ป.6-ว1.2-สารอาหาร-พิภาค จอมพงษ์-โรงเรียนวัดปู่เจ้า

หน่วยการเรียนรทู้ ี่ 1
อาหารและการย่อยอาหาร

ป.6 โดย
ครพู ภิ าค จอมพงษ์
โรงเรยี นวัดปู่เจา้

จดุ ประสงค์การเรียนรสู้ ่ตู ัวชี้วดั

1. ระบสุ ารอาหารและบอกประโยชนข์ องสารอาหารแต่ละประเภทจากอาหาร
ทต่ี นเองรบั ประทาน (P)

2. มีความรคู้ วามเขา้ ใจเก่ียวกับอาหาร และสารอาหาร (K)
3. ตระหนกั ถงึ ความสาคัญของสารอาหาร โดยการเลอื กรบั ประทานอาหารทม่ี ี

สารอาหารครบถ้วนในสัดสว่ นทเ่ี หมาะสมกับเพศและวัย รวมท้งั ปลอดภัยต่อ
สุขภาพ (A)

สาระสาคญั

ผู้เรยี นจะไดเ้ รยี นร้เู กย่ี วกบั ประเภทของสารอาหารที่มีอยใู่ นอาหาร
ประโยชน์ของสารอาหารแตล่ ะประเภท และแนวทางการรับประทานอาหาร
ใน 1 วนั ใหไ้ ด้สารอาหารครบทกุ ประเภท ไดป้ รมิ าณพลงั งานเพียงพอกบั
ความตอ้ งการของร่างกาย ไดส้ ัดส่วนตามธงโภชนาการ และปลอดภยั ต่อ
สขุ ภาพ

รู้จกั สารอาหาร

อาหาร หมายถึง ส่งิ ทเ่ี รารบั ประทานเข้าไปในร่างกายไดอ้ ยา่ งปลอดภัยและ
มีประโยชนต์ ่อร่างกาย

อาหารแต่ละชนดิ ประกอบด้วยสารอาหาร ที่ แตกต่างกนั อาหารบางอย่าง
ประกอบด้วยสารอาหารประเภทเดียว อาหารบางอยา่ งประกอบด้วยสารอาหาร
มากกวา่ หนง่ึ ประเภท

รู้จักสารอาหาร

สารอาหารที่อยใู่ นอาหารมี 6 ประเภท ได้แก่ คาร์โบไฮเดรต โปรตนี ไขมัน เกลือแร่
วิตามิน และนา้

สารอาหารแตล่ ะประเภทมีประโยชนต์ อ่ รา่ งกายแตกตา่ งกัน โดย

คารโ์ บไฮเดรต โปรตนี และไขมัน
เป็นสารอาหารทใ่ี หพ้ ลังงานแก่รา่ งกาย

เกลือแร่ วิตามินและนา้ เป็นสารอาหารท่ี
ไมใ่ ห้พลังงานแก่ร่างกาย แต่ช่วยให้
ร่างกายทางานได้เป็นปกติ

การรบั ประทานอาหารเพ่อื ให้ร่างกายเจรญิ เตบิ โต มีการเปล่ยี นแปลงของร่างกาย
ตามเพศและวัย และ มสี ขุ ภาพดี จาเปน็ ตอ้ งรับประทานให้ไดส้ ารอาหารครบถว้ นในสัดสว่ นท่ี
เหมาะสมกบั เพศและวัย

สารอาหารประเภท คาร์โบไฮเดรต ให้พลังงาน

คารโ์ บไฮเดรต เปน็ สารที่ใหพ้ ลังงานท่ี
สาคญั แกร่ า่ งกาย มักพบอยูใ่ นรูปของอาหาร
จาพวกแป้งและนา้ ตาลเป็นส่วนใหญ่ รวมทง้ั
ผักและผลไมท้ ี่มีรสหวาน คารโ์ บไฮเดรต
1 กรมั ให้พลงั งาน 4 กโิ ลแคลอรี

ประโยชน์ ใหพ้ ลังงานแก่รา่ งกายในการทากจิ กรรมตา่ ง ๆ
ให้ความอบอุ่นแกร่ า่ งกาย

ที่มา ขอ้ มลู สอ่ื ประกอบการสอน powerpoint อจท. ป.6 www.aksorn.com

สารอาหารประเภท โปรตนี ให้พลังงาน

ประโยชน์ โปรตนี เปน็ สารอาหารที่มมี ากในเน้ือสตั ว์ต่าง ๆ
นม ไข่ ถัว่ ชนดิ ตา่ งๆ สารอาหารประเภทโปรตนี
ท่มี าขอ้ มูล ส่อื ประกอบการสอน powerpoint มคี วามสาคัญตอ่ การเจริญเตบิ โตของร่างกาย สร้าง
อจท. ป.6 www.aksorn.com เซลลก์ ลา้ มเนอ้ื และเนอื้ เยอ่ื กระดกู ชว่ ยซอ่ มแซม
สว่ นทีส่ กึ หรอของร่างกาย และเสริมสร้างภูมิต้านทาน
ให้กับร่างกาย รวมทงั้ ให้พลงั งานแก่รา่ งกาย
โปรตีน 1 กรมั จะใหพ้ ลังงานประมาณ 4 กิโลแคลอรี

สร้างเซลลก์ ลา้ มเนอื้ และเนอ้ื เย่อื กระดกู

ซอ่ มแซมส่วนทีส่ ึกหรอ

ช่วยเสริมสร้างภมู ติ ้านทานให้รา่ งกาย

สารอาหารประเภท ไขมัน ใหพ้ ลังงาน

ประโยชน์ ไขมนั เป็นสารอาหารทใ่ี หพ้ ลังงานสงู พบมากในไขมันพืช
ไขมนั สัตว์ ไขมนั 1 กรมั จะใหพ้ ลังงาน 9 กิโลแคลอรี
สารอาหารประเภทไขมนั ชว่ ยในการดูดซึมวิตามิน A D E และ
K ไขมันที่มมี ากเกินความต้องการของร่างกายจะถูกสะสมเป็น
ชน้ั ไขมนั ใต้ผิวหนงั ช่วยป้องกนั การกระทบกระเทือนของ
อวัยวะภายใน ปอ้ งกันการสูญเสยี ความรอ้ นของรา่ งกาย

เปน็ ตัวทาละลายวติ ามนิ A D E และ K

ให้ความอบอุ่นแกร่ ่างกาย

โทษของไขมัน หากรา่ งกายได้รับไขมนั มากเกินไป
อาจจะทาใหเ้ กิดภาวะโรคอ้วน

ท่มี า ขอ้ มลู สอื่ ประกอบการสอน powerpoint อจท. ป.6 www.aksorn.com

สารอาหารประเภท วิตามนิ ไม่ใหพ้ ลงั งาน

วติ ามนิ เป็นสารอินทรยี ท์ ี่มคี วามสาคญั ตอ่ การทางานของระบบ
ตา่ งๆ รา่ ยกายต้องการปริมาณไมม่ าก แตเ่ มอื่ ขาดวติ ามิน จะส่งผล
ให้เกดิ ภาวะผิดปกติเน่ืองจากความบกพร่องของกระบวนการเคมี
ในรา่ งกาย วติ ามนิ แบง่ ออกเปน็ 2 ประเภท ดังนี้

วติ ามนิ ทลี่ ะลายในนา้ ได้แก่ วิตามิน B และ C
วติ ามินทลี่ ะลายในไขมนั ได้แก่ วิตามนิ A D E และ K

ช่วยควบคุมการทางานของร่างกายใหป้ กติ

ประโยชน์ ชว่ ยสรา้ งภูมิต้านทานโรคตา่ ง ๆ
ช่วยใหร้ า่ งกายเจรญิ เติบโตและมีสุขภาพดี

ทม่ี า ข้อมูล สอ่ื ประกอบการสอน powerpoint อจท. ป.6 www.aksorn.com

ชว่ ยทาให้กลา้ มเนือ้ ทางานไดด้ ีและ B1 A ชว่ ยบารงุ สายตาและชว่ ยบารงุ
ชว่ ยป้องกนั โรคเหนบ็ ชา และผวิ พรรณ
หากขาดจะทาใหเ้ ป็นโรคเหน็บชา ประเภทของวิตามิน D หากขาดจะทาใหผ้ มร่วง ผิวหนงั
B2 วิตามนิ วติ ามนิ แห้งเป็นสะเกด็
ช่วยปอ้ งกันโรคปากนกกระจอก ที่ละลาย ทลี่ ะลาย
และชว่ ยปอ้ งกนั การอักเสบทต่ี า ในนา้ ในไขมนั E ช่วยใหก้ ระดกู และฟนั แขง็ แรงและ
และปาก ทาใหเ้ ปน็ โรคกระดูกออ่ น
หากขาดจะทาให้ริมฝีปากแหง้ CK หากขาดจะทาให้รา่ งกาย
ลิน้ แตก ตามวั เจรญิ เตบิ โตช้า

ชว่ ยปอ้ งกันโรคเลือดออกตามไรฟันและ ชว่ ยควบคมุ การทางานของระบบ
ทาให้ระบบขบั ถ่ายทางานไดด้ ี สืบพันธุ์
หากขาดจะทาให้เลอื ดออกตามไรฟนั หากขาดอาจทาใหเ้ ป็นหมนั และ
เหงอื กบวม มีบตุ รยาก

ช่วยทาใหเ้ ลือดแข็งตัว เพ่อื ห้ามเลอื ด
ที่ไหลออกจากบาดแผล
หากขาดจะทาให้เลอื ดแข็งตวั ช้า
เมื่อมีแผล

ทมี่ า ขอ้ มลู ส่ือประกอบการสอน powerpoint อจท. ป.6 www.aksorn.com

สารอาหารประเภท เกลือแร่ ไมใ่ หพ้ ลงั งาน

เกลือแร่ เป็นสารอาหารท่ีรา่ งกายตอ้ งการในปรมิ าณน้อย แตข่ าดไมไ่ ด้ เนอื่ งจากเป็น
สารอาหารทมี่ ีความจาเปน็ ตอ่ รา่ งกายทีเ่ สริมสร้างความแขง็ แรงและช่วยควบคมุ การทางานของ
สว่ นต่าง ๆ ในรา่ งกาย โดยควบคุมการทางานของฮอร์โมน มเี กลอื แรอ่ ยู่ ประมาณ 22 ชนดิ ท่ี
จาเปน็ ต่อสุขภาพร่างกาย ยกตัวอยา่ งเช่น แคลเซียมเพอื่ เสรมิ สรา้ งกระดกู และฟันที่แขง็ แรง
และธาตุเหล็กเพอ่ื ช่วยสมองให้มีสมาธิ และชว่ ยใหร้ ่างกายมีพลังงาน มชี วี ิตชีวา
เกลือแรแ่ บง่ ไดเ้ ป็น 2 กลุ่มใหญ่ ๆ

เกลอื แรห่ ลกั เชน่ แคลเซยี ม แมกนีเซยี ม โพแทสเซยี ม คลอไรด์ โซเดยี ม กามะถนั
และฟอสฟอรสั

เกลอื แรร่ อง หรอื เกลอื แรท่ ีใ่ ช้น้อย เช่น ทองแดง โครเมียม ฟลอู อไรด์ ซลี ีเนียม และ
สังกะสี ซง่ี ร่างกายตอ้ งการใช้ในปริมาณนอ้ ยมาก

ทมี่ าขอ้ มูล https://www.vitamin2life.com/article/18/

สารอาหารประเภท เกลือแร่ ไม่ให้พลงั งาน

ประโยชน์

ชว่ ยควบคมุ การทางานของร่างกายให้ปกติ
ช่วยชะลอความเส่ือมของรา่ งกาย
ชว่ ยใหร้ ่างกายเจรญิ เติบโตและมีสุขภาพดี

ทีม่ า ข้อมูล สื่อประกอบการสอน powerpoint อจท. ป.6 www.aksorn.com

เกลือแร่ทคี่ วรรู้จกั

ประโยชน์ ผลจากการขาด

แคลเซยี มCa • เสริมสร้างกระดกู และฟันใหแ้ ขง็ แรง • ทาใหเ้ ป็นโรคกระดกู อ่อน

• ชว่ ยในการทางานของกล้ามเนอ้ื กระดกู เปราะและหกั ง่าย

และประสาท ฟนั ผุ

P ฟอสฟอรัส ประโยชน์ ผลจากการขาด
• ทาหน้าที่รว่ มกับแคลเซยี มในการ • มีอาการต่างๆ คลา้ ยกบั

สรา้ งกระดูกและฟนั การขาดแคลเซยี ม

เหล็ก ประโยชน์ ผลจากการขาด

Fe • เปน็ สว่ นประกอบสาคญั ของสาร • ทาใหเ้ ปน็ โรคโลหิตจาง

เฮโมโกลบินในเม็ดเลอื ดแดง อ่อนเพลยี และเหน่อื ยง่าย

ที่มา ข้อมลู สอ่ื ประกอบการสอน powerpoint อจท. ป.6 www.aksorn.com

เกลอื แร่ที่ควรรู้จัก

I ไอโอดนี ประโยชน์ ผลจากการขาด

• ควบคมุ การเผาผลาญอาหารใหเ้ กดิ • ทาใหเ้ ป็นโรคคอพอก

พลังงาน

ประโยชน์ ผลจากการขาด

Na โซเดยี ม • ควบคุมความสมดลุ ของนา้ • ทาใหร้ า่ งกายออ่ นเพลีย
ภายในและภายนอกเซลล์ ความดันโลหติ ตา่ และ
เปน็ ตะคริวงา่ ย

F ฟลอู อไรด์ ประโยชน์ ผลจากการขาด
• เป็นสารเคลือบฟนั ปอ้ งกนั ฟันผุ • ทาใหฟ้ นั ผงุ า่ ย

ทมี่ า ข้อมลู สอื่ ประกอบการสอน powerpoint อจท. ป.6 www.aksorn.com

สารอาหารประเภท นา้ ไมใ่ หพ้ ลงั งาน

น้า เป็นสารอาหารท่เี ราขาดไมไ่ ด้ เพราะน้ามีประโยชนห์ ลายประการ
เชน่ ชว่ ยในการขับถ่ายของเสีย เปน็ ส่วนประกอบของอวัยวะและสว่ นตา่ ง ๆ
ของร่างกาย ช่วยลาเลยี งสารในร่างกาย ช่วยควบคมุ อุณหภูมริ ่างกายให้คงท่ี

ประโยชน์

ชว่ ยในการขบั ถ่ายของเสีย
เป็นสว่ นประกอบของอวยั วะและส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย
ชว่ ยลาเลยี งสารในร่างกาย ควบคุมอุณหภมู ิรา่ งกายใหค้ งที่

ทีม่ า ข้อมลู สื่อประกอบการสอน powerpoint อจท. ป.6 www.aksorn.com

สรุป เรอื่ ง สารอาหาร

สารอาหารแบง่ ได้ 6 ประเภท ได้แก่ คารโ์ บไฮเดรต โปรตนี ไขมนั
เกลือแร่ วิตามิน และน้า

สารอาหารมพี ลงั งานเพอื่ ใชท้ ากิจกรรมตา่ ง ๆ ได้อยา่ งเต็มประสิทธิภาพ
อาหารทม่ี ีประโยชน์จะทาใหร้ า่ งกายของเราเจรญิ เติบโต แข็งแรง ป้องกนั
การเจ็บป่วยไดง้ า่ ย ถา้ รา่ งกายได้รับสารอาหารไมค่ รบท้ัง 6 ประเภท อย่างที่ควร
ได้รับ อาจทาให้เกิดความผดิ ปกติบางอยา่ งได้ เนือ่ งจากสารอาหารแต่ละประเภท
ก็มีคณุ คา่ ทางโภชนาการทแี่ ตกตา่ งกันไป หากขาดไปอย่างใดอย่างหนึง่ ก็จะ
มีผลกระทบต่อการทางานของร่างกาย

ทบทวนชวนทา

ใหน้ ักเรียนวาดแผนภาพ “สารอาหารในอาหารโปรดของฉนั ”
โดยให้นกั เรยี นเลือกอาหารท่ชี ่ืนชอบมา 1 เมนู

อาจตัดภาพมาแปะ หรือวาดภาพ ลงในกระดาษ A4
โดยใหน้ ักเรียนบอกวัตถุดิบและสารอาหารทม่ี ใี นอาหารดว้ ย

ทาเสรจ็ ถ่ายรปู ส่งมาใหค้ รใู นหอ้ งไลน์นะครบั

ตัวอย่างชนิ้ งาน

อ้างองิ

คู่มือครรู ายวชิ าพนื้ ฐานวทิ ยาศาสตร์ เลม่ 1 ป.6 สถาบันส่งเสรมิ การสอนวทิ ยาสตรแ์ ละเทคโนโลยี สสวท.
หนังสอื เรียนรายวชิ าพ้นื ฐานวิทยาศาสตร์ เลม่ 1 ป.6 สถาบันส่งเสรมิ การสอนวิทยาสตรแ์ ละเทคโนโลยี สสวท.
หนังสอื เรียนรายวชิ าพน้ื ฐานวทิ ยาศาสตร์ เล่ม 1 ป.6 บริษทั อักษรเจรญิ ทัศน์ อจท. จากัด
คมู่ อื ครูรายวชิ าพน้ื ฐานวิทยาศาสตร์ เลม่ 1 ป.6 บรษิ ัท อักษรเจริญทศั น์ อจท. จากัด
ส่ือ powerpoint ประกอบการเรยี นการสอน วิชาวทิ ยาศาสตร์ ป.6 อกั ษรเจริญทัศน์ อจท. จากัด

http://www.aksorn.com
แผนการจดั การเรียนรู้ วิทยาศาสตร์ ป.6 อักษรเจริญทัศน์ อจท. จากดั
https://www.vitamin2life.com/article/18
ทม่ี าภาพอืน่ ๆ https://www.pngegg.com/

การใชข้ ้อมูล ข้อความ หรือภาพประกอบ ทปี่ รากฏในส่อื การสอนนี้
“ไม่มีเจตนาละเมดิ ลิขสิทธิ์” นามาใช้เพ่ือการศึกษาเทา่ น้ัน