231

พระนางสดี า มเหสีของพญาเอกราชผู้ครองเมือง ได้ใหก้ าเนิดโอรสลกั ษณะแปลกประหลาด คือผิวกายเหลืองอร่ามด่ังทองคา
แต่เป็ นตุ่มตอเหมือนผืวคางคก คนทงั้ หลายจงึ ขนานนามพระกุมารว่า ทา้ วคันคาก ซงึ่ คันคาก แปลวา่ คางคก



เม่ือเตบิ ใหญข่ ึน้ พระกุมารประสงคจ์ ะได้พระชายาทม่ี ีสิริโฉมงดงาม แตพ่ ญาเอกราชไดห้ า้ มปรามไว้
ดว้ ยทรงอับอายในรูปกายของทา้ วคนั คาก แต่ทา้ วคันคากก็ไม่ยอ่ ทอ้ ไดต้ ั้งจติ อธิษฐานขอพรจากพระอนิ ทร์
ดว้ ยบุญบารมีแต่ชาติปางกอ่ นของทา้ วคันคาก พระอนิ ทรจ์ งึ เนรมิตปราสาทพร้อมทง้ั ประทานนางอุดรกรุ ุทวปี
ผู้เป็ นเนื้อคใู่ หเ้ ป็ นชายา ส่วนทา้ วคนั คากเอง ก็ถอดรูปกายคนั คากออกให้ กลายเป็ นชายหนุ่มรูปงาม



พญาเอกราชยนิ ดีกบั พระโอรส จึงสละราชบลั ลงั กใ์ หค้ รองเมืองต่อ ทรงพระนามวา่ พญาคนั คาก พญาคนั คากตัง้ อยใู่ นทศพธิ ราชธรรม
มเี ดชานุภาพเป็ นทเี่ ลอ่ื งลอื จนเมืองน้อยใหญ่ต่างมาสวามภิ กั ด์ิ แต่กท็ าใหม้ ีผู้เดือดรอ้ น คอื พญาแถน ผอู้ ยู่บนฟากฟ้า
เพราะมนุษยห์ นั ไปส่งสว่ ยใหพ้ ญาคันคากจนลมื บูชาพญาแถน จงึ แกล้งงดส่ังพญานาคใหไ้ ปใหน้ า้ ในฤดูทานา
ทาใหเ้ กดิ ความแหง้ แลง้ ขา้ วยากหมากแพง ชาวเมอื งจึงไปร้องขอพญาคันคากใหช้ ว่ ย

ขา้ จะไมใ่ หพ้ ญานาคให้
นา้ ฝนแน่



พญาคนั คากจงึ เกณฑก์ องทพั สตั วม์ ีพิษทงั้ หลาย ไดแ้ ก่ มด ผงึ้ แตน ตะขาบ กบ เขียด เป็ นอาทิ ทาทางและยกทพั ขนึ้ ไปสู้กบั พญาแถน
โดยสง่ มดปลวกไปกดั กนิ ศัตราวุธของพญาแถนทต่ี ระเตรยี มไวก้ อ่ น ทาใหเ้ ม่อื ถึงเวลารบ พญาแถนไม่มีอาวุธ แม้จะร่ายมนต์ กถ็ กู เสยี งกบ
เขียด ไก่ กา กลบหมด เสกงมู ากัดกินกบเขียด ก็โดนรุ้ง ของพญาคนั คากจบั กนิ ทงั้ สัตวม์ พี ษิ ก็ยังไปกัดต่อยพญาแถนจนตอ้ งยอมแพใ้ น
ทส่ี ุด

ขอยอมแพ้



พญาคนั คากจงึ เริ่มเจรจาต่อพญาแถน ขอใหเ้ มตตาชาวเมือง ประทาน เราจะใหช้ าวบ้าน
ฝนตามฤดูกาลทุกปี พญาแถนแสร้งว่าลืม พญาคันคากจงึ ทลู เสนอว่า จุดบัง้ ไฟเพอื่ เตือน
จะใหช้ าวบา้ นจดุ บง้ั ไฟขึน้ มาเตอื น พญาแถนกเ็ หน็ ชอบด้วย
ทา่ น
เป็ นความคดิ ทดี่ ี



ตัง้ แตน่ ้ันเป็ นตน้ มา ทุก ๆ เดือนหกซง่ึ เป็ นช่วงเร่ิมฤดทู านา ชาวอีสานจงึ มีประเพณีบญุ บง้ั ไฟเพอ่ื
บชู าพญาแถน เพอื่ จะไดอ้ านวยความสะดวกตลอดฤดเู พาะปลกู และเม่ือพญาแถนประทานฝน
ลงมาถงึ พนื้ โลกแล้ว บรรดากบเขยี ดคางคกทเ่ี ป็ นบริวารของพญาคนั คาก กจ็ ะร้องประสานเพอื่

แสดงความขอบคุณตอ่ พญาแถน