ข้อมูลสารสนเทศทาง
อุตุนิยมวิทยากับการ
ใช้ประโยชน์
รายวิชา
วิทยาศาสตร์โลกและอวกาศ
เสนอ
คุณครู นพรัตน์ นามเนาว์
ผู้จัดทำ
1. นาย กฤตยศ วงหาบุศย์ 6/12 เลขที่2
2. นางสาว ทอฝัน เต็มใจภูมิ 6/12 เลขที่15
3. นางสาว สุธิดา ลอยพิมาย 6/12 เลขที่22
4. นางสาว โสภิตา ดอกทุเรียน 6/12 เลขที่25
ปีการศึกษาภาคเรียนที่ 1/2564
โรงเรียนบึงกาฬ
คำนำ
่ หนังสืออิเล็กทรอนิกส์รายวิชาวิทยาศาสตร์หน่วยการ
เรียนรู้ที่10 เรื่อง ข้อมูลสารสนเทศทางอุตุนิยมวิทยากับ
การใช้ประโยชน์ กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ ชั้น
ประถมศึกษาปี ที่ 6 จัดทําขึ้นโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อใช้
ประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้เป็ นเครื่ องมืแสวงหา
ความรู้ความเข้าใจสําหรับนักเรียนและ ผู้ที่สนใจสามารถ
ส่งเสริมทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์และนํ าไปใช้
ในชีวิตประจําวันได้
ผู้จัดทําหวังเป็ นอย่างยิ่งว่าแบบฝึ กเสริมการเรียนรู้เล่ม
นี้จะเป็นประโยชน์ต่อนักเรียน ให้สามารถพัฒนาตนเองอ
ยางเต็มศักยภาพ และขอบคุณทุกท่านที่มีส่วนเกี่ยวข้อง
ให้แบบฝึ กเสริมการเรียนรู้นี้เสร็จสมบูรณ์
ผู้จัดทำ
นาย กฤตยศ วงศ์หาบุศย์
นางสาว ทอฝัน เต็มใจภูมิ
นางสาว สุธิดา ลอยพิมาย
นางสาว โสภิตา ดอกทุเรียน
ข้อมูลและสารสนเทศทาง
อุตุนิยมวิทยา
นักอุตุนิยมวิทยารวบรวมข้อมูลองค์ประกอบลมฟ้ า
อากาศจากสถานีตรวจอากาศทั่วโลกมาแสดงผลในรูปแบบ
ของสารสนเทศทางอุตุนิยมวิทยาเพื่อให้ง่ายต่อการนำไปใช้
ในการพยากรณ์อากาศ ในประเทศไทยมีการใช้สารสนเทศ
ทางอุตุนิยมวิทยาหลายประภาพเพื่อช่วยในการพยากรณ์
อากาศเป็ นแผนที่อากาศชนิดต่างๆข้อมูลเรดาร์ตรวจอากาศ
ภาพดาวเทียมโดยสารสนเทศแต่ละประเภทแสดงข้อมูล
องค์ประกอบลมฟ้ าอากาศแตกต่างกัน
แผนที่อากาศผิวพื้น
ภาพถ่ายดาวเทียมอุตุนิยมวิทยา
ข้อมูลเรดาร์ตรวจอากาศ
แผนที่อากาศพื้นผิว
ที่อากาศผิวพื้ นแผนที่อากาศผิวพื้ นเป็ นแผนที่อากาศ
ชนิดหนึ่งซึ่งแสดงข้อมูลองค์ประกอบลมฟ้ าอากาศที่ได้จาก
การตรวจวัดจากสถานีตรวจอากาศผิวพื้นหรือจากแบบ
จำลองพยากรณ์อากาศเชิงตัวเลขข้อมูลองค์ประกอบลมฟ้ า
อากาศ ณ ตาแหน่งต่างๆบนพื้นผิวโลก
เส้นไอโซบาร์ (isobar) เป็นเส้นโค้งที่ลากเชื่อมต่อ
บริเวณที่มีความกดอากาศเท่ากัน มีตัวเลขแสดงค่าความ
กดอากาศซึ่งมีหน่วยเป็น เฮคโตปาสคาล (hPa) ก้ากับไว
L = ความกดอากาศต่้า เป็นบริเวณที่อากาศร้อนยกตัวท้า
ให้เกิดเมฆ
H = ความกดอากาศสูง เป็นบริเวณที่อากาศเย็นแห้งแล้ว
ฟ้ าใส ไม่มีเมฆปกคลุม
ข้อมูลและสารสนเทศทาง
อุตุนิยมวิทยาอื่นๆ
ในการติดตามสภาพอากาศนอกจากข้อมูลจากแผนที่
อากาศแล้วยังมีสื่อสารสนเทศทางอุตุนิยมวิทยาอื่นๆ
ให้มีความถูกต้องแม่นยำมากขึ้น โดยใช้สารสนเทศทาง
อุตุนิยมวิทยาที่นำมาใช้มีรายละเอียดแตกต่างกันดังนี้
ก.ภาพถ่ายดาวเทียมอุตุนิยมวิทยาดาวเทียมอุตุนิยม
วิทยาเป็ นอีกเครื่ องมือสำคัญที่ให้ข้อมูลทางอุตุนิยมวิทยา
เช่น ชนิดและปริมาณของเมฆที่ปกคลุมท้องฟ้ า ความ
รุนแรง และความเร็วลมที่ใกล้ศูนย์กลางของภายุหมุน
เขตร้อนภาพถ่ายดาวเทียมประกอบด้วยภาพถ่าย
ดาวเทียมใน 2 ช่วงคลื่นสำคัญที่เผยแพร่ในสื่อต่างๆคือ
ภาพถ่ายดาวเทียมช่วงคลื่นอินฟราเรดและภาพถ่าย
ดาวเทียมช่วงคลื่นแสง ทั้งสองมีลักษณะแตกต่างกันดังนี้
ข.ข้อมูลเรดาร์ตรวจอากาศ
เรดาร์ตรวจอากาศเป็ นเครื่ องมือที่ใช้ในการติดตามข้อมูล
หยาดน้ำฟ้ าขณะทำการเครื่องตรวจวัดซึ่งยังไม่ใช่ปริมาณ
ฝนหรือหยาดน้ำฟ้ าที่ตกถึงพื้นดินโดยรัศมีการตรวจหลาย
ร้อยกิโลเมตรและตรวจค่าความเข้มของคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้ า
ที่สะท้อนกลับมายังเรดาร์ตรวจอากาศ เรดาร์ตรวจอากาศจะ
ตรวจวัดหยาดน้ำฟ้ าโดยการปล่อยคลื่นไมโครเวฟออกไป
กระทบกับเมฆฝนฟ้ าคะนองเพื่อให้คลื่นสะท้อนกลับมายังสู่
ตัวรับสัญญาณซึ่งความเข้มของคลื่นที่สะท้อนกลับมามี
หน่วยเป็ นเดซิเบลdbzในการตรวจวัดด้วยเรดาร์ตรวจ
อากาศของกรมอุตุนิยมวิทยาจะตรวจวัดค่าการสะท้อนกลับ
ของคลื่นโดยกำหนดค่ามุมเงยเพียงค่าเดียวในระดับที่ใกล้
พื้นโลกมากที่สุดที่คลื่นสามารถข้ามสิ่งกีดขวางต่างๆได้
ความเข้มของคลื่นที่ตรวจวัดได้จะแสดงด้วยสีที่แตกต่างกัน
ออกไปตามความแรงละชนิดของหยาดน้ำฟ้ า โดยฝนที่
กำลังอ่อนที่สุดจะตรวจวัดค่าความเข้มของคลื่นที่สะท้อน
โดย 20 เดซิเบลนอกจากเรดาร์ตรวจอากาศจะบอกพื้นที่ที่
พบความแรงของกลุ่มฝนแล้วยังสามารถนำข้อมูลตรวจวัด
ในเวลาใกล้เคียงกันมาคาดคะเนการเคลื่อนตัวของกลุ่มฝน
ได้
1. ภาพถ่ายดาวเทียมอุตุนิยมวิทยาช่วงคลื่นอินฟราเรด
เป็ นภาพที่ได้จากการตรวจวัดปริมาณของรังสีอินฟราเรดที่
แผ่ออกมาจากวัตถุสามารถตรวจวัดได้ทุกช่วงเวลา ภาพที่
ได้จะเป็ นภาพที่มีเฉดสีเท่าไล่ระดับสีแตกต่างกันตาม
อุณหภูมิพื้นผิวของวัตถุถ้าภาพมีเฉดสีขาวถึงเทาอ่อน
แสดงว่าวัตถุมีนั้นมีอุณหภูมิต่ำถ้าภาพมีเฉดเทาเข้มแสดง
ว่าวัตถุนั้นมีอุณหภูมิสูงดังนั้นภาพถ่ายดาวเทียม
อุตุนิยมวิทยาช่วงคลื่นอินฟราเรดเมฆจึงมีสีแตกต่างกัน
ออกไปตามอุณหภูมิของเมฆต่างๆเมฆที่อยู่สูงมีอุณหภูมิ
ต่ำ ภาพจะปรากกฎเป็นสีขาวสว่าง ส่วนเมฆที่อยู่ในระดับ
ต่ำลงมาใกล้ผิวโลก มีอุณหภูมิสูงขึ้นตามระดับจะมีสีเทา
เข้มถึงดำข้อเสียการแปลความหมายภาพภาพถ่าย
ดาวเทียมอุตุนิยมวิทยาช่วงคลื่นอินฟราเรดยังมีข้อจำกัด
คือถ้าวัตถุมีอุณหภูมิใกล้เคียงกันมากสีของภาพจะแตก
ต่างกันน้ อยทำให้แปลความหมายได้ยาก
2.ภาพถ่ายดาวเทียมอุตุนิยมวิทยาช่วงคลื่นแสง
เป็ นภาพที่ได้จากการสะท้อนรังสีของวัตถุดังนั้นการใช้
ประโยชน์จากข้อมูลของภาพถ่ายของดาวเทียมในช่วง
คลื่นนี้จึงใช้เฉพาะภาพถ่ายดาวเทียมในช่วงที่มีแสงซึ่ง
ภาพที่ได้จะมีเฉดสีเท่าไล่ระดับสีตามอัตราส่วนรังสี
สะท้อนของวัตถุ ถ้าเมฆที่มีความหนามากจะมีอัตราส่วน
รังสีสะท้อนสูงกว่าเมฆที่มีความหนาน้ อยนอกจากสังเกต
สีแล้วภาพถ่ายดาวเทียมอุตุนิยมวิทยาช่วงคลื่นแสงยัง
แสดงรูปทรงและลักษณะพื้นผิวของเมฆทำให้ระบุได้ว่า
เมฆดังกล่าวเป็ นเมฆก้อนหรือเมฆแผ่น
การใช้ประโยชน์จากข้อมูล
สารสนเทศทางอุตุนิยมวิทยา
1.วางแผนการประกอบอาชีพ
2.การท่องเที่ยว
3.วางแผนเตรียมความพร้อมกับภัยพิบัติทางธรรมชาติ
4.วางแผนการบริหารจัดการน้ำ
5.วางแผนการคมนาคม
6.วางแผนการปฏิบัติการนอกชายฝั่ง
7.วางแผนการท้ากิจกรรมประจ้าวัน
สรุปเนื้อหา
- แผนที่อากาศผิวพื้นเป็นสารสนเทศทางอุตุนิยมวิทยาที่
แสดงสภาพลมฟ้ าอากาศในรูปแบบของสัญลักษณ์ต่างๆ
-การแปลความหมายข้อมูลสัญลักษณ์ที่ปรากฏบนแผนที่
อากาศผิวพื้น ทำให้ทราบสภาพลมฟ้ าอากาศเป็นบริเวณ
กว้าง
-ภายภ่ายดาวเทียมอุตุนิยมวิทยาเป็ นข้อมูลที่แปลงจาก
ค่าการตรวจวัดคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้ าในหลายช่วง
ความยาวคลื่นของดาวเทียมอุตุนิยมวิทยา
-เรดาร์ตรวจอากาศเป็ นเครื่ องมือที่ใช้ในการในการ
ติดตามข้อมูลหยาดน้ำฟ้ าที่เกิดขึ้นแล้วในบรรยากาศใน
ขณะทำการตรวจวัด
-ข้อมูลสารสนเทศทางอุตุนิยมวิทยามีประโยชน์ต่อการ
ดำเนินชีวิตและวางแผนประกอบอาชีพต่างๆให้เหมาะสม
กับสภาพลมฟ้ าอากาศรวมทั้งลดผลกระทบที่อาจเกิดขึ้น
อ้างอิง
ข้อมูลและสารสนเทศทางอุตุนิยมวิทยา
http://swpk.ac.th/download/63/scince/rattaporn/u
nit_10.pdf
http://anyflip.com/vckxj/rjen/basic
https://www.tmd.go.th/info/info.php?FileID=64
แผนที่อากาศผิวพื้น
https://www.tmd.go.th/weather_map.php
http://doh.hpc.go.th/bs/topicDisplay.php?id=240
การใช้ประโยชน์จากข้อมูลสารสนเทศทางอุตุนิยมวิทยา
http://anyflip.com/vckxj/rjen/basic
THANK
YOU