37,47

กังหันนำ้ ชัยพัฒนำ

พระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอยู่หวั ทรงตระหนกั ถงึ ความรนุ แรงของปญั หาที่เกิดขน้ึ และทรงหว่ งใยต่อพสกนิกรทต่ี ้อง
เผชญิ ในเรื่องดงั กลา่ วเมอ่ื วันที่ 24 ธันวาคม 2531 ไดพ้ ระราชทานพระราชด้ารใิ นการแก้ไขปญั หาน้าเสยี ดว้ ยการใช้เครื่องกลเตมิ
อากาศ โดยพระราชทานรูปแบบสงิ่ ประดษิ ฐ์ทเ่ี รยี บง่าย แตม่ ีประสทิ ธิภาพสงู ในการบา้ บัดนา้ เสยี ซ่งึ เปน็ ทร่ี จู้ กั กันดีในชื่อ
กังหันนา้ ชัยพฒั นา และน้ามาใช้ในการปรบั ปรงุ คุณภาพนา้ ตามสถานทต่ี ่างๆ ท่ัวทุกภมู ิภาค

กงั หันนำ้ ชัยพัฒนำ เครื่องกลเติมอำกำศท่ผี ิวน้ำหมุนช้ำแบบท่นุ ลอย

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยหู่ ัวทรงห่วงใยในความเดอื ดร้อนทุกขย์ ากที่เกิดขนึ้ นี้ ไดเ้ สดจ็ พระราชด้าเนนิ ทอดพระเนตร
สภาพนา้ เสยี ในพ้ืนทห่ี ลายแห่งหลายครง้ั ทงั้ ในเขตกรงุ เทพมหานคร ปริมณฑล และตา่ งจงั หวัด พร้อมทั้งพระราชทาน
พระราชดา้ ริเก่ียวกบั การแก้ไขน้าเน่าเสยี ในระยะแรกระหว่างปี พ.ศ. 2527-2530 ทรงแนะน้าให้ใช้น้าทม่ี ีคุณภาพดชี ่วยบรรเทา
นา้ เสยี และวิธกี รองนา้ เสยี ดว้ ยผกั ตบชวาและพชื นา้ ตา่ งๆ ซ่งึ กส็ ามารถชว่ ยแกไ้ ขปญั หาไดผ้ ลในระดบั หนึ่ง

กังหันนำ้ พระรำชทำน

ตอ่ มาในชว่ งปี พ.ศ.2531 เปน็ ต้นมา สภาพความเนา่ เสยี ของน้าบรเิ วณตา่ งๆ มีอตั ราแนวโนม้ รนุ แรงมากยิ่งขน้ึ การใช้
วิธีธรรมชาตไิ ม่อาจบรรเทาความเนา่ เสยี ของน้าอยา่ งมีประสิทธภิ าพเท่าที่ควร พระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อยู่หวั จึงขอพระราชทาน
พระราชดา้ รใิ หป้ ระดษิ ฐเ์ ครอื่ งกลเตมิ อากาศแบบประหยดั ค่าใช้จ่าย สามารถผลิตไดเ้ องในประเทศ ซ่งึ มีรูปแบบ "ไทยทา้ ไทย
ใช"้ โดยทรงไดแ้ นวทางจาก "หลกุ " ซึ่งเปน็ อปุ กรณ์วดิ นา้ เข้านาอนั เปน็ ภูมปิ ัญญาชาวบา้ นเป็นจดุ คิดคน้ เบอ้ื งต้น และทรงมงุ่ หวงั
ทจี่ ะช่วยแบง่ เบาภาระของรฐั บาลในการบรรเทาน้าเนา่ เสียอกี ทางหนึง่ ดว้ ย

การน้ี จงึ ทรงพระกรณุ าโปรดเกล้าฯ ให้มูลนธิ ิชัยพฒั นาสนับสนนุ งบประมาณ เพื่อการศึกษาและวิจยั สง่ิ ประดษิ ฐ์ใหม่
นี้ โดยด้าเนนิ การจดั สรา้ งเครือ่ งมอื บ้าบดั น้าเสยี ร่วมกับกรมชลประทาน ซง่ึ ไดม้ กี ารผลิตเคร่อื งกลเตมิ อากาศขึ้นในเวลาต่อมา
และรจู้ ักกันแพรห่ ลายท่วั ไประเทศในปัจจบุ ันคอื "กังหันนา้ ชยั พัฒนา"

พระรำชด้ำริ

เมอื่ วนั ที่ 24 ธันวาคม พ.ศ. 2531 พระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอยหู่ วั ไดพ้ ระราชทานรูปแบบและพระราชด้าริ เรื่องการ
แกไ้ ขปญั หาน้าเสีย โดยการเตมิ ออกซเิ จนในนา้ มีสาระส้าคญั คือ การเตมิ อากาศลงในนา้ เสีย มี 2 วิธวี ิธหี นึ่ง ใชอ้ ากาศอัดเขา้
ไปตามทอ่ เปา่ ลงไปใตผ้ วิ น้าแบบกระจายอองและอีกวธิ หี นง่ึ นา่ จะกระทา้ ได้โดยกังหนั วดิ นา้ วดิ ตักขึ้นไปบนผวิ น้า แลว้ ปล่อย
ใหต้ กลงไปยงั ผวิ นา้ ตามเดมิ โดยทก่ี ังหนั นา้ ดังกลา่ วจะหมนุ ชา้ ดว้ ยกา้ ลงั ของมอเตอรไ์ ออ้า ขนาดเล็กไม่เกนิ 2 แรงมา้ หรือ
อาจจะใช้พลงั น้าไหลก็ได้ จงึ สมควรพิจารณาสรา้ งต้นแบบ แลว้ นา้ ไปติดตั้งทดลองใช้บา้ บดั นา้ เสียทภี่ ายในบรเิ วณโรงพยาบาล
พระมงกฎุ เกล้า และวดั บวรนเิ วศวหิ าร

กำรศึกษำ วิจยั และพัฒนำ

กรมชลประทานรับสนองพระราชดา้ ริในการศกึ ษาและสรา้ งต้นแบบ โดยดดั แปลงเคร่อื งสูบนา้ พลังนา้ จาก "กังหันนา้
สูบน้าทุ่นลอย" เปล่ียนเปน็ "กงั หันนา้ ชัยพฒั นา" และไดน้ ้าไปตดิ ตัง้ ใช้ในกจิ กรรมบา้ บัดน้าเสยี ท่ีโรงพยาบาลพระมงกุฎเกลา้
เมื่อวนั ท่ี 1 พฤษภาคม 2532 และทว่ี ดั บวรนเิ วศวหิ าร เมือ่ วันที่ 3 พฤษภาคม 2532 เพ่ือศึกษา วจิ ยั และพฒั นาระบบบา้ บัดนา้
เสยี เปน็ ระยะเวลา 4-5 ปี

คณุ สมบัติ

กังหันนา้ ชยั พัฒนา หรือเครือ่ งกลเตมิ อากาศทผ่ี ิวน้าหมนุ ชา้ แบบทุ่นลอย (Chaipattana Low Speed Surface Aerator) ซึ่ง
เป็น Model RX-2 หมายถงึ Royal Experiment แบบท่ี 2 มีคุณสมบัติในการถา่ ยเทออกซิเจนไดส้ งู ถงึ 1.2 กโิ ลกรัมของออกซเิ จน/
แรงมา้ /ชัว่ โมง สามารถนา้ ไปใช้ในกิจกรรมปรบั ปรุงคณุ ภาพนา้ ไดอ้ ยา่ งอเนกประสงค์ ตดิ ต้ังง่าย เหมาะสา้ หรับใชใ้ นแหลง่ น้า
ธรรมชาติ ไดแ้ ก่ สระน้า หนองนา้ คลอง บึง ลา้ หว้ ย ฯลฯ ที่มีความลึกมากกวา่ 1.00 เมตร และมีความกวา้ งมากกว่า 3.00 เมตร

หลักกำรและวธิ ีกำรทำ้ งำนของกงั หนั น้ำชยั พัฒนำ

๑. โครงกงั หนั น้ารปู ๑๒ เหลยี่ ม ตดิ ต้งั ซองพรุนบรรจุน้าโดยรอบจ้านวน ๖ ซอง
๒. รพู รนุ ของซองน้าเม่อื ขบั เคลื่อนด้วยเกยี รม์ อเตอร์ จะหมนุ รอบ ท้าให้ซองน้าวดิ ตกั นา้ โดยสามารถวิดน้าลึกลงไป
จากใต้ผิวน้าประมาณ ๐.๕๐ เมตร
๓. เมือ่ ซองน้าถกู ยกข้นึ น้าจะสาดกระจายเปน็ ฝอยเหนอื ผิวน้า ไดส้ ูงถงึ ๑ เมตร ทา้ ใหม้ พี น้ื ทผี่ วิ สมั ผสั ระหวา่ งน้ากบั
อากาศมาก ท้าให้ออกซเิ จนสามารถละลายเข้าไปในน้า ไดอ้ ยา่ งรวดเรว็
๔. นา้ ทตี่ กลงมายังผิวน้านั้นจะเกดิ อองอากาศ จมตามลงไปใตผ้ ิวนา้ ด้วย ในขณะทซ่ี องน้ากา้ ลงั เคลอ่ื นท่ีลงสู่ผวิ นา้
แล้วกดลงไปใตผ้ วิ นา้ นั้น จะเกิดการอัดอากาศภายในซองน้าจนกระทง่ั ซองนา้ จมนา้ เต็มท่ที ้าให้เพ่ิมประสทิ ธภิ าพในการถ่ายเท
ออกซิเจนไดส้ ูงขึน้
กังหนั นา้ ชัยพัฒนาได้นา้ มาติดตั้งใช้งานกับระบบบ้าบดั น้าเสียตามสถานทต่ี ่าง ๆ ต้งั แต่เดือนพฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๓๒
และได้มีการปรับปรงุ และพฒั นาอยูต่ ลอดเวลาเพื่อให้บรรลุเปา้ หมายท่จี ะให้มกี ารบา้ บัดน้าเสยี อยา่ งมปี ระสทิ ธภิ าพ สะดวกใน
การใชง้ าน ประหยัดคา่ ใช้จา่ ยและบา้ รงุ รกั ษาได้ง่าย ตลอดจนมอี ายกุ ารใชง้ านทีย่ าวนาน
การบา้ บดั มลพษิ ในนา้ ด้วยการใช้เครอื่ งกลเตมิ อากาศ กังหนั น้าชยั พฒั นา ไดผ้ ลดเี ปน็ ท่ีน่าพอใจ ท้าให้น้าใสสะอาด
ข้ึน ลดกล่นิ เหมน็ ลงได้มากและมปี รมิ าณออกซิเจนในน้าเพิ่มขึ้น สตั ว์นา้ สามารถอยู่อาศยั ได้อยา่ งปลอดภัย และสามารถบา้ บดั
ความสกปรกในรูปของมวลสารตา่ ง ๆ ให้ลดตา่้ ลง ได้ตามเกณฑม์ าตรฐานทก่ี ้าหนด

รำงวัลเทดิ พระเกียรติ

เมอ่ื วนั ท่ี ๒ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๓๖ เครอื่ งกลเตมิ อากาศ กังหันน้าชัยพัฒนา ไดร้ บั การพิจารณาและทลู เกลา้ ฯ ถวาย
สทิ ธบิ ตั รในพระปรมาภิไธย นบั เปน็ สิง่ ประดษิ ฐเ์ ครื่องกลเตมิ อากาศเครอ่ื งท่ี ๙ ของโลกทไี่ ดร้ บั สทิ ธิบตั ร และเป็นคร้งั แรกทไ่ี ดม้ ี
การรับจดทะเบียนและออกสิทธิบัตรใหแ้ ก่พระบรมราชวงศด์ ้วย จงึ นับไดว้ า่ เป็น สิทธบิ ัตรในพระปรมาภิไธยของ
พระมหากษตั รยิ พ์ ระองค์แรกในประวตั ศิ าสตร์ชาติไทยและเปน็ คร้ังแรกของโลก

กังหันน้าชัยพฒั นามีช่อื เสียงโด่งดงั ยิ่งขึ้นอีกครัง้ หน่งึ เมือ่ ส้านักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ ไดป้ ระกาศใหก้ งั หัน
น้าชยั พฒั นาได้รบั รางวัลที่ ๑ ในประเภทรางวลั ผลงานคดิ ค้น หรือสง่ิ ประดษิ ฐ์ซึง่ เป็นประโยชน์แกป่ ระเทศชาติประจา้ ปี ๒๕๓๖
และทลู เกลา้ ฯ ถวายรางวลั นพ้ี ระบาทสมเดจ็ พระปรมินทรมหาภูมพิ ลอดลุ ยเดช โดยสดดุ ีถึงพระปรีชาสามารถในการคิดค้น
เครอ่ื งกลเติมอากาศชนิดนี้วา่ สามารถบา้ บดั น้าเสยี ไดด้ ียง่ิ

นอกจากน้ี คณะรฐั มนตรีไดม้ มี ติกา้ หนดให้วันที่ ๒ กุมภาพนั ธข์ องทกุ ปเี ปน็ "วนั นกั ประดิษฐ์" เพอื่ เปน็ การ
เทิดพระเกยี รติ ซ่ึงสบื เน่ืองจากการทูลเกลา้ ฯ ถวายสิทธิบัตรในพระปรมาภไิ ธย เมื่อวันที่ ๒ กุมภาพันธ์ ๒๕๓๖

ส้าหรับรางวัลเทดิ พระเกยี รตนิ านาชาตนิ นั้ The Belgian Chamber of Inventor ซึ่งเป็นองคก์ รสง่ิ ประดิษฐ์ท่ีเกา่ แกท่ ี่สดุ
ของยโุ รป ไดจ้ ดั งาน Brussels Eureka 2000: 49th Anniversary of the World Exhibition of Innovation, Research and New Technology
ระหวา่ งวันที่ ๑๔ - ๒๐ พฤศจกิ ายน ๒๕๔๓ ณ กรุงบรสั เซลส์ ประเทศเบลเยย่ี ม

ในงานน้ี คณะกรรมการนานาชาตแิ ละกรรมการประจา้ ชาติ ไดม้ พี ธิ ปี ระกาศรางวลั ต่อนกั วิจัย นักประดษิ ฐ์ และผเู้ ขา้
ชมงานวา่ "รางวัลตา่ ง ๆ ทีป่ ระกาศในวนั น้ี มใิ ชว่ า่ จะพิจารณามอบใหก้ ันอยา่ งงา่ ย ๆ สิ่งประดิษฐ์ทกุ ๆ สาขา จะต้องสามารถ
น้าไปใชง้ านไดก้ วา้ งขวาง เกดิ ประโยชน์ตอ่ ากรพัฒนาคณุ ภาพชีวิตและสง่ิ แวดล้อมได้ทั่วโลก ดังน้นั Chaipattana Low Speed
Surface Aerator, Model Rx-2 เปน็ ท่ีนา่ สรรเสรญิ ใหเ้ ปน็ สง่ิ ประดษิ ฐด์ เี ดน่ ในครงั้ น"ี้

นอกจากน้ี คณะกรรมการนานาชาติได้กล่าวสดุดพี ระเกยี รตพิ ระบาทสมเดจ็ พระปรมินทรมหาภมู พิ ลอดุลยเดช
ความวา่ "พระมหากษตั ริย์ของไทยทรงเปน็ นักพฒั นา มพี ระวริ ยิ ะอนั สูงสง่ รวมทงั้ พระอจั ฉริยภาพและพระวิสยั ทศั นท์ ีด่ ที รงงาน
หนักเพอ่ื ประชาชนของพระองค์ ทรงใช้เทคโนโลยที ีเ่ รียบงา่ ย สง่ิ ประดิษฐใ์ นพระองคส์ ามารถน้าไปพฒั นาใช้งานได้อยา่ ง
กว้างขวางทั่วโลก"

รำงวัล เหรียญรำงวัล และประกำศนียบตั ร ท่ีคณะกรรมกำรนำนำชำติและกรรมกำรประจำ้ ชำติทูลเกล้ำฯ
ถวำยแด่พระบำทสมเดจ็ พระปรมนิ ทรมหำภูมพิ ลอดลุ ยเดช ส้ำหรบั กำรประดิษฐ์ "กังหันนำ้ ชัยพัฒนำ"
ดงั นี

ถว้ ยรางวัล MINISTER J. CHABERT เปน็ รางวลั ผลงานดา้ นส่ิงประดษิ ฐด์ เี ด่น มอบโดย Minister of Economy of

Brussels Capital Region

ถว้ ยรางวลั Grand Prix International เป็นรางวัลผลงานดา้ นส่งิ ประดษิ ฐด์ เี ด่น มอบโดย International Council of

the World Organization of Periodical Press

เหรียญ รางวลั Prix OMPI Femme Inventeur Brussels EUREKA 2000 พรอ้ มประกาศนยี บตั รเปน็ รางวัล
ดา้ น สงิ่ ประดิษฐด์ เี ดน่ ระดบั โลก มอบโดย World Organization of Intellectual Prope

ถว้ ยรางวัล Yugoslavia Cup เป็นรางวัลสรรเสรญิ ในพระอจั ฉรยิ ภาพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมพิ ลอ
ดลุ ยเดช มอบโดยกลมุ่ ประเทศยโู กสลาเวยี

เหรยี ญรางวลั Gold Medal with Mention พรอ้ มประกาศนยี บตั ร เป็นรางวัลสรรเสริญในพระอัจฉรยิ ภาพแหง่
การใชเ้ ทคโนโลยอี ยา่ งมีประสิทธภิ าพมอบโดย Brussels Eureka 2000

ปัจจุบนั ได้มีกำรวจิ ัยเพอื่ ประดษิ ฐ์เครอื่ งกลเติมอำกำศ ๙ รูปแบบ คือ

๑. เครอ่ื งกลเตมิ อากาศระบบเป่าอากาศลงไปใตน้ า้ และกระจายออง Chaipattana Aerator, Model RX-1
๒. เครือ่ งกลเตมิ อากาศทผี่ วิ นา้ แบบหมนุ ช้า หรอื "กังหันนา้ ชยั พัฒนา" Chaipattana Aerator, Model RX-2
๓. เคร่อื งกลเติมอากาศระบบเป่าอากาศหมุนใตน้ ้า หรอื "ชัยพฒั นาซุปเปอร์อองแอร"์ Chaipattana Aerator, Model RX-3
๔. เครื่องกลเตมิ อากาศแรงดันน้า หรือ "ชัยพัฒนาเวนจรู ่ี" Chaipattana Aerator, Model RX-4
๕. เครือ่ งกลเตมิ อากาศระบบอดั และดดู อากาศลงใตน้ ้า หรือ "ชัยพฒั นาแอร์เจท" Chaipattana Aerator, Model RX-5
๖. เครอ่ื งกลเตมิ อากาศแบบตีน้าสมั ผสั อากาศ หรือ "เครอ่ื งตนี า้ ชัยพฒั นา" Chaipattana Aerator, Model RX-6
๗. เครอ่ื งกลเติมอากาศแบบดดู และอดั น้าลงไปท่ีใต้ผวิ น้า หรือ "ชัยพฒั นาไฮโดรแอร"์ Chaipattana Aerator, Model RX-7
๘. เครอ่ื งมือจับเกาะจลุ ินทรยี ์ หรอื "ชัยพฒั นาไบโอ" Chaipattana Bio-Filter, Model RX-8
๙. เครอ่ื งกลเตมิ อากาศแบบกระจายน้าสมั ผัสอากาศ หรือ "น้าพชุ ัยพฒั นา" Chaipattana Aerator, Model RX-9

การด้าเนินงานไดผ้ ลส้าเร็จดีน่าพงึ พอใจ สามารถทา้ ใหน้ า้ ใสสะอาดข้นึ ลดกลิ่นเหม็นลงไปไดม้ าก และมีปริมาณ
ออกซเิ จนในน้าเพิ่มขึ้น สัตวน์ ้าต่าง ๆ อาทิ เตา่ ตะพาบนา้ และปลา สามารถอย่อู าศยั ได้อย่างปลอดภยั ตลอดจนสามารถ
บา้ บัดความสกปรกในรปู ของมวลสารตา่ ง ๆ ให้ลดต้า่ ลงได้ตามเกณฑม์ าตรฐานท่กี า้ หนด ปจั จบุ ันมหี น่วยงานต่าง ๆ ทง้ั ภาครฐั
และเอกชน ไดร้ อ้ งขอใหม้ ลู นิธชิ ยั พฒั นาและกรมชลประทานเขา้ ไปชว่ ยเหลือในการบา้ บดั น้าเสยี อย่างเรง่ ดว่ นเป็นจ้านวนมาก
อาทเิ ชน่ วัด โรงพยาบาล สถานท่ีราชการอน่ื ๆ ทัง้ ในกรงุ เทพฯ และตา่ งจงั หวดั
กังหันน้าชัยพฒั นา จึงเปน็ ท่ียอมรบั ในประสทิ ธิภาพของการบ้าบัดนา้ เสยี ท้ังในประเทศและตา่ งประเทศ สามารถแกไ้ ขและ
ปรับปรงุ คณุ ภาพน้าใหด้ ขี ึน้ โดยการใช้เทคโนโลยีท่ีเรยี บงา่ ยแตผ่ ลทไี่ ด้รับน้ันย่งิ ใหญแ่ ละมีความสา้ คญั ตอ่ การดา้ รงชวี ติ ของ
มนษุ ย์อยา่ งแท้จริง