ระยะเวลา

๓. หลงั การดําเนินงาน E-PLC

๓.๑ คณะศึกษาศาสตร์และศิลปศาสตร์ รายงานผลการดําเนินงาน ภายใน ๓๐ ก.ย.

E-PLC (คณะกรรมการรับผดิ ชอบ) ๖๕ (ภายใน ๓๐

(๑) เอกสารรายงานผล ๑ เล่ม ส่งมาที่ วันนบั แต่การ

สำนักงานเลขาธิการคุรุสภา ส ำนักพัฒนาและส่งเสริมวิชาชีพ ดำเนินตาม
โครงการ สิน้ สดุ
กลุ่มส่งเสริมจรรยาบรรณวิชาชีพ เลขท่ี ๑๒๘/๑ ถนนนครราชสีมา ลง)
แขวงดสุ ติ เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร ๑๐๓๐๐

(ดร.กฤษฎาพันธ์ พงษ์บรบิ ูรณ์ อ.กสุ มุ า ดำรงชยั สำนักบณั ฑติ ศกึ ษา และ

อ.จิราพร วชิ ระโภชน์)

๓.๒ ผู้เข้าร่วมโครงการ E-PLC รับเกียรติบัตรออนไลน์จากสํานักงานเลขาธิการ ภายใน ต.ค.

ครุ สุ ภา ๖๕

(๑) ผู้เตรยี มเขา้ สวู่ ิชาชีพครู (นกั ศึกษา)

(๒) ผปู้ ระกอบวิชาชพี ทางการศึกษา

๖๑

บรรณานุกรม

กมลชนก แก้วทอง. (ม.ป.ป.). กระบวนการจัดการเรยี นการสอน E-learning แบบออนไลน.์ แหลง่ สืบคน้
ออนไลน์ https://sites.google.com/site/kamonchanok๕๖๑๐๓๑๓๕๐/krabwnkar-cadkar-
reiyn-kar-sxn-%๒๐%๒๐%๒๐%๒๐e- สบื ค้นเม่อื วันที่ ๒๖ พฤษภาคม ๒๕๖๓.

กิตินันท์ โนส และเสริมศักดิ์ วิศาลาภรณ์. (๒๕๕๗). องค์ประกอบและตัวบ่งชี้จิตวิญญาณความเป็นครูสังกัด
สํานักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาในจังหวัดภาคเหนือตอนบน. วารสารการวิจัยกาสะลอง
คํา มหาวทิ ยาลยั ราชภฏั เชียงราย. ๘(๑), ๕๓-๖๕.

ข้อบังคับคุรุสภาว่าด้วยจรรยาบรรณของวิชาชีพ พ.ศ. ๒๕๕๖ (๒๕๕๖). ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๓๐,
๔ ตุลาคม ๒๕๕๖. แหล่งที่มา https://www.ksp.or.th/ksp๒๐๑๘/๒๐๑๘/๑๑/๑๘๑๑/ (สืบค้น
เมื่อวันท่ี ๘ มีนาคม ๒๕๖๔).

ธนัชพร ขวญั ทอง. (ม .ป .ป .). ทฤษฎกี ารเรียนร้กู าเย่. แหล่งสบื คน้ ออนไลน์
https://sites.google.com/site/rmeannii๒๐๖/thvsdi-kar-reiyn-ru สืบค้นเมอ่ื วนั ท่ี ๒๖
พฤษภาคม ๒๕๖๓.

ณริดา เวชญาลักษณ์ และคณะ. (๒๕๖๒). แนวทางการพัฒนาครูพี่เลี้ยงและอาจารย์นิเทศ เกี่ยวกับการหนุน
เสริมด้วยการ “Coaching” ชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัย
ศลิ ปากร. ปที ๑ี่ ๗(๒), กรกฎาคม-ธนั วาคม ๒๕๖๒.

ณัฏฐภรณ์ หลาวทองและปิยวรรณ วิเศษสุวรรณภูมิ. (๒๕๕๓). การพัฒนาแบบวัดจิตวิญญาณความเป็นครู.
วารสารวิธวี ทิ ยาการวิจัย. ๒๓(๑)-๒๕-๕๔.

ปิยณัฐ กสุ มุ าลย์ และภมรพรรณ์ ยรุ ะยาตร์. (๒๕๖๐). แนวทางการพฒั นาครูโดยใชแ้ นวคดิ ชุมชนแหง่ การเรยี นรู้
ทางวิชาชีพในการจัดการเรียนรู้ สำหรับสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา
เขต ๒๗. วารสารการบริหารและนิเทศการศึกษา มหาวทิ ยาลัยมหาสารคาม. ปีที่ ๘(๑), มกราคม-
เมษายน ๒๕๖๐.

พจนานกุ รมฉบบั ราชบณั ฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๒๕. (๒๕๕๘). ความหมายของครู. สืบค้นเม่อื ๒๘ สิงหาคม ๒๕๖๒, จ า ก
https://sites.google.com/site/krutubtib/khru/khwam-hmaykhxng-kha-wa-khru.

พิริยะ ผลพริ ุฬห์. (๒๕๖๓). เรยี น “ออนไลน์” กบั การปดิ -เปิดโรงเรยี นในช่วงโควดิ -๑๙. แหล่งสืบค้นออนไลน์
https://www.posttoday.com/finance-stock/columnist/๖๒๑๙๓๕ สบื ค้นเม่ือ ๒๖
พฤษภาคม ๒๕๖๓

ไพโรจน์ บริบูรณ์ และคณะ. (๒๕๖๓). การพัฒนารูปแบบการนิเทศภายในโดยใช้ชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ
สำหรับอาจารย์นิเทศหลักสูตรประกาศนียบัตรบัณฑิตวิชาชีพครู. วารสารสังคมศาสตร์และ
มานษุ ยวิทยาเชิงพทุ ธ. ปีที่ ๕(๔), เมษายน ๒๕๖๓.

มนตรี แย้มกสิกร. (๒๕๖๑). บทบาทของผู้บริหารโรงเรียนกับชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ ใน การ
ประชมุ ทางวิชาการของครุ ุสภา ประจําปี ๒๕๖๑ เร่อื ง ชมุ ชนแห่งการเรยี นรู้ทางวชิ าชพี : พลังครู
ขบั เคลื่อนคณุ ภาพการศึกษาไทย. กรุงเทพมหานคระองคก์ ารคา้ ของสกสค. ลาดพร้าว.

มหาวิทยาลยั จุฬาลงกรณ.์ (๒๕๖๓). คิดใหม่ ทำใหม่ กับการเรยี นการสอนออนไลนใ์ นชว่ ง COVID-๑๙.
แหล่งสืบค้นออนไลน์
https://www.chula.ac.th/news/๒๙๗๓๙/ สบื คน้ เมอื่ ๒๖ พฤษภาคม ๒๕๖๓.

ยนต์ ซมุ่ จติ . (๒๕๕๓). ความเป็นคร.ู (พิมพ์ครั้งๆ ๕). กรงุ เทพฯ: โอเดยี นสโตร์.

๖๒

ยุพาภรณ์ ตีรไพรวงศ์ และกรองทอง ออมสิน. (๒๕๖๑). การพัฒนาการจัดการเรียนการสอนผ่านชุมชนแหง่
การเรียนรู้ทางวิชาชีพ: แนวทางการพัฒนาผู้สอนและผู้เรียน. วารสารวิทยาลัยพยาลบรมราช
ชนนี กรงุ เทพ. ปที ่ี ๓๔(๒), พฤษภาคม-สิงหาคม ๒๕๖๑.

ราชบณั ฑิตยสถาน. (๒๕๕๕) พจนานุกรมศัพท์ศกึ ษาศาสตร.์ กรุงเทพมหานคร: อรุณการพมิ พ์.
วัลนิกา ฉลากบาง. (๒๕๕๙). จิตวิญญาณความเป็นครู: คุณลักษณะสําคัญของครูมืออาชีพ. วารสาร

วิทยานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาหลักสูตรและการสอน. บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลยั
นเรศวร.
สุพิชญา โคทวี. (๒๕๕๗). การพัฒนารปู แบบการเรียนการสอนตามแนวคิดจิตตปัญญาศึกษาเพื่อสร้างเสรมิ
จิตวญิ ญาณความเป็นครู สําหรับนักศึกษาครุศาสตร์ ในสังกัดมหาวิทยาลัยราชภัฏ.
สํานกั งานเลขาธกิ ารครุ สุ ภา (๒๕๖๔). คมู่ ือการดำเนนิ งานกิจกรรมสง่ เสริมกระบวนการชุมชนแหง่ การเรียนรู้
ทางวิชาชีพ เพื่อพัฒนาจรรยาบรรณทางวิชาชีพผ่านระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ (Ethics in
Professional Learning Community: E-PLC) ประจำปี ๒๕๖๔.
สํานักงานเลขาธิการคุรุสภา (๒๕๖๑). ชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพเพื่อพฒั นาจรรยาบรรณของวิชาชีพ
ผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์ (Ethics in Professional Learning Community: E-PLC) ในการ
ประชมุ ทางวิชาการของคุรุสภา ประจาํ ปี ๒๕๖๑ เร่อื ง ชมุ ชนแหง่ การเรยี นรทู้ างวชิ าชีพ: พลังครู
ขับเคลื่อนคุณภาพการศกึ ษาไทย. กรงุ เทพมหานคร: องค์การค้าของสกสค. ลาดพรา้ ว.
สํานักงานเลขาธิการคุรุสภา. (๒๕๕๔). ประกาศสํานักงานเลขาธิการคุรุสภา เรื่อง แนวทางการส่งเสริม
สนบั สนนุ เครอื ขา่ ยพัฒนาวชิ าชีพครแู ละบคุ ลากรทางการศกึ ษา ประจาํ ปี ๒๕๕๔.
สาํ นกั งานเลขาธิการครุ ุสภา. แผนปฏบิ ัติงาน ๔ ปี (พ.ศ. ๒๕๖๑ – ๒๕๖๔). ของสาํ นักงานเลขาธิการคุรสุ ภา.
แหลง่ ที่มา https://www.ksp.or.th/ksp๒๐๑๘/actionplan/page/๒/ (สืบคน้ เมือ่ วันท่ี ๔ มีนาคม
๒๕๖๔).
สาํ นักงานเลขาธกิ ารครุ ุสภา (๒๕๕๐). พระราชบัญญตั สิ ภาครแู ละบุคลากรทางการศกึ ษา พ.ศ. ๒๕๔๖. พิมพ์
คร้ังท่ี ๑๒. กรุงเทพมหานคร: สกสค. ลาดพรา้ ว.
สํานักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร. (๒๕๖๐). รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย. กรุงเทพมหานคร:
สํานักการพิมพ์สํานักงานเลขาธกิ ารสภาผูแ้ ทนราษฎร.
หลักการออกแบบของ ADDIE model. (ม.ป.ป.). การเรยี นการสอนผ่านเว็บ. แหลง่ สบื ค้นออนไลน์
https://sites.google.com/site/prae๘๓๑๑/hlak-kar-xxkbaeb-khxng-addie-model
สบื ค้นเม่ือ ๘ มิถุนายน ๒๕๖๓.
อมรรัตน์ แก่นสาร. (๒๕๕๘). การพัฒนาตัวบ่งชี้จิตวิญญาณความเป็นครู ของครูสังกัดสํานักงาน
คณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. วิทยานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการบริหาร
การศึกษา สํานกั บัณฑิตศึกษา มหาวทิ ยาลัยราชภัฏสกลนคร.
Calder, J. & McCollum, A. (๑๙๙๘). Open and flexible learning in vocational education and
training. London: Kogan Page.
Morrison, J. L. & Khan, B. H. (๒๐๐๓). The global e-learning framework: An interview with
Badrul Khan. The Technology Source. A Publication of the Michigan Virtual
University. Retrieved May ๑๘, ๒๐๐๓, from http://ts.mivu.org/default.
asp?show=article&id=๑๐๑๙#options

๖๓

Ritchie, D. C. & Hoffman, B. (๑๙๙๗). Incorporating instructional design principles with the
World Wide Web. In B. H. Khan (Ed.), Web-based instruction. (pp. ๑๓๕-๑๓๘).
Englewood Cliffs, NJ: Educational Technology Publications.

Skilllane. (ม.ป .ป .). สรา้ งวิชาออน ไลน์ ใน ๔ ข้นั ตอน ง่ายๆ . แหลง่ สบื ค้นออนไลน์
https://www.skilllane.com/blog/make%๒๐an%๒๐online%๒๐course%๒๐in%๒๐๔
%๒๐easy%๒๐steps สบื คน้ เม่อื วันท่ี ๒๖ พฤษภาคม ๒๕๖๓.

Support Thai Mooc. (ม.ป.ป.) ระบบทีน่ ิยมใช้ในการจดั การเรยี นการสอนออนไลนแ์ บบ MOOC. แหล่ง
สืบค้นออนไลน์ https://support.thaimooc.org/help-center/articles/๗๘/mooc สบื คน้ เม่ือ
วันที่ ๒๖ พฤษภาคม ๒๕๖๓

Taylor, A. (๒๐๑๔). A Look at Web-based Instruction Today: An interview with Badrul
Khan, Part ๑. eLearn Magazine. A Publication of ACM. Retrieved March ๑๙, ๒๐๑๔,
from http://elearnmag.acm.org/archive.cfm?aid=๒๕๙๐๑๘๐

Worathan Technology. (ม.ป.ป.). การเรียนการสอนออนไลน์ คอื ?. แหล่งสืบค้นออนไลน์
https://www.worathan.co.th/%E๐%B๘%A๓%E๐%B๘%B๒%E๐%B๘%A๒%E๐%B๘
%A๕%E๐%B๘%B๐%E๐%B๙%๘๐%E๐%B๘%AD%E๐%B๘%B๕%E๐%B๘%A๒%E๐%B
๘%๙๔/%E๐%B๘%๘๑%E๐%B๘%B๒%E๐%B๘%A๓%E๐%B๙%๘๐%E๐%B๘%A๓%E๐%
B๘%B๕%E๐%B๘%A๒%E๐%B๘%๙๙%E๐%B๘%๘๑%E๐%B๘%B๒%E๐%B๘%A๓%E๐%
B๘%AA%E๐%B๘%AD%E๐%B๘%๙๙%E๐%B๘%AD%E๐%B๘%AD%E๐%B๘%๙๙%E๐
%B๙%๘๔%E๐%B๘%A๕%E๐%B๘%๙๙%E๐%B๙%๘C_Und_%E๐%B๘%๘๔%E๐%B๘%
B๗%E๐%B๘%AD_Que_ สบื ค้นเมอ่ื วนั ที่ ๒๖ พฤษภาคม ๒๕๖๓

๖๔

ภาคผนวก

๖๕

ภาคผนวก

ตวั อย่างการสรา้ งแผนการดาํ เนินงาน

แผนปฏิบตั ิการดาํ เนนิ งานชมุ ชนแห่งการเรยี นรทู้ างวิชาชพี (PLC Action Plan)

แผนการดาํ เนินงาน ภาคเรียนที.่ ....๑....... ปกี ารศกึ ษา.....๒๕๖๕................

๑. ช่ือ - นามสกลุ Model teacher...................................วิทยฐานะ........................... เจา้ ของแผน

๒. โรงเรยี น.....................................................สงั กัด................................................จงั หวัด...................................

๓. รายวิชาทใ่ี ชด้ าํ เนินการ.............................................................กล่มุ สาระ……………………….…………………………

๔. นักเรียนชัน้ หอ้ ง...............นกั เรยี นชาย........... คน หญงิ ...................คนรวม............คน

๕. สมาชกิ ทมี PLT ประเภทเพ่อื นครู (Buddy teachers : BT)

๕.๑ เพอ่ื นครู ๑ ...................................................วทิ ยฐานะ……………………วิชาเอก...................อีเมล…..……

๕.๒ เพอ่ื นครู ๒ ...................................................วทิ ยฐานะ……………………วิชาเอก...................อีเมล…………

๕.๓ เพ่ือนครู ๓ ...................................................วทิ ยฐานะ……………………วิชาเอก...................อเี มล…………

๕.๔ เพือ่ นครู ๔ ...................................................วทิ ยฐานะ……………………วชิ าเอก...................อีเมล…………

๖. สมาชกิ PLT ประเภทผ้บู รหิ าร (School administrators : SA)

๖.๑ ผู้อํานวยการโรงเรยี น....................................วทิ ยฐานะ………………..……วชิ าเอก......................................

๖.๒ รองผูอ้ าํ นวยการโรงเรยี น...............................วทิ ยฐานะ……………….......วิชาเอก.....................................

๖.๓ หัวหนา้ กล่มุ สาระ...........................................วทิ ยฐานะ………………..……วิชาเอก.....................................

๗. สมาชกิ PLT ประเภทผทู้ รงคุณวฒุ ิทางการศึกษา (Senior educator : SE)

๗.๑.......................................................................วทิ ยฐานะ/ตาํ แหน่งทางวชิ าการ…………………………………..

๘. แผนการดำเนนิ กจิ กรรมและเวลาเป้าหมาย

ลำดบั กิจกรรม วนั เดอื น ปี เวลา เป้าหมาย
รอบ ๑ รอบ ๒ รอบ ๓

๘.๑ สร้างสมาชิก E-PLC ๒๐ พ.ค.๖๕

๘.๒ เลือกปัญหาการเรยี นรู้ของนกั เรียน ๑ - ๒๐ ม.ิ ย ๖๕

๘.๓ ประชุมเสนอปญั หาและแนวทางการแก้ปญั หา ๒๐-๓๐ มิ.ย ๖๕ ๒๕ ม.ิ ย - ๑๕-๒๐ ส.ค.๖๕

(การออกแบบการสอน) โดยใช้กระบวนการ PLC ๒๐ กค.๖๕

๘.๔ สรปุ บนั ทึกผลการวิพากษก์ ารออกแบบการสอน ๒๐-๓๐ มิ.ย ๖๕ ๒๕ มิ.ย-๒๐ ๑๕-๒๐ ส.ค.๖๕

ก.ค ๖๕

๘.๕ ปรบั ปรุงเขียนแผนจัดการเรยี นรตู้ ามขอ้ เสนอแนะ ๒๐ - ๓๐ ม.ิ ย.๖๕ ๒๕ ม.ิ ย-๒๕ ๑๕-๒๕ ส.ค.๖๕

ของทีม PLC-เตรียมการสอน ก.ค๖๕

๘.๖ เปดิ ช้ันเรยี น ๒๖ ก.ค- ๒๕-๓๐ ส.ค.๖๔

ดำเนินการปฏบิ ตั กิ ารสอน-สังเกตช้นั เรียน-บนั ทึก ๒๕ มิ.ย.-๑๐ ก.ค.๖๕ ๑๐ส.ค ๖๕

คลปิ วดี ที ัศน์การสอน

๘.๗ ประชุมสะทอ้ นผลการสงั เกตชั้นเรยี น ๒๕ มิ.ย.-๑๐ ก.ค๖๕ ๒๖ ก.ค- ๑๐ ๒๕-๓๐ ส.ค.๖๕

ส.ค.๖๕

๘.๘ สรุป บนั ทึกการสงั เกตชั้นเรยี น-สรปุ ผล-ปรบั ปรุง- ๒๕-๑๕ ก.ค.๖๕ ๒๖ ก.ค.- ๑๕ ๒๕-๓๐ ส.ค.๖๕

การออกแบบการสอนใหม่ ส.ค. ๖๕

วันที่ เดือน ปที จ่ี ัดทำแผน.....................................................................

ลงชอื่ ............................................................ผ้จู ดั ทำแผน

(....................................................................)

๖๖

๖๗

๑. คลปิ วดิ โี อแนะนำ ตัวอย่างการสร้างแผนการดำเนนิ งานและการสร้างทมี E-PLC

(๑) คลปิ วิดโี อแนะนำการสรา้ งแผนการดำเนินงาน
https://bit.ly/๓e๘DQYw

(๒) คลปิ วิดโี อแนะนำการสรา้ งทมี E-PLC
https://bit.ly/๓swLn๘L

(๓) ตัวอยา่ งการสรา้ งแผนการดำเนินงานและการสร้างทีม E-PLC
https://bit.ly/๓aprWZk

๖๘

๒. คลปิ วดิ โี อแนะนำ การดำเนนิ งาน E-PLC วงรอบท่ี ๑
(๑) คลิปวิดีโอแนะนำ

๑. วเิ คราะห์ชน้ิ งานนกั เรยี น
https://bit.ly/๓dxQyB๖

๒. ออกแบบแผนการจัดการเรียนรู้
https://bit.ly/๓n๒QPPw

๓. เปิดช้ันเรยี น
https://bit.ly/๒QC๑R๒a

๔. ประชุมสะทอ้ นคดิ หลงั เปิดช้นั เรยี น (บันทกึ การประชมุ สรปุ งาน)
https://bit.ly/๓gsjADU

(๒) ตวั อย่างชิน้ งานการดำเนนิ งาน E-PLC วงรอบท่ี ๑
https://bit.ly/๒RQpowP

๖๙

๓. คลปิ วดิ โี อแนะนำ การดำเนนิ งาน E-PLC วงรอบท่ี ๒
(๑) คลปิ วิดโี อแนะนำ

๑. วิเคราะหช์ นิ้ งานนักเรียน
https://bit.ly/๓gkWWgR

๒. ออกแบบแผนการจัดการเรยี นรู้
https://bit.ly/๓x๖๐SrE

๓. เปิดชน้ั เรยี น
https://bit.ly/๒QETJ๐y

๔. ประชุมสะทอ้ นคดิ หลังเปดิ ช้นั เรยี น (บันทึกการประชุมสรปุ งาน)
https://bit.ly/๓edQVQl

(๒) ตวั อยา่ งชิ้นงานการดำเนินงาน E-PLC วงรอบท่ี ๒
https://bit.ly/๒RDx๗๑๑

๗๐

๔. คลิปวดิ โี อแนะนำ การดำเนินงาน E-PLC วงรอบท่ี ๓
(๑) คลปิ วิดโี อแนะนำ

๑. วิเคราะหช์ นิ้ งานนักเรยี น
https://bit.ly/๒QG๑xPW

๒. ออกแบบแผนการจัดการเรยี นรู้
https://bit.ly/๓xa๑qwD

๓. เปิดชน้ั เรยี น
https://bit.ly/๓mZftR๖

๔. ประชุมสะท้อนคดิ หลงั เปดิ ช้ันเรียน (บันทึกการประชุมสรปุ งาน)
https://bit.ly/๒P๑Pf๓I

(๒) ตัวอยา่ งชิ้นงานการดำเนินงาน E-PLC วงรอบที่ ๓
https://bit.ly/๓go๒GXd

๗๑

๕. คลปิ วดิ ีโอแนะนำ ตัวอยา่ งการสรปุ งาน ท้งั ๓ วงรอบ
(๑) คลปิ วิดีโอแนะนำ
https://bit.ly/๒P๗Pevk

(๒) ตัวอยา่ งการสรปุ งาน ท้ัง ๓ วงรอบ
https://bit.ly/๓aqXG๐๑

หมายเหตุ: การส่งชิ้นงานในระบบออนไลน์ สำหรับปี ๒๕๖๔ ได้มีการปรับลดชิ้นงาน ให้น้อยลงเพื่อความ
สะดวกในการส่งงาน จาก ๑๕ ชิ้นงาน เป็น ๕ ชิ้นงาน แต่กระบวนการขั้นตอนในการทำ E-PLC in Action
ยงั คงเป็น ๑๕ ข้นั ตอนเหมือนเดิม

๗๒

การเรยี นออนไลน์ ในยคุ COVID-๑๙

ในสถานการณโ์ ควดิ -๑๙ ระบาด เราควรเปลี่ยนใหท้ กุ ๆทก่ี ลายเปน็ โรงเรยี น เพราะการเรยี นรยู้ ัง
ตอ้ งดำเนินอยู่แมน้ ักเรียนไม่สามารถไปโรงเรียนตามปกติ ในหลายประเทศทป่ี ระกาศมาตรการปดิ โรงเรียน
รฐั บาลมักจะออกมาตรการด้านการเรียนรมู้ ารองรบั ดว้ ยการเรยี นทางไกลรูปแบบตา่ งๆ โดยพจิ ารณาจาก
เงอื่ นไขความพรอ้ มด้านอุปกรณ์ ความพร้อมของพ่อแม่ และความพร้อมตามช่วงวัยของเดก็

สำหรบั ประเทศไทย ความท้าทายในการเปล่ียนครงั้ น้ีไม่ใช่แคก่ ารแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าใน
สถานการณ์โควดิ -๑๙ เทา่ นน้ั แตค่ วรเป็นการ “เปลยี่ นวกิ ฤตใิ หเ้ ป็นโอกาส” ในการพฒั นาคุณภาพการเรียน
การสอนให้ดีกวา่ เดิม ดังนัน้ มาตรการการเรียนรู้ของไทยจงึ ไม่ควรปรับแคก่ ระบวนการเรียนรใู้ นหอ้ งเรยี น แต่
ต้องปรบั ใหญ่ทง้ั ระบบการเรยี นรทู้ ี่ตอ้ งสอดคล้องกนั และเชื่อมโยงกับการเรยี นรขู้ องเด็ก โดยควรดำเนินการดงั น้ี

๑. กระชับหลักสูตร ปรับให้สอดคล้องกับสถานการณ์โควิด-๑๙ และสื่อสารให้ผู้เกี่ยวข้องทุกภาค
ส่วนทราบ หลักสูตรการศึกษาพื้นฐานของไทยในปัจจุบัน เน้นเนื้อหามาก ครูจำเป็นต้องใช้เวลาเยอะเพื่อสอน
ได้ครบถ้วน และไม่เอื้อให้นักเรียนมีส่วนร่วม (Active Learning) เท่าที่ควร และหากยังใช้หลักสูตรเดิมในการ
เรียนการสอนภายใต้สถานการณ์โควิด-๑๙ ครูจะต้องใช้เวลาสอนมากขึ้นเพื่อสอนให้ครบถ้วน การปรับ
หลักสูตรให้กระชับควบคู่ไปกับจัดลำดับความสำคัญ รวมทั้งผ่อนคลายตัวชี้วัดเรื่องโครงสร้างเวลาเรียนจะ
สามารถช่วยลดความกดดัน โดยยังคงคุณภาพขั้นต่ำไว้ได้ ตัวอย่างของ มลรัฐ Alberta ประเทศแคนาดา ได้
กระชับหลักสูตรโดยเนน้ เนื้อหาจำเป็นตามมาตรฐานของแต่ละชว่ งวยั เพ่อื ใหค้ รูสามารถนำไปวางแผนการสอน
และใช้เวลาได้อย่างเหมาะสม รวมทั้งออกคู่มือหลักสูตรฉบับย่อสำหรับผู้ปกครอง เพื่อสื่อสารให้เข้าใจถึง
หลักสูตรที่เปลี่ยนแปลงไป หลักสูตรแกนกลางไทยจัดประเภทตัวชี้วัดแล้ว แต่ต้องเพิ่มความชัดเจนในการ
สอื่ สารแก่ครูและผู้ปกครอง หลกั สตู รแกนกลางของไทยกำหนดตัวช้วี ดั “ต้องร้”ู และ “ควรรู้” ในแต่ละสาระ
วิชาแล้ว แต่ต้องเพิ่มความชัดเจน โดยระบุเนื้อหาจำเป็นของแต่ละช่วงวัย และเปิดให้ครูมีอิสระในการจัดการ
เรยี นรู้เน้อื หาสว่ นอ่ืนๆ ตามความเหมาะสม ในขณะเดียวกันกระทรวงศึกษาธิการควรให้ศึกษานิเทศก์ทำหน้าท่ี
เป็นโค้ชให้แก่ครู โดยให้คำแนะนำในการเลือกตัวชี้วัดและเนื้อหานอกเหนือจากส่วนที่จำเป็นเพื่อให้เหมาะกับ
บริบทและสถานการณ์ของพื้นที่ อีกทั้งกระทรวงศึกษาธิการควรออกคู่มือหลักสูตรฉบับย่อสำหรับผู้ปกครอง
เพอ่ื ให้ผปู้ กครองเข้าใจบทบาทใหม่ และสามารถตดิ ตามการเรยี นรู้ของเด็กได้

นอกจากน้ี โรงเรยี นต้องไมล่ ะเลยการให้ความรูแ้ ก่นักเรยี นแตล่ ะชว่ งวยั ในการป้องกันตนเองจากโรค
ระบาด ซ่งึ องค์กรอนามัยโลกไดจ้ ัดทำคมู่ ือไว้แลว้

๒. เพิ่มความยืดหยุ่นของโครงสร้างเวลาเรียนและความหลากหลายของรูปแบบการเรียนรู้ ความ
ยืดหยุ่นในการใช้เวลาและการเลอื กรูปแบบการเรียนจะทำให้ครูสามารถออกแบบหน่วยการเรียนรู้ที่เหมาะสม
และส่งเสริมการเรียนรู้รายบุคคล (personalized learning) ได้ ดังตัวอย่างของมลรัฐ Alberta ประเทศ

๗๓

แคนาดา ซึ่งมีแนวทางสนับสนุนให้ครูจัดการเรียนรู้ด้วยแบบผสมผสาน (blended learning) โดยแนะนำการ
กำหนดจำนวนชวั่ โมงการเรยี นร้รู ปู แบบต่างๆ ได้แก่

▪ ชั่วโมงเรียนรู้ผ่านจอสำหรับเด็กแต่ละช่วงวัย โดยคำนึงถึงพัฒนาการดา้ นร่างกาย (ปัญหาด้านสายตา)
และพฒั นาการดา้ นสงั คม (ปฏิสัมพนั ธ์กับผูอ้ ่นื )

▪ ช่วั โมงการเรยี นรู้ด้วยตนเองท่ีบา้ นจากการทำใบงาน ชิ้นงาน คน้ คว้าดว้ ยตัวเอง และ
▪ ช่วั โมงทคี่ รแู ละนักเรยี นทำกจิ กรรมเรียนรู้ร่วมกัน
ส่วนในกรณีของสหรฐั อเมรกิ า พบวา่ ให้ความสำคัญตอ่ การตอบสนองของผเู้ รยี นแต่ละคนแตกตา่ งกนั โดย
จัดทำฐานข้อมูลของส่อื การเรยี นรู้ต่างๆ ที่ครูและนักเรียนสามารถเขา้ ถึงไดอ้ ยา่ งอิสระโดยไม่เสียคาใช้จ่าย
นอกจากนี้ ยังเปดิ ชอ่ งให้หนว่ ยงานอ่ืนๆ และแหล่งเรียนรู้ในพื้นที่ เช่น พพิ ิธภณั ฑ์ ห้องสมุดชุมชน เข้ามา
มีส่วนร่วมในการสนับสนุนการเรียนรู้ของเด็ก ในขณะที่นิวซีแลนด์เตรียมชุดการเรียนรู้พื้นฐานให้นักเรียน ซึ่ง
ประกอบด้วยคู่มือออนไลน์ และชุดการเรียนรู้ (สื่อแห้ง) เพื่อให้นักเรียนทุกคนทั้งที่สามารถเข้าถึงและไม่
สามารถเขา้ ถึงระบบเรยี นออนไลน์สามารถใชเ้ รียนรู้ได้ ในกรณขี องไทย แมห้ ลักสตู รแกนกลางของไทยเปิดให้
มีความยืดหยุ่นในการกำหนดชั่วโมงเรียน แต่ก็ยังมีข้อกำหนดเกี่ยวกับโครงสร้างเวลาเรียนที่ค่อนข้าง
แข็งตัว ดงั นั้นหากกระทรวงศึกษาธกิ ารช่วยผอ่ นคลายโครงสรา้ งเวลาเรยี นลง และเปดิ ช่องทางการส่ือสารให้ครู
ได้สอบถามข้อสงสัย ก็จะช่วยสร้างความมั่นใจให้แก่ครูออกแบบการเรียนรู้อย่าง
ยืดหยุ่น นอกจากน้ี กระทรวงศึกษาธิการยังสามารถเปิดให้เอกชน และภาคประชาสังคม ที่มีความ
เชย่ี วชาญด้านระบบการเรียนรแู้ ละส่ือการเรียนรู้ เข้ามามีส่วนร่วมพัฒนา แลกเปล่ียนเครอื่ งมือและเทคนิค
ใหมๆ่ ซ่ึงจะชว่ ยเพม่ิ ทางเลอื กท่หี ลากหลายและเหมาะสมกบั เด็กมากขนึ้

๓. ออกแบบหน่วยการเรียนรู้ และสอนอย่างมีแผนที่เหมาะสม ในสถานการณ์ที่เปลี่ยนไป ครู
จะต้องเตรียมความพรอ้ มก่อนการสอนแบบใหม่ วิธีการหนึ่งคือ การออกแบบหน่วยการเรียนรู้ ซึ่งจะนำไปสู่
การจัดการเรียนรูฐ้ านสมรรถนะหลังการระบาดของโควดิ สิ้นสดุ ลง ท้ังนค้ี วรเรมิ่ ต้นโดยการจัดกลุ่มตัวช้ีวัดให้
เป็นหน่วยการเรียนรู้ ซึ่งจะทำให้แผนการเรียนรู้มีความยืดหยุ่นตามสถานการณ์การระบาด เช่น ครูสามารถ
ออกแบบหน่วยการเรียนรู้หน่วยละ ๒ สัปดาห์ เพื่อให้สอดคล้องกับระยะเวลาการประเมินสถานการณ์การ
ระบาด ท้งั นีห้ ากครูสามารถออกแบบหน่วยการเรียนรแู้ ตล่ ะหน่วยใหร้ ้อยเรียงกนั อย่างเปน็ ระบบท้ังเทอมหรือ
ทั้งปี ก็จะช่วยให้นักเรียนสามารถพัฒนาตนเองตามศักยภาพได้ดียิ่งขึ้น และได้พัฒนาทักษะการเรียนรู้ด้วย
ตนเอง ซึ่งเป็นทักษะจำเป็นสำหรับการดำรงชีวิตในอนาคต ในทางปฏิบัติ การจัดหน่วยการเรียนรู้สามารถจัด
ตามเนื้อหาหรือตามประเด็นที่น่าสนใจ และยังสามารถบูรณาการข้ามวิชาหรือในวิชาเดียวกัน หลังจากนั้นครู
ควรกำหนดคำถามสำคัญของแต่ละหน่วย และวางแผนการติดตามการเรียนรู้ตามตัวชี้วัดด้านความรู้ ทักษะ
และเจตคติอย่างชัดเจน เลือกสื่อการเรียนรู้ที่เหมาะสมกับเด็ก และสื่อสารกับพ่อแม่ให้ทราบถึงบทบาทที่จะ
เปลยี่ นไป เนื่องจาก การเสรมิ ทักษะออกแบบหน่วยการเรียนรู้ ตัง้ คำถาม เลอื กใช้สือ่ อยา่ งเหมาะสมจะทำให้
ครูออกแบบหน่วยการเรียนรู้ได้มีคุณภาพมากขึน้ ดังนั้นกระทรวงศึกษาธิการควรจะสนับสนุนการเพิ่มทักษะ
เหล่านี้ตามความต้องการของครูในแต่ละพื้นที่ โดยอาจจะเปิดให้ผู้เชี่ยวชาญในภาครัฐ ภาคเอกชนและประชา
สังคม ช่วยพัฒนาศักยภาพครูให้ตรงกับทักษะที่ต้องการ และสนับสนุนให้มีการเพิ่มทักษะให้แก่ศึกษานิเทศก์
เพ่อื เปน็ “โค้ชหนา้ งาน” ให้แกค่ รตู อ่ ไป

๔. ยกระดับการประเมินเพื่อการพัฒนา (formative Assessment) เพื่อไม่ให้เด็กเสียโอกาส
พัฒนาความรู้และทักษะ เมื่อนักเรียนไปโรงเรียนตามปกติไม่ได้ ครูกับนักเรียนก็จะมีปฏิสัมพันธ์ต่อกันลดลง
ทำใหค้ รไู มส่ ามารถติดตามพฒั นาการของนักเรยี นไดเ้ ต็มที่ อาจทำใหไ้ ม่สามารถรู้ปัญหาของนักเรียนได้ทันเวลา
โดยเฉพาะความรู้ด้านภาษาและการคำนวณ ซึ่งอาจจะส่งผลเสียต่อการเรียนรู้ระยะยาว การประเมินเพื่อ
พฒั นาจึงไม่สามารถลดหรือละทิ้งไปได้ท้ังการประเมินเพื่อการเรียนรู้ (assessment for learning) ของเด็ก

๗๔

เพือ่ ใหค้ รทู ราบถงึ กระบวนการเรียนรขู้ องเด็ก โดยจะสามารถให้ feedback กับเดก็ และปรับแผนการเรียนรู้ได้
ตรงตามสถานการณ์ และการประเมินซึ่งทำให้เกิดการเรียนรู้ (assessment as learning) ของเด็ก โดยครู
เปิดโอกาสให้เด็กย้อนคิดถงึ กระบวนการเรียนของตนเอง กระบวนการนี้จะทำให้เด็กมีความรบั ผิดชอบและเป็น
เจ้าของการเรียนรู้ของตนเองมากขึ้น รวมถึงเมื่อเด็กเข้าใจตนเองก็จะเป็นโอกาสที่จะวางแผนการเรียนรู้ของ
ตนเองร่วมกับผู้ปกครองและครูได้การประเมนิ เพื่อพัฒนาท้ัง ๒ ลกั ษณะจึงตอ้ งอาศยั การทำงานร่วมกันระหว่าง
เด็ก ผู้ปกครองและครูมากขึ้น วิธีหนึ่งที่ทำได้คือ การประเมินเพื่อพัฒนาอย่างไม่เป็นทางการรายบุคคล
(personalized check-ins) เพื่อติดตามการเรียนรู้ สุขภาพกายและสุขภาพจิตของนักเรียน โดยให้ผู้ปกครอง
เขา้ มามสี ว่ นร่วมด้วย ในกรณขี องเด็กโต อาจจะเพ่มิ การประเมินตนเองและการประเมินเพื่อน (self & peer
assessment) เข้าไปด้วย ซึ่งจะมีประโยชน์ในการช่วยฝึกทักษะการสะท้อนคิดให้เด็กได้อีกทางหนึ่งด้วย การ
ประเมินเพื่อพฒั นาจะประสบความสำเร็จก็ตอ่ เมื่อมีสภาพแวดล้อมทีเ่ หมาะสม คือ (๑) มีการเสริมศักยภาพ
ครใู นการใช้และออกแบบเคร่ืองมือประเมิน (๒) มีการให้เอกชน และภาคประชาสังคม ทม่ี ีความเชี่ยวชาญด้าน
การประเมินเข้ามาร่วมพัฒนาเครื่องมือการประเมินใหมๆ่ และ (๓) มีการเปิดเวที (platform) การแลกเปลี่ยน
เรียนรรู้ ะหวา่ งครกู บั ผเู้ ชยี่ วชาญ

๕. การประเมินเพื่อรับผิดรับชอบ (assessment for accountability) ยังคงควรไว้ แต่ควรให้
น้ำหนักการประเมินโอกาสทางการเรียนของเด็ก มากกว่าการวัดความรู้ด้วยคะแนนสอบ สถานการณ์โรค
ระบาดในปัจจุบันทำให้ต้องใช้รูปแบบการเรียนการสอนที่หลากหลาย ดังนั้น คุณภาพการศึกษาที่เด็กจะได้รับ
ในแต่ละพื้นที่จะไม่เหมือนกัน จึงไม่สามารถใช้คะแนนวัดความรูห้ รือทักษะแบบเดียวกันเพื่อใหเ้ กิดความรบั ผดิ
รับชอบได้ มิฉะนนั้ กอ็ าจส่งผลให้เกิดความเหลื่อมล้ำมากขน้ึ กระทรวงศึกษาธิการจึงควรปรบั เกณฑ์ข้อสอบวัด
ความรู้ (test-based) มาสู่การให้น้ำหนักกับตัวชี้วัดที่ไม่ใช่ด้านวิชาการ (non-academic measure) มากข้ึน
เช่น อัตราการเข้าเรียน (attendance rate) หรืออัตราการออกกลางคัน (drop-out rate) เป็นต้น โดยการ
เก็บขอ้ มูลตัวชีว้ ดั เหล่าน้ีท่ีสามารถใช้เทคโนโลยีเข้ามาชว่ ย เพ่อื ลดภาระครู เชน่ ใช้ระบบ Google Classroom
บนั ทึกการใชง้ าน ซึง่ จะช่วยทำใหเ้ ขตพน้ื ท่ีสามารถตดิ ตามและให้การสนับสนนุ โรงเรียนได้ตรงกบั ความต้องการ
มากขน้ึ ด้วย
ท่มี า : https://tdri.or.th/๒๐๒๐/๐๕/examples-of-teaching-and-learning-in-covid-๑๙-pandemic/

หากยังไม่มีใครรับประกันได้ว่าการแพร่ระบาดของโควิด-๑๙ จะจบลงเมื่อใด รัฐบาลจึงได้ประกาศปิด
สถานศึกษาชั่วคราว หลายสถานศึกษาจึงต้องปรับเปลี่ยนวิธีการเรียนการสอนแบบใหม่ผ่านการ “ เรียน
ออนไลน์ (Online learning) ”

๗๕

หลกั การการเรียนเรยี นรู้ออนไลน์

ดว้ ยการเตบิ โตอย่างรวดเรว็ ของเครือข่ายอนิ เทอร์เนต็ และเทคโนโลยดี จิ ิตอลส่งผลใหเ้ ว็บไซต์ถือเป็น
เครื่องมือที่มีพลังและมีประสิทธิภาพด้วยเป็นเครื่องมือที่มีความยืดหยุ่น แพร่หลายไปทั่วโลก มีความคล่องตัว
ในการจัดการเรยี นรู้ โดยเฉพาะการจดั การเรยี นการสอนทางไกล (Taylor, ๒๐๑๔) การเรยี นการสอนออนไลน์
เหมือนกับการเรียนการสอนในชั้นเรียนตรงที่ครูผู้สอนจะต้องจัดเตรียมกิจกรรมและประสบการณ์เรียนให้กับ
ผู้เรียนโดยคำนึงถึง และการเรียนการสอนที่ดีนั้น ผู้เรียนและผู้สอนควรต้องปฏิสัมพันธ์ระหว่างกัน ดังนั้นการ
เรียนการสอนออนไลน์จึงไม่ได้เปน็ เพียงแค่การสร้างบทเรียนบนเว็บ เพื่อให้ผู้เรียนเข้ามาศึกษาเนื้อหาบทเรียน
เทา่ นน้ั หากแตย่ งั ต้องมกี ารจัดกิจกรรมการเรยี นการสอนโดยคำนงึ ถึงผูเ้ รียนเปน็ สำคัญ

Worathan Technology (ม.ป.ป.) ได้อธิบายไว้ว่า การเรียนการสอนออนไลน์ (Online learning)
จดั เป็นนวตั กรรมทางการศึกษาในอีกรูปแบบหน่ึง ซ่งึ สามารถเปล่ียนแปลงวิธีเรียนในรูปแบบเดิม ๆ ให้เป็นการ
เรยี นใหม่ ทใี่ ชเ้ ทคโนโลยีเข้ามาช่วยทำการสอน นอกจากนีค้ วามหมายอีกในหน่ึงยังหมายถึง การเรียนทางไกล,
การเรียนผา่ นเวบ็ ไซต์ อกี ด้วย สอดคลอ้ งกบั Calder & McCollum (๑๙๘๘) กลา่ วว่า คำจำกัดความโดยทั่วไป
ของการเรียนรแู้ บบเปิด คอื การเรียนรู้ตามเวลา ตามความต้องการ และสถานท่ีของตนเอง

การเรียนการสอนแบบออนไลน์ (Online learning) จะเป็นเรียนทางผ่านทางอินเทอร์เน็ต โดยอยู่ใน
รูปแบบของคอมพิวเตอร์ เป็นการใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่ บวกเข้ากับเครือข่ายอินเทอร์เน็ต สร้างการศึกษาที่มี
ปฏิสัมพันธ์คุณภาพสูง โดยไม่จำเป็นต้องเดินทาง เกิดความสะดวกและเข้าถึงได้อย่างรวดเร็ว ทุกสถานที่ ทุก
เวลา เปน็ การสร้างการศกึ ษาตลอดชีวติ ใหก้ ับประชากร

การเรียนการสอนแบบออนไลน์ เป็นการศึกษาผ่านเครือข่ายอินเทอร์เน็ต ด้วยตนเอง ผู้เรียนสามารถ
เลือกเรียนตามความชอบของตนเอง ในส่วนของเนื้อหาของเรียน ประกอบด้วย ข้อความ , รูปภาพ , เสียง ,
VDO และMultimedia อื่น ๆ สิ่งเหล่านี้จะถูกส่งตรงไปยังผู้เรยี นผ่าน Web Browser ทั้งผู้เรียน , ผู้สอน และ
เพื่อนร่วมชั้นทุกคน สามารถติดต่อ สื่อสาร ปรึกษา แลกเปลี่ยนความคิดเห็นแบบเดียวกับการเรยี นในช้นั เรียน
ทั่วไป โดยการใช้ E-mail, Chat, Social Network เป็นต้น ด้วยเหตุนี้การเรียนรู้แบบออนไลน์ จึงเหมาะ
สำหรับทกุ คน , เรยี นได้ทกุ เวลา

ลักษณะสำคัญของการเรียนการสอนแบบออนไลน์ (Online learning) ผู้เรียนเป็นใครก็ได้ อยู่ที่ใดก็
ได้ เรียนเวลาก็ใด เอาตามความสะดวกของผู้เรียนเป็นสำคัญ เนื่องจากโรงเรียนออนไลน์ได้เปิดเว็บไซต์
ใหบ้ รกิ ารตลอด ๒๔ ชว่ั โมง มีสอ่ื ทุกประเภททีน่ ำเสนอในเวบ็ ไซต์ ไมว่ า่ จะทัง้ ข้อความ ภาพนิ่ง ภาพเคล่ือนไหว
เสียง VDO ซึ่งจะช่วยกระตุ้นความสนใจ ในการเรียนรู้ของผู้เรียนได้เป็นอย่างดี อีกทั้งยังทำให้เหตุภาพของ
เน้ือหาต่าง ๆ งา่ ยดายมากขึ้น ผเู้ รยี นสามารถเลือกวชิ าเรียนได้ตามความตอ้ งการ เอกสารบนเว็บไซต์ท่ีมี Links
ต่อไปยังแหลง่ ความรอู้ นื่ ๆ ทำใหข้ อบเขตการเรยี นรู้กวา้ งออกไป และเรยี นอยา่ งรลู้ กึ มากขน้ึ

ประโยชน์ของการเรียนการสอนแบบออนไลน์ (Online learning) ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการเรียน
การสอน เนื่องจากไม่ได้จำกัดอยู่ในสถานที่เดียวเท่านั้น เกิดเครือข่ายความรู้ โยงใยออกไปไกล เน้นการเรียน
แบบผูเ้ รียนเป็นศูนยก์ ลาง ช่วยลดช่องว่างระหวา่ งการเรยี นรใู้ นเมืองกับท้องถ่นิ

๗๖

แนวทางการรบั มอื ในอนาคต เพือ่ เตรยี มความพร้อมให้กับนักเรยี น

ระบบการศึกษาของไทยจะมีการเตรียมความพร้อมรับมือให้กับนักเรียนได้อย่างไรบ้าง หาก
สถานการณ์ยังเป็นเช่นเดิมอยู่ วิทยาลัยบัณฑิตเอเชียจึงได้รวบรวมความรู้สึกและเทคนิคการสอนนักเรียนใน
การเรียนออนไลน์ รวมถึงขอ้ เสนอที่อยากให้เกิดข้นึ จริงของจัดการเรียนการสอนสถานการณ์ โควดิ ระบาด โดย
ใชก้ ารเรยี นการสอนในระบบออนไลน์ สำคญั ๆดงั นี้

๑) ในช่วงแรกอาจจะเป็นเรื่องใหม่ แตพ่ อปรับตัวได้ เดก็ ก็จะเรียนได้ตามเอง ซึ่งครูใช้วิธีการสอนผ่าน
Zoom เพราะสามารถบันทึกการสอนออนไลน์ได้ เพื่อให้เด็กนักเรียนที่ไม่ได้เข้าเรียนสดในเวลานั้น เนื่องจาก
ขาดอุปกรณ์ในการเรียน ก็สามารถนำคลิปไปเรียนย้อนหลังได้ และครูยังมีการเสนอว่า หากปรับหลักสูตรบาง
วชิ าบรู ณาการเขา้ ด้วยกนั ได้จะดมี าก

๒) ครูต้องพยายามจัดการเรียนการสอนท่ีไม่ใช่เพียงออนไลน์อย่างเดียว แต่ต้องออนดมิ านด์ด้วย จึงได้
ทำคลิปและเอกสารไว้ให้สำหรับเด็กที่เข้าไม่ถึงการเรียนออนไลน์ เพื่อให้เด็กสามารถนำไปเรียนได้ด้วยตัวเอง
ทั้งนีท้ ำใหเ้ กดิ ความเพ่มิ งานในการสอน จึงทำให้เกิดความเครียดตามมา ทั้งตัวครเู องและตัวนกั เรียนเองดว้ ย ครู
ทิวจึงได้เสนอว่า โรงเรียนควรจะมีแผนรองรับปัญหาที่จะเกิดขึ้น และต้องกล้ารับฟังความคิดเห็นของครูและ
นักเรยี น และทางกระทรวงศึกษาก็ตอ้ งสร้างความมน่ั ใจให้กับโรงเรยี นไดด้ ้วย

๓) ครไู ดน้ ำการเรยี นออนไลน์กับออนดิมานด์มาผสมกนั เพื่อให้นกั เรียนท่ีตอ้ งการเรยี นลว่ งหน้าเรียน
ได้ก่อน แต่การเรียนออนไลน์กย็ ังไม่ได้ประสทิ ธภิ าพที่ดีเท่าที่ควร การเรียนออนไลน์ ทำให้ทักษะการเรียนของ
นักเรียนถดถอยลง จึงไม่สามารถบอกได้ว่า หากกลับมาเรียนออนไซต์จะช่วยได้หรือเปล่า ซึ่งปัญหาเรื่องความ
เหลอ่ื มล้ำทางการศึกษาของเด็กไทยน้นั มีมานานแลว้ หากแตเ่ พยี งการแพร่ระบาดของโควิด-๑๙ ทำให้เห็นภาพ
กวา้ งขนึ้ เท่านน้ั ครจู งึ ไดเ้ สนอว่า ควรพัฒนาระบบการศกึ ษาทั้งระบบ โดยต้องมองการณ์ไกล มีแผนรองรับการ
เตรยี มความพร้อมของบคุ ลากร สอื่ การเรยี นการสอน และมาตรการช่วยเหลอื เด็กกลุ่มต่าง ๆ ดว้ ย

๔) ครูได้รับทราบและแก้ไขปัญหาจากการเรียนออนไลน์ของเด็กนักเรียนก็คือ เมื่อเรียนมาสักพักจะ
รู้สึกเบื่อ จึงต้องนำกิจกรรมเข้ามาช่วย แล้วสอนให้เป็นเรื่องง่าย เหมือนเพื่อนมาเล่าให้ฟัง ยิ่งในสถานการณ์
แบบนี้ เป็นเหมือนบททดสอบของเด็กและครู จึงให้ครูรับฟังเสียงของเด็ก ทำความข้าใจ แล้วจะเห็นบางอย่าง
ในตัวเด็กมากขึ้น ครูจึงเสนอว่า ให้มีการปรับหลักสูตร โดยเฉพาะวิชาคณิตศาสตร์ มีหลักสูตรที่เยอะมาก จึง
อยากใหม้ กี ารปรับหลักสูตรใหน้ ้อยลงและไม่เป็นนามธรรมเกินไป และอกี ปัญหาก็คือเร่ืองของปัญหาสุขภาพจิต
ที่เดก็ และครูต้องเจอ อยากใหม้ พี น้ื ทีใ่ นการ พดู คุยแลกเปลยี่ น ในเรอ่ื งของการจดั การกับความเครียดดว้ ย

๗๗

แพลตฟอรม์ ออนไลนภ์ มู ทิ ศั นใ์ หมข่ องการเรยี นรู้

ในชว่ งสถานการณ์แพร่ระบาดของไวรสั โควิด-๑๙ หลายออฟฟิศและมหาวทิ ยาลยั ไดเ้ ขา้ สู่กระบวนการ

ทำงานที่บ้านหรือ work from home กันแล้ว ทำให้แพลตฟอร์มออนไลน์ต่างๆ ถูกนำมาใช้กับทั้ิงการทำงาน

และการเรียน ในรูปแบบของการ work from home และ study from home จะมีแอปฯ หรือแพลตฟอร์ม

ไหนท่นี ่าสนใจบา้ ง สามารถรวบรวม ไดด้ ังน้ี

Google Classroom

เครื่องมือที่ช่วยให้การเรียนการสอนมีประสิทธิภาพมากขึ้น เช่น การแจกจ่ายงาน หรือเอกสารให้กับนักเรียน

หรือเพื่อนในกลุม่ หรือแสดงความคิดเหน็ ถึงครูผู้สอน โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย สามารถทำได้ทุกที่ ทุกเวลา และใน

อุปกรณท์ กุ เคร่อื ง

Cisco Webex Meeting

แพลตฟอรม์ ท่ีจะทำใหท้ ั้งผูส้ อนและผเู้ รยี นได้เจอกันพร้อมหนา้ แบบ Real time เหมือนการได้พบกัน

ในสถานที่จริง ด้วยแอปพลิเคชันบนมือถือ Cisco Webex ทำให้ติดต่อสื่อสารกันได้ทุกที่ รวมถึงสามารถแชร์

เอกสาร แอปพลิเคชัน หรือสเปรดชีตให้ผู้เข้าร่วมหรือผู้เรียนมองเห็นได้ ผ่านการแชร์ทั้งหน้าจอของคุณ หรือ

เลือกแชร์เพียงเฉพาะแอปพลิเคชันที่คุณต้องการ นอกจากนี้หัวหน้าการประชุมยังสามารถบันทึกการประชุม

เพ่อื ให้เปน็ ประโยชนข์ องผูเ้ ข้ารว่ มในภายหลังได้

Zoom

Zoom เป็นโปรแกรมการประชุมผ่านระบบคลาวด์ในรูปแบบของการ VDO Conference สามารถ

เปิดวีดีโอคอลเพื่อสื่อสารกันได้ อีกทั้งยังสามารถแชร์หน้าจอเพื่อการอธิบายรูปแบบงานให้เข้าใจได้ง่ายขึ้น

สามารถรองรับผู้ใช้งานได้พร้อมกันสูงสุดถึง ๕๐ ซึ่งนอกจากการประชุมแล้วก็ยังสามารถใช้เพื่อการเปิด คอร์

สสอนออนไลน์ หรือการอบรมสัมมนาก็ไดด้ ว้ ยเช่นกัน เปน็ การยกระดับห้องเรียนดว้ ยการสื่อสารแบบ VDO ซึ่ง

ช่องทางนี้รองรับนักเรียนได้มากขึ้น และมีระบบ Collaboration หรือเครื่องมือที่ใช้ในการทำงานร่วมกัน

เชน่ Video breakout rooms การแชรข์ ้อมลู ระบบถาม-ตอบ การ polling หรือการใช้ Chat รวมถงึ มีระบบ

ตรวจสอบความตั้งใจด้วย (attention tracking) ทำให้ผู้สอนสามารถรู้ได้ว่าใครตั้งใจฟัง ณ เวลาที่สอนอยู่อีก

ดว้ ย

Microsoft Teams

โปรแกรมน้ีจะคลา้ ยกบั Google Classroom คอื สามารถผู้สอนสามารถบนั ทึกวดิ ีโอการสอนของตน

๗๘

แล้วแจกจ่ายให้ผู้เรียนผ่านระบบจัดเก็บข้อมูลแบบคลาวด์ (cloud storage) ด้วย Microsoft OneDrive หรือ
Microsoft Stream โดยสามารถจำกดั สิทธิการเขา้ ถึงได้, ถา่ ยทอดสดการสอนผา่ นระบบ Video Conference
ด้วย Microsoft Teams และสามารถสร้างและใช้งานห้องเรียนออนไลน์ (e-classroom) เช่น การแจกจ่าย
เอกสารประกอบการสอน การสนทนา การสร้างกระดานถามตอบ การมอบหมายงานหรือสั่งการบ้าน การ
ตรวจงาน การสร้างแบบทดสอบ และการให้คะแนน เป็นต้น โดยผู้ใช้ต้องมีอีเมล์ที่ในระบบของ Windows
Live สามารถเชอ่ื มตอ่ กบั Office ไดท้ ั้งหมด รองรับการคุยด้วยเสยี ง-วดิ ีโอผ่าน Skype ในตวั มีหน้าติดตามการ
ทำงานของคนในทีม รองรับการสร้างบ็อตด้วย Microsoft Bot Framework ทั้งยังสามารถ เชื่อมต่อได้กับ
หลายแพลต็ ฟอรม์ ทั้ง Windows Mac Android ทัง้ ยงั สามารถใช้งานบน web browser ได้อีก ดว้ ย

Learn Anywhere

แพลตฟอร์มการเรียนออนไลน์สำหรับนกั เรยี นครบทุกวชิ า ทุกระดับช้นั ต้งั แต่ประถม-มธั ยมปลาย
ผู้เรียนสามารถจัดตารางเรียนเอง อยู่ที่ไหน เมื่อไร ก็เลือกเวลาเรียนได้ด้วยตนเอง รองรับการใช้งานกับทุก
อุปกรณ์ทั้ง Windows, iOS, Android และ MC OS เรียกได้ว่า เป็นอีกขั้นของนวัตกรรมการศึกษาอิสระแห่ง
การเรียนรู้

Google Meet

เป็นโปรแกรมประชุมออนไลน์ในรูปแบบของ VDO Conference สามารถนำเสนอ งานหรือประชุม
ทางไกลได้ง่าย ๆ เพียงแค่ตั้งค่า Google Meet ใน Google Calendar และเมื่อถึงเวลา ประชุมก็เพียงกดตาม
Link ที่สร้างขึ้นใน Google Calendar ก็สามารถเข้าร่วมประชุมได้ทันที ไม่ต้องเชื่อมต่อ ให้ยุ่งยาก เป็นการ
ประชุมออนไลน์ในรปู แบบทเ่ี รยี บง่าย

Skype

น่าจะเป็นโปรแกรมที่หลายคนคุน้ เคยดีกับการเปน็ แอปเพื่อการสนทนาทีม่ ีประสิทธภิ าพมาก ที่สุด ท้ัง
ในเรื่องความคมชัดของเสียงและการเชื่อมต่อที่หลากหลาย สามารถพูดคุยผ่านเว็บแคมเครื่องพีซี กล้อง
โทรศัพท์มือถือ แท็บเล็ตได้ ซึ่ง Skype ก็เป็นอีกหนึ่งโปรแกรมท่ีมักใช้กันในงานมากที่สุด ทั้งสัมภาษณ์ งาน
ประชมุ งาน สามารถรบั สง่ ไฟลต์ ่าง ๆ ซึ่งกนั และกันได้ รวมไปถึงการส่งทั้งภาพและเสยี ง

Slack

เป็นแอปพลิเคชั่นที่ใช้ในการสื่อสารภายในองค์กรที่มีรูปแบบการใช้งานที่สามารถพูดคุยกัน ส่ง
ภาพถ่าย วีดีโอ ลิ้งค์ โค้ดต่าง ๆ ได้ นอกจากนี้ยังสามารถสร้างห้องขึ้นมาสำหรับพูดคุยกันในเชิงองค์กร มีการ
สนทนาแบบ IRC แชร์ไฟล์ อัพโหลดไฟล์กันได้ และมีฟีเจอรก์ ารใช้งานมากมายท่ีดูสนุกสนาน ทั้งอีโมจิ ไอคอน
ใหก้ ารทำงานดูนา่ สนใจไม่น่าเบ่ือ

๗๙

ทฤษฎีท่เี กี่ยวข้องเกย่ี วกับการเรยี นรู้ออนไลน์

ในการเรียนรู้ออนไลน์ ผู้เรียนเป็นกุญแจและองค์ประกอบที่สำคัญของศูนย์กลางในการจัดการศึกษา
ดังที่ว่า ความสำเร็จในระบบการเรียนการสอนด้วยอีเลิร์นนิ่งเกี่ยวข้องโดยตรงกับวิถีของระบบ ทั้งในด้านการ
วางแผนการออกแบบการประเมินผลและการจัดสภาพแวดล้อมการเรยี นรู้แบบออนไลน์ ซึ่งทั้งหมดถอื เปน็ การ
สนับสนุนกิจกรรมด้านการเรียนการสอน ระบบการเรียนการสอนด้วยอีเลิร์นนิ่งไม่เพียงแต่จะมีความหมาย
สำหรับผู้เรียนเท่านั้น แต่มีความหมายกับกลุ่มผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทั้งหมดในระบบการศึกษา เช่น ผู้สอน
บุคลากรฝ่ายสนับสนุนและสถาบันการศึกษา ยกตัวอย่างเช่น ระบบการเรียนการสอนด้วยอีเลิร์นนิ่งมีแนวโน้ม
ที่จะมีความหมายต่อผู้เรียนก็ต่อเมื่อสามารถเข้าถึงได้ง่ายมีการจัดการและการนำเสนอที่ดี ยึดผู้เรียนเป็น
ศูนย์กลาง มีประสิทธิภาพ มีความยืดหยุ่น และมีการสภาพแวดล้อมการเรียนรู้ที่ดีที่สามารถอำนวยความ
สะดวกแก่ผู้เรียนได้ เมื่อผู้เรียนมีส่วนร่วมในกิจกรรมการเรียนรู้และบรรลุหรือประสบความสำเร็จในการเรียน
ตามวัตถุประสงค์การเรียนรู้และเป้าหมายของการเรียนในรายวิชา มีความสุขจากการเรียนก็จะส่งผลต่อระดับ
ความพึงพอใจและช่วยลดจำนวนผู้เรียนที่ลาออกกลางคัน ซึ่งทั้งหมดจะส่งผลโดยตรงต่อสถาบันการศึกษาใน
แงง่ บประมาณและการลงทนุ (Morrison & Khan,๒๐๐๓)

ในการเรียนรูอ้ อนไลน์ ทฤษฎกี ารเรียนรู้ที่เก่ียวข้อง ทผี่ ูเ้ ขยี นได้นำเสนอคือ ทฤษฎกี ารเรียนรู้ของกาเย่
ทั้งนี้เพราะ นักการศึกษาส่วนใหญ่จึงยึดตามการจัดการเรียนการสอนตามกระบวนการ ๙ ขั้นตอนของกาเย่
(Robert Gagne) ในการออกแบบและพัฒนาบทเรยี นบนเวบ็ ดังมรี ายละเอยี ดดังต่อไปน้ี

ขน้ั ตอนที่ ๑ กระตุ้นหรอื เรา้ ใหผ้ เู้ รียนเกิดความสนใจกับบทเรยี นและเนื้อหาทีจ่ ะเรียน (Motivate the
Learner) การเร้าความสนใจผู้เรียนนี้อาจทำได้โดย การจัดสภาพแวดล้อมให้ดึงดูดความสนใจ เช่นการใช้
ภาพกราฟกิ ภาพเคลอื่ นไหว และ/หรือการใชเ้ สยี งประกอบบทเรยี นในส่วนบทนำ

ขั้นตอนที่ ๒ บอกให้ผู้เรียนทราบถึงจุดประสงค์ของบทเรียน (Inform Learners of Learning
Objectives) การบอกให้ผู้เรียนทราบถึงจุดประสงค์ของบทเรียนนี้มีความสำคัญเป็นอย่างยิ่ง โดยเฉพาะการ
เรียนการสอนบนเว็บที่ผู้เรียนสามารถควบคุมการเรียนของตนเองได้ โดยการเลือกศึกษาเนื้อหาที่ต้องการ
ศกึ ษาไดเ้ อง ดงั นน้ั การทผ่ี ู้เรยี นได้ทราบถึงจุดประสงคข์ องบทเรยี นลว่ งหน้าทำให้ผู้เรยี น สามารถมุ่งความสนใจ
ไปที่เนื้อหาบทเรียนที่เกี่ยวข้อง อีกทั้งยังสามารถเลือกศึกษาเนื้อหาเฉพาะที่ตนยังขาดความเข้าใจที่จะช่วยทำ
ให้ผเู้ รยี นมคี วามรูค้ วามสามารถตรงตามจุดประสงค์ของบทเรียนทไ่ี ด้กำหนดไว้

ขั้นตอนที่ ๓ ทบทวนความรู้เดิมที่เกี่ยวข้องกับเนื้อหาบทเรียน (Recall Previous Knowledge) การ
ทบทวนความรเู้ ดิมช่วยกระตุน้ ใหผ้ ู้เรียนสามารถเรยี นรู้เนื้อหาใหม่ได้รวด เร็วยิ่งขึน้ รูปแบบการทบทวนความรู้
เดิมในบทเรียนบนเว็บทำได้หลายวิธีเช่น กิจกรรมการถาม-ตอบคำถาม หรือการแบ่งกลุ่มให้ผู้เรียนอภิปราย
หรอื สรุปเนอ้ื หาทไี่ ดเ้ คยเรยี นมาแลว้ เป็นตน้

ข้ันตอนที่ ๔ นำเสนอบทเรยี น (Present the Material to be Learned)การนำเสนอบทเรยี นบนเว็บ
สามารถทำได้หลายรปู แบบดว้ ยกันคือ การนำเสนอด้วยข้อความ รูปภาพ เสียง หรอื แมก้ ระท่ังวีดิทัศน์ อย่างไร
ก็ตามสิ่งสำคัญที่ผูส้ อนควรให้ความสำคัญก็คือผู้เรียน ผู้สอนควรพิจารณาลักษณะของผู้เรียนเป็นสำคัญเพื่อให้
การนำเสนอบทเรียนเหมาะสมกบั ผู้เรยี นมากทสี่ ุด

ขั้นตอนที่ ๕ ชี้แนวทางการเรียนรู้ (Provide Guidance for Learning)การชี้แนวทางการเรียนรู้
หมายถึงการชี้แนะให้ผู้เรียนสามารถนำความรู้ที่ได้ เรียนใหม่ผสมผสานกับความรู้เก่าที่เคยได้เรียนไปแล้ว
เพ่ือให้ผู้เรยี นเกดิ การเรียนรู้ทีร่ วดเรว็ และมคี วามแม่นยำมากยงิ่ ข้ึน

ขั้นตอนที่ ๖ ให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมในการเรียน (Active Involvement)นักการศึกษาต่างทราบดีว่าการ
เรยี นรู้เกิดขึน้ จากการท่ผี ู้เรียนได้มีโอกาสมี ส่วนรว่ มในกระบวนการเรียนการสอนโดยตรง ดังนัน้ ในการจัดการ
เรียนการสอนบนเว็บ จึงควรเปิดโอกาสให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมในกิจกรรมการเรียนซึ่งอาจทำได้โดยการจัด

๘๐

กิจกรรมการสนทนาออนไลน์รูปแบบ Synchronous หรือการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นผ่านเว็บบอร์ดใน
รปู แบบ Asynchronous เป็นต้น

ขั้นตอนที่ ๗ ให้ผลย้อนกลับ (Provide Feedback) ลักษณะเด่นประการหนึ่งของการเรียนการสอน
บนเว็บก็คือ การท่ีผู้สอนสามารถติดต่อส่ือสารกับผู้เรยี นไดโ้ ดยตรงอย่างใกลช้ ดิ เนือ่ งจากบทบาทของผู้สอนน้ัน
เปลี่ยนจากการเป็นผู้ถ่ายทอดความรู้แต่เพียงผู้เดียว มาเป็นผู้ให้คำแนะนำและช่วยกำกับการเรียนของผู้เรียน
รายบคุ คล และดว้ ยความสามารถของอินเทอร์เน็ตท่ีทำให้ผ้เู รียนและผูส้ อนสามารถติดต่อกัน ได้ตลอดเวลา ทำ
ใหผ้ ู้สอนสามารถตดิ ตามก้าวหนา้ และสามารถใหผ้ ลย้อนกลับแก่ผูเ้ รยี นแตล่ ะคน ได้ด้วยความสะดวก

ข้นั ตอนที่ ๘ ทดสอบความรู้ (Testing) การทดสอบความรู้ความสามารถผู้เรยี นเปน็ ขนั้ ตอนที่สำคัญอีก
ขั้นตอนหนึ่ง เพราะทำให้ทั้งผู้เรียนและผู้สอนได้ทราบถึงระดับความรู้ความเข้าใจที่ผู้ เรียนมีต่อเนื้อหาใน
บทเรยี นนนั้ ๆ การทดสอบความรู้ในบทเรียนบนเวบ็ สามารถทำไดห้ ลายรูปแบบ ไม่ว่าจะเปน็ ข้อสอบแบบปรนัย
หรืออัตนัย การจัดทำกิจกรรมการอภิปรายกลุ่มใหญ่หรือกลุ่มย่อยเป็นต้น ซึ่งการทดสอบนี้ ผู้เรียนสามารถทำ
การทดสอบบนเวบ็ ผา่ นระบบเครอื ข่ายได้

ขั้นตอนที่ ๙ การจำและการนำไปใช้ (Providing Enrichment or Remediation) สามารถทำได้โดย
การกำหนดตัวเชื่อม (Links)ที่อนุญาตให้ผู้เรียนเลือกเข้าไปศึกษาเนื้อหาเพิม่ เตมิ ในสิ่งทีน่ า่ จะเป็นประโยชนใ์ น
การนำองค์ความรู้ทไ่ี ด้รับมาไปใช้

กระบวนการจดั การเรยี นการสอนออนไลน์

ในการจัดการเรียนการสอนออนไลน์ไม่ใช่เรื่องใหม่สำหรับวงการศึกษา เพราะต่างก็ได้รับรู้เกี่ยวกับ
กระบวนทัศน์การศึกษาที่เปลี่ยนแปลงมาสักระยะหนึ่งนั่นคือ กระบวนทัศน์การจัดการศึกษาในศตวรรษที่ ๒๑
คือ “Teach Less, Learn More” ได้มีการฝึกอบรมแนะนำเทคนิคการจัดการเรียนการสอนในศตวรรษที่ ๒๑
มาโดยต่อเนื่อง ซ่งึ กระบวนการจดั การเรียนการสอนออนไลน์ มปี ระเดน็ สำคญั ดังน้ี

๑)การเลือกแพลตฟอร์มการจดั การเรยี นการสอน
ในการจัดการเรียนการสอนออนไลน์ สิ่งสำคัญคือ “ระบบสื่อสาร” ต้องมีความเขา้ ใจทีต่ รงกันระหวา่ ง

“ผู้บริหารกับครูผู้สอน” “ผู้สอนด้วยกันเอง” และ “ผู้สอนกับผู้เรียน” การเลือกใช้แพลตฟอร์มในการใช้สอน
จึงเป็นสิง่ สำคญั ดังนี้

๑.การใชแ้ พลตฟอร์มการสอนในแตล่ ะแพลตฟอร์มมคี า่ ใช้จา่ ยในการเปดิ ใช้ Account ซงึ่ ผบู้ ริหาร
จำเป็นต้องทำเร่ืองจัดซื้อจัดจ้างเพ่ือขอเปดิ ใช้งานเพื่อใหเ้ กิดประสิทธิภาพการทำงานของแพลตฟอร์มอย่างเต็ม
ประสทิ ธิภาพ จึงจำเป็นตอ้ งเลือกใช้เพียงแพลตฟอร์มเดียว

๒.การเลือกใช้แพลตฟอร์มจะต้องเปน็ ไปตามความตอ้ งการของบุคลากรสว่ นใหญท่ ่ีมีความถนดั และใช้
งานสะดวก

๓.การเลือกใชแ้ พลตฟอรม์ เดยี วทำให้เกิดความสะดวกแก่ผเู้ รียน หากใหส้ ิทธ์ผิ ้สู อนเลอื กใช้งานตาม
ตัวเองถนัด ต่างคนต่างใช้ จะเกิดปัญหาการเรียนของผู้เรียนที่ต้องตามเรียนกับรายวิชาต่าง ๆ ของผู้ สอนที่ใช้
แพลตฟอร์มต่าง ๆ กันไป

๔.การเลือกใชแ้ พลตฟอรม์ ใด ๆ ก็ตาม จำเป็นตอ้ งมกี ารฝกึ อบรมในการใช้งานใหท้ งั้ ผูส้ อน และผเู้ รียน
ให้สามารถใชง้ านคล่องและมปี ระสิทธภิ าพ

๒) การออกแบบบทเรยี นออนไลน์
ความต้องการในการออกแบบ การนำเสนอการจัดการเรียนการสอนและการฝึกอบรมผ่านเครือข่าย

อินเทอร์เน็ตจำเป็นที่จะต้องทำการวิเคราะห์อย่างละเอียดรอบคอบ เพื่อความรู้และความเข้าใจทั้งในด้าน
ศกั ยภาพของอินเทอร์เน็ตและทรัพยากรแหล่งเรียนรู้ต่าง ๆ ทอี่ ย่บู นเครือข่ายอนิ เทอร์เน็ต กระบวนการและวิธี

๘๑

ในการประยุกต์ทฤษฏีการออกแบบการเรียนการสอนเพื่อให้สามารถดึงเอาศักยภาพที่มีอยู่ของอินเทอร์เน็ต
ออกมา (Ritchie & Hoffman,๑๙๗๗) โดยทั่วไปการออกแบบจะใช้หลักการ ADDIE Model ซึ่งเป็น
กระบวนการพัฒนารูปแบบการสอนที่นักออกแบบการเรียนการสอนและนักพัฒนาการฝึกอบรมนิยมใช้กัน ซ่ึง
ADDIE Model มีลำดบั การพฒั นาเป็น ๕ ขน้ั ซึง่ ประกอบดว้ ย

(https://sites.google.com/site/prae๘๓๑๑/hlak-kar-xxkbaeb-khxng-addie-model)
ข้ันท่ี ๑ ขัน้ วเิ คราะห์ (Analysis Phase)

ในขั้นนี้เป็นการทำความเข้าใจปัญหาการเรียนการสอน เป้าหมายของรูปแบบการสอนและ
วัตถุประสงค์ที่จะสร้างขึ้นตลอดจนสภาพแวดล้อมการเรียนรู้ และความรู้พื้นฐานและทักษะของผู้เรียนที่
จำเปน็ ตอ้ งมี โดยพิจารณาจากคำถามเพอื่ การวเิ คราะหด์ งั นี้

- ใครคือกลุ่มเป้าหมายและเขาต้องมีคุณลักษณะอย่างไร - ระบุพฤติกรรมใหม่ที่คาดหวังว่าจะเกิด
ข้ึนกบั ผเู้ รยี น

- มีขอ้ จำกัดในการเรียนรูท้ ม่ี ีอยูอ่ ะไรบา้ ง
- อะไรทเ่ี ป็นทางเลือกสำหรับการเรยี นรู้ทม่ี ีอย่บู ้าง
- หลักการสอนทพ่ี ิจารณาเป็นแบบไหน อย่างไร
- มีช่วงเวลาการพัฒนาเปน็ อยา่ งไร
ขน้ั ที่ ๒ ขั้นการออกแบบ (Design Phase)
ข้ันตอนการออกแบบประกอบด้วย การสร้างจุดประสงคก์ ารเรียนรู้ กำหนดเครอื่ งมือวัด ประเมินผล
แบบฝึกหัด เนื้อหา วางแผนการสอน และเลือกสื่อการสอน ขั้นตอนการออกแบบควรจะทำอย่าง เป็นระบบ
และมีเฉพาะเจาะจง โดยความเปน็ ระบบนีห้ มายถึงตรรกะ มรี ะเบียบแบบแผนของการจำแนก การ พฒั นา และ
การประเมนิ แผนยุทธวิธที ีว่ างไว้เพ่ือให้บรรลุเป้าหมาย สำหรบั ความเฉพาะเจาะจงหมายถึงแต่ละ องค์ประกอบ
ของการออกแบบรูปแบบการสอนจะต้องเอาใจใส่ทุกรายละเอยี ด ซึ่งมีขนั้ ตอนดงั นี้
- จำแนกเอกสารของการออกแบบการสอนให้เป็นหมวดหมู่ทั้งด้านเทคนิคยุทธวิธีในการ ออกแบบ
การสอนและส่อื
- กำหนดยทุ ธศาสตร์การเรียนการสอนใหส้ อดคล้องกับพฤติกรรมที่คาดหวังในแตล่ ะกลุ่ม
(cognitive, affective, psychomotor) - สร้างสตอรบี อร์ด
- ออกแบบ User interface และ User Experiment – สรา้ งสื่อต้นแบบ
ขนั้ ท่ี ๓ ขั้นการพัฒนา (Development Phase)
ขนั้ ตอนการพฒั นาคอื ขนั้ ทผ่ี ู้ออกแบบสรา้ งส่วนต่างๆ ท่ไี ด้ออกแบบไวใ้ นขนั้ ของการ ออกแบบซงึ่
ครอบคลมุ การ สร้างเคร่อื งมือวัดประเมินผล สรา้ งแบบฝกึ หัด สรา้ งเนอื้ หา และการพฒั นา โปรแกรมสำหรบั ส่ือ
การสอน เมือ่ เรยี บรอ้ ยทำการทดสอบเพอ่ื หาข้อผิดพลาดเพ่ือนำผลไปปรบั ปรงุ แกไ้ ข
ขัน้ ที่ ๔ ขนั้ การนำดำเนนิ การ (Implementation Phase)
ในขั้นตอนการดำเนนิ การน้ี หมายถึงขั้นของการสอนโดยอาจจะเปน็ รูปแบบชัน้ เรียน การ ฝึกอบรม
หรือห้องทดลอง หรือรูปแบบการเรียนการสอนที่ใช้คอมพิวเตอร์ โดยจุดมุ่งหมายของขั้นตอนนี้คือ การสอน
อยา่ งมปี ระสทิ ธภิ าพและประสิทธิผล จะตอ้ งใหก้ ารสง่ เสริมความเข้าใจของผูเ้ รยี นสนับสนุนการเรยี น รอบรู้ของ
ผูเ้ รียนตามวัตถปุ ระสงคต์ ่าง ๆ ท่ีต้ังไว้
ขั้นท่ี ๕ ขั้นการประเมนิ ผล (Evaluation Phase)
ขั้นการประเมินผลประกอบด้วยสองส่วนคือการประเมินผลรูปแบบ (Formative) และ การประ
เมินผลในภาพรวม (Summative) การประเมินผลรปู แบบคือการนำเสนอในแต่ละขั้นของ ADDIE Process ซ่ึง
เป็นการประเมินผลเพื่อพัฒนา และการประเมินผลในภาพรวมจะทำเมื่อการสอนเสร็จสิ้นเพื่อ ประเมินผล

๘๒

ประสิทธิผลการสอนทั้งหมดข้อมูลจากการประเมินผลรวมโดยปกติมักจะถูกใช้เพื่อการตัดสินใจ เกี่ยวกับ
รูปแบบการสอน

๓) การจัดการห้องเรียนออนไลน์
ในการเรียนการสอนออนไลน์จำเป็นอย่างยิ่งที่ต้องมีการทำความเข้าใจถึงรายละเอียดการเรียนการ

สอนในแตล่ ะคร้ังที่เขา้ เรียน โดยผสู้ อนจะต้องกำหนดกรอบเวลาการเรียนการสอนไวอ้ ยา่ งชัดเจน ดงั น้ี
๑.กำหนดกิจกรรมการเรียนการสอนในแตล่ ะครง้ั ใหช้ ัดเจนวา่ มอี ะไรบ้าง เชน่ ในการบรรยาย ๑ ครง้ั

ใช้เวลา ๓ ชั่วโมง อาจมีกิจกรรม ทักทาย เช็คชื่อ บรรยาย แบ่งกลุ่มทำงาน นำเสนอ อภิปราย สรุป ทำ
แบบทดสอบ เปน็ ต้น

๒.กำหนดสือ่ การเรยี นการสอนในแต่ละกจิ กรรมการเรียนการสอน เชน่ การการบรรยาย ผสู้ อนอาจ
ไม่จำเป็นต้องเป็นการใช้บรรยายแบบออนไลน์ แต่ใช้การบรรยายอัดเป็นวิดีโอ ไว้สำหรับให้ผู้เรียนได้เปิดดูได้
ตลอด

๓.กำหนดระยะเวลาของแต่ละกิจกรรมการเรยี นการสอนวา่ ใช้เวลาเทา่ ไหร่ ในแตล่ ะกิจกรรมจะตอ้ ง
แบ่งเวลาให้เหมาะสม และเป็นไปได้ในการเรียนการสอน เพราะการกำหนดเวลาต้องชัดเจนเพื่อไม่ให้กินเวลา
ของรายวชิ าอน่ื ๆ ดังนนั้ ในกจิ กรรมต่าง ๆ จะตอ้ งดำเนนิ การไม่เกนิ เวลาของการบรรยายรวม

๔.กำหนดว่ากิจกรรมการเรียนการสอนใดบ้างที่จะควรจะเป็นการออนไลน์ กิจกรรมใดบ้างควรจะ
ออฟไลน์ เช่น กิจกรรมบางกิจกรรม อาจไม่จำเป็นต้องออนไลน์ แต่เป็นการให้ผู้เรียนศึกษาด้วยตนเองก่อน
ก่อนที่จะเข้าสู่การออนไลน์ ดังนั้น ในการบรรยาย ๓ ชั่วโมง อาจจะแบ่งเป็นกิจกรรมที่ออฟไลน์ได้ เช่น
การศึกษาเนื้อหา ด้วยเอกสารประกอบการสอน การฟังบรรยายจากสื่อวิดีโอ เป็นต้น สำหรับการออนไลน์
เลือกเฉพาะกิจกรรมที่ต้องการพบปะเห็นหน้ากัน เช่น การบรรยายสรุปเนื้อหาสำคัญ การนำเสนอ การ
อภิปราย เป็นตน้

1) การใชส้ อื่ ในการเรยี นการสอนออนไลน์
ในการจัดการเรียนการสอนออนไลน์ตามทฤษฎีของกาเย่ (Robert Gagne) ต้องสร้างความน่าสนใจ

ใหก้ ับการจัดการเรียนการสอน ดงั น้ันการเลือกใช้สื่อมีความสำคัญ ผู้สอนสามารถใชส้ ื่อได้หลากหลาย ประเภท
ตา่ ง ๆ ทใี่ ช้มีดังน้ี

๑.สื่อเอกสาร โดยทั่วไป คือ สื่อประเภทตัวหนังสือที่เป็นเนื้อหาหลัก และเนื้อหาประกอบที่เกี่ยวข้อง
กบั เนือ้ หาบทเรยี นทที่ ำการเรยี นการสอนออนไลน์ ส่ือประเภทน้มี ีไวส้ ำหรับใหผ้ เู้ รียนไดศ้ ึกษาด้วยตนเอง

๒.สื่อรูปภาพ โดยทั่วไปอาจเป็นภาพ Inforgraphic ที่เป็นการประมวลภาพรวมของเนื้อหาที่ผู้สอน
ตอ้ งการให้ผู้เรยี นเข้าใจในเนื้อหาองค์รวมของบทเรยี น หรอื ภาพไดอะแกรมของเน้ือหาบาสว่ นที่ต้องการ ใหเ้ หน็
ความเชื่อมโยงของเนื้อหา ตลอดจนรูปภาพท่ัวไปที่ผู้สอนนำมาประกอบเพื่อความชัดเจนของเนื้อหา ซึ่งผู้สอน
อาจจะสรา้ งขึน้ มาเอง หรอื นำมาจากแหลง่ ข้อมูลอ่ืนกไ็ ด้

๓.Link URL ของข้อมูลในอินเตอร์เน็ต โดยทั่วไป ผู้สอนใช้สำหรับให้ผู้เรยี นได้ศึกษาเพิ่มเติมเนื้อหาท่ี
เกยี่ วข้องกับบทเรยี น

๔.สื่อวิดีโอ โดยทั่วไปสื่อวิดีโอถือว่าสำคัญมากในการจัดการเรียนการสอนออนไลน์ เพราะเป็นการ
สร้างความน่าสนใจให้กับเนื้อหาของบทเรียน โดยในการเรียนการสอนออนไลน์ในระบบ MOOC ของ
Thailand Cyber University ได้กำหนดเนื้อหาส่วนที่เป็น วิดีโอไว้ ร้อยละ ๓๕ ขอเนื้อหาในแต่ละบทเรียน
Skilllane (ม.ป.ป.) อธบิ าย สร้างวิชาออนไลน์ใน ๔ ข้ันตอนง่าย ๆ ดงั นี้

ขนั้ ตอนที่ ๑ วางโครงสรา้ งหลกั สตู ร ขั้นตอนนเ้ี ป็นขั้นตอนที่สำคัญท่ีสดุ ของการสรา้ งวิชาเรียนขึ้นมา
วิชาหนงึ่ (ไม่วา่ จะเปน็ วิชาออนไลน์หรือไม่ก็ตาม) คำถามทผี่ ู้สอนต้องตอบให้ได้คือ เราจะสอนใคร? และ เขาจะ
ไดร้ ับประโยชนอ์ ะไร? เนอื่ งจากกลุม่ เป้าหมายนกั เรยี นตา่ งกนั เน้ือหาของสองวชิ านี้ก็จะแตกตา่ งกนั โดยสน้ิ เชงิ

๘๓

เมื่อหากลุ่มเป้าหมายเจอแล้ว ผู้สอนต้องวางแผนวิชาออนไลน์ของตนว่าจะมีจำนวนวีดีโอเท่าไร และแต่ละ
วดี โี อมเี นอ้ื หาอย่างไร โดยความยาวของแต่ละวดี ีโอน้ันไม่มีจำกัด แต่ขอให้จำไว้ว่า ความตงั้ ใจของนักเรียนนั้นมี
จำกดั ความยาวของวดี ีโอจงึ ควรจะกระชบั ทส่ี ดุ เท่าทจ่ี ะเปน็ ไปได้

ขั้นตอนที่ ๒ เตรียมบทพูดและเอกสารประกอบให้พร้อม ผู้สอนควรจะเตรียมสอนเสมือนกับว่า
ตัวเอง ต้องไปพูดที่หน้าห้อง ควรจะต้องมีสคริปท์ในระดับหนึ่ง คือไม่จำเป็นต้องละเอียดยิบ แต่ต้องรู้ในภาพ
ใหญ่ว่า เราจะพูดอะไรในแต่บท และมีลำดับขั้นตอนอย่างไร การเตรียมตัวที่ดีจะเป็นประโยชน์ต่อการเรียนรู้
ของ นกั เรยี นมาก และทีส่ ำคัญ มันจะช่วยให้ผู้สอนประหยดั เวลา จากการทไ่ี มต่ อ้ งมาอดั วดี ีโอซำ้ แล้วซำ้ อีก

ขั้นตอนที่ ๓ ถ่ายวีดีโอ เมื่อเตรียมตัวพร้อมแล้ว ขั้นตอนต่อไปก็คือการถ่ายวีดีโอ โดยการถ่ายวีดีโอ
นนั้ สามารถทำไดห้ ลากหลายรปู แบบ คอื ถ่ายวีดโี อโดยการบันทึกหนา้ จอคอมพวิ เตอร์ ถา่ ยวดี ีโอแบบเห็นหน้า
ผสู้ อน แบบผสมผสาน และถ่ายวีดีโอจากงานสมั มนา

ขั้นตอนที่ ๔ ตัดต่อวีดีโอ การตัดต่อวีดีโอนั้นมีความสำคัญตอ่ การถ่ายทำวดี ีโอในรูปแบบผสมผสาน
รูปแบบสัมมนา และผู้ที่ต้องการให้เสียงมีคุณภาพที่ดี โปรแกรมตัดต่อสามารถทำให้เราสลับภาพไปมาได้ ใส่
เอฟเฟค และการ synchronize เสียงที่ถูกบันทึกจากเครื่องอัดเสียงภายนอก ซึ่งการตัดต่อวีดีโอนั้นไม่ยากอีก
ตอ่ ไป หลายๆบริษัทยกั ษใ์ หญ่อย่าง Apple ได้ออกโปรแกรมตัดต่อวีดโี อ อาทิ iMovie และ Final Cut Pro ซ่ึง
ง่ายสำหรับผู้ใช้งานทั่วไป ส่วนโปรแกรมบันทึกหน้าจอเช่น Screenflow และ Camtasia ก็รองรับการตัดต่อ
วีดีโอเช่นเดียวกัน โดยทุกโปรแกรมมีหลักการใช้งานที่ไม่ต่างกัน ถ้าเราใช้อันใดอันหนึ่งเป็นแล้ว การหัดใช้
โปรแกรมของค่ายอื่นก็เป็นเรื่องง่ายเท่านี้ก็เป็นการสร้างวิชาออนไลน์ผ่านขั้นตอนง่าย ๆ ๔ ขั้นตอน ดังนั้น จะ
เห็นได้ว่าผู้สอนสามารถสร้าง วิชาออนไลน์ได้ด้วยตัวเอง และใช้อุปกรณ์ที่ทุกคนมีกันอยู่แล้ว ขอเพียงคุณเป็น
คนมคี วามสามารถและมใี จท่ี อยากแบง่ ปนั ความรูใ้ ห้ผู้อ่นื คณุ ก็สามารถสรา้ งคณุ ประโยชน์ใหก้ ับสงั คมน้ีได้

การวัดและประเมนิ ผลการจดั การเรยี นการสอน

ในการวัดผลประเมนิ ผลการเรียนการสอนแบบออนไลน์จะแตกต่างจากการจัดการเรียนการสอนท่ัวไป
ทั้งนี้เพราะการจัดการเรียนการสอนออนไลน์ มีความคาดหวังในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมกรรมของผู้เรียนที่
เด่นชัด โดยเฉพาะด้านทักษะ การวัดผลและประเมินผลการเรียนจึงไม่ควรเน้นการสอบโดยวิธีทั่วไป ในการ
ดำเนนิ การวดั ผลและประเมนิ ผลการเรยี นแบบออนไลน์แบง่ เปน็ ๒ ระดบั ดงั น้ี

๑.ระดับรายวิชา ควรมีการวัดผลประเมินผลแบบ ๓๖๐ องศา คือ นำความสนใจ ใส่ใจในการเรียน
การสอน การส่งงานสม่ำเสมอ การเข้าเรียนสม่ำเสมอ การร่วมทำงานกลุ่มกับเพื่อน การประเมินจากเพื่อร่วม
หอ้ ง เข้ามาช่วยในการประเมิน ดังน้นั การเกบ็ คะแนนในแต่ละคร้งั ในการเรยี นจึงถือว่าเปน็ หวั ใจสำคัญของการ
ประเมิน

๒.ระดบั ชั้นเรยี น ระดับช้ันเรียน หมายถึง อาจารยผ์ รู้ บั ผดิ ชอบหลกั สูตร ควรมีการวางแผนในการ
ประเมนิ อย่างเป็นระบบ โดยดูวา่ ในระดับชน้ั เรยี นน้ันมีการจัดการเรียนการสอนกี่รายวิชา มีวิชาอะไรบ้าง เม่ือ
ทราบแล้วควรมีการจัดทำการวัดประเมินร่วม ในเชิงการทำ Project Based Learning โดยการวางแผนรวม
รายวิชาเพ่อื ทำการประเมินรว่ มกัน ซึ่งจะเปน็ ประโยชน์สำหรับผูเ้ รียนในการลดงานลง และเปน็ การประเมินผล
เชงิ ทกั ษะของผู้เรยี น

๘๔

อปุ สรรคในการจัดการเรียนรอู้ อนไลน์

ในการจัดการเรยี นการสอนออนไลน์ จากการปฏิบัตทิ ีผ่ า่ นมาพบปญั หาและอุปสรรคในการปฏิบัติจริง
ดงั ตอไปนี้

๑.ทัศนคติของผู้สอน ถึงแม้ว่าจะมีการอบรมการจัดการเรียนการสอนในศตวรรษที่ ๒๑ มาระยะ
หนึง่
แล้ว และบางสถานที่มกี ารอบรมการจดั การเรียนการสอนออนไลน์แล้ว แต่เมื่อมีการปฏบิ ัติจริง ยังมีผู้สอนบาง
ท่านที่ยังเข้าใจในแนวคิด หรอื การเปลีย่ นแปลงในกระบวนทัศนก์ ารเรียนการสอนในศตวรรษท่ี ๒๑ รวมทั้งการ
จัดการเรียนการสอนออนไลน์ การจัดการห้องเรียนที่บางครั้งอาจารย์บางท่านยังถนัดการบรรยายอย่างเดียว
นั่งบรรยายตาม power point ตลอด ๓ ชั่วโมง การวัดผลประเมินผลการเรียนการสอนยังคงยึดติดการสอบ
แบบเดิมเป็นหลกั

๒.ความชำนาญการในเทคโนโลยี การเรียนการสอนออนไลน์เป็นการใชโ้ ปรแกรมคอมพิวเตอร์
อาจารย์ผู้สอนที่บางคนอายุมากแล้ว ยังไม่สามารถปรับตัวในการใช้เทคโนโลยีในการจัดการเรียนการสอน
ดงั นน้ั มีผลต่อการเรยี นการสอนออนไลน์

๓.การผลติ ส่อื เพอื่ ใช้ในการเรยี นการสอน โดยเฉพาะการผลิตสื่อวิดโี อเพอื่ ใช้ในการเรยี นการสอนให้
เกดิ ความน่าสนใจ ที่อาจารยผ์ สู้ อนโดยสว่ นมากยงั ไม่มคี วามรู้และความสามารถผลติ สื่อเองได้

๔.ขาดบุคลากรฝา่ ยสนับสนุน การจดั การเรียนการสอนออนไลนต์ อ้ งมีบุคลากรฝ่ายสนบั สนุนดา้ น
เทคโนโลยไี ว้คอยสนบั สนุนอาจารย์ผสู้ อนทไี่ ม่ค่อยชำนาญในการใช้ รวมทั้งช่วยในการผลติ สื่อการสอนด้วย

๕.ปญั หาด้านเทคนิค ไมว่ ่าจะเปน็ ปญั หาเร่ืองไฟฟา้ ดับ คอมพวิ เตอร์มปี ัญหา ระบบอนิ เตอร์เนต็ ลม่
ลว้ นกอ่ ให้เกิดผลกระทบในการจดั การเรยี นการสอนออนไลน์ทัง้ ส้ิน

๖.ความพรอ้ มของผเู้ รียน การขาดเครือ่ งไมเ้ คร่ืองมอื ในการเรยี น ขาดสัญญาณเนต็ ซ่ึงผเู้ รียนบางคน
มีปัญหาอยู่ในสถานท่ีห่างไกล

๗.การเพิ่มขึ้นของตน้ ทนุ ในการจัดการเรียนการสอน การจดั การเรียนการสอนออนไลน์ก่อให้เกดิ
ตน้ ทนุ สำหรับการจัดการเรียนการสอนเพิ่มขนึ้ โดยเฉพาะการลงทุนในระบบฮารด์ แวร์ และคา่ ไฟฟ้าท่สี ูงขนึ้

พิริยะ ผลพิรุฬห์ (๒๕๖๓) กล่าวว่า จากการเฝ้าดูและประเมินการเรียนออนไลน์พบข้อสังเกตและ
ขอ้ สรปุ ดังนี้

๑.การเรยี นออนไลน์เป็นเร่ืองการปรับตัวของครแู ละนักเรียนครัง้ ใหญ่ โรงเรียนอินเตอรใ์ นไทยถอื วา่
สามารถปรับพฤติกรรมเร็วมาก มีการซื้อโปรแกรมและอบรมครูให้จัดการเรียนการสอนแบบออนไลน์ได้อย่าง
รวดเรว็ ภายใน ๑-๔ สปั ดาห์ โรงเรียนที่ปรับตัวชา้ หนอ่ ยถึงกับหยดุ เรียนเพื่ออบรมครูและจัดวางระบบการเรียน
ออนไลน์ได้อย่างรวดเร็วก่อนที่จะถูกสั่งปิดโรงเรียน เหตุเพราะโรงเรียนเหล่านี้มีความพร้อม แต่การปรับตัวที่
ยากที่สุดคือระบบการเรียนของระบบฝรั่ง (ขอใช้คำรวม) จะเป็นการเรียนการสอนแบบบูรณาการ เน้นการคิด
วิเคราะห์ เน้นการพูดคุย เน้นการสื่อสาร ทำให้การเรียนออนไลน์เป็นเรื่องที่ต้องปรับตัวสูงมากสำหรับครูและ
เดก็ การเรยี กเด็กตอบหรือยกมือผ่านคอมพวิ เตอร์ หรอื สงั เกตว่า เด็กกำลังเบ่ือเปน็ เร่ืองยากมากสำหรับครูฝรั่ง
เด็กเองก็มีความเศร้าที่ไม่ได้มีปฏิสัมพันธ์กับเพื่อน การทำงานกลุ่ม การปรึกษากัน การเปิดเพลงเต้นระหว่าง
ทำงานกลุ่มในห้องกลายเป็นอดีตที่น่าเศร้า แม้แต่การเชียร์เพื่อนในทีมในการเล่นวิชาพละศึกษา ก็ไม่เกิดขึ้นใน
การเรียนออนไลน์

๒.การเรยี นออนไลนเ์ ปน็ เรอ่ื ง “น่าเบอ่ื และเครียด” สำหรบั ทกุ คน ถา้ เราต้ังต้นวา่ การไปโรงเรยี นควร
เป็นเรื่องสนุก เรื่องน่าเบื่อที่เกิดขึ้นของการเรียนออนไลน์ก็คือ เมื่อเราต้องทำตามตารางการเรียน มีเวลาตาม
คาบเรยี น มีเวลาพักเบรกทีเ่ ด็กไม่ได้พักจริงเพราะต้องตามงานท่ีทำไมเ่ สร็จ จนเกดิ ความเครยี ด การคาดหวังให้
เด็กเล็กมีวินัย ดูนาฬิกาเป็น ทำงานส่งตามตารางเป็นเรื่องที่เป็นไปแทบไม่ได้ ไม่รวมกับที่พ่อแม่บางคนต้อง

๘๕

เสียเวลามากไปกับการช่วยเหลือลูกเรื่องการเรียน ทั้งยังต้องเตรียมอาหารให้ลูก ๓ มื้อทุกวัน และอีก ๒ เบรก
ตามตารางโรงเรยี น

๓.การเรยี นออนไลนเ์ ปน็ เร่ืองของความพรอ้ มของครู การเรียนออนไลนเ์ ปน็ การวางแผนของครทู ี่จะ
นำบทเรียนมาประยุกต์ให้สามารถเรียนโดยท่ีไม่มีปฏิสัมพันธ์ ๑ ตอ่ ๑ ได้ ครูต้องสรรหาบทเรียน คลิป เอกสาร
การสอนที่เหมือนในห้องเรียน หาอุปกรณ์จริง ทดลองจริงให้ดู และต้องหาบทเรียนเพิ่มเติมสำหรับเรื่องท่ี
ทดแทนด้วยการทำงานหน้าคอม ฯ ไมไ่ ด้ ครตู ้องพร้อมมาก ๆ

๔.การเรียนออนไลน์เปน็ เรื่องของความพรอ้ มของเดก็ ความพร้อมของเด็กในทน่ี ี้ คอื ความมีวินัย
ความพร้อมด้านไอที ความกล้าแสดงออกและโต้ตอบในการถามคำถาม ซึ่งมีความแตกต่างกันมากในเด็ก
โรงเรียนไทยและโรงเรียนฝรั่ง รวมถึงระดับความเครียดที่เด็กจะรับไดใ้ นเร่ืองการแข่งขัน ในการเรียนออนไลน์
ของฝรั่ง เด็กจะมีการสื่อสารกันตลอดเวลา ไมม่ ีการเปรียบเทยี บคะแนนกัน ไมก่ ลวั เพ่อื นลอก ไม่กลัวการแสดง
ความคิดเห็นแล้วเสียหน้า หากเด็กโรงเรียนไทยไม่พร้อมก็จะมีความเสี่ยงที่จะเกิดหายนะทางด้านจิตใจหาก
ต้องมีการเรยี นออนไลน์กบั ระบบไทยทีเ่ ราคุ้นเคย

๕.การเรียนออนไลน์ไม่ได้มีประสิทธิผลการเรียนรู้อย่างที่เราเคยคาดหวัง (Over-rated) ให้ Rating
ประสิทธิผลของการเรียนออนไลน์ของลูกคนเล็กที่เรียนประถมไว้ที่ ๒๕-๓๐ % และลูกคนโตที่ ๓๐-๔๐ %
ในขณะที่เด็ก ๆ ให้คะแนนที่ ๑๐-๒๐ % และเรามั่นใจว่า พ่อแม่ที่มีมุมองด้านพัฒนาการเด็กก็คงจะมี Rating
ที่ไม่ต่างจากเรามากนัก สาเหตุหลัก ๆ ก็คือ การเรียนรู้ที่ดี (ของหลักสูตรฝรั่ง ไม่ใช่หลักสูตรไทย) ในวัยนี้เป็น
การเรยี นเชิงคิดวิเคราะห์ เชิงสรา้ งสรรค์ และเชิงปฏิสัมพนั ธ์ ซึง่ การเรยี นออนไลน์ทำไดน้ ้อยมาก

๖.การเรียนออนไลน์ไม่เหมาะกับเด็กทุกคน เราค้นพบว่า การเรียนออนไลน์ (หรือการสอนออนไลน์)
ไม่ได้เหมาะกับเด็กทุกคน สำหรับเด็กบางคนที่วินัยสูงและเป็นกลุ่มที่เก็บตัวก็ไม่น่ากังวล แต่เด็กบางคนท่ี
ตอ้ งการสังคม มคี วามสขุ กับการพบเพ่ือนและครจู ะเป็นเด็กที่ไดร้ ับผลกระทบในเชงิ ลบที่สุด เรายงั พบว่า เด็กท่ี
ไม่ชอบออกกำลังกายจะไมม่ ีทางบังคับตัวเองให้ทำตามวดี โี อท่ีครูส่งมาให้ได้ครบ หรอื เดก็ ที่ห่วงคะแนนก็จะไม่
มีทางซื่อสตั ยใ์ นการสอบออนไลน์ได้ ฯลฯ นยี่ งั ไมไ่ ดพ้ ดู ถึงปญั หาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาที่เด็กยากจนท่ีไม่
สามารถเข้าถึงการมีคอมพิวเตอร์ส่วนตัว การมีห้องเงียบ ๆ ไว้เรียนคนเดียว หรือการเข้าถึงสัญญาณ
อินเตอร์เน็ต ซึ่งหมายความว่าการแจกแท็ปเล็ตไม่ได้ช่วยอะไรได้เลย ซึ่งเรื่องนี้เรามีประเด็นให้ขบคิดมากมาย
ในเชงิ นโยบาย

๗.การเรยี นออนไลน์เป็นแค่ Second-best ไม่ใช่ First-best ถึงจดุ นี้ เราและนกั วชิ าการบางกลุม่
ประเมินกันมาผิดตลอดว่า การเรียนออนไลน์จะมาแทนการเรียนการสอนในทุกระดับ แม้แต่ในมหาวิทยาลัยท่ี
น่าจะทำได้ง่ายที่สุด ประสบการณ์ ๖ สัปดาห์สอนเราว่า ตราบใดที่โครงสร้างและปรัชญาการเรียนรู้ของสังคม
ยังไม่นิ่ง การเรียนออนไลน์ไม่สามารถเป็น first-best ในประชากรเฉลี่ยได้เลย ซึ่งหมายความว่า การเรียน
ออนไลนเ์ ป็นเพยี งเครื่องมอื รองไม่ใช่เคร่อื งมือหลักทีค่ รจู ะใช้ในการศึกษา

๘.การเรียนออนไลน์ใหไ้ ดผ้ ลเปน็ เร่ืองของการปรับปรชั ญาการสอนทก่ี ระทรวงศึกษาธิการตอ้ งคิดหนัก
การให้เด็กไทยปรับไปใช้ระบบการเรียนออนไลน์จะต้องคำนึงถึงข้อ ๑-๗ ที่กล่าวมาทั้งหมด ปรัชญาการสอน
ของไทยเคยเป็นแบบ Traditional หรือแบบอนุรักษ์นิยม ที่ผู้สอนเป็นใหญ่ในปฏิสัมพันธ์ของการเรียนรู้และมี
การเน้นผลสัมฤทธิ์ทางการศึกษาที่คะแนน หากใช้ปรัชญาการเรียนออนไลน์แบบอนุรักษ์นิยม การเรียนการ
สอนจะง่ายมากสำหรับผู้สอน แต่จะเป็นความน่าเบื่อและความเครียดสำหรับเด็กและผู้ปกครอง เพราะหน้าท่ี
ของคนจัดทำระบบออนไลน์กจ็ ะเป็นเพียงแค่การหาครูดี ๆ มาสรา้ งสอ่ื การเรียน และใหน้ กั เรยี นเปิดคลิปดูตาม
ตารางเรยี น ส่ังการบา้ น และสอบ (ออนไลน์) หากเราจะทำเร่อื งน้ีเปน็ การเฉพาะหน้า เราก็คงไม่ตอ้ งเตรียมการ
อะไรมากไปกว่านม้ี ากนกั ยกเว้นการจัดหา Facility ให้เกิดการเรียนออนไลนไ์ ด้เท่าน้ัน

๘๖

สรปุ การจัดการเรียนการสอนออนไลน์

การจัดการเรียนการสอนออนไลน์ เป็นสิ่งใหม่ในการรับรู้ของบุคคลทัว่ ไป แต่สำหรับแวดวงการศึกษา
ได้รับรู้และตระหนักถึงการเปลี่ยนแปลงที่จะเกิดขึ้นก่อนที่จะมีการแพร่ระบาดของไวรัสโคโรน่า ๒๐๑๙ แล้ว
ด้วยกระบวนทัศน์การเรียนการสอนในศตวรรษที่ ๒๑ ที่มีการปรับตัวทีละน้อย แต่เมื่อมีการแพร่ระบาดของ
ไวรัสโคโรน่า ๒๐๑๙ จึงได้มีการปรับใช้ในอัตราที่เร่งขึ้น อาจจะมีความปัญหาบ้าง แต่เมื่อตั้งหลักได้ก็สามารถ
นำมาใช้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยการเลือกใช้แพลตฟอร์มตามที่ถนัด การออกแบบบทเรียน การจัดการ
ห้องเรยี น การใชส้ ื่อในการเรียนการสอน และการวดั และประเมนิ ผลการจัดการเรียนการสอน ถึงแม้จะมีปัญหา
และอปุ สรรคในการปฏิบตั ิ แตต่ ้องยอมรับว่าการจดั การเรียนการสอนออนไลน์เป็นวถิ ีใหม่ท่ียังจะเป็นไปอีกของ
การศึกษาไทยในอนาคตอันใกล้น้ี ซึ่งการแพร่ระบาดของโควิด-๑๙ ในครั้งนี้ การเรียนรู้แบบการเรียนรู้แบบ
ออนไลน์ เป็นการเรียนที่ต้องมีความยึดหยุ่นสูง ต้องตระหนักถึงความยืดหยุ่นในการปรับตัวกับการเผชิญหน้า
กับภัยต่าง ๆ ตั้งแต่โรคระบาดไปจนถึงความรุนแรงที่เราต้องเจอและเรื่องที่สำคัญก็คือเรื่องของการศึกษา ซึ่ง
การเปลีย่ นแปลงครั้งน้ีทำใหเ้ ราทุกคนต้องสามารถปรับตวั ให้ไดโ้ ดยเร็ว แกไ้ ขปัญหาอย่างสร้างสรรค์ และกรอง
ข้อมูลเท็จจริงได้ แต่อย่างไรก็ตามทั้งนี้ระบบการศึกษาของไทยจะต้องสร้างความเชื่อมั่นให้กับตัวนักเรียนได้
ก่อนด้วย การเตรียมการเรียนรู้ให้กับผู้เรียนที่มีความใฝ่เรียนรู้ สำหรับนักเรียนนักศึกษาทั่วไปที่ต้องเข้าเรียน
ตามหลกั สูตร ผ้เู รยี นจำต้องมคี วามรับผดิ ชอบในการเรียนมากกวา่ ปกติ เพราะเปน็ การเรยี นรู้ส่วนใหญ่ต้องเรียน
รไู่ ดด้ ้วยตวั เอง