45,55

สถานีเกษตรหลวงอา่ งขาง เป็นสถานีวิจยั แหง่ แรกของ โครงการหลวง จดั ตงั้ ขนึ ้ ตามพระราชดาริใน
พระบาทสมเดจ็ พระปรมินทรมหาภมู ิพลอดลุ ยเดช ท่ีวา่ “ให้ชว่ ยเขา ช่วยตวั เอง” มีพระราชประสงค์ให้ชาว
ไทยภเู ขาที่พกั อาศยั อยตู่ ามดอยตา่ งๆ ทางภาคเหนือเลิกปลกู ฝิ่น และทาไร่เลื่อนลอย อนั เป็นสาเหตสุ าคญั
ท่ีทาให้ป่ าไม้ และต้นนา้ ลาธารของประเทศถกู ทาลาย จากเดมิ ท่ีเป็นดอยหวั โล้นจงึ แปรสภาพเป็นขนุ เขา
แหง่ ความอดุ มสมบรู ณ์

Doi Ang khang

ความเป็ นมาของสถานีเกษตรหลวงอ่างขาง

เม่ือปี พ.ศ. 2512 พระบาทสมเดจ็ พระปรมินทรมหาภมู ิพลอดลุ ยเดช เสด็จพระราชดาเนนิ ไป
ทอดพระเนตรชีวิตของชาวเขาท่ีบ้านดอยปยุ ใกล้พระตาหนกั ภพู ิงคร์ าชนเิ วศน์ จงึ ทรงทราบวา่ ชาวเขาปลกู
ฝิ่นแตย่ ากจน รับสงั่ ถามว่านอกจากฝิ่นขายแล้ว เขามีรายได้จากพืชชนดิ อื่นอีกหรือเปล่า ทาให้ทรงทราบวา่
นอกจากฝิ่นแล้ว เขายงั เก็บท้อพืน้ เมืองขาย แม้วา่ ลกู จะเล็กก็ตาม แตก่ ็ยงั ได้เงินเทา่ ๆกนั โดยท่ีทรงทราบวา่
สถานีทดลองดอยปยุ ซงึ่ เป็นสถานีทดลองไม้ผลเมืองหนาวของมหาวิทยาลยั เกษตรศาสตร์ ได้นาก่ิงพนั ธ์ุ
ท้อลกู ใหญ่มาตอ่ กบั ต้นตอท้อพืน้ เมืองได้ จงึ ให้ค้นคว้าหาพนั ธ์ุท้อที่เหมาะสมสาหรับบ้านเรา เพื่อให้ได้ท้อ
ผลใหญ่หวานฉ่า ท่ีทารายได้สงู ไมแ่ พ้ฝ่ิน โดยพระราชทานเงินจานวน 200,000 บาท ให้
มหาวิทยาลยั เกษตรศาสตร์ สาหรับจดั หาที่ดนิ ดาเนนิ งานวจิ ยั ไม้ผลเมืองหนาวเพิม่ เติมจากสถานีวจิ ยั ดอย
ปยุ ซงึ่ มีพืน้ ท่ีคบั แคบ ซง่ึ เรียกพืน้ ท่ีนีว้ า่ สวนสองแสน

ตอ่ มาทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ตงั้ โครงการหลวงขนึ ้ เม่ือ พ.ศ. 2512 เร่ิมต้นเป็นโครงการสว่ นพระองค์
โดยมีหม่อมเจ้าภีศเดช รัชนี เป็นผ้รู ับสนองพระบรมราชโองการในตาแหนง่ ผ้อู านวยการ มีชื่อเรียกใน
ระยะแรกวา่ “โครงการหลวงพระบรมราชานเุ คราะห์ชาวเขา” โดยพระราชทานพระราชทรัพย์สว่ นพระองค์
รวมกบั เงินที่มีผ้ทู ลู เกล้าฯ ถวาย สาหรับเป็นงบประมาณดาเนนิ งานตา่ งๆ และพระราชทานมีเปา้ หมาย
สาหรับการดาเนนิ งาน ดงั นี ้

1. ชว่ ยชาวเขาเพ่ือมนษุ ยธรรม
2. ชว่ ยชาวไทยโดยลดการทาลายทรัพยากรธรรมชาติ คือ ป่าไม้และต้นนา้ ลาธาร
3. กาจดั การปลกู ฝิ่น
4. รักษาดนิ และใช้พืน้ ท่ีให้ถกู ต้อง คือ ให้ป่าอยสู่ ว่ นท่ีเป็นป่า และทาไร่ ทาสวน ในส่วนท่ีควรเพาะปลกู
อยา่ สองสว่ นนีร้ ุกลา้ ซง่ึ กนั และกนั

การดาเนนิ งานตา่ งๆ ของโครงการหลวง มีอาสาสมคั รจากมหาวิทยาลยั และหนว่ ยงานตา่ ง ๆ สว่ นใหญ่เป็น
นกั วิชาการด้านตา่ งๆ ชว่ ยดาเนนิ งานถวาย ทาให้การปฏิบตั งิ านก้าวหน้าอยา่ งรวดเร็วโดยเฉพาะอยา่ งยงิ่
ผลงานวจิ ยั การปลกู พืชเมืองหนาวชนิดตา่ งๆ เกษตรกรสามารถนาไปปลกู ทดแทนฝิ่นได้ผลดี พ.ศ. 2537
โครงการควบคมุ ยาเสพตดิ ของสหประชาชาติ (UNDCP) ได้ทลู เกล้าฯ ถวายเหรียญทองเพื่อสดดุ พี ระ
เกียรตคิ ณุ ในการแก้ปัญหายาเสพตดิ โดยสง่ เสริมให้ชาวเขาเลกิ ปลกู ฝิ่น แตป่ ลกู พืชอื่นแทน จงึ กลา่ วได้วา่
โครงการหลวงเป็นโครงการปลกู พืชทดแทนฝ่ินแหง่ แรกของโลก

เมื่อวนั ท่ี 10 มกราคม 2517 พระบาทสมเดจ็ พระปรมินทรมหาภมู พิ ลอดลุ ยเดชพระราชทานพระราช
ดารัสในโอกาสเสดจ็ พระราชดาเนินเยี่ยมคณะเกษตรศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั เชียงใหม่ เรื่องชว่ ยชาวเขาและ
โครงการชาวเขา ความวา่ “เรื่องที่จะชว่ ยชาวเขาและโครงการชาวเขานนั้ มีประโยชน์โดยตรงกบั ชาวเขา
เพ่ือจะสง่ เสริมและสนบั สนนุ ให้ชาวเขามีความเป็นอยดู่ ขี นึ ้ สามารถที่จะเพาะปลกู ส่งิ ที่เป็นประโยชน์และ
เป็นรายได้ของเขาเอง ท่ีมีโครงการนี ้จดุ ประสงค์อย่างหนง่ึ ก็คอื มนษุ ยธรรม หมายถงึ ให้ผ้ทู ่ีอยใู่ นถ่ิน
ทรุ กนั ดาร สามารถที่จะมีความรู้และพยงุ ตวั มีความเจริญก้าวหน้าได้ อีกอยา่ งหนง่ึ ก็เป็นเร่ืองชว่ ยในทางที่
ทกุ คนเห็นวา่ ควรจะชว่ ยเพราะเป็นปัญหาใหญ่คือ ปัญหาเรื่องยาเสพตดิ ถ้าสามารถชว่ ยชาวเขาปลกู พืชท่ี
เป็นประโยชน์บ้างเขาจะเลกิ ปลกู ยาเสพตดิ คือ ฝ่ิน ทาให้นโยบายการระงบั การปราบปรามการปลกู ฝิ่นและ
การค้าฝ่ิน ได้ผลดี อนั นีก้ ็เป็นผลอยา่ งหนงึ่ ผลอีกอยา่ งหนึ่งซงึ่ สาคญั มากก็คือ ชาวเขา ตามท่ีรู้เป็นผ้ทู ี่ทา
การเพาะปลกู โดยวิธีท่ีไมถ่ กู ต้อง ถ้าพวกเราทกุ คนไปชว่ ยชาวเขา ก็เทา่ กบั ชว่ ยบ้านเมืองให้มีความดี ความ
อยดู่ ีกินดี และปลอดภยั ได้อีกทวั่ ประเทศ เพราะถ้าสามารถทาโครงการนีไ้ ด้สาเร็จ ให้เขาอยเู่ ป็นหลกั เป็น
แหลง่ สามารถท่ีจะมีความอยดู่ กี ินดพี อสมควร และสนบั สนนุ นโยบายท่ีจะรักษาป่าไม้ รักษาดนิ ให้เป็น
ประโยชน์ตอ่ ไป ประโยชน์อนั นีจ้ ะยงั่ ยืนมาก”

กลา่ วได้วา่ ในระยะเร่ิมต้นไม่มีใครทราบวา่ ควรปลกู ชนิดใดบนดอยซง่ึ มีอากาศหนาวเยน็ โครงการหลวงจงึ
เริ่มดาเนินงานวจิ ยั เพ่ือทดลองการปลกู ไม้ผลเมืองหนาวที่มีความเหมาะสมกบั พืน้ ท่ีสงู ของประเทศไทย โดย
พ.ศ. 2512 ได้ตงั้ สถานีเกษตรหลวงอา่ งขางเพื่อเป็นสถานีทอดลองการปลกู พืชเมืองหนาวชนิดตา่ งๆ ใน
บริเวณหบุ เขาสงู ของดอยอา่ งขาง ตาบลม่อนปิน อาเภอฝาง จงั หวดั เชียงใหม่ ดอยอ่างขางเป็นพืน้ ท่ีอยตู่ อน
เหนือเกือบสดุ ของประเทศไทย บริเวณสถานีเป็นหบุ เขายาวๆ ล้อมรอบด้วยภเู ขาทกุ ด้าน ด้านเหนือติด
ประเทศเมียนมาร์ บริเวณดงั กลา่ วมีความสงู จากระดบั นา้ ทะเลประมาณ 1,400 เมตร มีอากาศหนาวเย็น
อา่ งขางในเวลานนั้ เป็นทงุ่ หญ้าคา ช่วงฤดหู นาวมีฝ่ินปลกู อยทู่ วั่ ไป

ตอ่ มากระทรวงเกษตรของสหรัฐอเมริกา สาธารณรัฐจีน (ไต้หวนั ) และมิตรประเทศตา่ งๆ ได้ทลู เกล้าถวาย
พนั ธ์ุพืชเมืองหนาว และสนบั สนนุ งบประมาณดาเนินการวจิ ยั ข้างต้น สาหรับด้านการพฒั นาชาวเขานนั้ ใน
ระยะแรกไมม่ ีเจ้าหน้าท่ีไปอยปู่ ระจาในหม่บู ้านชาวเขา แตม่ ีคณะทางานซง่ึ เป็นอาสาสมคั รไปเย่ียมเยียน
ชาวเขาในหม่บู ้านตา่ งๆ เป็นประจาทกุ สปั ดาห์ เพ่ือให้คาแนะนาและสาธิตการปลกู พืชหรือเลีย้ งสตั ว์ชนดิ
ตา่ งๆ ประกอบด้วยมหาวิทยาลยั เกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลยั เชียงใหม่ สถาบนั เทคโนโลยีการเกษตรแมโ่ จ้
และกรมวชิ าการเกษตร จงึ เรียกหมบู่ ้านดงั กลา่ ววา่ หมบู่ ้านเยี่ยมเยียน ตอ่ มาทรงมีพระราชดาริและ
พระราชทานพนั ธ์ุพืชรวมทงั้ สตั ว์เลีย้ งชนิดตา่ งๆ เพื่อให้ชาวเขานาไปประกอบอาชีพ ได้แก่ แอปเปิล ท้อ
พลบั ถวั่ แดง ววั พนั ธ์ุบราห์มนั หา่ น และแกะ เป็นต้น ซงึ่ เป็นการให้ชาวเขานาไปทดสอบเพาะปลกู และเมื่อ
ได้ผลก็จะขอคนื เพ่ือนาไปให้ผ้อู ื่นนาไปใช้ประโยชน์ตอ่ ไป

สถานีเกษตรหลวงอา่ งขาง มีพืน้ ที่สาหรับวจิ ยั ทดสอบพนั ธ์ุพืชเขตหนาวจานวน 1,800 ไร่ สงู จาก
ระดบั นา้ ทะเลประมาณ 1,400 เมตร มีหมบู ้านชาวเขาบริเวณรอบสถานีฯ เป็นเขตสง่ เสริมและพฒั นา
อาชีพ รวม 9 หมบู่ ้าน ได้แก่ บ้านขอบด้ง บ้านนอแล บ้านหลวง บ้านปางม้า บ้านป่าคา บ้านค้มุ บ้านผา
แดง บ้านถา้ ง๊อบ และบ้านสินชยั รวมประชากรประมาณ 3,215 คน เป็นชาวไทยภเู ขาเผา่ จีนยนู าน ไท
ใหญ่ มเู ซอดา และปะหลอ่ ง สภาพภมู ิอากาศเย็นสบายตลอดปี อณุ หภมู เิ ฉล่ีย 17.7 องศา อณุ หภมู ิสงู สดุ
32 องศา ในเดอื นเมษายน และอณุ หภมู ิต่าสดุ -3 องศา ในเดือนมกราคม ปริมาณนา้ ฝนเฉล่ีย 2,075
มิลลเิ มตรตอ่ ปี

กจิ กรรมการท่องเท่ยี ว

จุดท่องเท่ยี วในสถานี

-สวนแปดสิบ สวนกลางแจ้งตรงข้ามสโมสรอา่ งขางเป็นสวนตกแตง่ สวนสไตล์องั กฤษมีดอกไม้ ไม้ประดบั
ปลกู หมนุ เวียนตลอดทงั้ ปี ด้านบนยงั เป็นลานต้นซากรุ ะญ่ีป่นุ จะบานช่วงเดือน ธนั วาคม-มกราคม
-สวนหอม เป็นสวนท่ีรวบรวมพนั ธ์ุไม้ท่ีมีกล่นิ หอมทงั้ ในและตา่ งประเทศ เชน่ ต้นหอมหม่ืนลี ้มะลิเนปาล
ลาเวนเดอร์ ถ้าเดนิ ผา่ นสวนจะรู้สกึ ได้กลิน่ หอมจากพรรณไม้ในสวน
-สวนบอนไซอา่ งขาง จดั แสดงพนั ธ์ุไม้หลากชนิดยคุ แรกเริ่มกอ่ ตงั้ สถานีในรูปแบบการปลกู เลีย้ งในกระถาง
แบบบอนไซ นอกจากนีย้ งั มีพืชทนแล้ง พืชกินแมลง และสวนหนิ ธรรมชาตจิ ดุ ชมวิวภายในสถานี

-โรงเรือนดอกไม้ เป็นการจดั สวนไม้ดอกไม้ประดบั เมืองหนาวภายในโรงเรือนมีมมุ นา้ ตก มมุ นงั่ เลน่ พกั ผอ่ น

-โรงเรือนกหุ ลาบตดั ดอก รวบรวมกหุ ลาบชนิดตดั ดอกสายพนั ธ์ุตา่ ง ๆ จากประเทศเนเธอร์แลนด์ติดกบั
โรงเรือนเป็นร้านค้าของที่ระลกึ จาหนา่ ยสนิ ค้าของโครงการหลวงและชมุ ชน

-โรงเรือนรวบรวมพนั ธ์ุผกั จดั ตกแตง่ ด้วยผกั เมืองหนาวหลายชนิด พืชสมุ นไพรของโครงการหลวงให้ได้ชม

-แปลงบ๊วย ต้นบ๊วยท่ีนี่ปลกู ตงั้ แตแ่ รกเร่ิมกอ่ ตงั้ โครงการหลวงปัจจบุ นั แตกก่ิงก้านสาขาให้ร่มเงาเยน็ สบาย

-แปลงไม้ผลตามฤดกู าล ภายในสถานีฯ อา่ งขางมีแปลงไม้ผลเมืองหนาวหลายอยา่ งให้ได้ชมตลอดทงั้ ปี
เชน่ พีช้ พลบั สาลี กีวี่

จุดท่องเท่ียวชุมชน

-หมบู่ ้านนอแล เป็นชาวเขาเผา่ ปะหลอ่ ง (ดาราองั้ ) ตงั้ อยตู่ ดิ กบั ชายแดนพมา่ มีวิถีชีวิต วฒั นธรรม และการ
แตง่ การ งานหตั ถกรรม สวยงามแปลกตา งานปีใหมป่ ะหลอ่ งเดอื นเมษายน มีการแสดงฟ้อนนางร้อยเงิน
ฟ้อนดาบ
-หมบู่ ้านขอบด้ง เป็นชนเผา่ ลาหู่ (มเู ซอ) มีวถิ ีชีวิตท่ีเรียบง่าย มีการถกั หญ้าอิบแู ค เป็นกาไรสีสนั สวยงาม
ให้นกั ทอ่ งเท่ียวซือ้ เป็นของฝาก
-ชมุ ชนชาวจีนยนู นาน ที่บ้านค้มุ บ้านหลวง บ้านปางม้า มีร้านค้าจาหนา่ ยของที่ระลกึ ให้นกั ทอ่ งเที่ยว ชา
สมนุ ไพร ผลไม้แห้ง เป็นต้น

กิจกรรมท่องเท่ียว

-ป่ันจกั รยานชมธรรมชาติ สถานีฯ อ่างขางมีบริการจกั รยานเชา่ ตดิ ตอ่ ได้ที่สโมสรอา่ งขาง ป่ันชมแปลง
เกษตรภายในสถานี

-ข่ีฬอ่ ชมธรรมชาติ สถานีเกษตรหลวงอา่ งขางมีการจดั กลมุ่ ชาวบ้านนาฬอ่ มาให้บริการแกน่ กั ทอ่ งเที่ยวได้ขี่
ชมสถานท่ีบริเวณแปลงตา่ ง ๆ ผ้สู นใจสามารถติดตอ่ เชา่ ข่ีฬอ่ ได้ท่ีสถานีฯ อา่ งขาง

-เส้นทางศกึ ษาธรรมชาติ เส้นทางเดนิ ในแปลงปลกู ป่าของสถานีฯ ซง่ึ เป็นไม้ท่ีนาเข้ามาจากประเทศไต้หวนั
นกั ทอ่ งเที่ยวสนใจเดนิ ในเส้นทางของสถานีฯ อา่ งขาง สามารถตดิ ตอ่ เจ้าหน้าที่เพ่ือให้ข้อมลู ก่อนการเท่ียว
ชมได้

-การดนู ก ดอยอา่ งขางเป็นสถานที่ดนู กที่มีนกหลายสายพนั ธ์ุ โดยเฉพาะชว่ งฤดหู นาวที่จะมีนกอพยพหาดู
ยากมายงั บริเวณสถานีฯ อา่ งขางรวมถึงพืน้ ท่ีบริเวณใกล้เคยี ง ซง่ึ ชมรม “ ฅนรักษ์นกอ่างขาง ” โดยสถานี
เกษตรหลวงอา่ งขาง มีข้อมลู ไว้บริการสาหรับนกั ทอ่ งเที่ยวที่สนใจดนู กท่ีอ่างขาง

สถานท่ที ่องเท่ยี วใกล้เคียง

-พพิ ิธภณั ฑ์โรงงานหลวงที่ 1 ตงั้ อยทู่ ่ีหม่บู ้านยางระหวา่ งทางขนึ ้ อา่ งขาง พพิ ิธภณั ฑ์มีชีวติ จดั แสดง
นทิ รรศการเรื่องราวการก่อตงั้ โครงการหลวง และโรงงานดอยคา หยดุ ทกุ วนั จนั ทร์ โทรศพั ท์

053-051021
-อทุ ยานแหง่ ชาตฟิ ้าหม่ ปก ต.โป่งนา้ ร้อน อ.ฝาง จ.เชียงใหม่ มีความสงู 2,285 เมตร เป็นยอดดอยท่ีสงู
เป็นอนั ดบั 2 ของประเทศไทย บนยอดดอยจะเหน็ ทวิ ทศั น์มีจดุ ชมทะเลหมอกและพระอาทิตย์ยามเข้าและ
จดุ ชมววิ พระอาทิตย์ตกที่สวยงาม ดอยผ้าหม่ ปกมีหมอกปกคลมุ จดั และมีอากาศหนาวเย็นตลอดทงั้ ปี มี
พืชพนั ธ์ุและสตั ว์ป่าหายากและท่ีนา่ สนใจนานาชนิด อาทิ เทียนหาง บวั ทอง ผีเสือ้ ไกเซอร์อิมพเิ รียล ผีเสือ้
มรกตผ้าหม่ ปก ผีเสือ้ หางตง่ิ แววเลือน ผีเสือ้ หางดาบตาลไหม้ นกปรอดหวั โขนก้นเหลือง เป็นต้น โทร.

0-5345-3517

ท่ีพัก

-บ้านพกั รับรองภายในสถานีฯ หลายหลงั ไว้ให้บริการ ได้แก่ บ้าน AK 1-20 พกั ได้หลงั ละ 2 คน บ้านริม
ดอย 1-6 พกั ได้หลงั ละ 6 คน บ้ายพกั AK ใหญ่พกั ได้ 47 คน และอาคารหอประชมุ สอบถามข้อมลู
โทร. 053-969476-78 ตอ่ 113 หรือ 114 เว็บไซต์ www.angkhangstation.com
-ลานกางเตน็ ท์จดุ ชมววิ กิ่วลมภายใต้การดแู ลของ อบต.
-ลานกางเตน็ ท์ฐานทหารบ้านนอแล
-ลานกางเตน็ ท์ป่าสน
-รีสอร์ทธรรมชาตอิ า่ งขาง
-อา่ งขางวิลลา่
-บ้านพกั เลา่ ตงิ

ร้ านอาหาร

เวลาเปิด 07.30-20.00 น. รองรับนกั ทอ่ งเที่ยวได้ 150 คน ภายในสโมสรประกอบด้วย จดุ บริการ
ตดิ ตอ่ บ้านพกั ร้านกาแฟโครงการหลวง ร้านจาหนา่ ยของที่ระลกึ มมุ ถา่ ยรูป โดยประเภทของอาหารจะเน้น
วตั ถดุ บิ ผลผลิตของโครงการหลวงตามฤดกู าลและอาหารชนเผา่

ของฝากของท่ีระลกึ

-ผลิตภณั ฑ์ใต้สญั ลกั ษณ์ “ดอยคา” มีทงั้ สินค้าแปรรูป ผกั สด ผลไม้ปลอดสารพิษ ไม้ดอกเมืองหนาวตาม
ฤดกู าล
-งานหตั ถกรรมผ้าทอหมบู่ ้านนอแล เชน่ ผ้าพนั คอ ผ้าคลมุ ไหล ยา่ ม ฯลฯ
-หตั ถกรรมพืน้ บ้านหมบู่ ้านขอบด้ง เชน่ อิบแู ค กาไลถกั ด้วยหญ้านามาย้อมสีและสานลวดลายของมเู ซอ

ร้านค้าของท่รี ะลกึ

มี 4 ที่ จดุ หลกั จะอย่ดู ้านหน้าสถานีใกล้สวนดอกไม้กลางแจ้ง ท่ีเหลือ อยทู่ ่ี สวนไอเลิฟยู โรงเรือนรวบรวม
พนั ธ์ุผกั และสโมสรอ่างขาง

การเดนิ ทาง

-เส้นทางท่ี 1 จากตวั เมืองเชียงใหม่ ไปตามทางหลวงหมายเลข 107 เชียงใหม-่ ฝาง ผา่ น อาเภอแมร่ ิม แม่
แตง เชียงดาว ไชยปราการ ถึง กม.ที่ 137 เลีย้ วซ้าย สทู่ างหลวงหมายเลข 1249 ขนึ ้ ไปอีก 25 กิโลเมตร
จนถงึ ดอยอา่ งขางเส้นทางลาดชนั มาก

-เส้นทางท่ี 2 จากตวั เมืองเชียงใหม่ ไปตามทางหลวงหมายเลข 107 ถงึ แยกเมืองงายเลีย้ วซ้ายส่ทู าง
หลวงหมายเลข 1178 ผา่ นบ้านอรุโณทยั ขนึ ้ ดอยอา่ งขาง 45 กิโลเมตร

-ทงั้ 2 เส้นทางใช้เวลาในการเดนิ ทางประมาณ 3 ชว่ั โมง