โรงเรียนบ้านสระทอง ส านักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุรินทร์ เขต 3 ชั้น ป.6 เรื่อง การประกอบอาหาร ชุดการสอน ชุดที่ 1 วิชา การงานอาชีพ ผู้สอน นางสาวอารีรัตน์ หงษ์สนิท นักศึกษาฝึกประสบการณ์วิชาชีพครู ของ ชื่อ..................................................................................... เลขที่..................
ชุดการสอนที่ 1 การประกอบอาหาร ก ชุดการสอน เรื่อง งานเกษตร จัดท าขึ้นประกอบการเรียนรู้กลุ่มสาระ การเรียนรู้ การงานอาชีพ ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ซึ่งเป็นชุดการสอนที่ นักเรียนใช้ศึกษาหาความรู้ด้วยตนเอง ประกอบด้วยชุดการสอนจ านวน 3 ชุด ชุด การสอนนี้ เป็นชุดการสอนที่ 1 เรื่อง การประกอบอาหาร จัดท าขึ้นตามหลักสูตร แกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 (ฉบับปรับปรุง พุทธศักราช 2560)โดยมีเนื้อหาเกี่ยวกับการเตรียมประกอบอาหาร การเลือกวัตถุดิบในการ ประกอบอาหาร การจัดอาหาร และการประกอบอาหาร ชุดการสอนนี้จะประกอบด้วยค าชี้แจง มาตรฐาน ตัวชี้วัด จุดประสงค์การ เรียนรู้ สาระการเรียนรู้ แบบทดสอบก่อนเรียน–หลังเรียน เนื้อหา กิจกรรม เฉลย กิจกรรมและเฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน–หลังเรียน นักเรียนสามารถศึกษาได้ ด้วยตนเอง เพื่อเป็นประโยชน์ของผู้เรียนได้เป็นอย่างดี หวังเป็นอย่างยิ่งว่าชุดการสอน ชุดที่ 1 เรื่อง การประกอบอาหาร ชุดนี้คง เป็นประโยชน์ต่อผู้เรียนในด้านความรู้ ความสามารถ และเห็นความส าคัญต่อ วิชาการงานอาชีพ สามารถน าไปเป็นแนวทางในการด ารงชีวิตได้ ค าน า อารีรัตน์ หงษ์สนิท
ชุดการสอนที่ 1 การประกอบอาหาร ข สารบัญ เรื่อง หน้า ค าน า ก สารบัญ ข สารบัญ(ต่อ) ค สารบัญภาพ ง ค าชี้แจง 1 มาตรฐานตัวชี้วัด 2 จุดประสงค์การเรียนรู้สาระการเรียนรู้ 3 แบบทดสอบก่อนเรียน 4 เนื้อหาและกิจกรรม 6 1. การเลือกวัตถุดิบในการประกอบอาหาร 6 กิจกรรมที่ 1 เรื่อง การเลือกวัตถุดิบในการประกอบอาหาร 10 2. อุปกรณ์และภาชนะที่ใช้ในการประกอบอาหาร 11 กิจกรรมที่ 2 เรื่อง อุปกรณ์และภาชนะที่ใช้ในการประกอบอาหาร 13 3. การจัดอาหาร 14 กิจกรรมที่ 3 เรื่อง การจัดอาหาร 17 4. การประกอบอาหาร 18 กิจกรรมที่ 4 เรื่อง การประกอบอาหาร 21 แบบทดสอบหลังเรียน 22 เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน 24
ชุดการสอนที่ 1 การประกอบอาหาร ค สารบัญ(ต่อ) เรื่อง หน้า เฉลยกิจกรรมที่ 1 เรื่อง การเลือกวัตถุดิบในการประกอบอาหาร 25 เฉลยกิจกรรมที่ 2 เรื่อง อุปกรณ์และภาชนะที่ใช้ในการประกอบอาหาร 26 เฉลยกิจกรรมที่ 3 เรื่อง การจัดอาหาร 27 เฉลยกิจกรรมที่ 4 เรื่อง การประกอบอาหาร 38 เฉลยแบบทดสอบหลังเรียน 29 บรรณานุกรม 30
ชุดการสอนที่ 1 การประกอบอาหาร ง สารบัญภาพ (ต่อ) ภาพที่ หน้า ภาพที่ 1 การจัดวางแบบคลาสสิก T 15 ภาพที่ 2 น้ าพริกปลาทู 15 ภาพที่ 3 ต้มย ากุ้ง 16 ภาพที่ 4 ผัดไทย 16 ภาพที่ 5 ผลไม้ 16 ภาพที่ 6 ต้มย ากุ้ง 18 ภาพที่ 7 ผัดไทยกุ้งสด 19 ภาพที่ 8 ส่วนผสมผัดไทยกุ้งสด 20
ชุดการสอนที่ 1 การประกอบอาหาร 1 สารบัญภาพ ค าชี้แจง ชุดการสอนที่ 2 เรื่อง งานเกษตร ชุดการสอนกลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ประกอบด้วย 3 ชุด คือ ชุดการสอนที่ 1 เรื่อง การประกอบอาหาร ชุดการสอนที่ 2 เรื่อง งานเกษตร ชุดการสอนที่ 3 เรื่อง งานช่าง การเรียนรู้จากชุดการสอนที่ 1 เรื่อง การประกอบอาหาร นักเรียนควรปฏิบัติ ตามขั้นตอนต่อไปนี้ 1. นักเรียนศึกษาจุดประสงค์การเรียนรู้ก่อนลงมือศึกษาชุดการสอน 2. นักเรียนท าแบบทดสอบก่อนเรียน จ านวน 12 ข้อ เพื่อวัดความรู้ก่อนเรียน 3. นักเรียนศึกษาเนื้อหาตามล าดับ หากไม่เข้าใจให้นักเรียนขอค าปรึกษาจาก ครู เมื่อเข้าใจแล้วให้ท าแบบฝึกกิจกรรมหรือตอบค าถามทุกข้อ 4. เมื่อนักเรียนท ากิจกรรมหลังบทเรียนแล้ว ให้นักเรียนตรวจดูเฉลยในหน้า ต่อไป ถ้าผิดให้กลับไปศึกษาบทเรียนและตอบค าถามใหม่อีกครั้ง 5. นักเรียนต้องไม่ดูเฉลยก่อนท าแบบฝึกกิจกรรม หรือแบบทดสอบก่อนเรียน/ หลังเรียนต้องมีความซื่อสัตย์ต่อตนเอง 6. เมื่อศึกษาจบแล้วให้นักเรียนท าแบบทดสอบหลังเรียนและตรวจค าตอบ จากเฉลย แล้วน าผลคะแนนที่ได้เปรียบเทียบกับคะแนนแบบทดสอบก่อนเรียน 7. ขอให้นักเรียนท ากิจกรรมต่างๆ อย่างรอบคอบ มีความสุขและสนุกสนาน
ชุดการสอนที่ 1 การประกอบอาหาร 2 มาตรฐานและตัวชี้วัด บุคคล มาตรฐานการเรียนรู้ ง 1.1เข้าใจการท างาน มีความคิด สร้างสรรค์ มีทักษะกระบวนการท างาน ทักษะการจัดการ ทักษะ กระบวนการแก้ปัญหา ทักษะการท างานร่วมกัน และทักษะการแสวงหา ความรู้ มีคุณธรรม และลักษณะนิสัยในการท างานมีจิตส านึกในการใช้ พลังงาน ทรัพยากร และสิ่งแวดล้อม เพื่อการด ารงชีวิตและครอบครัว มาตรฐานการเรียนรู้ ง 1.1 ป.6/1 อภิปรายแนวทางในการท างานและปรับปรุงการท างานแต่ละ ขั้นตอน ป.6/2 ใช้ทักษะการจัดการในการท างานและมีทักษะการท างานร่วมกัน ป.6/3 ปฏิบัติตนอย่างมีมารยาทในการท างานกับครอบครัวและผู้อื่น ตัวชี้วัด
ชุดการสอนที่ 1 การประกอบอาหาร 3 จุดประสงค์การเรียนรู้และสาระการเรียนรู้ บุคคล เมื่อนักเรียน เรียนเรื่อง การเตรียมประกอบอาหาร แล้วนักเรียนสามารถ 1. บอกหลักในการเลือกวัตถุดิบและอุปกรณ์ที่ใช้ในการประกอบอาหารได้อย่าง ถูกต้อง (K) 2. สืบค้นข้อมูลการเลือกวัตถุดิบ เครื่องปรุงรส และอุปกรณ์ที่ใช้ในการประกอบ อาหารได้ถูกต้อง (P) 3. ปฏิบัติตนอย่างมีมารยาทในการท างานร่วมกับผู้อื่น (A) จุดประสงค์การเรียนรู้ การเตรียมประกอบอาหารต้องรู้หลักการเลือกวัตถุดิบ เครื่องปรุงรส และใช้อุปกรณ์ในการประกอบอาหารได้ถูกต้อง เหมาะสม มีจิตส านึกในการใช้พลังงานและทรัพยากรอย่างประหยัดและคุ้มค่า สาระการเรียนรู้
ชุดการสอนที่ 1 การประกอบอาหาร 4 แบบทดสอบก่อนเรียน ชุดการสอนที่ 1 การประกอบอาหาร ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 กลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพ เวลา 15 นาที 12 คะแนน ค าชี้แจง ให้นักเรียนเลือกค าตอบที่ถูกต้องที่สุดเพียงข้อเดียว 1) การเลือกซื้ออาหารควรพิจารณาสิ่งใดเป็นส าคัญ ก. ราคา ข. ผู้ขาย ค. คุณภาพ ง. ความนิยม 2) นักเรียนมีวิธีเลือกซื้อเนื้อวัวตามข้อใด ก. เนื้อสีแดงสด มันสีเหลือง ข. เนื้อสีแดงสด มันสีขาว ค. เนื้อสีชมพู มันสีขาว ง. เนื้อสีชมพู มันสีเหลือง 3) การเลือกซื้ออาหารกระป๋อง ควรดูอะไรบ้าง ก. วันเดือนปีที่ผลิตสินค้า ข. ภาชนะที่ปิดมิดชิด กระป๋องไม่บุบเบี้ยว ค. ระบุแหล่งที่ผลิตชัดเจน ง. ถูกทุกข้อ 4) ข้อใดต่อไปนี้กล่าวผิด ก. ชามใช้ใส่อาหารประเภทน้ า ข. ถ้วยใช่ใส่อาหารประเภทน้ า ค. จานใช้ใส่ข้าวสวยและอาหารประเภทย า ผัด ทอด หรืออาหารว่าง ง. โถข้าวใช้ใส่ขาว 5) ถ้านักเรียนต้องการทอดไข่ นักเรียนควรใช้อุปกรณ์ใดในการผัดหรือพลิกอาหาร ก. ทัพที ข. ตะหลิว ค. กระชอน ง. ช้อนส้อม 6) การใช้ช้อนกลางในการรับประทานอาหารจะมีผลดีในด้านใดมากที่สุด ก.การอยู่ร่วมกัน ข. ความมีมารยาท ค.สุขภาพกาย ง. สุขภาพจิต
ชุดการสอนที่ 1 การประกอบอาหาร 5 7) ข้อใดคือความส าคัญของการจัดอาหาร ก. อาหารน่ารับประทานยิ่งขึ้น ข. เป็นการสร้างสรรค์ผลงาน และใช้ความคิดสร้างสรรค์ ค. ต่อยอดอาชีพได้ ง. ถูกทุกข้อ 8) ข้อใดจัดเป็นอาหารที่มีคุณค่าทางโภชนาการน้อย ก. กาแฟ ข. ผัดผัก ค. ข้าวสุก ง. ถั่วเขียวต้มน้ าตาล 9) ข้อใดเลือกใช้ภาชนะในการจัดอาหารได้เหมาะสม ก. น้ าพริกปลาทู ควรจัดใส่ถ้วยเล็กๆ ข. ต้มย ากุ้ง ควรจัดใส่ชาม ค. พะโล้ ควรจัดใส่ถ้วย ง. ผัดผักรวม ควรจัดใส่ถ้วย 10) สิ่งส าคัญที่สุดในการประกอบอาหารคืออะไร ก.ความสะอาด ข.ความประหยัด ค.ความสวยงาม ง. ความรวดเร็ว 11) ขณะปรุงอาหาร ผู้ปรุงอาหารต้องระวังเกี่ยวกับเรื่องใดมากที่สุด ก.การชิมรสชาติอาหาร ข. ท่าทางการปรุงอาหาร ค. การไอ จามรดอาหาร ง. การแต่งกาย 12) ในการต้มผักควรปฏิบัติอย่างไร ก.ใช้น้ าอุ่น ข. ใช้ไฟแรง ค.ใช้น้ าเดือด ง.ใส่ผักลงทั้งต้น
ชุดการสอนที่ 1 การประกอบอาหาร 6 เนื้อหา การประกอบอาหาร การเตรียมประกอบอาหาร การเตรียมประกอบอาหาร หมายถึง วิธีการต่าง ๆ ที่จัดเตรียมอาหารสด อาหารแห้ง และเครื่องปรุงรส เพื่อความสะดวก รวดเร็วในการประกอบอาหาร พร้อมที่จะบริโภคได้ เช่น การปอก หั่น ต้ม ทอด อบ ปิ้ง ย่างฯลฯ อาหารจะสุก และพร้อมที่จะบริโภคได้ 1. การเลือกวัตถุดิบในการประกอบอาหาร การเลือกวัตถุดิบเพื่อน ามาประกอบเป็นอาหารนั้น ควรเลือกที่สดใหม่ สะอาด และปลอดภัย เพราะท าให้อาหารน่ารับประทาน รสชาติอร่อย และเกิดผล ดีต่อสุขอนามัยของผู้รับประทาน การเลือกซื้อผักผลไม้ ผักกาดขาว ควรเลือกหัวที่มีน้ าหนัก มาก เนื้อผักแน่น ไม่มี รอยช้ าหรือเหี่ยว แตงกวา ควรเลือกลูกที่สีเขียว สดใส ไม่ขรุขระ ผลมี ลักษณะตรงกลม ผักบุ้ง ควรเลือกล าต้นอวบ ไม่ อ่อน มีใบและมียอดติดอยู่ ใบมีสีเขียวสด ไม่มีรอยช้ า ส้มเขียวหวาน ควรเลือกผลกลมแป้น เปลือกบาง ไม่มีรอยช้ า
ชุดการสอนที่ 1 การประกอบอาหาร 7 การเลือกซื้อเนื้อสัตว์ การเลือกซื้อเนื้อสัตว์ ควรเลือกที่สดใหม่ สะอาด ไม่มีกลิ่นเหม็น แบ่งได้ 2 ประเภท ดังนี้ 1. สัตว์บก เช่น เนื้อไก่ เนื้อวัว เนื้อวัว เนื้อไก่ 2. สัตว์บก เช่น กุ้ง หอย ปู ปลา หอย ควรเลือกตัวที่ปากปิดสนิท หรือหุบลงทันทีที่สัมผัส สดและตัวหอยไม่ขาด ปลา ควรเลือกตัวที่หนังมัน เกล็ดติดแน่น ตาใส เหงือก แดง ท้องไม่แตก เนื้อแน่น กดแล้วไม่มีรอบบุ๋ม กุ้ง ควรเลือกที่หัวติดแน่นอยู่ กับล าตัว ตาใส ตัวใส เปลือกใส มันกุ้งมีสีแดง ปู ควรเลือกตัวที่หนัก เนื้อแน่น ไม่มีกลิ่นเหม็น ควรเลือกเนื้อที่มีสีชมพูอ่อนใส สีไม่ซีดหรือไม่มี เลือดไหลซึม ควรเลือกเนื้อที่มีสีแดงสด ไม่เขียวคล้ า ไขมันมีสี เหลือง ไม่มีเม็ดสาคู (ไข่พยาธิ)
ชุดการสอนที่ 1 การประกอบอาหาร 8 การเลือกซื้ออาหารแห้ง อาหารแห้ง คือ อาหารที่ผ่านกระบวนการประกอบอาหารหรือแปรรูป เช่น การอบ การตากแห้ง การดอง เพื่อให้ส่วนที่เป็นน้ าถูกก าจัดออกไป ซึ่งอาหารเหล่านี้ เก็บได้นานกว่าอาหารสด เช่น พริกแห้ง ปลาเค็ม ไข่เค็ม กะปิ อาหารกระป๋อง ตัวอย่างการเลือกซื้ออาหารกระป๋อง บรรจุในภาชนะ ที่ปิดมิดชิด สะอาด กระป๋องต้องไม่บุบเบี้ยว หรือเป็นสนิม มีเครื่องหมาย อย. แสดงว่าผ่านการ ขึ้นทะเบียนต ารับอาหารและยา วันหมดอายุ 080622 คือ ควรบริโภคก่อน วันที่ 8 มิถุนายน ค.ศ. 2022 (พ.ศ. 2565) บอกวัน เดือน ปีที่ผลิตสินค้าหรือวันหมดอายุ เช่น ผลิตเมื่อ 080919 คือ ผลิตเมื่อวันที่ 8 กันยายน ค.ศ. 2019 (พ.ศ. 2562)
ชุดการสอนที่ 1 การประกอบอาหาร 9 เครื่องปรุงรสที่ใช้ในการประกอบอาหาร ตัวอย่างการเลือกพริกแห้ง กระเทียม และถั่วต่าง ๆ ควรเลือกพริกแห้งกระเทียม และถั่วต่างๆ ที่แห้งสนิท ไม่มีแมลงกัดแทะ ไม่ขึ้นรา ไม่มีกลิ่นอับ เครื่องปรุงรส หมายถึง สิ่งที่ใช้ปรุงแต่งรสและกลิ่นของอาหาร มีทั้งของแห้ง หรือของเหลว ใช้ในปริมาณไม่มากนัก เพื่อท าให้อาหารมีรสชาติและกลิ่นที่ดีขึ้น แต่ ไม่ควรรับประทานในปริมาณที่มากเกินไปเพราะจะเสี่ยงต่อการเกิดโรคต่าง ๆ ได้ รสเค็ม เช่น เกลือ น้ าปลา ซอส ถั่วเหลือง ซีอิ๊วขาว เต้าเจี้ยว ซอสหอย นางรม รสเปรี้ยว เช่น น้ าส้มสายชู น้ ามะขามเปียก น้ ามะนาว รสหวาน เช่น น้ าตาลทราย น้ าตาล ปี๊บ สารให้ความหวาน แทนน้ าตาล เครื่องเทศ เช่น อบเชย กานพลู พริกไทย จะช่วยให้ อาหารมีกลิ่นหอม เครื่องปรุงรสที่ใช้ในการประกอบอาหาร
ชุดการสอนที่ 1 การประกอบอาหาร เรื่อง การเลือกวัตถุดิบในการประกอบอาหาร กิจกรรมที่ 1.1 ชื่อ................................................................... ชั้น.............เลขที่........... ค าชี้แจง ให้นักเรียนตอบค าถามต่อไปนี้ให้ถูกต้อง 1.การเตรียมประกอบอาหาร หมายถึง ............................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... 2.การเลือกซื้อวัตถุดิบมาประกอบอาหารควรเลือก.............................................. ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... 3.บอกวิธีเลือกซื้อกุ้ง........................................................................................... ........................................................................................................................... 4.อาหารแห้ง คือ ............................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... 10
ชุดการสอนที่ 1 การประกอบอาหาร 11 2. อุปกรณ์และภาชนะที่ใช้ในการประกอบอาหาร การใช้อุปกรณ์และภาชนะที่เหมาะสมในการประกอบอาหารหรือใส่อาหาร จะท าให้เราประกอบอาหารได้สะดวก ปลอดภัย และประหยัดเวลา และท าให้ อาหารน่ารับประทาน อุปกรณ์และภาชนะที่ใช้ในการประกอบอาหาร ดังนี้ อุปกรณ์ที่ใช้เตรียมอาหาร กะละมังหรือตะกร้า ใช้ล้างหรือใส่ผัก ผลไม้ เนื้อสัตว์ กระชอน ใช้กรองอาหาร หรือกรองน้ ากะทิ เขียง มีด ใช้รองรับการหั่น สับ ซอยอาหาร ใช้ปอก หั่น สับ ซอยอาหาร ช้อนส้อม ใช้คู่กันเพื่อตักอาหาร รับประทาน ใช้ตักอาหารเพื่อ รับประทาน หรือใช้ เป็นช้อนกลาง ตะหลิว ทัพพี ใช้ตักอาหารทั้งแห้ง และน้ าเช่น ข้าวสวย แกง ต้ม ใช้ตักอาหารประเภท ผัดหรือทอดออกจาก กระทะ อุปกรณ์ที่ใช้ในการตักอาหาร ช้อนสั้น
ชุดการสอนที่ 1 การประกอบอาหาร 12 อุปกรณ์ที่ใช้ประกอบอาหาร หม้อ ใช้ประกอบอาหาร ประเภทต้มหรือแกง ใช้คนหรือตักอาหาร กระทะ ตะหลิว ใช้ประกอบอาหาร ประเภทผัดหรือทอด ใช้ผัดหรือพลิกอาหาร ลังถึง ใช้นึ่งอาหาร ใช้ตวงปริมาส่วน ประกอบอาหาร ทัพพี ช้อนตวง อุปกรณ์ที่ใช้ใส่อาหาร จาน ชาม ใช้ใส่ข้าวหรืออาหาร ประเภท ย า ผัด ทอด ใช้ใส่อาหารประเภทน้ า เช่น แกง ต้มจืด ถ้วย ใช้ใส่ข้าวสวย โถข้าว ใช้ใส่อาหารประเภท ที่มีน้ าน้อย เช่น น้ าพริก
ชุดการสอนที่ 1 การประกอบอาหาร 13 เรื่องอุปกรณ์และภาชนะที่ใช้ในการประกอบอาหาร กิจกรรมที่ 1.2 ชื่อ................................................................... ชั้น.............เลขที่........... ค าชี้แจง จงเติมค าตอบต่อไปนี้ให้ถูกต้อง 1.ชื่ออุปกรณ์..................................................... วิธีการใช้........................................................... ......................................................................... 2.ชื่ออุปกรณ์..................................................... วิธีการใช้........................................................... ......................................................................... 3.ชื่ออุปกรณ์..................................................... วิธีการใช้........................................................... ......................................................................... 4.ชื่ออุปกรณ์..................................................... วิธีการใช้........................................................... .........................................................................
ชุดการสอนที่ 1 การประกอบอาหาร 14 3. การจัดอาหาร การจัดอาหารมีความส าคัญเพราะช่วยให้อาหารดูน่ารับประทาน การจัดอาหารสามารถน าผักผลไม้ที่มีสันมาหั่นหรือแกะสลัก แล้วน าไปจัด ตกแต่งในภาชนะที่ใส่อาหาร หลักในการจัดอาหาร 1.เลือกใช้ภาชนะที่เหมาะสมกับอาหาร 2.จัดอาหารให้พอเหมาะกับขนาดของภาชนะ ไม่วางแผ่กระจาย จนยากต่อการรับประทาน 3. หากมีเครื่องปรุงหรือน้ าจิ้มควรแยกใส่ถ้วย 4. ใช้ศิลปะในการจัดอาหาร เช่น การวางแตงกวาสลับมะเขือเทศ เพื่อเพิ่มสีสันของอาหารให้น่ารับประทาน • อาหารน่ารับประทานยิ่งขึ้น • เป็นการสร้างสรรค์ผลงาน และใช้ความคิดสร้างสรรค์ • สร้างความประทับใจให้ผู้ที่พบเห็น • ต่อยอดอาชีพได้ ความส าคัญของการจัดตกแต่งอาหาร การจัดวางแบบคลาสสิก T • เทคนิคการจัดวางจะใช้อาหารพื้นฐาน 3 อย่าง คือ แป้ง ผัก และ อาหารหลัก • เป็นการจัดวางที่เฉพาะเจาะจง • แนวทางง่ายๆ ในการจัดจานแบบคลาสสิก คือ คิดว่าจานอาหารเป็นหน้าปัด นาฬิกา
ชุดการสอนที่ 1 การประกอบอาหาร 15 อาหารหลัก : จัดประจ าระหว่าง เลข 3 ถึง 9 แป้ง : จัดไว้ระหว่างเลข 9 ถึง 11 ผัก : จัดไว้ระหว่างเลข 11 ถึง 3 การจัดวางแบบคลาสสิก T ภาพที่ 1 การจัดวางแบบคลาสสิก T [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก https://www.unileverfoodsolutions.co.th (วันที่สืบค้น 20 กรกฎาคม 2565) การเลือกใช้ภาชนะในการจัดอาหาร การเลือกใช้ภาชนะในการจัดอาหารควรปฏิบัติ ดังนี้ ภาพที่ 2 น้ าพริกปลาทู [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก https://www.komchadluek.net (วันที่สืบค้น 20 กรกฎาคม 2565) 1.เครื่องจิ้มต่างๆ เครื่องจิ้มต่างๆ ควรจัดน้ าพริกใส่ ถ้วยก้นลึก แล้วจัดวางในจาน แบนใบใหญ่หรือจานหลุม จัดผัก ส าหรับแกล้มให้เรียบร้อย
ชุดการสอนที่ 1 การประกอบอาหาร 16 ภาพที่ 3 ต้มย ากุ้ง [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก https://www.pinterest.com (วันที่สืบค้น 20 กรกฎาคม 2565) 2.อาหารประเภทน้ า อาหารประเภทน้ า ควรใส่ชาม โดยไม่ตักให้มากจนล้น หรือไม่ น้อยจนเกินไป ภาพที่ 4 ผัดไทย [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก https://www.pinterest.com (วันที่สืบค้น 20 กรกฎาคม 2565) 3.อาหารประเภทผัด อาหารประเภทผัด ควรจัดใส่ จานแบนๆหรือชามก้นตื้น โดย เลือกจานที่มีขนาดเหมาะสมกับ ปริมาณอาหาร ภาพที่ 5 ผลไม้ [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก https://www.pinterest.com (วันที่สืบค้น 20 กรกฎาคม 2565) 4.ผลไม้ ผลไม้ ควรล้างน้ าให้สะอาด แล้วปอกเปลือก หั่นเป็นชิ้น พอประมาณ จัดใส่จาน
ชุดการสอนที่ 1 การประกอบอาหาร 17 เรื่อง การจัดอาหาร กิจกรรมที่ 1.3 ชื่อ................................................................... ชั้น.............เลขที่........... ค าชี้แจง ให้นักเรียนตอบค าถามต่อไปนี้ให้ถูกต้อง 1. จงบอกความส าคัญของการจัดอาหาร............................................................ ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... 2.จงบอกหลักการจัดอาหารแบบคลาสิก T • อาหารหลัก ควรจัดระหว่างเลข .......................................... • แป้ง ควรจัดระหว่างเลข .......................................... • ผัก ควรจัดระหว่างเลข .......................................... 3.การเลือกภาชนะใช้เครื่องจิ้มต่างๆ ควรจัดใส่ภาชนะใด ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ...........................................................................................................................
ชุดการสอนที่ 1 การประกอบอาหาร 4. การประกอบอาหาร ตัวอย่างที่ 1 ต้มย ากุ้ง ภาพที่ 6 ต้มย ากุ้ง [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก https://many-menu.com (วันที่สืบค้น 20 กรกฎาคม 2565) ต้มย ากุ้ง อาหารขึ้นชื่อของไทยเป็นเมนูประจ าชาติที่โด่งดังอย่างมากนักท่องเที่ยวที่ เดินทางมาท่องเที่ยวยังประเทศไทยนั้นคงจะต้องลิ้มลองกันเพราะว่าเป็นเมนูที่โด่งดังทั่วโลก และมีรสชาติที่จัดจ้านนั่นก็คือเน้นที่รสชาติเปรี้ยวและเผ็ดเป็นหลักมีความกลมกล่อมออกเค็ม และหวานเล็กน้อยจึงท าให้ผู้คนนิยมรับประทานกัน ส่วนผสมต้มย ากุ้ง 1.กุ้ง 200 กรัม แกะเปลือกและผ่าหลัง 2.ผักชี 3.ใบมะกรูด 5 ใบ ฉีกครึ่ง 4.ข่า 5 ชิ้น หั่นบางๆ 5.ตะไคร้ 2 ตั้น หั่นยาว 2-3 ซม. 6.หอมแดง 5 หัว หั่นแบ่ง 4 ส่วน 7.พริกขี้หนู 3-5 เม็ด ทุบพอแตก 8.เห็ดฟาง 100 กรัม ผ่า 2 หรือ 4 ชิ้น 9.น้ าปลา 1 ช้อนโต๊ะ 10. น้ าพริกเผา 2 ช้อนโต๊ะ 11. น้ ามะนาว 2 ช้อนโต๊ะ 12. น้ าซุปไก่ 2 1 2 ถ้วยตวง (ต้มน้ ากับซี่โครงไก่) ขั้นตอนการท าต้มย ากุ้ง 1.น าน้ าซุปใส่หม้อ ตั้งไฟอ่อน ใส่ข่า ตะไคร้ หอมแดง ใบมะกรูด เมื่อน้ าเดือดใส่เห็ด ฟางและกุ้งลงไป 2.ปรุงรสด้วยพริกขี้หนู น้ าปลา น้ าพริกเผา 3.ปิดไฟ แล้วปรุงรสด้วยน้ ามะนาว ตักใส่ชาม โรยหน้าด้วยผักชี 18
ชุดการสอนที่ 1 การประกอบอาหาร ตัวอย่างที่ 2 ผัดไทยกุ้งสด ภาพที่ 7 ผัดไทยกุ้งสด [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก https://many-menu.com (วันที่สืบค้น 20 กรกฎาคม 2565) ส่วนผสมน้ าผัดไทย ผัดไทย ถือก าเนิดขึ้นในสมัยจอมพล ป. พิบูลสงคราม ถือเป็นยุคที่ชาตินิยม ซึ่งใน ระหว่างนั้น อาหารจีนอย่างก๋วยเตี๋ยวได้รับความนิยมอย่างมาก จึงได้มีการประยุกต์เมนู ก๋วยเตี๋ยวให้มีรสชาติแบบไทย ๆ ซึ่งใช้ชื่อเมนูว่า ก๋วยเตี๋ยวผัด ต่อมาได้มีการเปลี่ยนชื่อเป็น ก๋วยเตี๋ยวผัดไทย ตามชื่อของประเทศ และในปัจจุบันนิยมเรียกสั้น ๆ ว่าผัดไทย ขั้นตอนการท าน้ าผัดไทย 1.ตั้งหม้อ ใส่น้ ามันถั่วเหลือง หอมแดงสับละเอียด ผัดพอสุก 2.ใส่น้ าเปล่า น้ าตาลปีบ น้ าตาลทราย คนจนน้ าตาลละลาย 3.ใส่น้ าปลา น้ ามะขามเปียก เกลือป่น ซีอิ้วขาว พริกขี้หนูป่น คนให้เข้ากัน น้ าผัดไทย 1.น้ ามะขามเปียก 1 ถ้วยตวง 2.น้ าเปล่า 1 2 ถ้วยตวง 3.น้ ามันถั่วเหลือง 1 ช้อนโต๊ะ 4.พริกขี้หนูป่น 1 ช้อนโต๊ะ 5.เกลือป่น 1 ช้อนชา 6.น้ าตาลปีบ 500 กรัม 7.หอมแดงสับละเอียด 5 หัว 8.ซีอิ้วขาว 1 4 ถ้วยตวง 9.น้ าตาลทราย 1 4 ถ้วยตวง 19
ชุดการสอนที่ 1 การประกอบอาหาร ส่วนผสมผัดไทย ขั้นตอนการท าผัดไทย 1.ตั้งกระทะ ใส่น้ ามันถั่วเหลือง กุ้งสดผัดพอสุก ตักใส่จานพักไว้ 2.ใส่หอมแดงสับ ผัดพอเหลือง ใส่เต้าหู้เหลือง หัวผักกาดหวาน กุ้งแห้งสับ 3.ใส่เส้นก๋วยเตี๋ยวเส้นเล็ก น้ าผัดไทย ผัดจนเส้นนุ่ม ใส่ไข่ ผัดให้เข้ากัน 4.ใส่ถั่วงอก ใบกุยช่าย ผัดให้เข้ากัน 5.ตักใส่จาน ตกแต่งด้วยกุ้ง เสิร์ฟพร้อมเครื่องเคียง ผักต่าง ๆ เช่น ถั่วงอก ต้น กุยช่าย ถั่วลิสงคั่ว มะนาวผ่าซีก หัวปลี 1.เส้นก๋วยเตี๋ยวเตี๋ยวเส้นเล็ก 100 กรัม 2.ต้นกุ๋ยช่าย 5 ต้น 3.งสด 5 ตัว 4.หัวผักกาดหวาน 2 ช้อนโต๊ะ 5.ไข่ไก่ 2 ฟอง 6.น้ ามันถั่วเหลือง 2 ช้อนโต๊ะ 7.เต้าหู้เหลือง 1 2 ก้อน หั่นเป็นลูกเต๋า 8.ถั่วลิสงคั่ว 2 ช้อนโต๊ะ 9.ถั่วงอก 100 กรัม ภาพที่ 8 ส่วนผสมผัดไทยกุ้งสด [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก https://www.postsod.com (วันที่สืบค้น 20 กรกฎาคม 2565) 10.กุ้งแห้งสับ 2 ช้อนโต๊ะ 11.หอมแดงสับ 1 ช้อนโต๊ะ 12.น้ าผัดไทย 1 3 ถ้วยตวง 13.น้ าเปล่า 1 4 ถ้วยตวง 14.เครื่องเคียง เช่น มะนาวผ่าซีก หัวปลี 20
ชุดการสอนที่ 1 การประกอบอาหาร เรื่อง การประกอบอาหาร กิจกรรมที่ 1.4 ชื่อ................................................................... ชั้น.............เลขที่........... ค าชี้แจง ให้นักเรียนคิดรายการอาหารจานเดียวมา 1 อย่าง พร้อมบอก ส่วนผสมและวิธีการท าอาหาร แล้วออกมาน าเสนอหน้าชั้นเรียน ส่วนผสม................... ขั้นตอนการท า................................ ชื่อเมนู......................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... ........................................................................................................................... .......................................................................................................................... 21
ชุดการสอนที่ 1 การประกอบอาหาร แบบทดสอบหลังเรียน ชุดการสอนที่ 1 การประกอบอาหาร ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 กลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพ เวลา 15 นาที 10 คะแนน ค าชี้แจง ให้นักเรียนเลือกค าตอบที่ถูกต้องที่สุดเพียงข้อเดียว 1) การใช้ช้อนกลางในการรับประทานอาหารจะมีผลดีในด้านใดมากที่สุด ก.การอยู่ร่วมกัน ข. ความมีมารยาท ค.สุขภาพกาย ง. สุขภาพจิต 2) ขณะปรุงอาหาร ผู้ปรุงอาหารต้องระวังเกี่ยวกับเรื่องใดมากที่สุด ก.การชิมรสชาติอาหาร ข. ท่าทางการปรุงอาหาร ค. การไอ จามรดอาหาร ง. การแต่งกาย 3) สิ่งส าคัญที่สุดในการประกอบอาหารคืออะไร ก.ความสะอาด ข.ความประหยัด ค.ความสวยงาม ง. ความรวดเร็ว 4) ในการต้มผักควรปฏิบัติอย่างไร ก.ใช้น้ าอุ่น ข. ใช้ไฟแรง ค.ใช้น้ าเดือด ง.ใส่ผักลงทั้งต้น 5) การเลือกซื้ออาหารควรพิจารณาสิ่งใดเป็นส าคัญ ก. ราคา ข. ผู้ขาย ค. คุณภาพ ง. ความนิยม 6) นักเรียนมีวิธีเลือกซื้อเนื้อวัวตามข้อใด ก. เนื้อสีแดงสด มันสีเหลือง ข. เนื้อสีแดงสด มันสีขาว ค. เนื้อสีชมพู มันสีขาว ง. เนื้อสีชมพู มันสีเหลือง 22
ชุดการสอนที่ 1 การประกอบอาหาร 7) ข้อใดคือความส าคัญของการจัดอาหาร ก. อาหารน่ารับประทานยิ่งขึ้น ข. เป็นการสร้างสรรค์ผลงาน และใช้ความคิดสร้างสรรค์ ค. ต่อยอดอาชีพได้ ง. ถูกทุกข้อ 8) ข้อใดจัดเป็นอาหารที่มีคุณค่าทางโภชนาการน้อย ก. กาแฟ ข. ผัดผัก ค. ข้าวสุก ง. ถั่วเขียวต้มน้ าตาล 9) การเลือกซื้ออาหารกระป๋อง ควรดูอะไรบ้าง ก. วันเดือนปีที่ผลิตสินค้า ข. ภาชนะที่ปิดมิดชิด กระป๋องไม่บุบเบี้ยว ค. ระบุแหล่งที่ผลิตชัดเจน ง. ถูกทุกข้อ 10) ข้อใดต่อไปนี้กล่าวผิด ก. ชามใช้ใส่อาหารประเภทน้ า ข. ถ้วยใช่ใส่อาหารประเภทน้ า ค. จานใช้ใส่ข้าวสวยและอาหารประเภทย า ผัด ทอด หรืออาหารว่าง ง. โถข้าวใช้ใส่ขาว 11) ถ้านักเรียนต้องการทอดไข่ นักเรียนควรใช้อุปกรณ์ใดในการผัดหรือพลิกอาหาร ก. ทัพที ข. ตะหลิว ค. กระชอน ง. ช้อนส้อม 12) ข้อใดเลือกใช้ภาชนะในการจัดอาหารได้เหมาะสม ก. น้ าพริกปลาทู ควรจัดใส่ถ้วยเล็กๆ ข. ต้มย ากุ้ง ควรจัดใส่ชาม ค. พะโล้ ควรจัดใส่ถ้วย ง. ผัดผักรวม ควรจัดใส่ถ้วย 23
ชุดการสอนที่ 1 การประกอบอาหาร เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน ชุดการสอนที่ 1 การประกอบอาหาร ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 กลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพ เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน ข้อที่ ตอบ 1 ค 2 ก 3 ง 4 ข 5 ข 6 ค 7 ง 8 ก 9 ข 10 ก 11 ค 12 ค 24
ชุดการสอนที่ 1 การประกอบอาหาร 25 เรื่อง การเลือกวัตถุดิบในการประกอบอาหาร เฉลยกิจกรรมที่ 1.1 ชื่อ................................................................... ชั้น.............เลขที่........... ค าชี้แจง ให้นักเรียนตอบค าถามต่อไปนี้ให้ถูกต้อง 1.การเตรียมประกอบอาหาร หมายถึง วิธีการต่าง ๆ ที่จัดเตรียมอาหารสด อาหารแห้ง และเครื่องปรุงรส เพื่อความสะดวก รวดเร็วในการประกอบอาหาร พร้อมที่จะบริโภคได้ เช่น การปอก หั่น ต้ม ทอด อบ ปิ้ง ย่างฯลฯ อาหารจะสุก และพร้อมที่จะบริโภคได้ 2.การเลือกซื้อวัตถุดิบมาประกอบอาหารควรเลือกที่สดใหม่สะอาด และปลอดภัย เพราะท าให้อาหารน่ารับประทาน รสชาติอร่อย และเกิดผลดีต่อสุขอนามัยของผู้ รับประทาน 3.บอกวิธีเลือกซื้อกุ้ง ควรเลือกที่หัวติดแน่นอยู่กับล าตัว ตาใส ตัวใส เปลือกใส มัน กุ้งมีสีแดง 4.อาหารแห้ง คือ อาหารที่ผ่านกระบวนการประกอบอาหารหรือแปรรูป เช่น การ อบ การตากแห้ง การดอง เพื่อให้ส่วนที่เป็นน้ าถูกก าจัดออกไป ซึ่งอาหารเหล่านี้ เก็บได้นานกว่าอาหารสด เช่น พริกแห้ง ปลาเค็ม ไข่เค็ม กะปิ อาหารกระป๋อง
ชุดการสอนที่ 1 การประกอบอาหาร 26 เรื่องอุปกรณ์และภาชนะที่ใช้ในการประกอบอาหาร เฉลยกิจกรรมที่ 1.2 ชื่อ................................................................... ชั้น.............เลขที่........... ค าชี้แจง จงเติมค าตอบต่อไปนี้ให้ถูกต้อง 1.ชื่ออุปกรณ์ กะละมังหรือตะกร้า วิธีการใช้ ใช้ล้างหรือใส่ผักผลไม้ เนื้อสัตว์ 2.ชื่ออุปกรณ์ ช้อนสั้น วิธีการใช้ ใช้ตักอาหารเพื่อรับประทาน หรือใช้ เป็นช้อนกลาง 3.ชื่ออุปกรณ์ ช้อนตวง วิธีการใช้ ใช้ตวงปริมาส่วนประกอบอาหาร 4.ชื่ออุปกรณ์ ชาม วิธีการใช้ใช้ใส่อาหารประเภทน้ า เช่น แกง ต้มจืด
ชุดการสอนที่ 1 การประกอบอาหาร เรื่อง การจัดอาหาร เฉลยกิจกรรมที่ 1.3 ชื่อ................................................................... ชั้น.............เลขที่........... ค าชี้แจง ให้นักเรียนตอบค าถามต่อไปนี้ให้ถูกต้อง 1. จงบอกความส าคัญของการจัดอาหาร • อาหารน่ารับประทานยิ่งขึ้น • เป็นการสร้างสรรค์ผลงาน และใช้ความคิดสร้างสรรค์ • สร้างความประทับใจให้ผู้ที่พบเห็น • ต่อยอดอาชีพได้ 2.จงบอกหลักการจัดอาหารแบบคลาสิก T • อาหารหลัก ควรจัดระหว่างเลข 3 ถึง 9 • แป้ง ควรจัดระหว่างเลข 9 ถึง 11 • ผัก ควรจัดระหว่างเลข 11 ถึง 3 3.การเลือกภาชนะใช้เครื่องจิ้มต่างๆ ควรจัดใส่ภาชนะใด เครื่องจิ้มต่างๆ ควรจัดน้ าพริกใส่ถ้วยก้นลึก แล้วจัดวางในจานแบนใบ ใหญ่หรือจานหลุม จัดผักส าหรับแกล้มให้เรียบร้อย 27
ชุดการสอนที่ 1 การประกอบอาหาร เรื่อง การประกอบอาหาร เฉลยกิจกรรมที่ 1.4 ชื่อ................................................................... ชั้น.............เลขที่........... ค าชี้แจง ให้นักเรียนคิดรายการอาหารจานเดียวมา 1 อย่าง พร้อมบอก ส่วนผสมและวิธีการท าอาหาร แล้วออกมาน าเสนอหน้าชั้นเรียน ส่วนผสม ข้าวผัดกุ้ง ขั้นตอนการท า ข้าวผัดกุ้ง ชื่อเมนู ข้าวผัดกุ้ง เนย หรือน้ ามัน (ส าหรับผัด) กระเทียมสับ กุ้งสด แครอต ข้าวสวย ไข่ไก่ มะเขือเทศ หอมใหญ่ ผงปรุงรส (ปรุงรสตามชอบ) ต้นหอมซอย 1.น ากุ้งมาล้างท าความสะอาด และผ่าเส้นหลังให้เรียบร้อย พักไว้ 2.ตั้งกระทะ เทน้ ามันลงไป พอกระทะเริ่มร้อน ใส่กระเทียมสับลงไป ผัดจน กระเทียมออกกลิ่นหอม 3.จากนั้นใช้ไฟแรง ใส่กุ้งลงไป ผัดให้พอออกสีส้ม แต่ยังไม่ต้องสุกมาก ตามด้วยไข่ ไก่ รอให้ไข่เซตตัว คนให้เข้ากัน 4.ตามด้วยข้าวหอมมะลิ เปิดไฟแรง พอผัดจนเข้ากันดี ปรุงรสด้วย ซอสปรุงรสฝา เขียว พริกไทย 5.ผัดจนเข้ากันดี ตามด้วยต้นหอมซอย ผัดต่ออีกเล็กน้อย ปิดเตาพร้อมเสิร์ฟ 28
ชุดการสอนที่ 1 การประกอบอาหาร 29 เฉลยแบบทดสอบหลังเรียน ชุดการสอนที่ 1 การประกอบอาหาร ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 กลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพ เฉลยแบบทดสอบหลังเรียน ข้อที่ ตอบ 1 ค 2 ค 3 ก 4 ค 5 ค 6 ก 7 ง 8 ก 9 ง 10 ข 11 ข 12 ข
ชุดการสอนที่ 1 การประกอบอาหาร 30 อรัญญา ฤกษ์งาม,ไพโรจน์ กระโจมทอง และมนตรี สมไร่ขิง. หนังสือรายวิชาพื้นฐาน การงาน อาชีพ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6. กรุงเทพ :บริษัทอักษรเจริญทัศน์. การจัดและตกแต่งอาหารประเภทส ารับ. [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก :https://waveakkarapon. wordpress.com. สืบค้นเมื่อ 19 กรกฎาคม 2565. การจัดอาหารประเภทส ารับ . [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก : https://sites.google.com site/krudaobkn/xahar-laea-phochnakar-m-3. สืบค้นเมื่อ 19 กรกฎาคม 2565. หลักในการเลือกซื้ออาหาร. [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก : https://arts.kmutt.ac.th . สืบค้น เมื่อ 19 กรกฎาคม 2565 บรรณานุกรม