1.2ชีววิทยาคืออะไรชีววิทยากับการดำรงชีวิตชีวจริยธรรม

หน่วยการเรยี นรทู้ ่ี 1
ธรรมชาตขิ องสงิ่ มีชวี ิต

2. ชีววิทยาคืออะไร

ชีววิทยาคืออะไร

ชีววิทยา ตรงกบั คาภาษาองั กฤษว่า biology

ซึ่งมาจากศพั ทก์ รกี โบราณ 2 คา คือ
bios หมายถึง ชีวิต
logos หมายถึง ความคิดเหตผุ ล

ดงั น้นั ชีววิทยา จงึ มีความหมายว่า

วิชาทีศ่ ึกษาเก่ียวกบั ส่งิ มีชีวิต

สาขาตา่ งๆของชีววิทยา 1. Zoology 2. Botany
3. Microbiology
14. Ethology

13. Physiology

4. Endocrinology

12. Anatomy

11. Parasitology Biology 5. Entomology
10. Genetics
9. Evolution 6. Cell biology
7. Embryology

8. Environmental science

3. ชีววิทยากบั การดารงชีวิต

1. นาไปใชใ้ หเ้ ป็ นประโยชนท์ างดา้ นการเกษตร

• การตดั ต่อทางพนั ธุกรรม
• การเล้ยี งสตั ว์
• การเพาะปลกู พชื
• ป๋ ยุ ชวี ภาพ

2. เทคโนโลยชี ีวภาพ

(Biotechnology)

เทคโนโลยีชีวภาพสมยั ใหม่ทางการแพทย์ส่วนใหญ่ไดม้ าจากความรู้
ทางชีววิทยา สามารถตดั ต่อยนี จากสงิ่ มีชีวิต ในกระบวนการพนั ธุวิศวกรรม
(genetic engineering)ได้ เช่น
 1. สามารถใชย้ สี ตผ์ ลติ ฮอร์โมนอินซลู นิ เพอ่ื รกั ษาโรคเบาหวาน
 2. ใชส้ กุ รสรา้ งโกรทฮอร์โมน (GH: growth hormone) เพ่ือ

รกั ษาเดก็ ที่มีความสงู หรือตา่ กว่าปกติ
 3. ใชย้ นี บาบดั (gene therapy) ในการรกั ษาโรคทาง

พนั ธุกรรมบางชนดิ เป็ นตน้

3. นามาใชใ้ นการขยายพนั ธุส์ ตั วเ์ ศรษฐกิจ
และอนุรกั ษส์ ตั วท์ ่หี ายาก

ความรูท้ างชีววิทยาอาจนามาใชใ้ นการขยายพนั ธุ์สตั ว์เศรษฐกิจ
และอนุรกั ษส์ ตั ว์ท่ีหายาก เช่น การโคลน (cloning) สตั ว์ชนดิ ต่างๆ

การโคลนนง่ิ (Cloning) คอื การคดั ลอก หรอื การทาซา้ ใหม้ ีลกั ษณะ

เหมือนเดมิ ทุกประการ

3. นามาใชใ้ นการขยายพนั ธุส์ ตั วเ์ ศรษฐกิจ
และอนุรกั ษส์ ตั วท์ ห่ี ายาก

โคพนั ธแ์ ุ บรงกสั ถกู พฒั นาข้ึนมาเพื่ออตุ สาหกรรมเน้ือ โดยการดึง
เอาจดุ เด่นของโค 2 สายพนั ธ์มุ ารวมเขา้ ไวด้ ว้ ยกนั คือ โคเน้ือพันธุ์
แองกสั (โคเมืองหนาว) และ โคเน้ือพนั ธุ์บราห์มัน (โคเมืองรอ้ น) ซึ่งมี
ระดบั สายเลอื ดอยทู่ ่ี แองกสั = 62.5% + บราหม์ นั = 37.5%

ก. โคแบรงกสั สีดาท่ีเกิดจากการโคลนตวั แรกของประเทศไทยโดยคณะสตั วแพทย์
แหง่ จฬุ าลงกรณม์ หาวิทยาลยั

แกะดอลลท่ี ่ีเกดิ จากการโคลนตวั แรกของโลก โดยนกั วิจยั ของประเทศองั กฤษ

4. การดแู ลรกั ษาส่งิ แวดลอ้ ม

หญา้ แฝก

พระบาทสมเด็จพระเจา้ อยู่หัว ทรงคน้ พบว่า หญา้ แฝกเป็ นพืชที่มีรากยาว
มาก แข็งแรงและหนาแน่น สามารถปลูกเพ่ือช่วยป้องกันการกัดเซาะและการ
พงั ทลายของดนิ ไดด้ ี จงึ ทรงแนะนาใหเ้ ผยแพรแ่ ก่ประชาชนทวั ่ ไป

4. ชวี จรยิ ธรรม

ชวี จริยธรรม (bioethics) ประกอบดว้ ยคาภาษากรกี 2 คา คอื
Bios หมายถงึ ชวี ิต
Ethicos หมายถงึ ดหี รอื เลว ถูกหรอื ผดิ

ชวี จริยธรรม เกยี่ วขอ้ งกบั คุณค่าของชวี ิตหรอื การมีชวี ิต
และเป็ นส่วนประกอบหนงึ่ ของจรยิ ธรรมที่เกยี่ วขอ้ งกบั การศกึ ษาชวี วิทยา

การทรมานสตั ว์

นกั เรียนจะตอ้ งหลีกเล่ียงการทรมานสตั วต์ ามขอ้ กาหนดใน
จรรยาบรรณการใชส้ ัตวท์ ดลอง โดยผูใ้ ชส้ ัตวท์ ดลองจะตอ้ ง
ตระหนักถึงคุณค่าของสตั วแ์ ละตระหนักว่า สตั วเ์ ป็ นสิ่งมีชีวิต
เช่นเดียวกบั มนุษย์ ตอ้ งใชส้ ัตวจ์ านวนนอ้ ยท่ีสุด และการใชส้ ัตว์
ป่ าตอ้ งไม่ขดั ต่อกฎหมาย

การโคลนมนุษย์

การโคลนมนุษย์ อาจจะโคลนใน
ร ะ ดั บ เ อ็ ม บ ริ โ อ เ พื่ อ จ ะ น า อ วั ย ว ะ ข อ ง
เอ็มบริโอมาปลูกถ่ายใหแ้ ก่ผูป้ ่ วยหรือเพ่ือ
การวิจยั

การโคลนมนุษย์ท้ังตัวเป็ นสิ่งที่
ต้องพิจารณากันอย่างมาก เพราะว่า
เอ็มบริโอก็คือเอ็มบริโอของมนุษย์ และถา้
มีมนุษยท์ ี่ไดจ้ ากการโคลนจะมีปัญหาต่อ
สถาบนั ครอบครวั อยา่ งไร

การทาแทง้

ในทางการแพทยม์ ีปัญหาทีอ่ าจขดั ตอ่ ศาสนาและกฎหมาย คือ
การทาแทง้ กรณีพบว่าทารกในครรภม์ ีขอ้ บกพรอ่ งทางพนั ธุกรรมควร
หรือไม่ที่จะอนุญาตใหม้ ีการวิจยั ทารกในครรภม์ ารดาและการบาบดั
ทางพนั ธุกรรม หลายประเทศมีกฎหมายหา้ มการทาแทง้ เพราะขดั
ตอ่ ศาสนา ซึ่งถือวา่ ทารกในครรภม์ ีจติ วิญญาณและเป็ นสง่ิ มีชีวิต

การใชฮ้ อรโ์ มน
การใชส้ ารเคมีท่ีเป็ นสารพิษ

การใชฮ้ อรโ์ มนฉีดใหแ้ ก่สตั วเ์ ล้ ียง เช่น ไก่ สุกร เพื่อเร่งการ
เจริญ ทาใหม้ ีสารพวกฮอรโ์ มนตกคา้ งในเน้ ือสตั วท์ ี่นามาเป็ นอาหาร
เม่ือคนบริโภคเขา้ ไปก็อาจก่อใหเ้ กิดโรคมะเร็งได้ ซ่ึงเป็ นผลรา้ ยต่อ
รา่ งกาย

นอกจากน้ ีการใชส้ ารเคมีท่ีเป็ นสารพิษ เช่น ฟอรม์ าลินเพื่อ
รกั ษาพืชผกั และเน้ ือสตั วใ์ หม้ ีความสด รวมท้งั การใชส้ ารบอแรกซ์
ทาใหอ้ าหารกรอบ การใชส้ ียอ้ มผา้ มาผสมอาหาร

การใชฮ้ อรโ์ มน
การใชส้ ารเคมีทเี่ ป็ นสารพษิ

อาวุธชีวภาพ (Biological Weapons)

• Anthrax เป็ นเช้ ือแบคทีเรียท่ีเป็ นรูปแท่ง ทาใหเ้ กิดโรคใน
สัตวส์ ่วนใหญ่เป็ นสัตวก์ ินหญา้ เช่น โค กระบือ และติดต่อ
มาถึงคน

• Smallpox หรือ ไขท้ รพิษ เป็ นเช้ ือไวรสั ท่ีอยูใ่ นสภาพแหง้ ได้
นาน

Anthrax
Bacillus anthracis Smallpox

อาวุธชีวภาพ (Biological Weapons)

Botulism เป็ นแบคทีเรียรูปแท่ง สามารถสรา้ งสารพิษท่ีมีผลตอ่

ระบบประสาททาใหเ้ กิดอมั พาตของกลา้ มเน้ ือส่วนตา่ งๆ รวมท้งั กลา้ มเน้ ือ
หัวใจ ติดต่อกนั ไดท้ างการกินและบาดแผล เช่น กินอาหารกระป๋ องที่มีพิษ
ของแบคทเี รียน้ ีเขา้ ไปอาจทาใหต้ ายได้ พบว่าเพียง 1 กรมั ทาใหค้ นตายได้
ถึง 1.5 ลา้ นคน อาวุธชีวภาพมีฤทธ์ิและพิษภัยรา้ ยแรงมากกว่าสารเคมี
หลายเทา่ เรามองไม่เห็น ไม่รูร้ ส และไม่ไดก้ ลิ่น รบั เขา้ สูร่ ่างกายโดยไม่รูต้ วั
การป้องกนั จงึ ทาไดย้ าก

Clostridium botulinum

อยา่ ลมื ทบทวนนะคะ