ภูมิปัญญาไทยสมัยสุโขทัย ป.4

ภูมิปัญญา
ไทยสมัย
สุโขทัย

About

หนังสือ E-book เรื่อง ภูมิปัญญาไทยสมัยสุโขทัย เป็น
หนังสือที่จัดทำขึ้นตรงตามรายวิชา ประวัติศาสตร์ ชั้นประถม
ศึกษาปีที่ 4 ตัวชี้วัด ส 4.3 (ป.4/3) อธิบายภูมิปัญญาไทยที่
สำคัญสมัยสุโขทัยที่น่าภาคภูมิใจ และควรค่าแก่การอนุรักษ์

หนังสือเล่มนี้จะนำเสนอเกี่ยวกับ ภูมิปัญญาไทยสมัย
สุโขทัยที่มีความหลากหลายไม่ว่าจะเป็นด้านศิลปกรรม ขนม
ธรรมเนียมต่าง ๆ ที่ส่งผลต่อวัฒนธรรมไทยในปัจจุบัน

2

ศิ ล ป ก ร ร ม

สถาปัตยกรรม

ใ น ส มั ย สุ โ ข ทั ย ไ ด้ พั ฒ น า ส ถ า ปั ต ย ก ร ร ม ที่ เ ป็ น แ บ บ เ ฉ พ า ะ
ข อ ง ต น เ อ ง เ ช่ น เ จ ดี ย์ ท ร ง ด อ ก บั ว ตู ม ห รื อ ท ร ง พุ่ ม ข้ า ว บิ ณ ฑ์

เ จ ดี ย์ แ บ บ สุ โ ข ทั ย แ ท้ ที่ เ รี ย ก ว่ า
เ จ ดี ย์ ท ร ง ย อ ด ด อ ก บั ว ตู ม ห รื อ

เ จ ดี ย์ พุ่ ม ข้ า บิ ณ ฑ์

เ จ ดี ย์ ท ร ง ก ล ม แ บ บ ลั ง ก า ห รื อ
ท ร ง ร ะ ฆั ง

3

ประติมากรรม

ส่ ว น ใ ห ญ่ เ ป็ น ก า ร ส ร้ า ง พ ร ะ พุ ท ธ รู ป มี เ อ ก ลั ก ษ ณ์ คื อ
ค ว า ม อ่ อ น ช้ อ ย ง ด ง า ม จ น ไ ด้ รั บ ก า ร ย ก ย่ อ ง ว่ า เ ป็ น พ ร ะ พุ ท ธ รู ป
ที่ ส ว ย ง า ม ที่ สุ ด ข อ ง ไ ท ย

ภาพลายเส้น

ภาพลายเส้นมีภาพที่สำคัญ คือ ภาพจำหลักลายเส้นชุดพระเจ้าห้าร้อยชาติ
ลงบนแผ่นหินชนวน พบที่เพดานมณฑปวัดศรีชุม จ.สุโขทัย

ภาพลายเส้นบนแผ่นหินชนวน ที่วัดศรีชุม จ.สุโขทัย

4

ข น บ ธ ร ร ม เ นี ย ม
ป ร ะ เ พ ณี

ชาติไทยมีประเพณีอันดีงามตกทอดสืบต่อกันมาแต่ครั้งโบราณกาล ตาม
หลักฐานที่ปรากฏอยู่ระบุว่า ในสมัยสุโขทัยมีประเพณีที่น่าสนใจหลายอย่าง
อาทิ ประเพณีทางด้านศาสนา ชาวสุโขทัยเป็นพุทธมามกะที่มีศรัทธาและ
เลื่อมใสในพระพุทธศาสนาเป็นอย่างยิ่ง ชาวสุโขทัย นับแต่พระมหากษัตริย์
จนถึงชาวบ้านทั่วไปจะไปวัดทำบุญทำทานรักษาศีลอย่างเคร่งครัด ไปฟังพระ
ธรรมเทศนาที่กลางดงตาลในเมืองสุโขทัย

เมื่อถึงเทศกาลเข้าพรรษาในเดือน 8 ชาวสุโขทัยมีการถือศีล ทำบุญ ทำ
ทาน กุลบุตรที่มีอายุพอสมควรก็ออกบวชเป็นภิกษุสงฆ์ในพระพุทธศาสนาชั่ว
ระยะเวลาเข้าพรรษาตามประเพณีนิยม

และเมื่อถึงเทศกาลออกพรรษาในเดือน 11 ก็มีการ ทอดกฐินถวาย
ปัจจัย เช่น ถวายพนมเบี้ย พนมหมาก พนมดอกไม้ ถวายหมอนนั่ง หมอนนอน
เป็นต้น การทอดกฐินนี้กว่าจะเสร็จก็ใช้เวลาเดือนหนึ่ง

ในเทศกาลออกพรรษาก็มีการละเล่นต่างๆ เช่น เล่นดอกไม้ไฟ หกคะ
เมน ไต่ลอดบ่วง รำแพน เล่นดนตรี ขับร้อง เต้นระบำรำฟ้อน เครื่องดนตรีใน
สมัยนั้นมี ฆ้องวง กลองประเภทต่างๆ อาทิ กลองมโหระทึก แตร สังข์ ระฆัง
กังสดาล ฉิ่งฉาบ บัณเฑาะว์ พิณ และซอ เป็นต้น

5

อั ก ษ ร ไ ท ย

มรดกทางวัฒนธรรมที่พ่อขุน
รามคำแหงมหาราชทรงประดิษฐ์ คือ
“ลายสือไทย” สร้างขึ้นประมาณ
พ.ศ.๑๘๒๕ และโปรดเกล้าฯให้ใช้จารึก
เรื่องราวของกรุงสุโขทัยมาตั้งแต่ศิลา
จารึกหลักที่ ๑ โดยได้เค้ารูปมาจาก
ภาษามอญและขอม คือ เขียนสระและ
พยัญชนะอยู่ในบรรทัดเดียวกันและมีรูป
วรรณยุกต์ตามระดับเสียงพูด และยูเนส
โก ได้ประกาศขึ้นทะเบียนศิลาจารึก
พ่อขุนรามคำแหงเป็นเอกสารมรดก
ความทรงจำของโลก

ศิลาจารึกหลักที่ 1

ลายสือไทย

6

เ ค รื่ อ ง สั ง ค โ ล ก

มีลักษณะเป็นเครื่องปั้ นดินเผาเคลือบเนื้อละเอียด เครื่องสังคโลก
สุโขทัยส่วนใหญ่จะเคลือบสีเขียว ขูดขีดลวดลายตกแต่งไว้ใต้เคลือบ ต่อ
มาจึงเขียนสีดำใต้เคลือบ อาจได้รับอิทธิพลมาจากเครื่องถ้วยจีน

จานสังคโลกสมัยสุโขทัย

การ
ชลประทาน

ทำระบบชลประทานใช้แก้ปัญหาทางธรรมชาติ โดยระบบชลประทานที่สุโขทัยนำ
มาใช้มีหลายลักษณะ ดังนี้

1. เหมืองฝาย ฝาย คือ เขื่อนที่ทำขวางลำน้ำ เพื่อทดน้ำให้ไหลไปสู่คลองส่งน้ำซึ่ง
จะส่งต่อไปยังที่เพาะปลูก

2. ทำนบ (สรีดภงส์) คือ คันดินที่ทำขึ้นเป็นแนวสำหรับกั้นหรือบังคับน้ำในฤดูฝนให้
ไหลไปตามทิศทางที่ต้องการ

3. สระน้ำและบ่อน้ำ (ตระพัง) ตระพังจะขุดเป็นรูปสี่เหลี่ยมขนาดใหญ่สำหรับ
เก็บน้ำไว้ใช้ในฤดูแล้ง ส่วนบ่อน้ำเป็นบ่อกลมสำหรับอุปโภคบริโภคทั่วไป

THANK
YOU

ผู้จัดทำ

น า ง ส า ว สิ ริ กุ ล ใ จ เ ย็ น 6 1 8 0 1 0 9 1 4 2
ค รุ ศ า ส ต ร์ สั ง ค ม ศึ ก ษ า ชั้ น ปี ที่ 4 ห มู่ 1
ม ห า วิ ท ย า ลั ย ร า ช ภั ฏ น ค ร ร า ช สี ม า