คู่มือ Smart School Model

สำนกั บรหิ ำรงำนกำรศึกษำพิเศษ

สำนกั งำนคณะกรรมกำรกำรศึกษำขั้นพ้ืนฐำน
กระทรวงศกึ ษำธกิ ำร

จากการศึกษาบริบทและแนวทางการพัฒนาคุณภาพการศึกษาของโรงเรียนภูเก็ตปัญญานุกูล บริบทของ
จังหวัดภูเก็ตในเบื้องต้น การศึกษา ทบทวน ระเบียบ ข้อบังคับ ทฤษฎี และแนวคิดที่เกี่ยวข้อง กับการบริหาร
สถานศึกษา ๑) แนวคิดเกี่ยวกับหลักการบริหารโดยใช้โรงเรียนเป็นฐาน (School Based Management) ๒)
แนวคิดเกี่ยวกับหลักการบริหารงานอย่างมีคุณภาพหรือวงจรคุณภาพ (PDCA) และ ๓) แนวทางการประเมิน
คุณภาพตามมาตรฐานการศกึ ษาระดับปฐมวัย ระดับการศึกษาขั้นพืน้ ฐานและระดบั การศึกษาขั้นพืน้ ฐาน จึงเกดิ
เป็นนวัตกรรมในการพัฒนาสถานศึกษา โดยมีวธิ ีการดาเนนิ การ ดังน้ี

ขั้นตอนที่ ๑ สารวจและวิเคราะห์สภาพปัจจุบัน ปัญหา ความต้องการเกี่ยวกับการบริหาร จัดการด้าน
ตา่ งๆ ของโรงเรยี นภูเก็ตปัญญานกุ ลู โดยใช้เทคนคิ SWOT Analysis จากผทู้ ่มี สี ่วนเกี่ยวข้องทกุ ฝ่ายทาให้ทราบถึง
บริบท ของโรงเรียนภูเก็ตปัญญานุกูล ว่าขณะนี้อยู่ ณ จุดใด (Where are we now?) เพื่อจัดลาดับความสาคัญ
และกาหนดกรอบในการ พฒั นานวัตกรรม

ขนั้ ตอนที่ ๒ ขั้นการวางแผน (Plan) เป็นการออกแบบนวัตกรรมรปู แบบการบริหารโรงเรียนภูเกต็ ปัญญานุกูล
คณุ ภาพโดยใช้ Smart School Model ท่สี อดคลอ้ งกบั บรบิ ทของโรงเรยี นภเู กต็ ปัญญานุกลู จากผลสรุปของการวิเคราะห์
จุดแข็ง จดุ อ่อน โอกาส และอุปสรรคการพฒั นาโรงเรียนภูเก็ตปญั ญานกุ ูล ในขนั้ ตอนที่ ๑ โรงเรยี นภูเก็ตปัญญานุกูล
คุณภาพ จะต้องมีการกาหนดเป้าหมายและ แนวทางการดาเนินงานในอนาคตที่ชัดเจน จึงต้องมีการกาหนด
วิสัยทัศน์ ให้มองเห็นภาพแหง่ ความสาเรจ็ ที่ ก่อให้เกิดการเปล่ียนแปลงไปสู่ส่ิงใหม่ๆ ที่มีความท้าทายต่อโรงเรยี น
ภูเก็ตปัญญานุกูล ด้วยปัจจัยที่มีอิทธิพลทั้งภายในและภายนอก เพื่อการพัฒนาเป็นโรงเรียนคุณภาพ (Quality
School) ว่าเราจะไปสู่จุดหมายที่ต้องการได้อย่างไร (How do we get there?) และให้สอดคล้องกับมาตรฐาน
การศึกษา ระดบั การศึกษาขนั้ พ้ืนฐาน แนบทา้ ยประกาศกระทรวงศกึ ษาธิการ เรื่อง ให้ใชม้ าตรฐานการศึกษาระดับ
ปฐมวยั ระดับการศึกษาขน้ั พ้นื ฐานและระดบั การศกึ ษาข้ันพนื้ ฐาน ฉบับลงวันท่ี ๖ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๖๑

ขั้นตอนที่ ๓ ขั้นปฏิบัติตามแผน (Do) เป็นการสร้างความรู้ ความเข้าใจกับบุคลากรทุกฝ่าย เพื่อนา
นวตั กรรมรปู แบบการบรหิ ารโรงเรยี นภเู ก็ตปัญญานุกูลคณุ ภาพ โดยใช้ Smart School Model ไปใช้ดาเนินงานใน
ทุกภาคส่วนโรงเรียนภูเก็ตปัญญานุกูลคุณภาพ ต้องมีการกาหนดแนววิธีดาเนินการ เพื่อให้บรรลุเป้าหมายใน
อนาคต เน้นการพัฒนาศักยภาพของคนให้ สามารถพัฒนานวัตกรรมมีการทางานเป็นทีม เพื่อสร้างคุณค่าให้กับ
โรงเรียนภเู ก็ตปญั ญานุกลู ผ่านกระบวนการการจดั การความรโู้ รงเรียนภเู ก็ตปญั ญานกุ ลู อยา่ งเป็นระบบ ในประเด็น
จะตอ้ งทาหรอื เปล่ียนแปลงอะไรบา้ งเพอ่ื ไปถึงจดุ น้ัน (What do we have to do or change?) การนานวตั กรรม
การบริหารโรงเรียนภูเกต็ ปัญญานุกูลคุณภาพ โดยใช้ Smart School Model ไปใช้ในโรงเรียนภูเก็ตปัญญานุกูล
นั้นเป็นการดาเนินงานตามแผนปฏิบตั ิการประจาปที ี่มโี ครงการ/กิจกรรม ระบุขั้นตอนการดาเนินงานแบบ P-D-C-A
อย่างต่อเนือ่ ง สอดคล้องกับรูปแบบของนวตั กรรมการบรหิ ารทก่ี าหนดไว้ โดยมกี ลยุทธ์ในการดาเนินงาน เพอื่ บรรลุ
วัตถุประสงค์ ดงั น้ี

๑) Smart Director ผบู้ ริหารกา้ วไกลด้านวิชาการ
๒) Smart Teacher ครเู ช่ียวชาญด้านการสอน
๓) Smart Student นักเรยี นมคี ณุ ลกั ษณะอันพงึ ประสงค์และมผี ลสมั ฤทธิต์ ามเป้าหมาย

Smart Director มีการนิเทศภายในอย่างเป็นระบบและมคี ุณภาพและนาผลการนิเทศภายในมา
S = Supervision พัฒนาคุณภาพการจัดการศึกษาของโรงเรยี น
มีระบบการบริหารจัดการภายในโรงเรียนและมีระบบการประกันคุณภาพใน
M = Management สถานศึกษาที่มคี ณุ ภาพ เกดิ ประสิทธภิ าพและประสิทธผิ ล
เป็นผนู้ าทางวิชาการ และมกี ารวางแผนดา้ นงานวิชาการอยา่ งเปน็ ระบบ
A = Academic ใชก้ ารวิจยั เปน็ ฐานในการบรหิ ารโรงเรยี น ส่งเสริมให้ครูทาวิจัยในชน้ั เรียน
R = Research การทางานเป็นทีม เป็นการทางานโดยผู้บริหารโรงเรียนกระจายอานาจให้ครู
T = Teamwork บคุ ลากรทางการศึกษาไดม้ โี อกาสเป็นผู้นาและผู้ตามในการทางาน

Smart Teacher มีทกั ษะและเทคนคิ ในการจดั การเรยี นรู้ ใชแ้ ผนการจดั การเรยี นรูต้ ามหลกั สูตรท่ี
S = Skills เหมาะสมกบั ผู้เรยี น มีการใช้สอ่ื การเรยี นการสอน
มีจิตวญิ ญาณความเปน็ ครู มุ่งมัน่ เสียสละ และมคี วามรับผิดชอบ
M = Mind มีการวัดและประเมินผลอย่างเหมาะสมและหลากหลาย และมีการวิเคราะห์
A = Assessment ผเู้ รยี นเป็นรายบคุ คล
มีการวิจยั ในชั้นเรียน มีนวัตกรรมในการยกระดับผลสมั ฤทธิท์ างการเรียนอยา่ ง
R = Research น้อย 1 นวตั กรรม
การใช้สื่อ นวัตกรรม และเทคโนโลยีในการจัดการเรียนรู้ และใช้เทคโนโลยีใน
T = Technology การพัฒนาตนเอง เพ่ือนาไปสกู่ ารเรียนการสอนทมี่ ปี ระสิทธภิ าพ

Smart Student มที กั ษะในการแสวงหาความรู้ ทกั ษะการทางาน ทกั ษะการสอ่ื สาร
S = Skills มีคณุ ธรรม จริยธรรม และคณุ ลกั ษณะอนั พึงประสงค์
M = Moral มผี ลสัมฤทธท์ิ างการเรียนสูงขนึ้ ตามเป้าหมาย
A = Achievement มคี วามรับผิดชอบต่อหน้าท่ี
R = Responsibility มีความรอบรู้ รู้เท่าทันการใช้เทคโนโลยีในการแสวงหาความรู้ หรือใช้ในการ
T = Technology ดารงชวี ิตได้อยา่ งมีความสุข

โดยเริ่มจากการศึกษานโยบาย จุดเน้น กลยุทธ์ของหน่วยงานต้นสังกัดเพื่อ ๑) จัดทาแผนปฏิบัติการ
(Action Plan) ๒) การปฏิบัติการ (Take Action) ๓) การประเมินผล (Evaluation) U : Unit Management
(การบรหิ ารงานทัง้ หน่วยงาน) เป็นการบรหิ ารงานโดยใชโ้ รงเรยี นเป็นฐาน (School Base Management) เพ่ือให้
เกิดการพัฒนาในทุกๆ ด้าน T :Team Work (การทางานเป็นทีม) เป็นการทางานโดยผู้บริหารโรงเรียนกระจาย
อานาจ ให้ครู บคุ ลากรทางการศกึ ษาได้มีโอกาสเปน็ ผูน้ าและผู้ตามในการทางาน มบี รรยากาศในการทางานท่ีเป็น
แบบเปดิ สร้างทีมงานท่มี ีความเข้มแข็งทางวิชาการ มคี ณุ ภาพและสมรรถนะสงู ส่งเสริมการเรยี นรู้ของทีมงานเพื่อ
ขับเคลื่อน สโู่ รงเรียนภูเก็ตปญั ญานกุ ลู คณุ ภาพ เพื่อใหบ้ รรลุเปา้ หมายทกี่ าหนดไว้

ขั้นตอนที่ ๔ ขั้นตรวจสอบ (Check) เป็นการประเมินผลและตรวจสอบการบริหารโรงเรียน จากการใช้
นวัตกรรมการบรหิ ารโรงเรยี นภเู กต็ ปญั ญานุกลู คณุ ภาพโดยใช้ Smart School Model โดยยดึ วัตถุประสงค์เชิงกล
ยุทธ์ของโรงเรียนภูเก็ตปัญญานุกูลในฝันที่กาหนดผลสาเร็จอย่างสมดุลรอบด้าน และเป็นไปตามมาตรฐาน
การศึกษา ระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานศูนย์การศึกษาพิเศษ แนบท้ายประกาศกระทรวงศึกษาธิการ เรื่อง ให้ใช้
มาตรฐานการศกึ ษาระดับปฐมวยั ระดบั การศึกษาขนั้ พนื้ ฐาน ฉบบั ลงวนั ท่ี ๖ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๖๑

ขั้นตอนท่ี ๕ ขน้ั ปรับปรุงแกไ้ ข (Action) เป็นการสะท้อนผลการดาเนนิ งานตามสภาพจริง (Reflection)
โรงเรยี นภเู ก็ตปญั ญานุกูลคุณภาพ ต้องมีการพฒั นานวัตกรรมการบริหารนวัตกรรมการจัดการศึกษาและคุณภาพ
ของผู้เรียน ธารงรกั ษาใหเ้ กิดประสิทธภิ าพประสิทธิผลอย่างตอ่ เนื่อง ด้วยการนาผลการประเมินการเป็นโรงเรยี น
ภเู กต็ ปญั ญานุกลู คณุ ภาพ โดยยดึ วตั ถุประสงค์เชิงกลยุทธ์ของโรงเรียนภูเก็ตปญั ญานุกูล ในฝนั ทง้ั ๓ ด้าน จากการ
ใช้นวตั กรรมรูปแบบการบรหิ ารโรงเรียนภูเก็ตปญั ญานกุ ูลคุณภาพโดยใช้ Smart School Model มาวิเคราะห์และ
สะท้อนผลการดาเนินงานตามสภาพจริง (Reflection) เพื่อวิเคราะห์ว่ามีปัญหา อุปสรรคที่ควรแก้ไขและพัฒนา
หรือไม่ ถ้าหาก “ใช”่ กจ็ ะนาปญั หา อุปสรรคทีพ่ บมาเป็นสงิ่ ที่ จะต้องแสวงหาวิธกี ารแก้ไข ปรบั ปรุงในขั้นตอนของ
การวางแผนเพื่อนาไปสู่การปฏิบัติอีกครั้ง ถ้าหาก “ไม่ใช่” แสดงว่า รูปแบบนวัตกรรมการบริหารโรงเรยี นภูเกต็
ปัญญานุกลู คุณภาพ โดยใช้ Smart School Model บรรลุผลตามเป้าหมายที่กาหนดไว้ สามารถ ประชาสัมพันธ์
เพอ่ื เผยแพรแ่ ละขยายผลการดาเนินงานสโู่ รงเรยี นและหนว่ ยงานอ่นื ๆ เพ่ือพฒั นาสู่ความมีคุณภาพทย่ี ่ังยืนตอ่ ไป

ผลลัพธ์การพฒั นา
เชงิ ปรมิ าณ
๑) ผู้บริหาร โรงเรียนภูเก็ตปัญญานุกูล ร้อยละ ๙๐ มีความสามารถในการบริหารสถานศึกษาสู่

ความสาเร็จ
๒) ครู โรงเรยี นภเู กต็ ปญั ญานุกูล ร้อยละ ๙๐ มคี วามเช่ยี วชาญด้านการสอน
๓) นักเรียน โรงเรียนภูเกต็ ปัญญานุกูล ร้อยละ ๙๐ มีคุณลักษณะอันพึงประสงค์และมีผลสัมฤทธิ์

ตามเป้าหมาย
๔) โรงเรียนภูเก็ตปัญญานกุ ูล มีรูปแบบการบริหารจัดการสถานศกึ ษาสคู่ วามสำเรจ็

เชิงคณุ ภาพ
๑) ผบู้ ริหาร โรงเรียนภเู ก็ตปญั ญานกุ ลู มีความสามารถในการบรหิ ารสถานศึกษาสูค่ วามสาเรจ็
๒) ครู โรงเรยี นภเู ก็ตปัญญานุกูล มคี วามเชย่ี วชาญดา้ นการสอน
๓) นกั เรยี น โรงเรยี นภเู ก็ตปัญญานกุ ลู มคี ุณลกั ษณะอันพงึ ประสงค์และมผี ลสัมฤทธ์ติ ามเปา้ หมา
๔) โรงเรียนภูเก็ตปัญญานุกูล มีรูปแบบการบริหารจัดการสถานศึกษาสู่ความสำเร็จ คือ Smart

School Model

สำรวจสภาพ ปญั หา ความตอ้ งการ โดยใช้เทคนิค SWOT
จัดลำดับความสำคญั กำหนดปัญหาและความตอ้ งการ
วางแผนเพื่อออกแบบนวัตกรรมรูปแบบการบรหิ ารโรงเรียน

A P

S – Skills

Smart M – Moral
Student A – Achievement
R – Responsibility

T – Technology

S – Supervision Smart S – Skills
School
M – Management Smart Smart M – Mind
A – Academic Director SBM A – Assessment
R – Research Teacher R – Research

C T – Teamwork T – Technology D

คณุ ภาพผู้เรยี น กระบวนการบริหาร กระบวนการจดั การ
และการจัดการ เรยี นการสอนทีเ่ น้น
ผ้เู รียนเป็นสำคญั
ปรับปรุง/แก้ไข
Yes No

รูปแบบการบรหิ ารโรงเรยี นคุณภาพ โดยใช้ Smart School Model

พัฒนาคณุ ภาพอยา่ งตอ่ เนอ่ื ง เผยแพร่ ประชาสัมพันธแ์ ละขยายผล
สูห่ นว่ ยงานต่าง ๆ