Modul Kimia Ecer 2020

(c) Atom Natrium lebih besar berbanding atom Litium
Terangkan mengapa atom Natrium lebih mudah bertindakbalas berbanding atom
Litium.
…………………………………………………………………………………………………………………………………..
…………………………………………………………………………………………………………………………………..
…………………………………………………………………………………………………………………………………..
[2 M]

(d) Kalium sangat reaktif bertindak balas dengan oksigen menghasilkan pepejal putih.
(i) Tuliskan persamaan kimia bagi tindak balas tersebut
………………………………………………………………………………………………………………………….
[2 M]
(ii) Pepejal putih yang terhasil dilarutkan di dalam air dan membentuk larutan.
Nyatakan pemerhatian apabila kertas litmus merah dicelup kedalam larutan
yang terhasil
………………………………………………………………………………………………………………………….
[1 M]
(iii) Namakan pepejal putih yang terhasil
………………………………………………………………………………………………………………………….
[1 M]

(e) Lukiskan struktur atom bagi Natrium

[2 M]

[51]

3. Rajah 3 menunjukkan susunan elektron bagi atom Fluorin dan atom Klorin

Atom Fluorin Atom Klorin

Rajah 3
(a) (i) Dalam kumpulan manakah Fluorin dan Klorin diletakkan?

………………………………………………………………………………………………………………………….
[1 M]

(ii) Fluorin dan Klorin mempunyai tindakbalas kimia yang sama. Jelaskan
………………………………………………………………………………………………………………………….
[1 M]

(iii) Nama lain bagi kumpulan yang dinyatakan di (a)(i)
………………………………………………………………………………………………………………………….
[1 M]

(b) Fluorin lebih mudah untuk bertindakbalas dengan atom unsur lain berbanding
Klorin. Jelaskan Mengapa.
…………………………………………………………………………………………………………………………………..
…………………………………………………………………………………………………………………………………..
…………………………………………………………………………………………………………………………………..
[2 M]

[52]

(c) Gas Klorin bertindakbalas aktif dengan Natrium.
(i) Tuliskan persamaan kimia mewakili tindakbalas yang dinyatakan
………………………………………………………………………………………………………………………….
[2 M]
(ii) Jika 2.3g Natrium digunakan dalam tindakbalas yang dinyatakan di (c),
berapakah isipadu gas klorin diperlukan bagi memastikan semua Natrium
bertindakbalas lengkap?
[Jisim atom relatif : Na=23, Cl=35.5 ; 1 mol gas menempati 24 dm3 pada suhu
bilik]

[3 M]

[53]

SET 3 : JADUAL BERKALA UNSUR

3.0 IKATAN KIMIA

 Ikatan kimia terbentuk melalui …………………………………… elektron atau melalui
……………………………….… elektron.

 Atom-atom membentuk ikatan kimia bagi mencapai susunan elektron yang
……………………… sebagaimana samada ………………..…… atau ……………………………

 Dua jenis ikatan kimia ialah, ikatan ……………………….. dan ikatan…………………………

IKATAN ION

 Ikatan ion terbentuk melalui …………………………………………. elektron antara atom
…………………………. dengan atom …………………………………….

 Atom …………………………………… melepaskan elektron valens membentuk ion
yang bercas ……………………………..

 Atom ……………………………………… menerima elektron membentuk ion yang
bercas …………………………………….

[54]

Pembentukan Ion Positif

Ion Natrium
Na+

Atom Natrium Na+
Mg2+
Ion Magnesium
Mg2+

Atom Magnesium

Ion Kalium
K+

Ion Aluminium
Al3+

[55]

Pembentukan Ion Negatif

Ion Klorida Atom Klorin Cl-
Cl- Atom Oksigen O2-

Ion Oksida
O2-

Ion Fluorida
F-

[56]

Pembentukan Ikatan Ion bagi Natrium klorida
 Atom Natrium mempunyai susunan elektron ………………………………………….
 Atom Klorin mempunyai susunan elektron ……………………………………………..
 Atom Natrium menderma ……………. elektron untuk mencapai susunan elektron
yang oktet dan membentuk ion Natrium(……………………..)
 Na  ……………….. + ………………..
 Atom Klorin menerima ………………. elektron untuk mencapai susunan elektron yang
oktet dan membentuk ion klorida (……………………..)
 Cl + ……………….  ………………
 Ion Natrium, Na+ dan Ion klorida, Cl- tertarik oleh daya ……………………………………..
yang kuat membentuk sebatian ion dengan formula …………………………

Lukisan Susunan Elektron Natrium klorida

[57]

IKATAN KOVALEN

 Ikatan kovalen terbentuk melalui …………………………………………. elektron antara
atom …………………………. dengan atom …………………………………….

 Kedua-dua atom …………………………………………. elektron valens masing-masing
untuk ………………………………………. dan membentuk ikatan.

Pembentukan Ikatan Kovalen bagi Karbon dioksida
 Atom Karbon mempunyai susunan elektron ………………………………………….
 Atom Oksigen mempunyai susunan elektron …………………………………………
 Kedua – dua atom …………………………………… elektron untuk mencapai susunan
elektron yang ……………………………………….
 Satu atom karbon menyumbang ……………………. elektron valens untuk dikongsi
dengan ……………….. atom oksigen.
 Dua atom oksigen menyumbang ………………….. elektron valens masing-masing
untuk dikongsi dengan …………………. atom karbon.
 Perkongsian elektron membentuk sebatian kovalen dengan formula ………………..

Lukisan Susunan Elektron Karbon Dioksida

[58]

Latihan Pengukuhan
1. Rajah 1.1 menunjukkan susunan elektron bagi atom unsur P, Q dan R

Atom P Atom Q Atom R

Rajah 1.1
(a) Berdasarkan Rajah 1, lengkapkan jadual 1.2 dibawah

Susunan elektron Ion Q Ion R
Formula kimia Jadual 1.2 [4 M]

(b) Atom Q dan atom R boleh bertindakbalas membentuk suatu sebatian
(i) Tuliskan formula kimia sebatian tersebut
………………………………………………………………………………………………………………………….
[1 M)
(ii) Lukiskan susunan elektron bagi sebatian tersebut

[1 M]
[59]

(iii) Nyatakan dua sifat fizik sebatian yang tersebut
………………………………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………………………………….
[2 M]

(c) Atom P dan atom Q juga boleh bertindakbalas membentuk sebatian.
(i) Lukiskan susunan elektron bagi sebatian yang terhasil dari atom P dan atom Q

[2M]
(ii) Sebatian yang terhasil tidak boleh mengalirkan arus elektrik dalam apa jua

keadaan. Jelaskan
………………………………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………………………………….

[1 M]
(iii) Namakan satu contoh sebatian yang mempunyai sifat fizik yang sama dengan

sebatian tersebut
………………………………………………………………………………………………………………………….

[1 M]

[60]

2. Jadual 2.1 menunjukkan simbol bagi beberapa unsur

Natrium Klorin Karbon Oksigen
Jadual 2.1

(a) Berdasarkan jadual 2.1 diatas, lengkapkan jadual 2.2 dibawah.

Atom Natrium Klorin
Bilangan Proton [2 M]
Susunan Elektron

(b) Sebatian X terbentuk hasil dari tindakbalas antara atom natrium dengan atom klorin.
(i) Tuliskan persamaan tindakbalas yang dinyatakan pada (b)
………………………………………………………………………………………………………………………….
[2 M]
(ii) Namakan ikatan yang terbentuk membina sebatian X
………………………………………………………………………………………………………………………….
[1 M]
(iii) Lukiskan susunan elektron bagi sebatian X

[2 M]
[61]

(c) (i) Namakan jenis ikatan yang terbentuk apabila atom karbon bertindakbalas
dengan atom oksigen
………………………………………………………………………………………………………………………….
[1 M]

(ii) Lukiskan susunan elektron bagi hasil tindakbalas yang terhasil pada (c)(i)

[2 M]

3. Jadual 3 menunjukkan nombor proton bagi unsur X, Y dan Z

Unsur Nombor Proton
X
Y 12
Z
8

6

Jadual 3

(a) Tuliskan susunan elektron bagi atom X
…………………………………………………………………………………………………………………………………..
[1 M]

(b) Atom unsur X dan atom unsur Y boleh bergabung membentuk satu sebatian
(i) Namakan jenis ikatan yang terbentuk antara atom X dan atom Y
………………………………………………………………………………………………………………………….
[1 M]
[62]

(ii) Apakah yang berlaku ke atas atom X semasa pembentukan sebatian bersama
atom Y? Jelaskan jawapan anda.
………………………………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………………………………….
[2 M]

(c) Atom Y dan atom Z bertindakbalas membentu suatu sebatian P
(i) Tuliskan formula molekul bagi sebatian P yang terhasil
………………………………………………………………………………………………………………………….
[1 M]
(ii) Hitungkan jisim molekul relatif sebatian P.
[Jisim atom relatif : Z=12 ;Y=16 ]

[1 M]
(iii) Namakan satu contoh sebatian yang mempunyai sifat fizik yang sama dengan

sebatian P
………………………………………………………………………………………………………………………….

[1 M]

[63]

SET 4 : ELEKTROLISIS

4.0 ELEKTROLISIS Definisi
Istilah Proses penguraian …………………………… kepada juzuk-juzuknya apabila
Elektrolisis arus elektrik mengalir ……………………………….

Elektrolit ……………………………. kimia yang boleh mengalirkan arus elektrik
melaluinya dalam keadaan ……………………… atau …………………………

Anod Elektrod yang disambung di terminal ……………………….. bateri

Katod Elektrod yang disambung di terminal ……………………….. bateri
Anion
Kation Ion bercas ………………………… yang tertarik ke …………………………
semasa elektrolisi dijalankan.

Ion bercas ………………………… yang tertarik ke …………………………
semasa elektrolisi dijalankan.

Susunan Radas Elektrolisis

Sel elektrolisis Leburan Sel Elektrolisis Larutan Sel elektrolisis Larutan
[64] (Pengumpulan Gas)

Lengkapkan Jadual Berikut

Elektrolit Ion Hadir Elektrod Persamaan Tindakbalas & Pemerhatian

Anod Katod

Asid sulfurik Karbon
cair

Asid hidroklorik Karbon
cair

Natrium klorida Karbon
cair

Natrium klorida Karbon
pekat

Kuprum (II) Karbon
klorida pekat

Kuprum (II) Karbon
nitrat

Kuprum (II) Kuprum
sulfat

Kuprum (II) Kuprum
nitrat [65]

.

Latihan Pengukuhan
1. Rajah 1 menunjukkan susunan alat radas untuk menjalankan elektrolisis ke atas larutan

asid hidroklorik 0.0001 mol dm-3.

Elektrod Karbon, A Elektrod Karbon, B

Asid hidroklorik,
0.0001 mol dm-3

Rajah 1

(a) Apakah yang dimaksudkan dengan elektrolisis?
…………………………………………………………………………………………………………………………………..
…………………………………………………………………………………………………………………………………..
[1 M]

(b) (i) Nyatakan ion-ion yang hadir dalam elektrolit yang digunakan

………………………………………………………………………………………………………………………….

[1 M]

(ii) Lengkapkan jadual berikut dengan menamakan ion-ion yang tertarik ke

elektrod karbon A dan B

Elektrod Karbon A Elektrod Karbon B

Nama ion yang tertarik

.
[2 M]

[66]

(c) (i) Apakah faktor yang digunakan bagi menentukan hasil yang terbentuk di dalam
proses elektrolisis ini?
………………………………………………………………………………………………………………………….
[1 M]

(ii) Tuliskan persamaan kimia bagi tindakbalas yang berlaku pada elektrod karbon,
A
………………………………………………………………………………………………………………………….
[1 M]

(iii) Jika eksperimen ini diulang dengan menggunakan asid hidroklorik 2.0 mol dm-3
namakan hasil yang terbentuk di elektrod karbon A.
………………………………………………………………………………………………………………………….
[1 M]

(d) Terdapat gelembung gas tak berwarna terbebas pada elektrod karbon, B.
(i) Tuliskan persamaan kimia bagi tindakbalas yang berlaku pada elektrod karbon
B
………………………………………………………………………………………………………………………….
[1 M]
(ii) Nyatakan satu ujian kimia bagi mengesahkan gas yang terbebas di elektrod
karbon B.
………………………………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………………………………….
[2 M]

[67]

2. Rajah 2 menunjukkan 2 set elektrolisis, Set A menggunakan elektrod karbon dan Set B
menggunakan elektrod kuprum.

Elektrod Elektrod
Karbon Kuprum

Larutan
kuprum (II) sulfat

Set A Set B

Rajah 2
(a) (i) Nyatakan ion-ion yang hadir dalam larutan kuprum (II) sulfat

………………………………………………………………………………………………………………………….
[1 M]

(ii) Apakah warna larutan kuprum (II) sulfat?
………………………………………………………………………………………………………………………….
[1 M]

(b) Merujuk kepada Set A
(i) Apakah yang dapat diperhatikan pada anod?
………………………………………………………………………………………………………………………….
[1 M]
(ii) Tuliskan persamaan kimia bagi menunjukkan tindakbalas yang berlaku di anod
………………………………………………………………………………………………………………………….
[1 M]

(c) Merujuk kepada set B
(i) Apakah yang dapat diperhatikan pada anod?
………………………………………………………………………………………………………………………….
[1 M]

[68]

(ii) Tuliskan persamaan kimia bagi menunjukkan tindak balas yang berlaku di anod
………………………………………………………………………………………………………………………….
[1 M]

(d) (i) Bandingkan perubahan warna elektrolit pada Set A dan Set B setelah 30 minit
elektrolisis dijalankan.
………………………………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………………………………….
[1 M]

(ii) Jelaskan jawapan anda pada (d)(i)
………………………………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………………………………….
[3 M]

[69]

3. Rajah 3 menunjukkan susunan alat radas yang digunakan untuk mengkaji kesan kepekatan
elektrolit ke atas hasil elektrolisis.

Gas P Elektrod Gas Q
Karbon

Larutan kuprum
(II) klorida pekat

Larutan kuprum
(II) klorida cair

Set A Set B

Rajah 3

(a) Namakan anion yang hadir dalam larutan kuprum (II) klorida.
…………………………………………………………………………………………………………………………………..
[1 M]

(b) Berdasarkan set A
(i) Namakan Gas P
………………………………………………………………………………………………………………………….
[1 M]
(ii) Tuliskan persamaan kimia bagi mewaklili tindakbalas yang berlaku di anod
dalam set A
………………………………………………………………………………………………………………………….
[1 M]
(iii) Jelaskan satu ujian kimia, bagaimana untuk mengesahkan kehadiran gas P
………………………………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………………………………….
[2 M]

[70]

(c) Berdasarkan set B
(i) Namakan Gas Q
………………………………………………………………………………………………………………………….
[1 M]
(ii) Tuliskan persamaan kimia bagi mewaklili tindakbalas yang berlaku di anod
dalam set B
………………………………………………………………………………………………………………………….
[1 M]
(iii) Jelaskan satu ujian kimia, bagaimana untuk mengesahkan kehadiran gas Q
………………………………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………………………………….
[2 M]

(d) Apakah yang dapat diperhatikan pada katod kedua-dua set elektrolisis yang
ditunjukkan dalam Rajah 3 selepas 20 minit elektrolisis dijalankan.
…………………………………………………………………………………………………………………………………..
[1 M]

[71]

MODUL 3

SET 1 : PENGUASAAN KPS (KERTAS 3 – STRUKTUR)
SET 2 : PENGUASAAN KPS (KERTAS 3 – ESEI)
SET 3 : LATIHAN PENGUKUHAN 1
SET 4 : LATIHAN PENGUKUHAN 2

[72]

SET 1 : PENGUASAAN KPS (KERTAS 3 - STRUKTUR)
1. Format Kertas 3

Masa Jenis instrumen No. Soalan Konstruk Markah
Item struktur 1@2 11 KPS 33
1½ Item respon terbuka
jam 2@3 Merancang eksperimen 17

2. Markah

Skor Penerangan
3 Cemerlang : Calon dapat menyatakan jawapan dengan cemerlang
2 Sederhana : Calon dapat menyatakan jawapan dengan sederhana
1 Lemah : Calon dapat menyatakan jawapan dengan kurang tepat
0 Jawapan calon salah // Tidak menjawab

3. Kemahiran Proses Sains

KK0501 Memerhati KK0507 Meramal

KK0502 Mengelas KK0508 Mengguna hubungan ruang
dan masa

KK0503 Mengukur dan menggunakan KK0509 Definisi secara operasi
nombor

KK0504 Membuat inferens KK0510 Mengawal pemboleh ubah

KK0505 Meramal KK0511 Membuat hipotesis
KK0506 Komunikasi
KK0512 Mengeksperimen
(a)Pernyataan
masalah/Tujuan
(b) Semua pemboleh ubah
(c) Pernyataan hipotesis
(d) Senarai bahan dan radas
(e) Prosedur eksperimen
(f) Penjadualan data

[73]

KK 0501 – MEMERHATI
Mengumpul maklumat dengan menyatakan pemerhatian berdasarkan 5 pancaindera.
[Lihat, dengar, bau, sentuh, rasa].

Contoh 1:

Air Air
Zink Zink

Pada 0 minit Pada 4 minit

Nyatakan tiga pemerhatian yang dapat diperoleh dari rajah di atas.
1. …………………………………………………………………………………………………………………………………
2. ………………………………………………………………………………………….………………………………………
3. ……………………………………………………………………………………….…………………………………………

[74]

Contoh 2:
Rajah 1.1 menunjukkan susunan radas yang digunakan dalam satu eksperimen untuk
membandingkan kekerasan gangsa dengan logam tulennya, kuprum.

Bongkah kuprum Bongkah gangsa

Nyatakan satu pemerhatian yang dapat diperoleh daripada eksperimen ini.
…………………………………………………………………………………………………………………………………………

Contoh 3:
Rajah 1 menunjukkan keputusan eksperimen selepas 20 minit.

Rajah 1

Nyatakan perubahan warna bagi larutan kuprum(II) nitrat dalam Rajah 1.2
…………………………………………………………………………………………………………………………………………

[75]

KK 0502 – MENGELAS (CLASSIFYING)
Kebolehan mengasingkan dan mengumpulkan objek atau fenomena kepada kumpulan
berdasarkan kriteria tertentu seperti ciri atau sifat.

 Lukis jadual dengan pembaris..
 Setiap lajur mesti ditulis tajuk dan unit (jika ada) dengan betul

Contoh 1 :

Larutan glukosa, larutan argentum nitrat, leburan plumbum(ll) iodida, etanol

Kelaskan bahan-bahan di atas kepada elektrolit dan bukan elektrolit.
Jawapan :

Contoh 2:
Berikut ialah senarai bahan :

Antimoni Gangsa Kuprum Loyang Piuter Stanum

Kelaskan bahan-bahan ini kepada aloi dan logam tulen.

Aloi
Logam tulen

[76]

KK0503 - MENGUKUR DAN MENGGUNAKAN NOMBOR
Kebolehan mengumpul maklumat secara kauntitatif dengan menggunakan nombor atau / dan
unit piawai. Pengukuran menjadikan pemerhatian lebih jitu.

 Semua nilai mesti ditulis dengan tempat perpuluhan seragam dan unit yang betul.

Radas Ketepatan bacaan Contoh bacaan dan unit
Pembaris Satu tempat perpuluhan
Penimbang elektronik Dua tempat perpuluhan
Jam randik
Silinder penyukat
Pipet
Termometer
Voltmeter
Ammeter
pH meter
Buret

Contoh 1 : Buret

PCaodnat0ohm5in:itT:e…r…m…o…m…e…te…r……............. Pada 4 minit : ……………..……………......
[77]

Contoh 2 : Termometer

Suhu awal Suhu pada Suhu pada Suhu pada
………………. 30 s : ……………. 60 s : ……………. 90 s : …………….

Contoh 3 : Pembaris
Rajah 1 menunjukkan diameter lekuk bagi bongkah kuprum dan bongkah gangsa.

Bongkah kuprum Bongkah gangsa

Diameter lekuk : .......................................... Diameter lekuk : ..........................................

[78]

Contoh 4 : Voltmeter
Rajah 1 menunjukkan diameter lekuk bagi bongkah kuprum dan bongkah gangsa.

Zink dan Kuprum Magnesium dan Kuprum

Bacaan voltmeter :.................................. Bacaan voltmeter :..................................
Rajah 1

Rekod bacaan voltmeter dalam ruang yang disediakan dalam Rajah 1.

Contoh 5 : Ammeter
Rajah 1 menunjukkan diameter lekuk bagi bongkah kuprum dan bongkah gangsa.

Set 1 Set 2

Bacaan ammeter :.................................. Bacaan ammeter :..................................
Rajah 1

Rekod bacaan voltmeter dalam ruang yang disediakan dalam Rajah 1.

[79]

KK 0504 – MEMBUAT INFERENS
 Menyatakan inferens yang sesuai menerangkan pemerhatian.
 Anda mesti memberi inferens yang berkaitan dengan pemerhatian.

Contoh 1 :

Bongkah kuprum Bongkah gangsa
Diameter : 3.0 cm Diameter : 2.5 cm

Pemerhatian : Diameter bongkah kuprum lebih besar berbanding bongkah gangsa.

(a) Apakah inferens anda berdasarkan pemerhatian di atas?

…………………………………………………………………………………………………………………………………

Contoh 2 :
Rajah 1.2 menunjukkan bacaan termometer untuk suhu awal dan suhu tertinggi air bagi
eksperimen ini.

Suhu awal Suhu tertinggi

Rajah 1.2

(a) Berdasarkan Rajah 1.2, nyatakan satu pemerhatian dalam eksperimen ini.
….S.…u…hu……m…e…n…in…g…ka…t…………………………………………………………………………….………………………

(b) Apakah inferens anda berdasarkan pemerhatian di atas?

…………………………………………………………..………………………………………………………………………

[80]

KK 0505 – MERAMAL
Kebolehan membuat jangkaan tentang sesuatu peristiwa berdasarkan pemerhatian dan
pengalaman yang lalu atau data yang boleh dipercayai.

Contoh 1 :

Pasangan logam Voltan / V
Zink dan kuprum 1.4
P dan kuprum 0.8
Q dan kuprum 2.8
R dan kuprum 0.4

Jadual menunjukkan bacaan voltan bagi pasangan logam.

Ramalkan terminal positif dan nilai voltan bagi pasangan logam P and logam Q.

Pasangan logam Terminal Positif Voltan / V

P dan Q

Contoh 2 :
Rajah 2 menunjukkan sel elektrolisis.

Rajah 2

Ramalkan hasil yang terbentuk di anod jika larutan cair kuprum(II) klorida di dalam
eksperimen ini digantikan dengan larutan pekat kuprum(II) klorida.
..............................................................................................................................................

[81]

Contoh 3 :
Graf suhu larutan natrium tiosulfat melawan 1/masa diplot seperti di bawah.

Ramalkan masa yang diambil bagi tanda “X” tidak kelihatan lagi jika eksperimen itu dilakukan
dengan menggunakan larutan natrium tiosulfat pada suhu 55oC.
…………………………………………………………………………………………………………………………………………

[82]

KK 0506 – BERKOMUNIKASI

Contoh 1: Graf
Satu eksperimen dijalankan untuk menentukan takat beku naftalena.
Jadual menunjukkan keputusan eksperimen.

Masa(s) 0.0 30.0 60.0 90.0 120.0 150.0 180.0 210.0

Suhu (oC) 95.0 85.0 82.0 80.0 80.0 80.0 78.0 70.0

Lukiskan graf suhu melawan masa bagi penyejukan naftalena.

[83]

Contoh 2 : Membina jadual

Bongkah kuprum Bongkah gangsa
Diameter : 3.0 cm Diameter : 2.5 cm

Bina satu jadual untuk merekod diameter lekuk yang terbentuk pada setiap bongkah
kuprum dan bongkah gangsa.

Contoh 3 : Melukis rajah berlabel
Anda diberi radas berikut untuk menjalankan elektrolisis leburan plumbum(II) bromida.

Mangkuk pijar Wayar penyambung Elektrod karbon

Penunu Bunsen Tungku kaki tiga Bateri

Lukis satu rajah berlabel untuk menunjukkan susunan radas elektrolisis itu.

[84]

KK 0507 - MENGGUNAKAN PERHUBUNGAN RUANG DAN MASA

Contoh 1 :
Keputusan eksperimen ditunjukkan dalam Jadual 1.

Masa (minit) Isipadu air (cm3)
0 0.0
5 10.0
10 18.0
15 25.0
20 35.0

Jadual 1

Apabila masa bertambah, apakah yang terjadi kepada isi padu air?
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………

Contoh 2 :
Rajah 1 menunjukkan keadaan alas bebola keluli apabila terdedah kepada udara selepas suatu
tempoh masa yang panjang.

Bulan pertama Bulan kedua Bulan ketiga

Alas bebola keluli Alas bebola keluli Alas bebola keluli
Karat
Karat Karat

Rajah 1
Nyatakan hubungan antara kuantiti karat yang terbentuk dengan masa.
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………

[85]

Contoh 3 :
Jadual menunjukkan perubahan suhu terhadap masa bagi suatu eksperimen.
Masa(s) 0.0 10.0 20.0 30.0 40.0 50.0 60.0 70.0 80.0 90.0
Suhu(oC) 27.0 32.0 36.0 39.0 41.0 42.0 41.0 39.0 35.0 30.0
Berdasarkan jadual di atas, nyatakan hubungan antara masa dengan suhu.
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………

Contoh 4:
Rajah 1 menunjukkan keputusan eksperimen selepas 20 minit

Rajah 1
Berdasarkan Rajah 1, nyatakan hubungan antara perubahan saiz elektrod kuprum dengan
masa?
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………

[86]

KK 0508 - MENTAFSIR DATA
Rajah 1 menunjukkan susunan radas untuk menyiasat kekonduksian elektrik bagi sebatian ion
dan sebatian kovalen dengan kepekatan yang sama.

Set Susunan radas

I Larutan
Elektrod natrium
karbon nitrat

Bacaan ammeter : ……. A

II Larutan
Elektrod glukosa
karbon

Bacaan ammeter : ……. A

Rajah 1

Berdasarkan Rajah 1, terangkan mengapa terdapat perbezaan pemesongan jarum ammeter?
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………

[87]

KK 0509 - MENDEFINASIKAN SECARA OPERASI
- perkara yang dilakukan
- perkara yang diperhatikan.

Contoh 1 :

Nilai pH 4.16

Meter pH

Cuka

(a) Cuka adalah suatu asid. Nyatakan definisi secara operasi bagi acid.
.................………………………………………………………………………………………………………
.................………………………………………………………………………………………………………

Definisi secara Apa yang dilakukan Apa yang diperhatikan
operasi bagi [Prosedur] [Pemerhatian]
Asid
Apabila kertas litmus …………. Warna kertas litmus biru bertukar
Kekerasan aloi
dicelup ke dalam ………………., menjadi ……………………………….....
Sel Kimia
Apabila pemberat dijatuhkan ke Diameter lekuk yang terbentuk
Kadar tindak balas atas bebola keluli di atas lebih ……………………………………..
[Tanda ‘X’] bongkah aloi,
Kekonduksian
elektrik Apabila dua …………….…….. yang Jarum voltmeter ………………………..
………………….…… dicelupkan ke [Voltmeter menunjukkan bacaan]
dalam elektrolit

………………….….. yang diambil Tanda ‘X’ tidak …………………………..
Apabila dua elektrod
…………….…….. dicelupkan ke Jarum ammeter ………………………..
dalam ……………………………… . [Ammeter menunjukkan bacaan]

[88]

KK 0510 - MENGAWAL PEMBOLEHUBAH

Contoh 1 :

Rajah menunjukkan susunan radas untuk menyiasat kekonduksian elektrik bagi sebatian ion
dan sebatian kovalen dengan kepekatan yang sama.

Berdasarkan eksperimen, nyatakan pemboleh ubah yang terlibat.

Set Susunan radas Pemboleh ubah

I

Pemboleh ubah

dimanipulasikan :

Elektrod Larutan ……………………..………………
karbon natrium ………………………..……………
nitrat
II Bacaan ammeter : ……. A

Pemboleh ubah
bergerak balas :

Elektrod Larutan ………………………..……………
karbon aluminium ………………………..……………
nitrat
III Bacaan ammeter : ……. A

Elektrod Larutan Pemboleh ubah
karbon glukosa dimalarkan :

Bacaan ammeter : ……. A ……………………..………………

………………………..……………

[89]

Contoh 2:

Rajah menunjukkan susunan radas satu eksperimen bagi Set I, Set II dan Set III untuk membina
siri elektrokimia berdasarkan beza keupayaan antara dua logam berbeza dalam set voltan.

Berdasarkan eksperimen, nyatakan pemboleh ubah yang terlibat.

Set Susunan radas Pemboleh ubah

Pemboleh ubah
I dimanipulasikan :

Kuprum …………………….………………
Zink …………………….………………

Larutan kuprum(II) sulfat

II Pemboleh ubah
bergerak balas :
Kuprum
…………………….………………
Magnesium
……………………………………

Larutan kuprum(II) sulfat

III Pemboleh ubah
dimalarkan :
Kuprum
Plumbum …………………….………………

Larutan kuprum(II) sulfat ……………………….……………

[90]

KK 0511 – MEMBUAT HIPOTESIS
Contoh :

Pemboleh ubah dimanipulasikan Saiz ketulan marmar
Pemboleh ubah bergerak balas Kadar tindak balas

Nyatakan hipotesis bagi eksperimen ini.
………………………………………………………………………………………............................................………
..............................................................................................................................................

Eksperimen MV RV Hipotesis [ MV  RV]
Kadar tindak balas
Faktor suhu Suhu larutan
bahan natrium tiosulfat

Menyiasat Sebatian ion dan Bacaan ammeter
[Kekeonduksian
kekonduksian sebatian kovalen elektrik]
bagi sebatian ion [Jenis sebatian]
Kekerasan loyang
dan sebatian dan kuprum tulen
kovalen.
Nilai pH
Membanding Loyang dan
Kereaktifan unsur
kekerasan loyang kuprum tulen kumpulan 1.
dengan kuprum [Jenis bongkah]
Beza keupayaan
tulen [Voltan] / [Bacaan
voltmeter]
Hubungan Kepekatan asid
kepekatan asid nitrik
nitrik dan nilai

pH

Kereaktifan Unsur kumpulan 1

litium, natrium [Litium, natrium
dan kalium dan kalium]
terhadap air.

Membina siri Pasangan logam

elektrokimia
berdasarkan

beza keupayaan
antara logam.

[91]

SET 2 : PENGUASAAN KPS (KERTAS 3 – ESEI)

KK 0512 – MENGEKSPERIMEN
(JUMLAH MARKAH YANG DIPERUNTUKKAN - 17 MARKAH)

Perancangan mengandungi aspek-aspek berikut :
1. Tujuan/Pernyataan Masalah
2. Semua pemboleh ubah
3. Pernyataan hipotesis
4. Senarai bahan dan radas
5. Prosedur bagi eksperimen
6. Penjadualan data
Skor : (5 X 3) + 2 = 17
Soalan biasanya bermula dengan situasi yang berkaitan dengan kehidupan harian.
Pernyataan masalah/Tujuan bagi eksperimen/Hipotesis dan Pemboleh ubah boleh
disimpulkan dari situasi yang diberikan.
Nyatakan semua pemboleh ubah
 PU dimanipulasikan, PU bergerak balas dan PU dimalarkan .
Bahan dan radas
Prosedur :
 Semua langkah yang diambil dalam prosedur mesti mengandungi radas yang
digunakan, kuantiti setiap jenis bahan (serbuk, larutan dan sebagainya).
 Tiada markah diperuntukkan untuk gambar rajah. Gambar rajah yang lengkap berlabel
dapat membantu pelajar dalam :
(i) Menulis langkah-langkah dalam prosedur.
(ii) Melengkapkan senarai radas dan bahan.
Penjadualan data:
 Bilangan lajur (columns) dan baris (rows) dalam jadual mesti menepati PU yang
dimanipulasikan dan PU bergerak balas.
 Unit mesti ditulis bagi semua tajuk dalam setiap baris dan lajur dalam jadual.
 Pemerhatian/inferens/kesimpulan TIDAK PERLU DITULIS dalam jadual.

[92]

CONTOH SOALAN:
2. Garam terbahagi kepada 2 jenis, iaitu garam terlarutkan dan garam tak terlarutkan.

Rajah 2 menunjukkan perbualan di antara pelajar tentang keterlarutkan garam dalam air.

Rajah 2
Merujuk kepada perbualan di atas, rancang satu eksperimen makmal untuk mengkaji
kelarutan garam sulfat dalam air. Anda dikehendaki menggunakan dua contoh garam sulfat
terlarutkan dan dua contoh garam sulfat tak terlarutkan.
Perancangan anda hendaklah mengandungi aspek-aspek berikut:
(a) Pernyataan masalah
(b) Semua pemboleh ubah
(c) Pernyataan hipotesis
(d) Senarai bahan dan radas
(e) Prosedur eksperimen
(f) Penjadualan data

[17 markah]

[93]

SET 3 : LATIHAN PENGUKUHAN 1

Jawab semua soalan.
1. Rajah 1.1 menunjukkan susunan radas untuk menyiasat kekonduksian elektrik bagi

sebatian ion dan sebatian kovalen dengan kepekatan yang sama

Set Susunan radas Bacaan ammeter

Elektrod

karbon
I

Natrium
klorida

........... A

Elektrod

karbon
II

Glukosa

........... A

Elektrod

karbon
III

Cuka

........... A

Elektrod

karbon
IV

Heksana

........... A

Rajah 1.1
(a) Rekodkan bacaan ammeter di dalam ruangan yang disediakan pada Rajah 1.1.

[3M]
[94]

(b) Bagi eksperimen ini, nyatakan

(i) Pembolehubah dimanipulasikan : …………….………………………………………….…………..

(ii) Pembolehubah bergerak balas : ……………………………………………..……………………..

(iii) Pembolehubah dimalarkan : ………………………………………..…………………………..

[3M]

(c) Nyatakan satu hipotesis bagi eksperimen ini.

………………….………………………………………………………………………………………………………………

………………………………………………………………………….………………………………………………………

………………………………………………………………………………………………………………….………………

[3M]

(d) Berdasarkan Rajah 1.1, nyatakan satu pemerhatian dan satu inferens yang berkaitan

bagi setiap set eksperimen dalam Jadual 1.

Set Pemerhatian Inferens

I

II

III

IV

Jadual 1
[6M]

(e) Berdasarkan Set I dan Set II dalam Rajah 1.1, terangkan mengapa pemerhatian
adalah berbeza?
………………………………………………….………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………….………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………….………
[3M]
[95]

(f) Jika larutan glukosa di dalam Set II digantikan dengan jus lemon, ramalkan keadaan
ammeter.
…………………………………………….……………………………………………………………………………………
…………………………………………….……………………………………………………………………………………
[3M]

(g) Nyatakan definisi secara operasi bagi kekonduksian elektrik
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
[3M]

(h) Anda diberikan satu senarai bahan seperti berikut:

Turpentin Zink klorida
Magnesium karbonat Etanol

Kelaskan bahan-bahan ini kepada sebatian ion dan sebatian kovalen.

[3M]
[96]

(g) Anda diberi bahan dan radas berikut untuk membina sel kimia.

4 biji lemon Wayar penyambung Voltmeter Kepingan ferum
Kepingan zink
Kepingan plumbum Kepingan kuprum Kepingan magnesium

Berdasarkan bahan dan radas yang dibekalkan, lukis gambar rajah berlabel untuk
menghasilkan bacaan voltmeter paling tinggi dengan memilih bahan dan radas yang
dibekalkan.

[3M]
[97]

2. Tindak balas peneutralan melibatkan penggabungan ion hidrogen, H+ dan ion
hidroksida, OH- untuk membentuk molekul air.
Rajah 2 menunjukkan dua persamaan termokimia bagi dua eksperimen peneutralan
antara larutan natrium hidroksida dengan asid hidroklorik dan asid etanoik.

Experiment I : NaOH + HCl  NaCl + H2O ; H = - 57 kJmol-1
Experiment II : NaOH + CH3COOH  CH3COONa + H2O ; H = - 55 kJmol-1

Nilai haba peneutralan bagi tindak balas antara larutan natrium hidroksida
dengan larutan asid kuat lebih tinggi daripada haba peneutralan larutan natrium

hidroksida dengan larutan asid lemah.

Rajah 2
Berdasarkan pernyataan di atas, anda dikehendaki merancang eksperimen untuk
menentukan haba peneutralan di antara larutan natrium hidroksida dengan satu
larutan asid kuat dan satu larutan asid lemah yang dinamakan.
Perancangan anda hendaklah mengandungi perkara-perkara berikut:
(a) Penyataan masalah
(b) Semua pemboleh ubah
(c) Penyataan hipotesis
(d) Senarai bahan dan radas
(e) Prosedur eksperimen
(f) Penjadualan data

[17 M]

KERTAS SOALAN TAMAT
[98]

SET 4 : LATIHAN PENGUKUHAN 2

Jawab semua soalan.
1. Rajah 1.1 menunjukkan susunan radas satu eksperimen bagi Set I, Set II dan Set III

untuk membina siri elektrokimia berdasarkan beza keupayaan antara dua logam
berbeza dalam sel voltan. Logam X bertindak sebagai terminal positif.

Set Susunan radas

V

Logam X Stanum

I Elektrod Larutan natrium Bacaan voltmeter :
magnesiu klorida
m

V

Logam X Zink

II Elektrod Larutan natrium Bacaan voltmeter :
magnesiu klorida
m

V

Logam X Magnesium

III Elektrod Larutan natrium Bacaan voltmeter :
magnesiu klorida
m

Rajah 1.1
[99]

(a) Rekod bacaan voltmeter pada ruang yang disediakan dalam Rajah 1.1.

[3M]

(b) Berdasarkan eksperimen ini, nyatakan:
(i) Pemboleh ubah dimanipulasikan
…………………………………………………………………….……………………………………………………...
(ii) Pemboleh ubah bergerak balas
…..………………………………………………………………………..……………………………………………...
(iii) Pemboleh ubah dimalarkan
……………………………………………...................................……………………………………………...
[3M]

(c) Nyatakan satu hipotesis bagi eksperimen ini.
……………………………………………………….…………………………………………………………………………
……………………………………………………….…………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………….
[3M]

(d) Berdasarkan bacaan voltmeter dalam Rajah 1.1, susunkan logam X, zink, magnesium
dan stanum dalam tertib menaik keelektropositifan logam dalam siri elektrokimia.
………………………………………………….………………………………………………………………………………
[3M]

(e) Nyatakan definisi secara operasi bagi beza keupayaan logam.
……………………………………………………….…………………………………………………………………………
………………………………………………………….………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………………………………………….
[3M]

[100]