แผนการจัดการเรียนรู้ รายวิชาวิทยาศาสตร์พื้นฐาน ว21101 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา .......... หน่วยการเรียนรู้ที่ 3 หน่วยพื้นฐานของสิ่งมีชีวิต เวลา 12 ชั่วโมง เรื่องที่ 1 การแพร่ เวลา 2 ชั่วโมง สอนโดย นางสาวธนิวรรณ ขานเกตุ สาระที่ 1 วิทยาศาสตร์ชีวภาพ มาตรฐาน ว 1.2 เข้าใจสมบัติของสิ่งมีชีวิต หน่วยพื้นฐานของสิ่งมีชีวิต การลําเลียงสารเข้า และออก จากเซลล์ความสัมพันธ์ของโครงสร้างและหน้าที่ของระบบต่างๆของสัตว์และมนุษย์ที่ทํางานสัมพันธ์กัน ความสัมพันธ์ของโครงสร้างและหน้าที่ของอวัยวะต่างๆของพืชที่ทํางานสัมพันธ์กัน รวมทั้งนําความรู้ไปใช้ ประโยชน์ ตัวชี้วัด 1. อธิบายกระบวนการแพร่จากหลักฐานเชิงประจักษ์ 2. ยกตัวอย่างการแพร่ในชีวิตประจําวัน 1. สาระส าคัญ การแพร่ หมายถึง การเคลื่อนที่ของโมเลกุลสารหรือสสาร จากบริเวณที่สารละลายมีความเข้มข้นสูง ไปยังบริเวณสารละลายที่มีความเข้มข้นต่ํา เพื่อปรับให้ความเข้มข้นของสองบริเวณเท่ากัน เรียกว่า สมดุลของ การแพร่ (Diffusion Equilibrium) 2. จุดประสงค์การเรียนรู้ หลังจบกิจกรรมการจัดการเรียนรู้นักเรียนสามารถ ด้านความรู้ (K) 1. นักเรียนสามารถอธิบายกระบวนการแพร่จากการทดลองได้ 2. นักเรียนสามารถยกตัวอย่างการแพร่ในชีวิตประจําวันได้ ด้านทักษะ/กระบวนการ (P) นักเรียนสามารถทดลองการเคลื่อนที่ของอนุภาคสารของเกล็ดด่างทับทิมและการทดลองฝนสีได้ ด้านคุณลักษณะ (A) นักเรียนมีวินัย ใฝ่เรียนรู้ มุ่งมั่นในการทํางาน
3. สาระการเรียนรู้ การแพร่เกิดขึ้นเมื่อมีความแตกต่างของความเข้มข้นของสารละลายระหว่างสองบริเวณ โดยมีทิศ ทางการเคลื่อนที่ของตัวละลายจากบริเวณที่มีความเข้มข้นมากไปยังบริเวณที่มีความเข้มข้นน้อย จนความ เข้มข้นของสารละลายโดยเฉลี่ยเท่ากันทุกบริเวณ เรียกว่าเกิดสมดุลของการแพร่ การแพร่นอกจากแพร่ในตัวกลางที่เป็นของเหลวแล้ว การแพร่สามารถแพร่ผ่านตัวกลางที่เป็นแก๊สได้ เช่น การแพร่ของน้ํามันหอมระเหยหรือกลิ่นดอกไม้ กลิ่นอาหารผ่านอากาศ เป็นต้น ซึ่งเซลล์ของสิ่งมีชีวิตก็มี การแพร่ของสารเข้าออกเซลล์เช่นเดียวกัน เช่น การแพร่เข้าออกของแก๊สออกซิเจนและแก๊ส คาร์บอนไดออกไซด์บริเวณถุงปอดลม การแพร่เข้าออกของแก๊สออกซิเจนและแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์บริเวณ ปากใบ เป็นต้น 4. การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ด้วยวิธีสอนแบบสืบเสาะหาความรู้ (Inquiry Method : 5E) ขั้นที่ 1 กระตุ้นความสนใจ (Engagement) 1.1 ครูจุดธูปให้นักเรียนสังเกต จากนั้นอภิปรายโดยใช้คําถามนํา ดังนี้ 1.1.1 ทิศทางการเคลื่อนที่ของควันธูปเป็นอย่างไร (มีทิศทางอิสระ) 1.1.2 ตอนนี้คนที่อยู่ใกล้ธูปเท่านั้นจะได้กลิ่นของควันธูป แต่ถ้าหากจุดธูปไปสักพัก แล้วนักเรียนคิด ว่าทุกคนในห้องนี้จะได้กลิ่นธูปเหมือนกันหรือไม่ (นักเรียนสามารถตอบได้ตามความเข้าใจของตนเอง) 1.1.3 ครูจุดธูปหน้าห้อง แต่ทําไมนักเรียนหลังห้องถึงได้กลิ่นควันธูป (นักเรียนสามารถตอบได้ตาม ความเข้าใจของตนเอง) 1.2 ครูแจ้งกิจกรรมการทดลองว่า “การทดลองในวันนี้นักเรียนจะได้เรียนรู้เกี่ยวกับการแพร่และ กระบวนการแพร่ของเกล็ดด่างทับทิมในกิจกรรมที่ 3.3 และครูได้เตรียมกิจกรรมการทดลองที่น่าสนใจ มาให้นักเรียนด้วย นั่นคือ การทดลองฝนสี”
ขั้นที่2 ขั้นส ารวจและค้นหา (Exploration) 2.1 ครูแบ่งกลุ่มนักเรียนออกเป็น 4 กลุ่ม โดยแต่ละกลุ่มคละความสามารถ เก่ง-อ่อน-ปานกลาง 2.2 ครูถามนักเรียนว่า “ในกิจกรรมการทดลองการแพร่ของเกล็ดด่างทับทิม หากนําเกล็ดด่างทับทิม หย่อนลงไปในน้ําจะเกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างไร” (นักเรียนสามารถตอบได้อย่างอิสระ โดยครูเขียนคําตอบ ของนักเรียนลงบนกระดาน) 2.3 ครูถามนักเรียนว่า “ในกิจกรรมการทดลองฝนสี เมื่อหยดสีผสมอาหารลงในบีกเกอร์ที่มีน้ําและ น้ํามันพืชจะเกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างไร” (นักเรียนสามารถตอบได้อย่างอิสระ โดยครูเขียนคําตอบของ นักเรียนลงบนกระดาน) 2.4 นักเรียนนําเสนอแนวคิดภายในกลุ่มของตนเอง ตามแบบบันทึกกิจกรรมที่ 3.3 อนุภาคของสารมี การเคลื่อนที่อย่างไร 2.5 นํานักเรียนเข้าสู่กิจกรรมที่ 3.3 อนุภาคของสารมีการเคลื่อนที่อย่างไร (วิทยาศาสตร์และ เทคโนโลยี เล่ม 1 สสวท. หน้า 110) โดยนักเรียนสังเกตลักษณะ ขนาด และสีของเกล็ดด่างทับทิม พร้อม บันทึกผล จากนั้นใส่เกล็ดด่างทับทิม 2-3 เกล็ด ลงในน้ําปริมาตร 400 ลูกบาศก์เซนติเมตร นักเรียนสังเกตและ บันทึกผลการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นตั้งแต่เริ่มใส่เกล็ดด่างทับทิมจนครบเวลา 10 นาที โดยการวาดภาพและ บรรยายลงในแบบบันทึกกิจกรรม 2.6 ครูนําเข้าสู่กิจกรรมการทดลองฝนสี โดยนักเรียนเทน้ํามันพืชลงในบีกเกอร์ที่มีน้ํา จากนั้นใช้ ดรอปเปอร์หยดสีผสมอาหารลงไปในบีกเกอร์ นักเรียนสังเกตการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น ขั้นที่3 ขั้นอธิบายและลงข้อสรุป (Explanation) 3.1 นักเรียนเปรียบเทียบคําตอบก่อนทํากิจกรรมที่ 3.3 และผลจากการทํากิจกรรมที่ 3.3 ว่าเหมือน หรือต่างกันอย่างไร 3.2 นักเรียนเปรียบเทียบคําตอบก่อนทํากิจกรรมการทดลองฝนสีและผลจากการทํากิจกรรมการ ทดลองฝนสี ว่าเหมือนหรือต่างกันอย่างไร 3.3 ครูและนักเรียนร่วมกันอภิปราย สรุปเนื้อหาที่ได้เรียนรู้จากกิจกรรม เพื่อให้ได้ข้อสรุปว่า การแพร่ คือการเคลื่อนที่ของอนุภาคสารจากบริเวณที่สารละลายมีความเข้มข้นสูง ไปยังบริเวณสารละลายที่มีความ เข้มข้นต่ํา เพื่อปรับให้ความเข้มข้นของสองบริเวณเท่ากัน เรียกว่า สมดุลของการแพร่ ( Diffusion Equilibrium) แต่เมื่อเกิดสมดุลการแพร่แล้ว อนุภาคของสารไม่หยุดนิ่ง ยังคงมีการเคลื่อนที่ แต่เนื่องจากการ เคลื่อนที่ของสารละลายเท่ากัน จึงไม่สามารถสังเกตเห็นการเปลี่ยนแปลงได้ และการแพร่นอกจากแพร่ใน ตัวกลางที่เป็นของเหลวดังกิจกรรมแล้ว การแพร่สามารถแพร่ผ่านตัวกลางที่เป็นแก๊สได้ 3.6 นักเรียนตอบคําถามท้ายกิจกรรมที่ 3.3 ลงในแบบบันทึกกิจกรรม
ขั้นที่4 ขั้นขยายความรู้ (Elaboration) 4.1 ครูฉีดน้ําหอม จากนั้นให้นักเรียนอธิบายในทางวิทยาศาสตร์ว่าเพราะเหตุใดนักเรียนถึงได้กลิ่น น้ําหอม (แนวคําตอบ เกิดการแพร่ของอนุภาคน้ําหอมจากบริเวณที่มีความเข้มข้นสูง ไปยังบริเวณที่มีความ เข้มข้นต่ํา ซึ่งแพร่ผ่านตัวกลางที่เป็นแก๊ส) 4.2 นักเรียนแต่ละกลุ่มยกตัวอย่างการแพร่ในชีวิตประจําวัน 4.3 นักเรียนทุกคนตอบคําถามใน Kahoot ที่ครูสร้างขึ้น เรื่อง การแพร่ 4.4 ครูอธิบายเพิ่มเติมในส่วนที่นักเรียนไม่เข้าใจ ขั้นที่5 ขั้นประเมิน (Evaluation) 5.1 การตอบคําถามในชั้นเรียน 5.2 การทํากิจกรรมที่ 3.3อนุภาคของสารมีการเคลื่อนที่อย่างไร 5. สื่อการเรียนการสอน/แหล่งการเรียนรู้ 6.1 หนังสือเรียนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เล่ม 1 สสวท. 6.2 แบบบันทึกกิจกรรม กิจกรรมที่ 3.3 เรื่อง อนุภาคของสารมีการเคลื่อนที่อย่างไร 6.3 อุปกรณ์การทํากิจกรรมที่ 3.3 เรื่อง อนุภาคของสารมีการเคลื่อนที่อย่างไร 6.4 อุปกรณ์การทํากิจกรรมการทดลองฝนสี 6. การวัดและประเมิน จุดประสงค์ วิธีการวัด เครื่องมือวัด เกณฑ์การประเมิน ด้านความรู้ (K) 1. อธิบายกระบวนการ แพร่จากการทดลองได้ 2. ยกตัวอย่างการแพร่ใน ชีวิตประจําวันได้ -การตอบคําถามใน แบบบันทึกกิจกรรมที่ 3.3 และคําถามท้าย กิจกรรม -การตอบคําถามใน แบบบันทึกกิจกรรมที่ 3.3 และคําถามท้าย กิจกรรม มีความถูกต้องระดับ 2 ขึ้นไป ด้านทักษะ/กระบวนการ (P) 1. ทดลองการเคลื่อนที่ของ อนุภาคสารของเกล็ดด่าง ทับทิมได้ -สังเกตพฤติกรรม -แบบสังเกตพฤติกรรม มีความถูกต้อง80%ขึ้นไป
ด้านคุณลักษณะ (A) 1. มีวินัย ใฝ่เรียนรู้ มุ่งมั่น ในการทํางาน -สังเกตพฤติกรรม -แบบสังเกตพฤติกรรม ได้เกณฑ์ในระดับดีขึ้นไป ด้านสมรรถนะส าคัญของ ผู้เรียน 1. ความสามารถในการ สื่อสาร 2. ความสามารถในการคิด 3. ความสามารถในการใช้ ทักษะชีวิต สังเกตพฤติกรรมขณะ ปฏิบัติกิจกรรม รายบุคคล แบบประเมินสมรรถนะ สําคัขของผู้เรียน รายบุคคล เกณฑ์ร้อยละ 70 % ผ่าน เกณฑ์ 8. ข้อเสนอแนะ/แนวทางแก้ไข .............................................................................................................................................................................. ............................................................................................................................. .......................... ..............................................................................................................................................................................
บันทึกผลหลังการสอน ผลหลังการสอน ........................................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................... ปัขหา/อุปสรรค ......................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................................ .................................. .............................................................................................................................................................................. ข้อเสนอแนะ ........................................................................................................................................................ ...................... ............................................................................................................................. ................................................. .............................................................................................................................................................................. ลงชื่อ .......................................ผู้เขียน (นางสาวธนิวรรณ ขานเกตุ) ผู้สอน ........./..……../……….
ข้อเสนอแนะของหัวหน้ากลุ่มสาระ ............................................................................................................................. ................................................. ........................................................................................................................................................................ ...... ................................................................................................................................... ........................................... ลงชื่อ...................................................หัวหน้ากลุ่มสาระ ( ) ตําแหน่ง หัวหน้ากลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ ข้อเสนอแนะของผู้บริหารกลุ่มงานวิชาการ ............................................................................................................................................................ ........................................................................................................................................................................... .............................................................................................................................................................................. ลงชื่อ....................................................... ( ) ตําแหน่ง ..........................................................................
แบบประเมินการอธิบายอนุภาคของสารที่มีการเคลื่อนที่ ชื่อกิจกรรม อนุภาคของสารที่มีการเคลื่อนที่อย่างไร ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ค าชี้แจง สังเกตนักเรียน โดยทําเครื่องหมาย ✓ลงในช่องว่างที่ตรงกับความเป็นจริงตามเกณฑ์การให้คะแนน ที่ ชื่อ-สกุล รายการที่ประเมิน/คะแนน ความถูกต้อง ครบถ้วน สมบูรณ์ ผ่าน/ไม่ผ่าน 3 2 1 เกณฑ์การประเมิน อธิบายได้ถูกต้อง ละเอียด ครบทุกประเด็น ได้ 3 คะแนน อฺธิบายได้ถูกต้องแต่ไม่ครบทุกประเด็น ได้ 2 คะแนน อธิบายไม่ถูกต้องและไม่ครบทุกประเด็น ได้ 1 คะแนน (ลงชื่อ)……………………………………ผู้ประเมิน (นางสาวธนิวรรณ ขานเกตุ) …………… / ………………….. / ………………..
แบบสังเกตพฤติกรรม(จิตพิสัย) ชื่อกิจกรรม อนุภาคของสารมีการเคลื่อนที่อย่างไร ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ค าชี้แจง สังเกตการทํางานของนักเรียน โดยทําเครื่องหมาย ✓ลงในช่องว่างที่ตรงกับความเป็นจริง กลุ่ม ที่ ชื่อ-สกุลสมาชิกกลุ่ม รายการที่ประเมิน/คะแนน รวม ผ่าน/ ไม่ ความสนใจ ผ่าน ใฝ่รู้ มีวินัย การท างาน ร่วมกับผู้อื่น มุ่งมั่นใน การท างาน 3 2 1 3 2 1 3 2 1 3 2 1 12 1 2 3
เกณฑ์การให้คะแนน หมายเหตุ : คะแนนที่ได้มากกว่าหรือเท่ากับ10 ผ่านเกณฑ์ คะแนนที่ได้น้อยกว่า10 ไม่ผ่านเกณฑ์ (ลงชื่อ)……………………………………ผู้ประเมิน (นางสาวธนิวรรณ ขานเกตุ) …………… / ………………….. / ……………….. เกณฑ์การประเมินความสนใจใฝ่รู้ นักเรียนในกลุ่มนั้นๆมีการกระตือรือร้นในการเรียนทุกคน ให้ 3 คะแนน นักเรียนในกลุ่มนั้นๆมีการกระตือรือร้นในการเรียนบางคน ให้ 2 คะแนน นักเรียนในกลุ่มนั้นๆไม่มีการกระตือรือร้นในการเรียน ให้ 1 คะแนน เกณฑ์การประเมินความมีวินัย นักเรียนในกลุ่มนั้นๆมีความมีวินัยในการเรียนทุกคน ให้ 3 คะแนน นักเรียนในกลุ่มนั้นๆมีความมีวินัยในการเรียนบางส่วน ให้ 2 คะแนน นักเรียนในกลุ่มนั้นๆไม่มีความมีวินัยในการเรียน ให้ 1 คะแนน เกณฑ์การประเมินการทํางานร่วมกับผู้อื่น นักเรียนในกลุ่มนั้นๆมีการทํางานร่วมกับผู้อื่นได้ทุกคน ให้ 3 คะแนน นักเรียนในกลุ่มนั้นๆมีการทํางานร่วมกับผู้อื่นได้บางคน ให้ 2 คะแนน นักเรียนในกลุ่มนั้นๆไม่สามรถทํางานร่วมกับผู้อื่นได้ ให้ 1 คะแนน เกณฑ์การประเมินมุ่งมั่นในการทํางาน นักเรียนในกลุ่มนั้นๆมีความมุ่งมั่นในการทํางานทุกคน ให้ 3 คะแนน นักเรียนในกลุ่มนั้นๆมีความมุ่งมั่นในการทํางานบางคน ให้ 2 คะแนน นักเรียนในกลุ่มนั้นๆไม่มีความมุ่งมั่นในการทํางาน ให้ 1 คะแนน
แบบสังเกตพฤติกรรมการท าทดลองการแพร่ของด่างทับทิมและการแพร่ของฝนสี ชื่อกิจกรรม อนุภาคของสารมีการเคลื่อนที่อย่างไร ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ค าชี้แจง สังเกตนักเรียน โดยทําเครื่องหมาย ✓ลงในช่องว่างที่ตรงกับความเป็นจริงตามเกณฑ์การให้คะแนน ที่ ชื่อ-สกุล รายการที่สังเกต/คะแนน ผ่าน/ ไม่ ผ่าน การทดลองตาม แผนที่กําหนด การใช้อุปกรณ์ และ/หรือ เครื่องมือ การบันทึกผลการ ทดลอง 3 2 1 3 2 1 3 2 1
เกณฑ์การให้คะแนน (ลงชื่อ)……………………………………ผู้ประเมิน (นางสาวธนิวรรณ ขานเกตุ) …………… / ………………….. / ……………….. เกณฑ์การให้คะแนนการทดลองตามแผนที่ก าหนด 3 คะแนน = ทดลองตามวิธีการและขั้นตอนที่กําหนดไว้อย่างถูกต้อง มีการปรับ-ปรุงแก้ไขเป็นระยะ 2 คะแนน = ทดลองตามวิธีการและขั้นตอนที่กําหนดไว้โดยครูเป็นผู้แนะนําในบางส่วน มีการปรับปรุงแก้ไขบ้าง 1 คะแนน = ทดลองตามวิธีการและขั้นตอนที่กําหนดไว้หรือดําเนินการข้ามขั้น-ตอนที่กําหนดไว้ ไม่มีการปรับปรุงแก้ไข เกณฑ์การให้คะแนนการใช้อุปกรณ์และ/หรือเครื่องมือ 3 คะแนน = ใช้อุปกรณ์และ/หรือเครื่องมือ ในการทดลองได้อย่างคล่องแคล่ว และถูกต้องตามหลักการปฏิบัติ 2 คะแนน = ใช้อุปกรณ์และ/หรือเครื่องมือ ในการทดลองได้อย่างถูกต้อง ตามหลักการปฏิบัติ แต่ไม่คล่องแคล่ว 1 คะแนน = ใช้อุปกรณ์และ/หรือเครื่องมือ ไม่ถูกต้อง เกณฑ์การให้คะแนนการบันทึกผลการทดลอง 3 คะแนน = บันทึกผลเป็นระยะ อย่างถูกต้อง มีระเบียบ และเป็นไปตามการทดลอง 2 คะแนน = บันทึกผลเป็นระยะ ไม่ระบุหน่วย ไม่เป็นระเบียบ และเป็นไปตามการทดลอง 1 คะแนน = บันทึกผลไม่ครบ ไม่มีการระบุหน่วย และไม่เป็นไปตามการทดลอง
แบบประเมินสมรรถนะส าคัญของผู้เรียน ที่ ชื่อ-นามสกุล ด้านการคิด ด้านการสื่อสาร ด้านทักษะชีวิต