дидактикалық материал 2022ж 7 сынып (pdf.io)

Ы.Алтынсарин атындағы жалпы білім беретін мектебі

Химия пәні бойынша
7 сыныпқа арналған

Жұмыс дәптері
Құрастырушы:
Химия пәні мұғалімі
Бектасбай Жанар Мейрамбекқызы

Мазмұны

№ Бөлімдері мен тақырыптары
1 Кіріспе

2 Химия пәніне кіріспе. Таза заттар және қоспалар
1.1. Химия пәні кіріспе.

3 1.2 Элемент, қоспа және қосылыс.
4 1.3 Қоспаларды бөлу әдістері.
5 2-бөлім. Заттардың агрегаттық күйінің өзгеруі

2.1Физикалық және химиялық құбылыстар

6 2.2 Заттардың агрегаттық күйлері
7 3-бөлім. Атомдар. Молекулалар. Заттар

3.1Атомдар және молекулалар
8 3.2Химиялық элементтер. Жай және күрделі заттар
9 3.3 Атомның құрамы мен құрылысы. Изотоптар
11 4-бөлім. Ауа. Жану реакциясы

4.1 Ауа. Ауаның құрамы
10 4.2 Металдар мен бейметалдардың жануы,негіздік және

қышқылдық оксидтердің түзілуі
11 5-бөлім. Химиялық реакциялар

5.1 Табиғи қышқылдар мен негіздер. Индикаторлар.
12 5.2 Сұйылтылған қышқылдардың металдармен әрекеттесуі.
13 6-бөлім.Химиялық элементтердің периодтық кестесі

6.1 Химиялық элементтердің периодтық кестелерін құру тарихы
14 6.2 Периодтық кестенің құрылымы
15 7-бөлім. Салыстырмалы атомдық масса және қарапайым формула

7.1 Салыстырмалы атомдық масса
16 7.2 Химиялық формула
17 7.3 Валенттілік
18 8-бөлім. Адам ағзасындағы химиялық элементтер
19 8.1 Тағам құрамындағы қоректік заттар.
20 9-бөлім Геологиялық химиялық қосылыстар

9.1Пайдалы геологиялықхимиялық қосылыстар. Кен құрамы.
21 9.2 Қазақстанның пайдалы қазбалары
22 Қорытынды
23 Пайдаланылған әдебиеттер

Кіріспе
Мұғалімдерге көмекші құрал ретінде құрастырылған тапсырмалар жинағы
жаңартылған білім берудің жалпыға міндетті стандартының нормаларына
сәйкес келеді.
Бұл жұмыс дәптері 7 сыныптың жаңартылған білімі беру стандартына
негізделіп дайындалды. Дәптерде оқушылардың оқуға деген қызығушылығын
арттыруға, сондай-ақ оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамытуға
және пән бойынша игерген білімдерін бекітуге арналған тапсырмалар берілген.
Оқушыларға арналған жұмыс дәптерінің басты мақсаты – оқушыларды өз
бетінше еңбектене отырып, өзінің ойын тұжырымдап, қорытынды жасауға
үйрету. Оқушылардың логикалық ойлау дағдысын арттыру.

Жұмыс дәптері сабақты түсіндіру, пысықтау барысында және үйге
тапсырма ретінде қосымша құралы ретінде қолдануға болады.

Жұмыс дәптерін пайдалану барысында оқушылар белгілі бір нәтижеге
жетеді. Атап көрсететін болсам:

1. Әр түрлі суреттерді, кестелерді толтыру арқылы оқушылар
оқулықтан алған білімдерін молайтады.

2. Әр түрлі сұрақтарға жауап беріп, көп нүктенің орнына жауап жазу,
кестені толтыру арқылы білім деңгейі жоғарылап, белгілі бір
қорытындыға келеді.

3. Берілген тапсырмаларды орындау барысында оқушының ойлау
қабілеті дамып, химия пәніне деген қызығушылығы артады.
Мұғалім материалды алған білімді бекітуге де, сонымен қатар

оқушылар білімін тексеруге де пайдалана алады.

1 бөлім.
Химия пәніне кіріспе. Таза заттар және қоспалар

1.2. Химия пәні кіріспе.
1-тапсырма Сызбанұсқаны толықтыр

Химия

Қалыптас Міндеті Салалары
уы

2-тапсырма
Сөйлемді аяқта.
Химия пәні .................. олардың ..............., баска заттарға айналып ..........
қарастырады. 

3-тапсырма
Химиялық өнімдердің қолданылуы

Химия

4-тапсырма

1. Төменде берілген суреттен химия жұмыс жасау барысында сақталатын
қауіпсіздік техникасының ережелерін түсіндіріңіз.

А._________________________________________________________________
B._________________________________________________________________
C._________________________________________________________________

А. В. С.
5-тапсырма

Химия кабинетіндегі жұмыс жасау кезіндегі қауіпсіздік техникасының
ережелерін толықтырыңыз.

А. Химиялық экспериментті жүргізу алдында

_________________________________ ______________________________

B. Егер реактивтің әсерінен күйіп қалсаңыз

_______________________________________________________________

C. Артық алынған реактивтің қалғанын қайтадан

_______________________________________________________________

1.2 Элемент, қоспа және қосылыс.

1-тапсырма
Төменде келтірілген атаулардың ішінен
химиялық заттар мен физикалық денелерді
тауып, бөліп жаз.
су, кесе, ағаш, үстел, қасық, күміс, пластмасса, қалам

Химиялық Физикалық
заттар денелер

2-тапсырма пайдаланатын
Өздерің қоршаған бұйымдар мен тұрмыста күнделікті
нәрселердің ішінен пластмассадан жасалған қандай заттар бар?

3-тапсырма
Заттар мен денелердің қатарындағы бір “АРТЫҚ” сөзді көрсет!
А) Стақан,қалам,су,сызғыш
Ә) Ас тұзы,ас содасы, пластмасса,пышақ
Б) Резеңке, бор, кітап,қағаз

4-тапсырма
Өз байқауларыңа және анықтамалыққа сүйене отырып, берілген заттардың
қасиеттерін сипатта.

Заттар Мыс Алюминий Графит Қант Су Сірке
суы

Қасиеттері
1
2
3
4

1.3 Қоспаларды бөлу әдістері.

1-тапсырма
Таза заттар мен қоспаларды бір-бірінен қандай белгілері бойынша
ажыратуға болады?

Қоспалар: Таза заттар:

__________________________________________________________________

__________________________________________________________________

__________________________________________________________________

___________________________________________________________

2-тапсырма

Берілген қоспаларды екі бағанаға бөліп жаз

Қоспалар Біртекті Әртекті

Көмір және су

Тотияйын және су

Күкірт және су

Ас тұзы және су

Өсімдік майы және су

Саз балшық және су

Қант және су

3-тапсырма
Қоспалардың түрлерін атап, жіктеп, кестені толтырыңыз.

4 -тапсырма
Төменде берілген сөздерден таза заттардың астын сызып,көшіріп жаз: 
Шыны, лай су, стакан, су, дәптер, кітап, қант, бор. 
5-тапсырма
"Суреттер сөйлейді" әдісі
Суретте көрсетілген бөлу әдістері бөлудің қай түрі екенін және оны қандай
қоспаларды бөлу үшін қолданатын жазыңдар

1 – сурет _____________ 2- сурет _________________

3- сурет__________________ 4- сурет __________________

6- тапсырма

Құм мен ағаш үгіндісінің қоспасы беріледі.

7-Тапсырма

1. Берілген қоспаны қандай әдіспен бөлуге болады?
2. Қолданатын әдісті сипаттаңдар.
3. Орындау алгоритмін құрыңдар.
4. Құрылған жоспар бойынша тәжірибені орындаңдар.
5. Тәжірибе қорытындысын шығарыңдар.

2-бөлім. Заттардың агрегаттық күйінің өзгеруі
2.1Физикалық және химиялық құбылыстар

1-тапсырма
Берілген халық мақалаларында қандай құбылыс туралы айтылады?
«Тамшы тасты төседі» _________________________________________
«Бір құмалақ бір қарын майды шірітеді» __________________________
«Алтынды еріте білмеген ірітер,
Теріні илей білмеген шірітер.» _____________________________________
«Темірді қызған кезде соқ» _____________________________________
Физикалық немесе химиялық құбылысты сипаттайтын мақал-мәтелдерді
жаз.
__________________________________________________________________
__________________________________________________________________
__________________________________________________________________
__________________________________________________________________
_________________________________________________________

2-тапсырма
Берілген мысалдардың қандай құбылысқа жататынын анықта.

А)Жаңбырдың жауы ___________________________________________
Ә) Кемпірқосақтың шығуы ______________________________________
Б)Түстің өзгеруі________________________________________________
В)Тұнбаның түзілуі ____________________________________________
Г)Қыраудың тұруы _____________________________________________

Д) Газдың бөлінуі ___________________________________________

3-тапсырма
1)Балшықтың кебуі қандай құбылыс?____________________________
2) Май күйгенде қоңырсыған иіс шығуы қандай құбылыс?
___________________________________________________________

4-тапсырма
Сөйлемді толықтыр
Бір зат екінші бір ....... айналады, яғни ..........реакция жүреді. Бұл ......
құбылыс деп аталады.
Заттың пішіні, ........ күйі өзгеріске ұшырайды, ал олардың ..... өзгермейді.
Бұл ...............құбылыс деп аталады.

5-тапсырма

Сіріңкенің жануы, бұл _______________құбылыс болып
табылады, себебі ___________________________________.

Ас содасының үстіне ас үйдегі сірке қышқылын қосқан кезде
газдың бөлінуі, бұл __________________ құбылыс болып
табылады, себебі ___________________________________

Қардың жаууы , бұл__________________ құбылыс болып
табылады, себебі ___________________________________.

Темірдің таттануы – бұл ________________ құбылыс болып
табылады, себебі______________________________________.

Мыстан жасалған бұйымдарда жасыл түсті тотықтың пайда
болуы, бұл ________________ құбылыс болып табылады,
себебі______________________________________.

Газдалған судан газдың бөлінуі, бұл ________________ құбылыс
болып табылады,
себебі______________________________________.

_______________________________________________________
______________________________ – бұл физикалық құбылыс,
себебі _________________________________________.

_______________________________________________________
______________________________ – бұл химиялық құбылыс,
себебі ________________________________________

6-тапсырма
Күнделікті тұрмыста мал сүтін былай өңдейді:
А) сүтті әуелі сүзіп тазартады;
Ә) сосын жылытады;
Б) сүт машинасынан өткізіп қаймағы мен «көк сүтке» айналдырады;
В) қаймақты бұлғап, майға айналдырады;
Г) ал «көк сүтке» ұйытқы салып ұйытып, майсыз айранға айналдырады.
Осы аталғандардың қайсысы физикалық құбылысқа, қайсысы химиялық
құбылысқа жататынын айтыңдар?
_________________________________________________________________
_________________________________________________________________
_________________________________________________________________
________________________________________________________

7-тапсырма
«Иә немесе жоқ» деп жауап бер.

1.Шыныны ұсақтаса ақ ұнтақ алынады. Бұл химиялық құбылыс.____________
2.Шегенің таттануы — физикалық құбылыс._____________________________
3.Электр шамы жанғанда жарық шығаратындықтан, бұл химиялық құбылыс
болады._____________________________________________________________

2.2 Заттардың агрегаттық күйлері

1-тапсырма

Физикалық сұрақтар

1. Бір заттың өзі қандай агрегаттық үш күйде бола алады?
_________________________________________________________________
_________________________________________________________________
2. Заттың бір агрегаттық күйінен екінші бір агрегаттық күйіне ауысуының
қандай практикалық маңызы бар?
_________________________________________________________________
_________________________________________________________________
3. Заттың қандай агрегаттық күйде болуы немен анықталады?
_________________________________________________________________
_________________________________________________________________
4. Газдардың, сұйықтардың және қатты денелердің молекулалық
құрылысының ерекшеліктері қандай?
_________________________________________________________________
_________________________________________________________________
5. Тізбекке қосылған электр плитаға қойылған шәйнек ішінде суы бар
кезінде балқып кетпейтіндігі неліктен?
_________________________________________________________________
_________________________________________________________________

2-тапсырма

Судың үш агрегаттық күйінің дұрыс сипаттамасын көрсет.

Судың күйлері Бөлшектер Бөлшектер Бөлшектердің
Мұз арасындағы арасындағы еркін
арақашықтық тартылыс
қозғалысы

Су – сұйықтық

Су - буы

3-тапсырма

Берілген заттар: темір, қант, ауа, су буы, сынап, ас тұзы бөлме
температурасында қандай агрегаттық күйде болады? Қатты, сұйық, газ тәрізді
заттарға анықтама беріңіз.

___________________________________________________________________
___________________________________________________________________
___________________________________________________________________

3-бөлім. Атомдар. Молекулалар. Заттар
3.1Атомдар және молекулалар

1-тапсырма Анықтама бер.
А) молекула дегеніміз –
_________________________________________________________________
_________________________________________________________________
________________________________________________________________
Ә) атом дегеніміз –
______________________________________________________________________
______________________________________________________________________
____________________________________________________________________

2-тапсырма
Суретте су молекуласының моделі кескінделген. Су молекуласы қандай

атомдардан тұратынын
жаз:_____________________________________________
_____________________________________________________________________
_______________________________________________________

3-тапсырма

Қалдырып кеткен жерге «атом» немесе «молекула» деген сөзді қойып
жазыңдар.
А) Қант суда ерігенде ----------------- су ------------ арасында біркелкі
таралады.
Ә) Көмірқышқыл газының ----------------- көміртек және оттек ---------
тұрады.

4-тапсырма

« Сіз сенесіз бе?» Атом мен молекула үшін дұрыс тұжырымды көрсетіңіз.

Тұжырым Атом Молекула
Химиялық жолмен Шын/ жалған Шын/ жалған
бөлінбейтін ең ұсақ
бөлшек

Элемент –
атомының жеке бір
түрі
Элементтердің өзіне
тән қасиеттерін
сақтайды
Ұсақ бөлшекке
бөлінеді

3.2 Химиялық элементтер. Жай және күрделі заттар

1-тапсырма

Химиялық элемент дегеніміз __________________________________

_____________________________________________________________

2-тапсырма

Мына жазбалар нені білдіреді:
2 Cu ______________________________________________________
5S________________________________________________________
3O________________________________________________________
7K________________________________________________________

3 - тапсырма

Химиялық элементтер мен коэффициенттердің көмегімен:
Күкірттің 2 атомын_______________________________________________
Оттегінің 5 атомын_______________________________________________
Темірдің 3 атомын________________________________________________
Сутегінің 6 атомын _________________________________________ жаз.

4- тапсырма

Сәйкестігін тап.

K темір oxygen

H мыс silver

S күміс iron

O калий copper

Fe сутек sulfur

Cu оттек hydrogen

Ag күкірт potassium

5-тапсырма
Берілген заттардың ішінен жай заттарды және күрделі заттарды екі бағанаға
теріп жазыңдар:
CO, Cl2, HCl, CaO, Al, CaH2, F2, CO2, O3, C, CuO, I2.

___________________________________________________________________
___________________________________________________________________

6-тапсырма

Периодтық кестені пайдаланып заттарды металдар мен бейметалдарға
жіктеңіз : кальций, темір, мыс, оттек, сутек, күкірт, күміс, фосфор, натрий ,
хлор
_________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________

7- тапсырма

Металдар мен бейметалдарға физикалық қасиеттері бойынша сипаттама
беріңіздер және мысалдар келтіріңіздер

___________________________________________________________________
___________________________________________________________________
___________________________________________________________________
___________________________________________________________________
___________________________________________________________________

8-тапсырма

Кестеден металдар және бейметалдар қатарын тауып, бір сызықпен қосыңыз.

Аl B C O
Be Fe Cl He
K H Ca P
N Ar Si Mg

3.3 Атомның құрамы мен құрылысы. Изотоптар
1 тапсырма Материяның күрделену схемасын сұрақтарға жауап беру арқылы
толтыр.

1) Атом қандай бөлшектерден құралады?
2) Атомдар біріккенде не түзіледі?
3) Атомдардың бірдей түрінен қандай заттар түзіледі?
4) Атомдардың әр түрінен қандай заттар түзіледі?
5) Жай заттар қандай топтарға бөлінеді?
6) Қандай күрделі заттарды білесің?

АТОМ

ЗАТ

2 - тапсырма

Элемент Аталуы Реттік Протон Нейтрон Электрон
саны саны саны
таңбасы номері

Аl
N
O
Fe

3 - тапсырма

Бос орынды толтырыңыз.
№15 реттік номерлі элемент атомының ________электрондары, ________

протондары,________ нейтрондары бар. Реттік № 8 болатын химиялық
элементтің атомының ядро заряды ______тең. Оның атомында ______
нейтрон бар.

4-тапсырма

Кестедегі элементтердің элементар бөлшектерін дұрыс жазып, атаңыз
және кестені толтырыңыз.

Химиялық Аталуы Протон Нейтрон Электрон
элемент саны саны саны
таңбасы
О 14

Магний 20

Са

5-тапсырма

Сутектің изотоптары үшін атомдық массасы мен құрамын анықтаңыз:

Сутектің протий дейтери тритий
изотопы й
протон саны
нейтрон саны
электрон саны
атомдық
массасы

4-бөлім. Ауа. Жану реакциясы

4.1 Ауа. Ауаның құрамы

1- тапсырма Ауаның қоспа екенін қалай дәлелдеуге болады?
___________________________________________________________________
___________________________________________________________________
___________________________________________________________________
2-тапсырма Неліктен жанған шырпы төмен қаратылса тез жанып,ал жоғары
қаратылса сөніп қалады?
___________________________________________________________________
___________________________________________________________________
___________________________________________________________________
3-тапсырма Атмосфералық ауаның ластаушылар көзі не?
___________________________________________________________________
___________________________________________________________________
___________________________________________________________________
4-тапсырма Баяу тотығу дегеніміз не?
___________________________________________________________________
___________________________________________________________________
___________________________________________________________________

5-тапсырма Тәжірибе жасау

Ауаның сапалық құрамын анықтау үшін мынадай тәжірибе жасайық.
Кристалдандырғышқа су құйып алып, судың бетінде қалқып жүретін
пенопластка жіңішке шырақ (парафиннен жасалған) орнатып, оны жағып суға
саламыз да, шырақты сыртында 5 бөлікке бөлінген белгісі бар, цилиндрмен
жабамыз. Біраздан кейін су цилиндр бойымен оның көлемінің 1/5 бөлігіне
көтерілгенін байқаймыз. Бұдан шығатын
қорытынды_________________________________________________________
___________________________________________________________________
___________________________________________________________________
___________________________________________________________________
_______________________________________________________________

6-тапсырма Ауаның құрамын кімдер және қашан зерттей бастады?
___________________________________________________________________

____________________________________________________________
___________________________________________________________________
___________________________________________________________________
___________________________________________________________________
___________________________________________________________________

7-тапсырма

Сөйлемдерді толықтыр.

Жердің айналасын ____________қоршап тұр.Ауаның құрамы мен оның
қасиеттерін ___________________________зерттеді.Ауаның құрамында
__________азот, ______көмірқышқыл газы,________оттек болады. Біздің
ғаламшарымызды қоршап тұрған ауа қабатын ________ _______деп
атайды.Адам ауасыз ___________________ қана өмір сүре алады.

8-тапсырма

Жану процесінде қандай газ жұмсалады?

___________________________________________________________________
___________________________________________________________________
___________________________________________________________________
___________________________________________________________________

4.2 Металдар мен бейметалдардың жануы, негіздік және қышқылдық
оксидтердің түзілуі

1 - тапсырма

Төменде медицина мен техникада кеңінен қолданылатын кейбір оксидтердің

тарихи атаулары мен формулалары берілген:

«күлдіргіш» газ – N2O;
қоңыр түсті газ – NO2;
гематит – Fe2O3;
глинозём – Al2O3;
кварц немесе кремнезём – SiO2;
сөндірілмегенәк – CaO;
иіс газы – СО;
көмірқышқыл газы – СО2.
Осы қосылыстарды кестеге бейметалл (қышқылдық) және металл (негіздік)
оксидтерге жіктеңіз.

Негіздік Оксид
Қышқылдық

2 - тапсырма

«Үшінші артық» тапсырмасы:

1. Fe2O3; N2О5; Al2O3
2. SiO2; CO2; Li2O
3. SO3 ; P2O5; K2O

3- тапсырма

Мына берілген қосылыстар ішінен тек қышқылдық оксидтерді анықтап
және оларды атаңыз:

P2O5 , NH3, SO3 ,O2, KOH, Li2O, Fe2O3, NaOH, Al2 O3, CO2 , H2SO4.

4- тапсырма

Бос орынды толтыр

Na2O (қ) + .......... ⟶ 2NaOH (с.е.)
натрий оксиді + ......... ⟶ натрий гидроксиді
CaO (қ) + H2O (с) ⟶ .........
кальций оксиді + су ⟶ ........
......... + H2O (с) ⟶ H2SO4 (с.е.)
............ + су ⟶ күкірт қышқылы
P4O10 (қ) + ..........⟶ 4H3PO4 (с.е.)
фосфор (V) оксиді + .........⟶ фосфор қышқылы

5-бөлім. Химиялық реакциялар
5.1 Табиғи қышқылдар мен негіздер. Индикаторлар.
1 – тапсырма
Төменде берілген заттардың ортасын анықтаңыз.

Зерттелетін рН мәні Ерітіндінің ортасы
зат (әмбебап
индикатор
Лимон қағазы)
Алма
Айран
Ас содасы
Кір сабын
Кока-кола

2 – тапсырма

Сұрақтарға жауап беріңдер

1.Қышқылдар қандай заттар?_________________________________________
2.Негіздер қандай заттар? ____________________________________________
3.Индикаторлар қандай заттар, түрлері?________________________________
4.Қышқылдардың индикаторлар-лакмус, метилоранж, фенолфталеин
ерітіндісіне әсері қандай?
__________________________________________________________________
____________________________________________________________
5.Негіздердің индикаторлар-лакмус, метилоранж, фенолфталеин ерітіндісіне
әсері қандай?_______________________________________________________
6.Бейтараптану реакциясы қандай реакция?
_____________________________
7.Бейтараптану реакциясы нәтижесінде қандай заттар түзіледі?

___________________________________________________________________
___________________________________________________________________
_______________________________________________________________

5.2 Сұйылтылған қышқылдардың металдармен әрекеттесуі.
1 – тапсырма

Сөйлемдерді толықтыр.
Мырыш ______________қышқылдармен оңай әрекеттеседі. Реакцияның
жүргенін тұнбаның ____________көпіршіктері бөлінуі арқылы білуге болады.
Бөлінген газды, ауадан _________________болғандықтан, сынауықты
__________ұстап жинайды. Сутекті анықтау үшін __________________тұрған
шырпыны қолданады.
2 – тапсырма

Қышқылдар мен металдар арасындағы жалпы реакцияны аяқта.
металл + қышқыл → .......... + ..............
4 – тапсырма

.
Сұйытылған қышқылдармен жұмыс жасау кезінде қандай қауіпсіздік
ережелерін сақтау қажет
___________________________________________________________________
___________________________________________________________________
___________________________________________________________________
___________________________________________________________________

4– тапсырма
Сұрақтарға жауап беріңдер
1.Сірке қышқылының қолданылу аймағын атаңыз
___________________________________________________________________
___________________________________________________________________

2.Лимон қышқылы туралы не
білесің_____________________________________________________________
___________________________________________________________________

3.Сүт қышқылы қайда қолданылады
___________________________________________________________________
___________________________________________________________________
___________________________________________________________________

6-бөлім.Химиялық элементтердің периодтық кестесі

6.1 Химиялық элементтердің периодтық кестелерін құру тарихы

1 - тапсырма

Адасқан әріптер әдісі

Элементтердің атауларын дұрыс тауып, кестені толтырыңдар

Элементтің Металл немесе
атауы бейметалл
амйгин
фсрфоо
рітме
үткірк
Суект
Акльицй
сеткт

2 - тапсырма

1.Периодтық кестеден белгілі ғалымдардың атымен аталған элементтерді тап
және таңбаларын жаз.
___________________________________________________________________
___________________________________________________________________
__________________________________________________________
2.Мемлекет, қалалар құрметіне аталған элементтерді тауып, олардың
атауларын және таңбаларын
жаз.________________________________________________________________
___________________________________________________________________
__________________________________________________________
3.Ғаламшарлардың атымен аталатын элементтерді ата және таңбаларын жаз

___________________________________________________________________
___________________________________________________________________
___________________________________________________________________
4.Д.И.Менделеев химиялық элементтерді жіктеуде нені негізге алды?
___________________________________________________________________
___________________________________________________________________
___________________________________________________________________

3 - тапсырма

Сұрақтар:
1.Химиялық әлементтерді жүйелеудің алғашқы нұсқаларын кімдер жасады?
___________________________________________________________________
___________________________________________________________________
___________________________________________________________________

2.Менделеевтің ұсынған нұсқасы несімен маңызды болды?
___________________________________________________________________
___________________________________________________________________
___________________________________________________________________

3. Қазіргі уақытта қолданылып жүрген периодтық кестені қай ғалым жасады?
___________________________________________________________________
___________________________________________________________________
___________________________________________________________________

6.2 Периодтық кестенің құрылымы

1 - тапсырма

Бос орынға қажетті сөздерді қойыңдар

......... жылы атомдардың салмағы мен қасиеттеріне негізделе
отырып, ..............сол кезде белгілі болған элементтерді жіктеп, .............. ашты.
Д.И. Менделеев элементтердің ...........................қарай олардың қасиеттері
периодты өзгеретінін анықтады және көлденең қатарға элементтердің
атомдық массаларының өсу ретімен, ал қасиеттері ұқсас
элементтерді .....................бойымен орналастырды.

2 - тапсырма

Келесі сөйлемдерді толықтырыңдар:

Периодтық жүйедегі барлық элементтер артуы........................... бойынша
орналасқан.Элементтердің горизонталь қатарлары....................деп аталады.Тік
қатарлар.......................деп
аталады.Төменгі сол жағында.................. орналасқан, ал жоғарғы оң жағында
...........орналасқан.Элементтердің көпшілігі................................

3 - тапсырма

Анықтамаларын жаз

Период дегеніміз -
___________________________________________________________________
___________________________________________________________________
___________________________________________________________________
___________________________________________________________________

Топ –
___________________________________________________________________

___________________________________________________________________
___________________________________________________________________
___________________________________________________________________

5 - тапсырма
Ұғымдар мен анықтамаларды сәйкестендір.

Топ сілтілік металдан басталып,
Период
инертті газбен

аяқталатын, атомдық (протондық)

нөмірлерінің өсу ретімен көлденең

орналасқан химиялық

элементтердің қатары.

Элементтердің реттік нөмері

Атомдық қасиеттері ұқсас тік бағанда
нөмері орналасқан химиялық элементтер
қатары.

6 - тапсырма

Элементтердің период,топ және реттік нөмірін жаз.

Элемент Период Топ нөмірі Реттік нөмері
нөмірі
Fe
Са
O
N
Mg
P
H

7-бөлім. Салыстырмалы атомдық масса және қарапайым формула
7.1 Салыстырмалы атомдық масса

1 - тапсырма

Салыстырмалы атомдық масса мен салыстырмалы молекулалық массаға
анықтама бер:

Салыстырмалы атомдық масса ___________________________________
___________________________________________________________________
___________________________________________________________________
___________________________________________________________________
_______________________________________________________________

Салыстырмалы молекулалық масса _______________________________
___________________________________________________________________
___________________________________________________________________
___________________________________________________________________
_______________________________________________________________

2 - тапсырма

Келесі элементтердің салыстырмалы атомдық масасын анықта:

O _____________________________________________________________
Fe_____________________________________________________________
Ag ____________________________________________________________
K _____________________________________________________________

3 – тапсырма Кестені толтырыңдар

Элемент Реттік нөмері Нейтрон саны Салыстырмалы
атомдық масасы
Fe

40

O 6
15

Mg

H

4-тапсырма

Заттың формуласы арқылы салыстырмалы молекулалық массасын есептеңіз:

№ Молекула моделі Химиялық Салыстырмалы
Заттың атауы формуласы молекулалық
массасы
р/н

1 сутек H2

2 оттек O2
3 су H2O

4 кальций гидроксиді Са(ОН)2
(сөндірілген әк) H2SO4
C6H12O6
5 күкірт қышқылы

6 глюкоза

7.2 Химиялық формула

1 – тапсырма

Химиялық формула дегеніміз - ___________________________________
___________________________________________________________________
___________________________________________________________________
___________________________________________________________________
_______________________________________________________________

2 - тапсырма

Формуладағы коэффициенттер мен индекстерді көрсет.

Формулалар 5O2 3CH4 4CuO 5H2 3HCI

Коэффициенттер
Индекстер

3 – тапсырма

Химиялық формуламен өрнекте.

А) мыстың бір атомы мен оттектің бір атомынан тұратын мыс оксидінің екі
молекуласы
___________________________________________________________________
___________________________________________________________________
___________________________________________________________________
___________________________________________________________________

Ә) оттектің үш атомынан тұратын озонныі төрт молекуласы
_______________________________________________________________
___________________________________________________________________
_______________________________________________________________
Б) сутектің екі атомынан және оттектің бір атомынан тұратын судың бір
молекуласы
___________________________________________________________________
___________________________________________________________________
_______________________________________________________________
4- тапсырма

Келтірілген формуланы оқы.

3H2O 2N2O5 2CH4 3FeCI2

7K 3H2 5O 4CuO

___________________________________________________________________

___________________________________________________________________

___________________________________________________________________

___________________________________________________________________

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

5- тапсырма

Мына заттардың салыстырмалы массаларын тап:

Mr(CuO)=______________________________________________________
Mr(H2O)=_______________________________________________________
Mr(K2O)=_______________________________________________________
Mr(FeCI3)=______________________________________________________
Mr(SO2)=_______________________________________________________

Қорытынды
Білім беру жүйесі жыл сайын әр түрлі өзгерістерге ұшырап отыр. Бұл
өзгерістердің басты мақсаты  -  өсіп келе жатқан ұрпақты жан-жақты дамыған,
құзыретті азаматтар етіп тәрбиелеу. Осы мақсатқа жетуге функционалдық
сауаттылық көмектеседі. Сондықтан оқушыларға көмек ретінде осы жұмыс
дәптерімді құрастырдым. Біздің мақсат өскелең үрпаққа саналы да тәрбиелі
білім беру.  Жаңа заман мұғалімі «дайын» білім көзі ғана болмай,
оқушылардың танымдық іс - әрекетінің ұйымдастырушысы және үйлестіруші
бола білуі, білімнің құндылық ретіндегі сипатына терең мән беруі, нәтижеге
бағытталған білім беруде жаңа жолдар мен әдістер табуға дағдыланған маман
болуы қажет. Ізденімпаздық – шығармашылыққа апаратын бірден–бір жол.

Қолданылған әдебиеттер

1. «Химия» оқулығы 7 сынып
2. Есептер мен жаттығулар жинағы 7 сынып химия
3. Химия мектепте журналы
4. Интернет желісі
5. Химия анықтамалығы
6. Bilim land сайты