ค�ำนิยม โดย สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี
น้อมส�ำนึกในพระเมตตา แห่ง สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ผู้ช่วยศาสตราจารย์พิศศรี กมลเวชช ร้อยกรอง มิใช่เมื่อ “ปีครบร้อย” ค่อยร�ำลึก จิตส�ำนึก พระกรุณครบ มิลบได้ จะร้อยปี กี่ครั้ง ฝังจิตไทย ตลอดไป อย่างนี้ ที่เราเป็น “สมเด็จย่าฯ” เสด็จไหน ทรงไปด้วย ใช่แค่ช่วย ทุกทาง อย่างที่เห็น ทรงสืบสาน ทุกเรื่อง เปลื้องล�ำเค็ญ มิทรงเว้น ข้ามสิ่งใด ให้เสียการ ทุกสิ่งที่ สนพระทัย ใช่แค่โปรด ก่อประโยชน์ ล้วนล�้ำค่า มหาศาล พัฒนา เหล่าลูกไทย ให้เชี่ยวชาญ นั่นคือฐาน การศึกษา ก้าวหน้าไกล ทั้งทรงงาน ทั้งสละ ราชทรัพย์ ทุนส�ำหรับ “เด็กพิการ” ประทานให้ เพื่อชีวิต ดีดุจหวัง ทั้งกาย - ใจ น�้ำพระทัย ยิ่งใหญ่นัก ประจักษ์ตา “สมเด็จพระพี่นางฯ” ทรงสร้างชื่อ สิ่งนั้นคือ เรื่องของงาน การศึกษา “บุคคลส�ำคัญ ของโลก” เลื่องลือชา สัญลักษณ์ ทรงคุณค่า เจ้าฟ้าไทย
ก้าวสู่...ใต้ร่มพระบารมี ภาพประวัติศาสตร์เมื่อครั้งหม่อมงามจิตต์บุรฉัตร น�ำคณะกรรมการมูลนิธิอนุเคราะห์คนพิการฯ เข้าเฝ้าสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนีและสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวง นราธิวาสราชนครินทร์ณ วังสระปทุม เมื่อเดือนกรกฎาคม พ.ศ. ๒๔๙๘ และได้รับพระมหากรุณาธิคุณ จากสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนีทรงรับมูลนิธิอนุเคราะห์คนพิการฯ ไว้ในพระราชูปถัมภ์ พร้อมทั้งยังได้พระราชทานพระราชานุญาตให้คณะกรรมการมูลนิธิถ่ายรูปร่วมกับพระองค์โดยในวันนั้น ได้รับพระกรุณาจากสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ทรงฉายพระรูปให้ด้วยพระองค์เอง นับเป็นพระกรุณาธิคุณอย่างหาที่สุดมิได้
สารจากประธานกรรมการมูลนิธิอนุเคราะห์คนพิการฯ มูลนิธิอนุเคราะห์คนพิการ ในพระราชูปถัมภ์ของสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี ก่อตั้งขึ้นเมื่อปีพ.ศ. ๒๔๙๗ โดยมีปณิธานอันมุ่งมั่นเพื่อฟื้นฟูบ�ำบัดรักษา ให้การศึกษา และส่งเสริม การพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการอย่างครบวงจร เพื่อให้พวกเขาสามารถช่วยเหลือตนเองได้ เห็นคุณค่าในตัวเอง และใช้ชีวิตอยู่ในสังคมปกติได้อย่างมีเกียรติ มีศักดิ์ศรี และมีความสุข นับเป็นมูลนิธิด้านสังคมสงเคราะห์ยุคแรกๆ ที่จุดประกายให้สังคมเริ่มตื่นตัว ให้ความสนใจ และให้โอกาสคนพิการมากขึ้น หลังจากนั้นก็ได้มีองค์กรด้านสังคมสงเคราะห์เกิดขึ้นตามมา อีกหลายแห่ง พร้อมๆ กับความเคลื่อนไหวเพื่อเรียกร้องสิทธิเพื่อคนพิการในเวลาต่อมา ส่งผลให้ คนพิการได้รับโอกาสและสิทธิประโยชน์ที่ทัดเทียมคนปกติดังเช่นในปัจจุบัน ในช่วงเริ่มต้นแห่งการก่อร่างวางรากฐาน มูลนิธิได้รับพระกรุณาธิคุณล้นเกล้าล้นกระหม่อม จากสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนีที่ทรงรับมูลนิธิไว้ในพระราชูปถัมภ์ในปีพ.ศ. ๒๔๙๘ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้อัญเชิญอักษรย่อพระนามาภิไธยไว้ในเครื่องหมายของมูลนิธิ และพระราชทานพระราชานุญาตให้ใช้พระนาม “ศรีสังวาลย์” เป็นชื่อโรงเรียนสอนคนพิการ พร้อมทั้งยังได้พระราชทานแนวพระราชด�ำริในการก�ำกับดูแล บริหารจัดการ รวมถึง การรักษาและฟื้นฟูสมรรถภาพคนพิการ ซึ่งล้วนแล้วแต ่เป็นปรัชญาอันทรงคุณค ่าที่มูลนิธิ ยึดถือเป็นหลักในการด�ำเนินงานตลอดมา นอกจากนี้ มูลนิธิยังได้รับพระมหากรุณาธิคุณจากพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ตลอดจนพระมหากรุณาธิคุณและพระกรุณาธิคุณจากพระบรม วงศานุวงศ์อีกหลายพระองค์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารีพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลีกรมหมื่นสุทธนารีนาถ ทรงเห็นคุณค่า และความส�ำคัญของการให้ความช่วยเหลือเกื้อกูลเพื่อนมนุษย์ที่ยากไร้หรือประสบความทุกข์ยาก เดือดร้อน โดยเฉพาะอย่างยิ่งผู้พิการและด้อยโอกาส ดังปรากฏเป็นที่ประจักษ์ทั้งพระกรณียกิจ ส่วนพระองค์ และที่ทรงสืบสาน รักษา และต ่อยอดจากพระราชกรณียกิจของสมเด็จ พระศรีนครินทราบรมราชชนนี ด้วยเหตุนี้ มูลนิธิอนุเคราะห์คนพิการฯ จึงเป็นหนึ่งในมูลนิธิ ที่ได้รับพระกรุณาทั้งทางตรงและทางอ้อม ไม่ว่าจะเป็นการเสด็จมาทอดพระเนตรการด�ำเนินงาน ของมูลนิธิการเสด็จร่วมพิธีหรือเป็นประธานในวาระส�ำคัญต่างๆ ของมูลนิธิการพระราชทาน ค�ำแนะน�ำและข้อเสนอแนะต่างๆ ทั้งในเรื่องการบ�ำบัดฟื้นฟูให้คนพิการได้รับการฟื้นฟู
อย่างต่อเนื่อง ซึ่งจะส่งผลให้คนพิการมีร่างกายแข็งแรงและช่วยตัวเองได้มากขึ้น การใช้เวลาว่างให้เป็นประโยชน์ ทรงสนพระทัยกิจกรรมในวันหยุดสุดสัปดาห์ที่เด็กได้ฝึกเรียนคอมพิวเตอร์ฝึกเล่นดนตรีไทย และฝึกร้องร�ำ ได้ทอดพระเนตร การแสดงของคนพิการด้วยความสนพระทัยยิ่ง ความสนพระทัยนี้ล้วนแล้วแต่เป็นประโยชน์อย่างยิ่งต่อการบริหาร และการด�ำเนินงาน รวมถึงการจัดสรรเงินทุนจากทุนการกุศลสมเด็จย่าเพื่อใช้ในการด�ำเนินงานของมูลนิธิอย่างต่อเนื่อง นับตั้งแต่ปีพ.ศ. ๒๕๔๑ เป็นต้นมาจวบจนถึงปัจจุบัน ด้วยส�ำนึกในพระกรุณาธิคุณอย่างหาที่สุดมิได้ และเพื่อเทิดพระเกียรติเนื่องในโอกาสฉลองครบรอบ ๑๐๐ ปี วันประสูติสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ในวันที่ ๖ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๖๖ นี้ มูลนิธิจึงได้จัดท�ำหนังสือ “๑๐๐ปี ชีวีวัฒนา” ขึ้น เพื่อน้อมร�ำลึกถึงพระกรุณาธิคุณของสมเด็จ พระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ที่ทรงให้การอุปถัมภ์มูลนิธิทั้งในขณะที่ ยังมีพระชนมชีพและถึงแม้จะสิ้นพระชนม์แล้ว โดยเฉพาะอย่างยิ่งการพระราชทานเงินจากทุนการกุศลสมเด็จย่าแก่มูลนิธิ อย่างต่อเนื่องตลอดมาจนถึงปัจจุบัน ให้มูลนิธิได้น�ำไปใช้ในการด�ำเนิน “โครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ ในทุนการกุศลสมเด็จย่า” ซึ่งเห็นผลส�ำเร็จอย ่างเป็นรูปธรรมจากรางวัลต ่างๆ ที่มูลนิธิอนุเคราะห์คนพิการฯ และโรงเรียนศรีสังวาลย์ได้รับ และคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นของคนพิการ มูลนิธิอนุเคราะห์คนพิการฯ หวังเป็นอย่างยิ่งว่าหนังสือ “๑๐๐ ปี ชีวีวัฒนา” จะท�ำให้ผู้อ่านได้รับทั้งสารประโยชน์ และแง่คิดที่มีคุณค่า เกิดความเห็นอกเห็นใจเพื่อนมนุษย์ และเกิดแรงบันดาลใจที่จะช่วยเหลือ เอื้อเฟื้อ แบ่งปัน สร้างสังคมที่น่าอยู่ร่วมกัน สุดท้ายนี้ มูลนิธิอนุเคราะห์คนพิการฯ ขอขอบคุณผู้ให้ความอนุเคราะห์และผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในการจัดท�ำ หนังสือทุกฝ่าย ทุกท่านมา ณ โอกาสนี้ รวมถึงขอขอบคุณผู้มีจิตศรัทธาทุกท่านที่ให้การสนับสนุนและท�ำให้มูลนิธิ เจริญก้าวหน้าและมีความมั่นคงมาจนถึงปัจจุบัน ขออ�ำนาจคุณพระศรีรัตนตรัย อ�ำนาจสิ่งศักดิ์สิทธิ์ทั้งหลายในสากลโลก และพระบารมีของสมเด็จพระ ศรีนครินทราบรมราชชนนี และสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ช่วยปกป้องคุ้มครองและดลบันดาลให้ทุกท่านประสบแต่ความสุขความเจริญตลอดไป (นางณินทิรา โสภณพนิช) ประธานกรรมการมูลนิธิอนุเคราะห์คนพิการฯ
โครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการในทุนการกุศลสมเด็จย่า ในปีพ.ศ. ๒๕๒๖ สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนีได้พระราชทานเงินจ�ำนวน ๑๐๐,๐๐๐ บาท (หนึ่งแสนบาทถ้วน) จาก “ทุนการกุศลสมเด็จย่า” ให้แก่มูลนิธิอนุเคราะห์คนพิการ ในพระราชูปถัมภ์ของสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี เพื่อน�ำไปใช้ในการบ�ำบัดฟื้นฟูสมรรถภาพร ่างกายของคนพิการด้านการเคลื่อนไหว โดยมีพระราชด�ำริให้คนพิการ สามารถฟื้นฟูร่างกายเพื่อช่วยเหลือตัวเองได้ซึ่งจะท�ำให้ไม่เป็นภาระแก่ครอบครัวและสังคม และสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ได้ทรงสืบต่อพระราชด�ำริดังกล่าวโดยพระราชทานทุนให้แก่มูลนิธิ โดยต่อเนื่องจนถึงปัจจุบัน คณะกรรมการมูลนิธิในขณะนั้น ได้สนองพระราชด�ำริด้วยการจัดท�ำ “โครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ ในทุนการกุศลสมเด็จย่า” ขึ้น โดยมีเป้าหมายให้คนพิการได้รับการบ�ำบัดฟื้นฟูร่างกายโดยต่อเนื่อง มีศูนย์บริการคนพิการ ที่ได้ริเริ่มจัดตั้งขึ้นเป็นผู้รับผิดชอบควบคู่ไปกับการเข้าเรียนในโรงเรียนศรีสังวาลย์ตามหลักสูตรของกระทรวงศึกษาธิการ โครงการดังกล ่าวได้รับความส�ำเร็จอย ่างดี การฟื้นฟูร ่างกายที่ได้รับการดูแลจากคณะแพทย์สหวิชาชีพ ท�ำให้เด็ก มีร่างกายแข็งแรง สามารถเรียน เล่นกีฬา จนได้รับรางวัล รวมทั้งสามารถท�ำกิจกรรมนันทนาการอื่นๆ ได้ จึงได้มี การปรับปรุงโครงการให้สอดคล้องกับความต้องการและให้ได้รับประโยชน์สูงสุด ตลอดจนพัฒนาจัดท�ำกิจกรรม เพื่อการเรียนรู้ในชีวิตประจ�ำวันของคนพิการ ผลการด�ำเนินงานของมูลนิธิท�ำให้ได้รับการยอมรับจากหน่วยงานของรัฐที่รับผิดชอบการบริหารจัดการคนพิการ และเป็นส่วนหนึ่งที่ท�ำให้หน่วยงานของรัฐตระหนักถึงความส�ำคัญในการช่วยเหลือคนพิการประเภทต่างๆ รวมทั้งสิทธิ และประโยชน์ที่พึงได้รับ เป็นผลให้ศูนย์บริการคนพิการได้รับการยกระดับเป็นหน่วยงานที่ได้รับการรับรองและจดทะเบียน ในจังหวัดนนทบุรี เป็นหน่วยงานต้นแบบที่ให้บริการครบวงจรในด้านการบ�ำบัดฟื้นฟู และเป็นสถานฝึกอบรมดูงาน จากมหาวิทยาลัยและหน่วยงานคนพิการอื่นๆ การได้รับทุนพระราชทานโดยต่อเนื่องทุกปี ท�ำให้มูลนิธิสามารถพัฒนา คุณภาพการบริหารองค์กรผ่านการประเมินและติดตามผลงานจนได้รับใบรับรองมาตรฐาน ISO 9001:2015 และได้ การรับรองมาตรฐานองค์กรด้านคนพิการระดับดีมากจากกระทรวงพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์และรางวัล ค่าของแผ่นดินในปี พ.ศ. ๒๕๖๓ ในด้านการศึกษา โรงเรียนศรีสังวาลย์ได้รับรางวัลโรงเรียนพระราชทานถึง ๒ ครั้ง รวมทั้งได้ท�ำชื่อเสียงในด้านกีฬา ได้รับรางวัลการแข่งขันชนะเลิศในระดับภูมิภาค ระดับประเทศ และระดับโลกในการแข่งขัน กีฬาพาราลิมปิกเกมส์ พ.ศ. ๒๕๑๔ ความส�ำเร็จและชื่อเสียงของมูลนิธิที่ได้รับนี้ มาจากความตั้งใจสนองพระราชด�ำริ ที่ได้รับพระราชทาน “ทุนการกุศลสมเด็จย่า” ในนามของคณะกรรมการโครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการในทุนการกุศลสมเด็จย่า ขอกราบแทบเบื้องพระบาท ด้วยความส�ำนึกในพระมหากรุณาธิคุณที่ทรงพระเมตตาต่อมูลนิธิมาโดยตลอดและต่อเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน เป็นบุญของ คนพิการที่ได้รับโอกาสฟื้นฟูชีวิตใต้ร ่มพระบารมีและเป็นบุญของคณะกรรมการที่ได้มีโอกาสสนองพระราชด�ำริ ในการช่วยเหลือคนพิการให้คงอยู่ตลอดไป (นางอรพรรณ สุวรรณรัตน์) รองประธานมูลนิธิอนุเคราะห์คนพิการฯ คนที่ ๑ ประธานโครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการในทุนการกุศลสมเด็จย่า ประธานคณะกรรมการจัดท�ำหนังสือ “๑๐๐ ปี ชีวีวัฒนา” กรรมการและอนุกรรมการบริหารกองทุนส่งเสริมการจัดสวัสดิการสังคมจังหวัดนนทบุรี
สารบัญ ๑๒ ๑๘ ๔๐ ๖๔ ๘๘ บทที่ ๑ : ตามรอยสมเด็จพระบรมราชชนนี บทที่ ๒ : พระเมตตาบารมีแผ่ไพศาล บทที่ ๓ : ธ�ำรงปณิธานวัฒนา บทสรุป : ร�ำลึกพระกรุณานิรันดร ๙๐ ๙๖ บทสัมภาษณ์ - ตามรอยพระราชปณิธาน วางรากฐานเพื่ออนาคต - ใต้ร่มพระบารมี ส่วนท้ายเล่ม บทน�า : พระประวัติและพระกรณียกิจของสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์
พระประวัติและพระกรณียกิจ ของสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์
สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวง นราธิวาสราชนครินทร์ เป็นพระราชธิดาพระองค์แรกของ สมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก และสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนีประสูติเมื่อวันอาทิตย์ ที่ ๖ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๖๖ ณ กรุงลอนดอน ประเทศอังกฤษ ขณะที่สมเด็จพระบรมราชชนกเสด็จพระราชด�ำเนินไปทรง ศึกษาวิชาแพทยศาสตร์ที่มหาวิทยาลัยเอดินเบอระ ประเทศ สก็อตแลนด์เมื่อแรกประสูติมีพระนามในสูติบัตรว่า “เมย์” (May) ตามเดือนที่ประสูติมีพระอนุชาเป็นพระมหากษัตริย์๒ พระองค์ คือ พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐม รามาธิบดินทร และพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ต่อมา พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณา โปรดเกล้าฯ พระราชทานนามว่า “กัลยาณิวัฒนา” อันมี ความหมายว่า “หญิงผู้มีความงามเพียบพร้อม” หรือ “หญิง ผู้พร้อมด้วยความงาม” โดยค�ำว่า “วัฒนา” ในพระนาม ทรงตั้ง ตามพระนามาภิไธยของสมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า (พระนามเดิม สมเด็จพระนางเจ้า สว่างวัฒนา พระบรมราชเทวี) มีพระยศเป็นหม่อมเจ้ากัลยา ณิวัฒนา มหิดล โดยมีพระนามที่สมเด็จพระศรีนครินทรา บรมราชชนนีทรงเรียกเป็นการล�ำลองว่า “บี๋” ใน พ.ศ. ๒๔๗๐ พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู ่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาเป็น “พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้ากัลยาณิวัฒนา” ในเวลาต่อมา เมื่อพระบาทสมเด็จ พระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงสละราชสมบัติเมื่อวันที่ ๗ มีนาคม พ.ศ. ๒๔๗๗ รัฐบาลไทยได้อัญเชิญพระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้า อานันทมหิดลเสด็จขึ้นครองราชย์เป็นพระบาทสมเด็จ พระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดล รัชกาลที่ ๘ แห่งพระบรมราชจักรีวงศ์ พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้ากัลยาณิวัฒนา ผู้เป็นพระโสทร เชษฐภคินีจึงทรงได้รับการเฉลิมพระยศเป็น “สมเด็จพระเจ้า พี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา” เมื่อวันที่ ๑๐ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๔๗๘ ในขณะที่ยังทรงพระเยาว์ โดยเฉพาะในช่วงหกปีแรก แห่งพระชันษา สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ต้องโดยเสด็จสมเด็จพระบรม ราชชนกและสมเด็จพระบรมราชชนนีไปยังประเทศต ่างๆ ท�ำให้ต้องทรงย้ายโรงเรียนอยู ่บ ่อยครั้งและได้รับการศึกษา ไม ่ต ่อเนื่อง ซึ่งน ่าจะส ่งผลกระทบต ่อการเรียนอยู ่ไม ่น้อย แต ่ก็เป็นที่ประจักษ์ในเวลาต ่อมาว ่าไม ่ว ่าจะประทับอยู ่ที่ใด อุปสรรคเหล่านั้นไม่ได้มีผลกระทบต่อการศึกษาของพระองค์เลย ทรงศึกษาภาษาต่างประเทศหลายภาษา รวมทั้งศึกษาวิชาการ แขนงต่างๆ ด้วยพระวิริยอุตสาหะ ส่งผลให้ทรงมีผลการเรียน 13
อยู่ในเกณฑ์ที่ดีเยี่ยมตลอดมา ดังตัวอย่างเช่น ในขณะที่ทรงศึกษา อยู่ที่ International School of Geneva ทรงสอบผ่านชั้นสูงสุด เทียบเท่ามัธยมศึกษาตอนปลายได้ระดับดีเยี่ยมเป็นที่ ๑ ของ โรงเรียน และได้ที่ ๓ ของประเทศสวิตเซอร์แลนด์ ต่อมา ได้เสด็จเข้ารับการศึกษาต่อที่มหาวิทยาลัยโลซานน์ ในคณะวิทยาศาสตร์ สาขาวิชาเคมี ทรงส�ำเร็จการศึกษา ระดับปริญญาตรีและได้รับ Diplome de Chimiste A ในปี พ.ศ. ๒๔๙๑ นอกจากนี้ยังทรงสนพระทัยศึกษาศาสตร์แขนงอื่นๆ อีกมากมาย ไม่ว่าจะเป็นวรรณคดี ปรัชญา จิตวิทยา ฯลฯ ท�ำให้ทรงรอบรู้รอบด้าน อันเป็นประโยชน์ต ่อการทรงงาน และการบ�ำเพ็ญพระกรณียกิจนานัปการในเวลาต่อมา ในระหว ่างที่ประทับอยู ่ที่ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวง นราธิวาสราชนครินทร์ได้ทรงเสกสมรสกับพันเอกอร ่าม รัตนกุล เสรีเริงฤทธิ์ และมีพระธิดา ๑ คน คือท่านผู้หญิง ทัศนาวลัย ศรสงคราม (สมรสกับนายสินธูศรสงคราม มีบุตรชาย ๑ คน คือ ร้อยเอก จิทัศ ศรสงคราม) นับตั้งแต่ประสูติจวบจนถึง พ.ศ. ๒๔๙๕ สมเด็จพระเจ้า พี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาส ราชนครินทร์ทรงศึกษาและใช้ชีวิตส่วนใหญ่อยู่ในต่างประเทศ มีช ่วงเวลาที่ประทับอยู ่ที่ประเทศไทยบ้างเป็นครั้งคราว ระหว ่างนี้ได้มีการเสด็จนิวัตประเทศไทยครั้งที่ส�ำคัญ คือ ช่วงปลายปี พ.ศ. ๒๔๘๑ เมื่อพระบาทสมเด็จพระปรเมนทร มหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทรเสด็จนิวัตพระนคร เป็นครั้งแรกนับตั้งแต่เสด็จขึ้นครองราชย์โดยมีสมเด็จพระบรม ราชชนนี สมเด็จพระราชอนุชา และสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ โดยเสด็จด้วย และอีกครั้งในปี พ.ศ. ๒๔๙๓ สมเด็จพระเจ้า พี่นางเธอเจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ เสด็จนิวัตประเทศไทยเพื่อทรงร่วมในพระราชพิธีถวายพระเพลิง พระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร พระราชพิธีราชาภิเษกสมรส แล ะพ ร ะ ร าชพิ ธีบ รม ร าช าภิเษกขอ งพ ร ะบ าทสมเด็ จ พร ะบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร หลังจากนั้นได้เสด็จกลับไปประทับที่ประเทศ สวิตเซอร์แลนด์อีกระยะหนึ่งก ่อนจะเสด็จนิวัตประเทศไทย เป็นการถาวรใน พ.ศ. ๒๔๙๕ ด้วยโปรดการเป็นครูมาตั้งแต่ยังทรงพระเยาว์ เมื่อเสด็จ กลับมาประทับที่ประเทศไทยเป็นการถาวร สมเด็จพระ ศรีนครินทราบรมราชชนนีจึงทรงแนะน�ำให้ทรงงานเป็นอาจารย์ พระองค์จึงทรงรับเป็นอาจารย์พิเศษสอนภาษาฝรั่งเศส ที่คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โดยได้ทรงงาน อยู่ที่จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยเป็นเวลา ๖ ปีตั้งแต่ พ.ศ. ๒๔๙๕ จนถึง พ.ศ. ๒๕๐๑ นอกจากนี้ยังทรงเป็นอาจารย์สอนวิชาภาษาต่างประเทศ ที่มหาวิทยาลัยต่างๆ เช่น มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ มหาวิทยาลัย สงขลานครินทร์ และมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ โดยเฉพาะ ที่คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ทรงเป็น 14
อาจารย์ประจ�ำนานถึง ๘ ปี โดยทรงเป็นหัวหน้าสาขาวิชา ภาษาและวรรณคดีฝรั่งเศส และผู้อ�ำนวยการภาษาต่างประเทศ ประกอบด้วยภาษาฝรั่งเศส เยอรมัน ญี่ปุ่น จีน และรัสเชีย ทรงเป็นผู้ดูแลและจัดท�ำหลักสูตรการสอนของอาจารย์ ทั้งชาวไทยและชาวต่างประเทศ ทรงจัดท�ำหลักสูตรปริญญาตรี สาขาภาษาและวรรณคดีฝรั่งเศสเป็นผลส�ำเร็จด้วยการ ผสมผสานความรู้ด้านภาษาและวรรณคดีให้เข้ากันอย ่าง เหมาะสม ด้วยพระปรีชาสามารถเป็นที่ประจักษ์ ท�ำให้ทรง ได้รับพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ แต ่งตั้งให้เป็น ศาสตราจารย์พิเศษของมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เมื่อวันที่ ๕ มกราคม พ.ศ. ๒๕๒๑ ในระหว่างที่ทรงงานเป็นอาจารย์ พระองค์ได้โดยเสด็จ สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนีไปปฏิบัติพระราชกรณียกิจ ต่างๆ ทั่วทุกภูมิภาคของประเทศ และได้ริเริ่มพระกรณียกิจ ส่วนพระองค์เมื่อพระกรณียกิจต่างๆ เพิ่มมากขึ้น จึงทรงลาออก จากต�ำแหน่งอาจารย์ประจ�ำในปี พ.ศ. ๒๕๑๙ แต่ด้วยพระทัย ที่ยังทรงรักการเป็นครูจึงยังทรงรับเป็นอาจารย์พิเศษสอนภาษา ฝรั่งเศสให้แก ่มหาวิทยาลัยต ่างๆ จนกระทั่ง พ.ศ. ๒๕๒๗ จึงทรงยุติการสอนในระดับอุดมศึกษา และอุทิศพระองค์ปฏิบัติ พระกรณียกิจเพื่อประเทศชาติและประชาชนอย่างเต็มเวลา สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวง นราธิวาสราชนครินทร์ ทรงบ�ำเพ็ญพระกรณียกิจอันเป็น คุณประโยชน์แก่ประเทศชาติมากมายหลายด้าน ที่ส�ำคัญยิ่งคือ การปฏิบัติพระราชกรณียกิจแทนพระองค์พระบาทสมเด็จ พร ะบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรในหลายวาระ และการปฏิบัติพระราชกรณียกิจ แทนพร ะอ งค ์แล ะโดยเสด็จสมเด็จพร ะศรีนครินทร า บรมราชชนนีไปทรงประกอบพระราชกรณียกิจต่างๆ ในท้องถิ่น ทุรกันดารทั่วประเทศไทย ครั้นเมื่อสมเด็จพระบรมราชชนนี เสด็จสวรรคต ก็ทรงสืบสานพระราชกรณียกิจที่ส�ำคัญ หลายประการ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการดูแลและบริหารมูลนิธิ สมาคม กองทุนต่างๆ ในพระราชูปถัมภ์เช่น มูลนิธิแพทย์อาสา สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี(พอ.สว.) มูลนิธิขาเทียม ในสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี มูลนิธิถันยรักษ์ ในพระราชูปถัมภ์สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี ทุนการกุศลสมเด็จย่า ฯลฯ นอกจากนี้ ยังมีมูลนิธิ กองทุน ทุน และโครงการ ในพระอุปถัมภ์อีกมากมายหลายโครงการครอบคลุมทั้งด้าน การสังคมสงเคราะห์ การแพทย์และสาธารณสุข การศึกษา การต่างประเทศ การศาสนา และอื่นๆ เช่น มูลนิธิโรคไต แห่งประเทศไทย มูลนิธิเด็กอ่อนในสลัม มูลนิธิเด็กโรคหัวใจ มูลนิธิสงเคราะห์เด็กพิการทางสมองและปัญญา มูลนิธิ ช่วยการสาธารณสุขชุมชน กองทุน “หมอเจ้าฟ้า” ฯลฯ นอกจากพระกรณียกิจต่างๆ แล้ว สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ยังทรงสร้างคุณูปการอันใหญ ่หลวงให้แก ่วงการวรรณกรรม ด้วยมีพระอัจฉริยภาพด้านการประพันธ์ ได้ทรงพระนิพนธ์ 15
รวบรวมและเรียบเรียงหนังสือที่มีข้อมูลอันทรงคุณค่าไว้มากมาย สามารถใช้อ้างอิงและประกอบการศึกษาค้นคว้าต ่างๆ ได้ เป็นอย ่างดี พระนิพนธ์หลายเล ่มเป็นแบบอย ่างที่ดีในการ ประพันธ์ ด้วยทรงใช้ถ้อยค�ำภาษาที่เรียบง ่าย สละสลวย แต่สื่อความหมายได้ชัดเจน พระนิพนธ์แบ่งออกเป็น ๔ ประเภท ได้แก่ พระนิพนธ์เกี่ยวกับพระราชวงศ์๑๒ เรื่อง พระนิพนธ์แปล ๓ เรื่อง พระนิพนธ์สารคดีท่องเที่ยว ๑๐ เรื่อง และพระนิพนธ์ ทางวิชาการ ๑ เรื่อง โดยเฉพาะพระนิพนธ์เกี่ยวกับพระราชวงศ์ เช่น แม่เล่าให้ฟัง เวลาเป็นของมีค่า เจ้านายเล็กๆ - ยุวกษัตริย์ พระนิพนธ์เหล่านี้ล้วนแต่มีคุณค่าทางประวัติศาสตร์ โดยเฉพาะ อย่างยิ่งเรื่อง เจ้านายเล็กๆ - ยุวกษัตริย์ ซึ่งเป็นพระนิพนธ์ ถึงเรื่องราวเมื่อครั้งยังทรงพระเยาว์ของพระบาทสมเด็จ พระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร และพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดช มหาราช บรมนาถบพิตร ด้วยพระอัจฉริยภาพและพระเกียรติคุณของสมเด็จพระเจ้า พี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ปรากฏเป็นที่ประจักษ์ชัด มหาวิทยาลัยต ่างๆ ทั้งในประเทศ และต ่างประเทศจึงได้ถวายปริญญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาต่างๆ ได้แก่ ด้านอักษรศาสตร์และศิลปศาสตร์ด้านครุศาสตร์ และการศึกษา ด้านพยาบาลศาสตร์และวิทยาศาสตรบัณฑิต ด้านประวัติศาสตร์และศิลปศาสตร์ และด้านสังคมศาสตร์ เพื่อเป็นการเฉลิมพระเกียรติและเพื่อเป็นเกียรติและสิริมงคล แก่มหาวิทยาลัยนั้นๆ รวมทั้งสิ้นถึง ๒๓ สาขาวิชา เช่น มหาวิทยาลัย ธรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศิลปากร มหาวิทยาลัยมหาสารคาม มหาวิทยาลัย หัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ และมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช ส ่วนมหาวิทยาลัยในต ่างประเทศ ได้แก่ มหาวิทยาลัยโซกะ ประเทศญี่ปุ ่น และทรงได้รับการเทิดพระเกียรติจากรัฐบาล และองค์กรต่างประเทศหลายแห่ง เช่น รัฐบาลฝรั่งเศส และองค์การศึกษา วิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ หรือ UNESCO นอกจากนี้ ยังมีสถาบันและสถานที่ที่ตั้งชื่อตามพระนาม ของพระองค์เพื่อเป็นการเฉลิมพระเกียรติ โดยมีตัวอย่างที่ส�ำคัญ เช่น อาคาร ตึกกัลยาณิวัฒนา โรงพยาบาลสงฆ์ เป็นอาคาร เฉลิมพระเกียรติ ในโอกาสทรงเจริญพระชนมายุครบ ๖ รอบ พ.ศ. ๒๕๓๘ สถาบันกัลยาณิวัฒนา เพื่อการศึกษาและวัฒนธรรม สัมพันธ์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี ถนนนราธิวาสราชนครินทร์ กรุงเทพมหานคร ค่ายกรมหลวง นราธิวาสราชนครินทร์ จังหวัดนราธิวาส มหาวิทยาลัยราชภัฏ ราชนครินทร์ จังหวัดฉะเชิงเทรา อําเภอกัลยาณิวัฒนา จังหวัดเชียงใหม่ ฯลฯ 16
ในวโรกาสที่สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา ทรงเจริญพระชนพรรษาครบ ๖ รอบ ในวันที่ ๖ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๓๘ พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพล อดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงพระราชด� ำริว่า สมเด็จ พระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา เป็นพระโสทรเชษฐภคินี ของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวถึง ๒ พระองค์ทรงรับราชการ สนอ งพร ะเดชพร ะคุณพร ะบ าทสมเด็จพร ะเจ้ าอยู ่หั ว เป็นคุณประโยชน์แก่ประเทศชาติอย่างอเนกอนันต์มาโดยตลอด อีกทั้งทรงเป็นที่รักเทิดทูนของปวงชนชาวไทย จึงมี พร ะบรมร าชโอ งก ารสถ าปน าพร ะอิสริยศักดิ์สมเด็จ พระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา เป็นเจ้าฟ้าต่างกรม ฝ่ายใน มีพระนามตามจารึกในพระสุพรรณบัฏว ่า “สมเด็จ พระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาส ราชนครินทร์” พร้อมพระราชทานเศวตฉัตร ๕ ชั้น ประกอบพระ เกียรติยศ นับเป็นเจ้าฟ้าต่างกรมฝ่ายในที่ทรงได้รับการสถาปนา เป็นพระองค์แรกและพระองค์เดียวในรัชกาล ช่วงปลายปีพ.ศ. ๒๕๕๐ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยา ณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ประชวร และได้เสด็จ ไปประทับรักษาพระองค์ ณ โรงพยาบาลศิริราช และสิ้นพระชนม์ เมื่อวันพุธที่ ๒ มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๑ เวลา ๒ นาฬิกา ๕๔ นาที ณ อาคารเฉลิมพระเกียรติโรงพยาบาลศิริราช สิริพระชนมายุ ๘๔ พรรษา นับเป็นการสูญเสียอย่างใหญ่หลวงของปวงชน ชาวไทย ด้วยพระกรณียกิจและพระกรุณาธิคุณที่ทรงมีต ่อวงการ การศึกษา ที่ประชุมคณะรัฐมนตรีจึงมีมติเมื่อวันที่ ๑๑ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๕๑ ถวายพระสมัญญาแด ่สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ว ่า “พระกัลยาณมิตราจารย์” หมายถึง พระอาจารย์ผู้เป็น กัลยาณมิตรที่ประเสริฐ ตลอดพระชนมชีพ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยา ณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ทรงบ� ำเพ็ญ พระกรณียกิจเพื่อประเทศชาติและประชาชนมากมาย ทรงสร้าง คุณูปการอันใหญ ่หลวงให้แก ่แผ ่นดินไทย พระกรุณาธิคุณ อันหาที่สุดมิได้จักสถิตอยู ่ในดวงใจของปวงชนชาวไทย ด้วยความจงรักภักดีตลอดไปชั่วกาลนาน 1 7
ตามรอยสมเด็จพระบรมราชชนนี บทที่๑
“...การศึกษาในโรงเรียนไม่เป็นสิ่งที่เพียงพอให้เด็กโตขึ้นเป็นคนดี ครอบครัว ตั้งแต่พ่อแม่ จนถึงพี่น้องกันเองมีส่วนที่ส�ำคัญ เราสามคนเป็นก�ำพร้าพ่อมาตั้งแต่เล็กๆ ภาระของแม่จึงหนักมาก ต้องเป็นทั้งพ่อทั้งแม่ ซึ่งแม่ก็ท�ำหน้าที่นี้มาอย่างเข้มแข็ง...” พระด�ำรัสของสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์
ใครเลยจะคาดคิดว่าจากค�ำสอนธรรมดาๆ ภายในครอบครัว จะกลายมาเป็นพระราชปณิธานและพระปณิธานอันยิ่งใหญ่ในอันที่จะ สร้างประโยชน์สุขสู่แผ่นดินไทยและบ�ำบัดทุกข์บ�ำรุงสุขให้คนไทย มาเนิ่นนาน และนี่เอง ภาพที่ปวงชนชาวไทยแสนคุ้นเคยและอยู่ในความทรงจ�ำ มาตราบจนถึงทุกวันนี้ คือ ภาพของสมาชิกจากราชสกุล “มหิดล” ทุกพระองค์ที่ทรงบ�ำเพ็ญพระราชกรณียกิจและพระกรณียกิจ อุทิศพระวรกาย สร้างคุณประโยชน์เพื่อแผ่นดินไทยและประชาชนชาวไทย มาตลอดพระชนมชีพ ดังเช ่น สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้า กัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ด้วยเหตุที่สมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรม ราชชนกสวรรคตตั้งแต่พระราชโอรสและพระราชธิดายังทรงพระเยาว์ สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนีจึงทรงอภิบาลดูแล อบรม สั่งสอน พระราชโอรสและพระราชธิดาด้วยพระองค์เองอย ่างใกล้ชิด ท�ำให้ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาส ราชนครินทร์ทรงซึมซับและได้รับการถ่ายทอดคุณธรรมความดีงาม ทั้งทางตรงและทางอ้อมจากสมเด็จพระบรมราชชนกและสมเด็จ พระบรมราชชนนี ดังที่ทรงเล่าไว้ในพระนิพนธ์ “เจ้านายเล็กๆ - ยุวกษัตริย์” ถึงพระราชปณิธานในการเลี้ยงดูพระราชโอรส และพระราชธิดาของสมเด็จพระบรมราชชนนีว ่าทรงมีจุดมุ ่งหมาย ให้ลูกทุกคนเป็นคนดีเพื่อประโยชน์ของพระองค์เอง พระประยูรญาติ และประเทศชาติบ้านเมือง ดังลายพระหัตถ์ที่ทรงส ่งไปถึงสมเด็จ พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้าเมื่อครั้งประทับที่เมืองโลซานน์ ความว่า “...ลูกของหม่อมฉัน หม่อมฉันรักอย่างดวงใจ และหม่อมฉัน มีความตั้งใจอยู่เสมอที่จะน�ำให้ลูกไปในทางที่ถูก ที่ดี ส�ำหรับจะได้ เป็นประโยชน์แก่ตัวเอง ญาติ และบ้านเมือง ตัวของหม่อมฉันเอง ท�ำประโยชน์อะไรให้บ้านเมืองไม่ได้มาก แต่ถ้าได้ช่วยลูกๆ ให้ได้รับ การอบรมและเล่าเรียนในสิ่งที่เป็นประโยชน์แก่บ้านเมืองได้แล้ว หม่อมฉันก็จะรู้สึกอิ่มใจเหมือนกัน...” หรืออย่างเช่นที่ทรงเล่าว่า “...แม่ไม่เคยชมเราว่าฉลาดหรืองาม จะชมเมื่อประพฤติตนดี ท�ำอะไรที่น่าสรรเสริญ เราจึงไม่เหลิง อาจขาดความมั่นใจในตัวเองบ้าง แต่ก็ทราบอยู่เสมอว่าเราเป็นใคร ด้วยการพูดกันให้เข้าใจนี้ ท�ำให้เราเป็นผู้ที่นับถือความจริง มีสัจจะ ไม่หลอกใครและไม่หลอกตัวเอง...” “...ในครอบครัวเรา ความรับผิดชอบ เป็นของที่ไม่ต้องคิด เป็นธรรมชาติ สิ่งที่สอนกันอันแรกคือ เราจะท�ำอะไรให้เมืองไทย...” พระด�ำรัสของสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ 20
นอกเหนือจากการปลูกฝังและอบรมสั่งสอนแล้ว พระราชจริยวัตร ส ่วนพระองค์ของสมเด็จพระบรมราชชนนีก็เป็นสิ่งที่สมเด็จพระเจ้า พี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ทอดพระเนตรเห็นและค ่อยๆ ซึมซับมาตั้งแต ่ครั้งยังทรงพระเยาว์ ดังตัวอย่างเช่น สมเด็จพระบรมราชชนนีมีพระราชอัธยาศัยใฝ่ศึกษา หาความรู้โปรดติดตามข่าวสารบ้านเมืองและอ่านหนังสือพิมพ์คราวใด ที่ทรงอ ่านพบความเดือดร้อนของเด็กนักเรียนในชนบทที่ห ่างไกล จะทรงตัดข่าวนั้นส่งให้ข้าราชบริพารใกล้ชิดด�ำเนินการช่วยเหลือ และ จะทรงเขียนชื่อหนังสือพิมพ์และวันเดือนปีที่ตีพิมพ์ก�ำกับไว้ด้วย ด้วยเหตุนี้ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์จึงมีพระหฤทัยที่โอบอ้อมอารี อ่อนโยน และมีเมตตาต ่อเพื่อนมนุษย์ตั้งแต ่ทรงพระเยาว์จวบจน เจริญพระชนมพรรษา 21
สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนีทรงอบรมเลี้ยงดูและปลูกฝัง พระราชโอรสและพระราชธิดาให้เป็นคนดี ท� ำคุณประโยชน์ให้แก ่ ประเทศชาติมาโดยตลอด ครั้นเมื่อพระราชโอรสและพระราชธิดา ทรงเจริญพระชันษาและทรงหมดพระราชภาระในการอภิบาลแล้ว ก็ไม่ทรงปล่อยเวลาให้ล่วงเลยไปโดยเปล่าประโยชน์ นับตั้งแต่ พ.ศ. ๒๕๐๗ เป็นต้นมา พระองค์ได้ทรงพระอุตสาหะเสด็จไปทรงเยี่ยมราษฎร และตรวจเยี่ยมการปฏิบัติงานของต� ำรวจตระเวนชายแดนและทหาร ที่ปฏิบัติหน้าที่อยู ่ในท้องถิ่นทุรกันดารทั่วทุกภูมิภาคของประเทศ ท� ำให้ทรงพบเห็นความทุกข์ยากเดือดร้อนของประชาชนที่ต้องทนทุกข์ กับชีวิตความเป็นอยู่ที่อดอยากแร้นแค้น ความเจ็บป่วย ความพิการ การขาดแคลนแพทย์และพยาบาล จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานพระราชานุเคราะห์ต ่างๆ อันเป็นที่มาของโครงการ ในพระราชูปถัมภ์ด้านการแพทย์และสาธารณสุข และด้านสังคม สงเคราะห์มากมาย และด้วยพระเมตตาอย ่างหาที่สุดมิได้นี้เอง ท� ำให้พสกนิกรชาวไทยพร้อมใจกันถวายพระราชสมัญญาว ่า “พระมารดาแห่งการสังคมสงเคราะห์” และ “พระมารดาแห่ง การแพทย์ชนบท” 22
ในช่วงเวลานี้เอง สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ได้เสด็จเคียงข้างสมเด็จพระบรม ราชชนนีไปทุกหนแห ่ง ไม ่ว ่าในพื้นที่นั้นๆ จะห ่างไกลความเจริญ เป็นป ่ารกชัฏ เขาสูงชัน ทุรกันดาร หรือเสี่ยงอันตรายเพียงใด การโดยเสด็จสมเด็จพระบรมราชชนนีไปทุกหนทุกแห ่งนี้ นอกจาก จะท� ำให้ได้ทรงเรียนรู้พระราชกรณียกิจของสมเด็จพระบรม ราชชนนีแล้ว ยังท� ำให้ทรงล ่วงรู้ถึงพระราชปณิธานอันแน ่วแน ่ ในอันที่จะบ� ำบัดทุกข์บ� ำรุงสุขและพัฒนาชีวิตความเป็นอยู่ของพสกนิกร ซึ่ ง เ ป็ น สิ่ ง ที่ ท ร ง ยึ ด มั่ น แ ล ะ ป ฏิ บั ติ ม า ต ล อ ด พ ร ะ ช น ม ชี พ ขณะเดียวกันก็ท� ำให้สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ทรงมีโอกาสได้สัมผัสกับประชาชน อย่างใกล้ชิด ได้ทอดพระเนตรสภาพชีวิตความเป็นอยู่ ความด้อยโอกาส และความขาดแคลนในด้านต่างๆ ด้วยพระองค์เอง ท� ำให้ทรง ตระหนักรู้ถึงความทุกข์ยากเดือดร้อนของราษฎรอย ่างแจ ่มชัด โดยเฉพาะการมีชีวิตความเป็นอยู่ที่ไม่ถูกสุขลักษณะ ด้อยมาตรฐาน และปัญหาด้านสุขภาพอนามัย จึงทรงตั้งพระทัยมั่นที่จะช ่วยเหลือ ประชาชน อันเป็นจุดเริ่มต้นของความสนพระทัยในงานด้านสังคม สงเคราะห์ และด้านการแพทย์และสาธารณสุขอย ่างจริงจัง และ เป็นที่มาของพระกรณียกิจนานัปการในเวลาต่อมา 23
ยิ่งวันเวลาล่วงผ่าน พระปณิธานอันแน่วแน่ของพระองค์ยิ่งเป็นที่ ประจักษ์ชัด เห็นได้จากการที่ทรงตัดสินพระทัยลาออกจากการเป็น อาจารย์ประจ�ำมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ใน พ.ศ. ๒๕๑๙ ทั้งที่เป็น งานที่โปรดอย่างยิ่ง เพื่อโดยเสด็จสมเด็จพระบรมราชชนนีไปประกอบ พระราชกรณียกิจทั่วทุกภูมิภาคของประเทศ ดังที่ทรงเล่าถึงในนิตยสาร พลอยแกมเพชร ปีที่ ๔ ฉบับที่ ๗๙ วันที่ ๑๕ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๓๘ ความว่า “...เวลาสุดสัปดาห์ ศุกร์ เสาร์ อาทิตย์ นี่ฉันไปต่างจังหวัด สมทบสมเด็จพระศรีฯ ท ่านเสด็จออกต ่างจังหวัด...ฉันก็มีของ ไปที่โรงเรียนต่างๆ คือ สมาคมสตรีอุดมศึกษาเขาท�ำเกมส�ำหรับ เด็กก่อนวัยเรียน เป็นเกมส�ำหรับหัดอ่าน ช่วยการอ่าน แล้วทีหลัง ช่วยการคิดเลข บวก ลบ คูณ หาร เป็นเกม...ฉันก็ต้องไปก่อน สมเด็จพระศรีฯ ตอนเช้า ครั้งแรกต้องไปก่อน ๓ ชั่วโมง ต้องไป อบรมครูก ่อน อบรมครูสักพักหนึ่ง เสร็จแล้วเอานักเรียนมา ๕ คนเท ่านั้น แล้วอธิบายให้ครูฟัง ให้ครูมาดูว ่าเป็นยังไง เด็กเล่นกันยังไง...แต่ทีนี้สามารถไปได้จังหวัดละ ๑ แห่งเท่านั้น แล้วต้องย้ายที่ไปเรื่อยๆ...เสร็จแล้วแม่ต้องไปเมืองนอกทุก ๒ ปี ฉันต้องไปด้วย กลับมาก็ต้องมาปรับปรุง ท�ำใหม่หมด นี่ละเหนื่อย ที่นี้ท�ำอยู่ ๒ - ๓ ปีอย่างนี้ ระหว่างนั้นก็ไม่มีเวลาพักผ่อนเลย... บางแห่งก็ไกลมาก แล้วบางทีต้องกลับมาเตรียมสอน ถ้าไม่ได้ เตรียมไว้ก่อนหรือตอนสอบก็ต้องท�ำอะไร เลยท�ำ ๒ แห่ง ท�ำไม่ไหว ต้องเลือกเอาจะเอาสูงหรือเอาต�่ำ เลยเลิกสอนมหาวิทยาลัย...” แต่ด้วยพระหฤทัยที่ยังทรงรักการเป็นครูจึงยังทรงรับเป็นอาจารย์ พิเศษสอนภาษาฝรั่งเศสให้แก่มหาวิทยาลัยต่างๆ ทั้งที่คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ คณะวิทยาศาสตร์และอักษรศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ จนกระทั่ง พ.ศ. ๒๕๒๗ จึงทรงยุติการสอนในระดับอุดมศึกษา 24
เมื่อสมเด็จพระบรมราชชนนีเสด็จสวรรคต สมเด็จพระเจ้า พี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ก็มิได้ทรงทอดทิ้งพระราชกรณียกิจต่างๆ ที่สมเด็จพระบรมราชชนนี ทรงริเริ่มไว้ ทรงด�ำเนินตามรอยเบื้องพระยุคลบาทและสืบสาน พระราชกรณียกิจอย ่างไม ่ค�ำนึงถึงความเหนื่อยยาก เพื่อให้ งานต่างๆ ด�ำเนินไปอย่างราบรื่นไม่มีสะดุด และบรรลุวัตถุประสงค์ ตามพระราชปณิธานของสมเด็จพระบรมราชชนนี สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาส ราชนครินทร์ ทรงสืบสานพระราชกรณียกิจของสมเด็จพระบรม ราชชนนีมิใช่เพียงเพราะเป็น “พระราชมรดก” หรือ “พระราชภาระ” ที่ต้องทรงรับผิดชอบ หากแต่ทรงสานต่อด้วยพระหฤทัยที่เปี่ยมไปด้วย พระเมตตาต ่อพสกนิกรผู้ยากไร้และพระปณิธานอันแน ่วแน ่ที่จะ ยกระดับและพัฒนาคุณภาพชีวิตของพวกเขาเหล ่านั้นอย ่างแท้จริง พระกรณียกิจของพระองค์ส ่วนใหญ ่จึงมุ ่งเน้นไปในด้านการแพทย์ และสาธารณสุข และด้านสังคมสงเคราะห์ เพื่อดูแลสุขภาพอนามัย ของประชาชนทุกเพศทุกวัย นับตั้งแต่เด็กอ่อน สตรีไปจนถึงผู้สูงอายุ รวมถึงผู้พิการและด้อยโอกาส โดยมีมูลนิธิและองค์กรการกุศล ที่ทรงสืบสานต ่อจากสมเด็จพระบรมราชชนนีและทรงรับไว้ ในพ ร ะอุปถัมภ ์ด้ วยพ ร ะอ งค ์เอ งม ากม ายนับ ร้อยอ งค ์ก ร โดยมีตัวอย่างดังต่อไปนี้ 25
สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนีทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จัดตั้งหน่วยแพทย์อาสาสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี หรือ พอ.สว. ขึ้น เมื่อวันที่ ๒๒ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๑๒ มีอาสาสมัคร ทั้งแพทย์ ทันตแพทย์ เภสัชกร พยาบาล และเจ้าหน้าที่สาธารณสุข ออกไปตรวจรักษาประชาชนในท้องถิ่นทุรกันดาร ต่อมาได้ทรง พระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จัดตั้งเป็น “มูลนิธิแพทย์อาสา สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนี” เมื่อวันที่ ๒๑ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๑๗ เพื่อจัดหาและส่งเสริมให้แพทย์และเจ้าหน้าที่อาสาสมัคร ทั้งส ่วนกลางและส ่วนภูมิภาคออกไปปฏิบัติงานรักษาพยาบาล ป้องกันโรค ส ่งเสริมและฟื้นฟูสุขภาพอนามัยของประชาชน และเจ้าหน้าที่ในท้องถิ่นทุรกันดารหรือห ่างไกลการคมนาคม โดยสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนีทรงเป็นประธานกิตติมศักดิ์ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาส ราชนครินทร์ได้โดยเสด็จสมเด็จพระบรมราชชนนีไปทรงปฏิบัติ พระราชกรณียกิจของ พอ.สว. มาโดยตลอด นับตั้งแต ่เมื่อครั้ง ยังเป็นเพียงหน่วยแพทย์ พอ.สว. จวบจนตั้งเป็นมูลนิธิทุกครั้งที่เสด็จ ไปทรงเยี่ยมราษฎรก็จะทรงพระกรุณาให้หน ่วยแพทย์และพยาบาล ไปท�ำการตรวจรักษาผู้ป่วยตามท้องถิ่นทุรกันดารด้วยเสมอ หากทรงพบ ผู้เจ็บไข้เกินก�ำลังแพทย์อาสาจะบ�ำบัดรักษาได้ก็จะโปรดให้ ส ่งไปรับการรักษาในโรงพยาบาลในตัวเมืองหรือในกรุงเทพฯ และทรงรับไว้เป็นคนไข้ในพระราชานุเคราะห์ “...ชาวบ้านที่ไม่มีโอกาสหรือเงินทองเพียงพอ ที่จะออกเดินทางจากบ้าน เข้ามารักษาในเมืองยังมีอีกมาก ท�ำยังไงถึงจะช่วยเขาได้ ในเมื่อเราพร้อม เราต้องเข้าไปเอง...” พระด�ำรัสของสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ แม้อยู่ห่างไกลเพียงไหน ก็ไม่ไกลเกินกว่า “แพทย์อาสา” จะไปถึง 26
สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวง นราธิวาสราชนครินทร์ทรงพระนิพนธ์ถึงมูลนิธิพอ.สว. ไว้ในค� ำปรารภ หนังสือสมเด็จย่าของปวงชนตอนหนึ่งความว่า “...มูลนิธิ พอ.สว. นี้ เป็นเสมือนเด็กที่ทรงเลี้ยงมาตั้งแต ่แบเบาะ ทรงวางแผนด้วย พระองค์เองตลอด บางครั้งก็ทรงดีพระทัยเมื่อผลงานออกมาดี บางครั้งก็ทรงเป็นห่วงเมื่ออนาคตยังมองไม่เห็นชัด บัดนี้ พอ.สว. ก็บรรลุนิติภาวะแล้ว แต่แม่ทุกคนถึงแม้ว่าลูกจะเติบโตเพียงใด ก็ตาม จะมีความผูกพันห่วงใยอยู่ตลอดไป เช่นเดียวกัน สมเด็จ พระศรีนครินทราบรมราชชนนีก็มีความผูกพันห่วงใยมูลนิธิ พอ.สว. อยู่เสมอไป...” เมื่อสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนีเสด็จสวรรคต สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาส ราชนครินทร์จึงทรงรับเป็นประธานกิตติมศักดิ์ของมูลนิธิ พอ.สว. พร้อมทั้งทรงสืบสานพระราชปณิธานของสมเด็จพระบรมราชชนนี ด้วยการเสด็จไปทรงเยี่ยมราษฎรและทอดพระเนตรการปฏิบัติงาน ของหน่วยแพทย์ พอ.สว. ในท้องถิ่นทุรกันดารทุกภูมิภาคทั่วประเทศ ครอบคลุม ๕๑ จังหวัด ทรงพระเมตตาต่อพสกนิกร และทรงซักถาม การปฏิบัติงานของแพทย์ พยาบาล และเจ้าหน้าที่อย่างเอาพระทัยใส่ เฉกเช ่นเมื่อครั้งสมเด็จพระบรมราชชนนียังทรงพระชนม์ชีพอยู ่ นับเป็นพระกรุณาธิคุณอย่างหาที่สุดมิได้ 27
มูลนิธิขาเทียม ในสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี ถือก�ำเนิดขึ้นจากพระราชด�ำริของสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี ร่วมกับพระด�ำริของสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ที่จะสงเคราะห์ผู้พิการขาขาดที่ยากไร้ ให้มี “ขาเทียม” ทดแทน โดยสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี พระราชทานเงินจ�ำนวน ๕๐๐,๐๐๐ บาท และสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์พระราชทานเงิน จ�ำนวน ๗๕๐,๐๐๐ บาท เพื่อเป็นทุนจดทะเบียนมูลนิธิเมื่อวันที่ ๑๗ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๓๕ โดยสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี ทรงด�ำรงต�ำแหน่งประธานกิตติมศักดิ์ และสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ทรงเป็น ประธาน มีวัตถุประสงค์เพื่อจัดท�ำขาเทียมให้ผู้พิการขาขาดที่ยากไร้ และด้อยโอกาสโดยไม ่เลือกเชื้อชาติ ศาสนา และไม ่คิดมูลค ่า รวมทั้งฝึกอบรมเจ้าหน้าที่ตามโรงพยาบาลต่างๆ ให้สามารถท�ำขาเทียม ตามแบบมาตรฐานของมูลนิธิได้ ตลอดจนศึกษา ค้นคว้า วิจัย และ พัฒนาคุณภาพของขาเทียมให้เหมาะสมและดียิ่งขึ้น ครั้นเมื่อสมเด็จพระบรมราชชนนีเสด็จสวรรคต สมเด็จพระเจ้า พี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ จึงทรงรับเป็นประธานกิตติมศักดิ์ และทรงเอาพระทัยใส ่และ ติดตามการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่ทุกฝ ่ายอย ่างใกล้ชิดตลอดมา ทรงพระกรุณาเสด็จฯ ไปทรงเยี่ยมการปฏิบัติงานของหน่วยเคลื่อนที่ และพระราชทานขาเทียมที่ท�ำเสร็จแล้วด้วยพระองค์เอง ยังความ ปลื้มปีติยินดีแก ่ผู้พิการที่ได้รับพระราชทานขาเทียมเป็นอย ่างยิ่ง อีกทั้งยังทรงพระเมตตาช ่วยระดมทุนมาใช้ในการท�ำขาเทียม ส�ำหรับบริจาค เช่น ทรงขอให้ส�ำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาลออกสลาก การกุศลจัดสรรให้แก่มูลนิธิขาเทียมฯ ด้วยพระเมตตาของพระองค์ ส ่งผลให้การท�ำ “ขาเทียมพระราชทาน” มีความเจริญก้าวหน้า และพัฒนาอย่างรวดเร็ว จวบจนถึงปัจจุบัน มูลนิธิขาเทียมฯ ประสบ ความส�ำเร็จจนเป็นที่ยอมรับทั้งในระดับประเทศและระดับนานาชาติ มีผู้พิการขาขาดทุกเชื้อชาติศาสนาเดินทางมาขอรับขาเทียม จากมูลนิธิอย่างต่อเนื่องไม่ขาดสาย ก้าวย่างอย่างมั่นใจ ก้าวสู่ชีวิตใหม่ ด้วยขาเทียมพระราชทาน 28
29
มูลนิธิถันยรักษ์ ในพระราชูปถัมภ์สมเด็จพระศรีนครินทรา บรมราชชนนี ก ่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ ๙ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๓๗ โดยได้รับพระมหากรุณาธิคุณจากสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี พระราชทานเงินจากทุนการกุศลสมเด็จย ่าจ�ำนวน ๑๒ ล้านบาท เป็นทุนเริ่มต้น พร้อมทั้งทรงรับไว้ในพระราชูปถัมภ์และทรงเป็น ประธานกิตติมศักดิ์โดยสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ทรงเป็นประธาน มีวัตถุประสงค์ เพื่อช่วยเหลือสตรีไทยให้รอดพ้นภัยจากโรคมะเร็งเต้านม ต่อมาในปี พ.ศ. ๒๕๓๘ ได้มีการก ่อตั้งศูนย์ถันยรักษ์ขึ้นที่โรงพยาบาลศิริราช เพื่อให้บริการตรวจวินิจฉัยโรคมะเร็งเต้านมแบบครบวงจรด้วยเครื่องมือ ที่ทันสมัยที่สุดในขณะนั้น เพื่อช่วยสตรีไทยให้มีโอกาสเข้าถึงบริการ การตรวจวินิจฉัยโรคมะเร็งเต้านมที่ทันสมัย และสามารถป้องกันหรือ ตรวจรักษาได้ตั้งแต ่เนิ่นๆ ซึ่งจะช ่วยให้รอดพ้นอันตรายร้ายแรง จากโรคมะเร็งเต้านมได้ พร้อมทั้งยังได้น�ำแพทย์และเจ้าหน้าที่เทคนิค ผู้เชี่ยวชาญเรื่องตรวจวินิจฉัยมะเร็งเต้านมจากต่างประเทศมาฝึกสอน รังสีแพทย์และเจ้าหน้าที่รังสีเทคนิคของโรงพยาบาลศิริราชและ โรงพยาบาลอื่นๆ ทั้งในกรุงเทพฯ และต่างจังหวัด หลังจากสมเด็จพระบรมราชชนนีเสด็จสวรรคต สมเด็จพระเจ้า พี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ได้ทรง รับมูลนิธิถันยรักษ์ฯ ไว้ในพระอุปถัมภ์และทรงเป็นประธานกิตติมศักดิ์ และยังทรงพระกรุณาเสด็จมาร ่วมประชุมกับคณะกรรมการบริหาร มูลนิธิถันยรักษ์ฯ อย่างสม�่ำเสมอ พร้อมทั้งได้พระราชทานค�ำแนะน�ำ และนโยบายในการด�ำเนินงาน อีกทั้งยังได้ทรงพระกรุณาพระราชทาน เงินจากทุนการกุศลสมเด็จย่าแก่มูลนิธิถันยรักษ์ฯ เพิ่มอีก ๒ ล้านบาท เพื่อซื้อเครื่องแมมโมแกรมแบบดิจิทัลซิสเต็มและเป็นทุนส�ำหรับ กิจการทั่วไปของมูลนิธิ นับเป็นพระกรุณาธิคุณอย ่างใหญ ่หลวง ต่อสตรีไทย มูลนิธิถันยรักษ์ฯ ช่วยสตรีไทย ห่างไกลมะเร็งเต้านม “...ให้น�ำเทคโนโลยีที่ทันสมัยที่สุดมาใช้อย่างเหมาะสม และให้รักษาคนจนคนรวยโดยเท่าเทียมกัน...” พระราชด�ำรัสของสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี เมื่อครั้งพระราชทานเงินก่อตั้งมูลนิธิถันยรักษ์ฯ เมื่อปีพ.ศ. ๒๕๓๗ สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนีพระราชทานเงิน จากทุนการกุศลสมเด็จย่าเป็นทุนเริ่มต้นจ�ำนวน ๑๒ ล้านบาท พร้อมพระราชทานชื่อมูลนิธิ“ถันยรักษ์” 30
ทุนการกุศลสมเด็จย ่า ก ่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ ๑ มกราคม พ.ศ. ๒๕๒๘ ด้้วยพระมหากรุุณาธิิคุุณของสมเด็็จพระศรีีนคริินทรา บรมราชชนนีีเพื่่อช่่วยเหลืือในกิิจกรรมเกี่่ยวกัับการศาสนา การแพทย์์ การศึึกษา สัังคมสงเคราะห์์รวมทั้้งบรรเทาทุุกข์์ยามเกิิดวิิกฤตภััย ต่่างๆ โดยมีีสมเด็็จพระศรีีนคริินทราบรมราชชนนีีทรงเป็็นประธาน และสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาส ราชนครินทร์ทรงเป็นรองประธาน เมื่อสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนีเสด็จสวรรคต สมเด็จ พระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ทรงรับหน้าที่ดูแลทุนการกุศลนี้สืบมา จวบจนถึงปัจจุบันทุนการกุศลสมเด็จย่ายังคงบริจาคเงินให้แก่ มูลนิธิ หน่วยงาน และองค์กรการกุศลต่างๆ ทางด้านการแพทย์ การพยาบาล และการสาธารณสุขอย่างต่อเนื่อง เช่น ศิริราชมูลนิธิ มูลนิธิอนุเคราะห์คนพิการฯ มูลนิธิเด็กโรคหัวใจ มูลนิธิโรคไต แห่งประเทศไทย นอกเหนือจากการสืบสานพระราชกรณียกิจของสมเด็จพระบรม ราชชนนีแล้ว สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวง นราธิวาสราชนครินทร์ยังทรงสนพระทัยด�ำเนินโครงการต ่างๆ ด้วยพระองค์เอง ทั้งในเรื่องที่ทรงด�ำริและริเริ่มขึ้นใหม่ และในลักษณะ ที่ทรงเริ่มต้นไว้เพื่อให้ผู้อื่นได้สานต่อ โดยมีโครงการในพระอุปถัมภ์ จ�ำนวนมาก ทั้งด้านการแพทย์และสาธารณสุข สังคมสงเคราะห์ การศึกษา ประวัติศาสตร์ดนตรีศิลปะ สัตว์เลี้ยง ฯลฯ โดยมีตัวอย่าง โครงการที่ส�ำคัญดังต่อไปนี้ ทุนการกุศลสมเด็จย่า ช่วยประชายามวิกฤติ 31
นอกจากชาวบ้านที่ยากไร้ในท้องถิ่นธุรกันดารแล้ว สมเด็จพระเจ้า พี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ทรงเล็งเห็นว ่ายังมีประชาชนในกรุงเทพฯ อีกไม ่น้อยที่ด้อยโอกาส ถูกทอดทิ้ง และมีสุขอนามัยที่ไม่ดีโดยเฉพาะอย่างยิ่งคนในชุมชนแออัด พระองค์ได้เสด็จไปทรงเยี่ยมชุมชนแออัดหลายแห่งในกรุงเทพฯ เช่น ชุมชนคลองเตย ชุมชนวัดพระยายัง ชุมชนย่านสวนลุมพินีชุมชนกองขยะ ซอยอ่อนนุช และชุมชนเพชรเกษม ๑๐๔ และมีรับสั่งว่า “...ต้องไปถึงที่ จึงจะรู้ว่าชาวบ้านและเด็กเหล่านี้ล�ำบากแค่ไหน ก็ดีใจที่มีโอกาส เห็นด้วยตนเอง ทั้งที่คลองเตย อ่อนนุช และหนองแขม...” ครั้งหนึ่งระหว ่างการเสด็จเยี่ยมชุมชนแออัดได้ทรงพระด�ำเนิน ไปบนทางปูด้วยแผ่นไม้เก่าๆ มีไม้แผ่นหนึ่งผุหักทะลุลงไป และไม้ที่ หักครูดพระชงฆ์เป็นแผลอักเสบอยู่เดือนกว่า แต่มีรับสั่งเพียงสั้นๆ ว่า “...ไม่เป็นไรจะได้ไม่ลืมการมาเยี่ยมครั้งนี้...” ใน พ.ศ. ๒๕๒๖ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ทรงรู้จักมูลนิธิเด็กอ ่อนในสลัม เป็นครั้งแรกจากการอ ่านข ่าวในหนังสือพิมพ์ซึ่งเขียนว ่าเป็นมูลนิธิ ที่ท�ำงานเกี่ยวกับเด็กในชุมชนแออัดและก�ำลังต้องการความช่วยเหลือ จึงมีรับสั่งให้เลขานุการในพระองค์ติดต ่อสอบถามความเป็นมา และความต้องการของมูลนิธิ ด้วยพระเมตตาที่มีต่อเด็กด้อยโอกาส ในชุมชนแออัดจึงได้ทรงรับมูลนิธิไว้ในพระอุปถัมภ์ หลังจากนั้นมูลนิธิ จึงได้เปลี่ยนชื่อจากมูลนิธิเด็กอ่อนในสลัมเป็น “มูลนิธิเด็กอ่อนในสลัม ในพระอุปถัมภ์สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์” “...การเริ่มต้นชีวิตที่ดีของเด็กนั้น เป็นสิ่งส�ำคัญที่สุด เด็กควรมีพัฒนาความพร้อมกันทุกด้าน แต่ด้านสุขอนามัยควรท�ำก่อนเพราะส�ำคัญมาก...” พระด�ำรัสของสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ พระราชทานแก่คณะกรรมการมูลนิธิ เมื่อวันที่ ๒๔ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๓๔ ปูพื้นฐาน เพื่อพัฒนาการสมวัย และเติบโตเป็นผู้ใหญ่ ที่มีคุณภาพ 32
สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาส ราชนครินทร์ได้พระราชทานทุนทรัพย์จากทุนการกุศลสมเด็จย ่า และทุนทรัพย์ส่วนพระองค์(ทุนการกุศล ก.ว.) ให้มูลนิธิเด็กอ่อนในสลัม ซึ่งทางมูลนิธิได้น� ำมาจัดตั้งเป็น “กองทุนนมและอาหารเสริม” โดยน� ำดอกผลมาจัดซื้อนมผงที่มีคุณภาพใกล้เคียงนมมารดา และอาหารเสริมที่จ� ำเป็นต่อการเจริญเติบโตของเด็ก มีทั้งแบบให้ฟรี หรือจ� ำหน ่ายในราคาถูก ท� ำให้เด็กในชุมชนแออัดได้รับคุณค ่าของ สารอาหารและโปรตีนอย ่างครบถ้วน สามารถเจริญเติบโตและมี สุขภาพแข็งแรง ขณะเดียวกันมูลนิธิยังได้น� ำเงินพระราชทาน อีกส่วนหนึ่งมาจัดตั้ง “กองทุนงบฉุกเฉินสงเคราะห์พิเศษ” เพื่อช่วยเหลือ เด็กอ ่อนและประชาชนในชุมชนแออัดที่ประสบเหตุฉุกเฉินต ่างๆ เช่น อัคคีภัย อุบัติภัยจากสารเคมีฯลฯ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาส ราชนครินทร์ได้พระราชทานเงินจากทุนการกุศลสมเด็จย่า ทุนการกุศล กว. ช่วยเหลือกิจกรรมต่างๆ ของมูลนิธิเด็กอ่อนในสลัมฯ เป็นประจ� ำทุกปี รวมทั้งช่วยในการก่อสร้างอาคารของมูลนิธิและพระราชทานนามว่า “อาคารกัลยาณิวัฒนา” จากการที่พระองค์มีพระเมตตาอุปถัมภ์ค�้ ำจุนมูลนิธิเด็กอ ่อน ในสลัมฯ ทั้งด้านการเงินและด้านอื่นๆ อย ่างต ่อเนื่อง ท� ำให้กิจการ ของมูลนิธิด� ำเนินไปอย่างได้มาตรฐานสากลตามหลักของอนุสัญญา ว่าด้วยสิทธิเด็ก ช่วยให้เด็กได้รับการดูแลที่ดีขึ้น เจริญเติบโตทั้งร่างกาย และจิตใจ มีพัฒนาการที่เหมาะสมตามวัย อีกทั้งยังได้รับการอบรม สั่งสอนในเรื่องคุณธรรม จริยธรรม การมีระเบียบวินัย ปูพื้นฐานไปสู่ การเติบโตเป็นผู้ใหญ่ที่มีคุณภาพ 33
ด้วยทรงตระหนักถึงความเจ็บปวดและความทุกข์ทรมาน ของผู้ป ่วยโรคไต สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์จึงทรงตั้งพระทัยอย่างแน่วแน่ที่จะ บรรเทาทุกข์ให้แก ่ผู้ป ่วย ซึ่งต้องได้รับการดูแลอย ่างต ่อเนื่องและมี ค่าใช้จ่ายในการรักษาพยาบาลสูง ไม่ว่าจะเป็นการฟอกเลือด ล้างไต หรือการผ ่าตัดเปลี่ยนไต จึงทรงรับเป็นประธานมูลนิธิโรคไต แห่งประเทศไทยตั้งแต่แรกก่อตั้ง เมื่อวันที่ ๒๙ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๒๑ ในระหว่างที่ทรงด�ำรงต�ำแหน่งประธานมูลนิธิได้ทรงพระกรุณา เสด็จไปเป็นประธานการประชุมใหญ่สามัญประจ�ำปีของคณะกรรมการ บริหารมูลนิธิเป็นประจ�ำทุกปี พระราชทานพระวินิจฉัยให้จัดสรรเงิน ช่วยเหลือผู้ป่วยโรคไตและทางเดินปัสสาวะที่ยากไร้โปรดให้ผู้บริจาคเงิน และเครื่องมือแพทย์มาเข้าเฝ้า และรับพระราชทานของที่ระลึก จากพระหัตถ์ อีกทั้งยังทรงรับเป็นพระธุระในการขอให้ส�ำนักงาน สลากกินแบ ่งรัฐบาลออกสลากการกุศลงวดพิเศษส�ำหรับบ�ำรุง มูลนิธิโรคไต โดยน�ำรายได้มาสร้าง “อาคารกัลยาณิวัฒนา” ที่โรงพยาบาลสงฆ์เพื่อขยายการรักษาผู้ป่วยไตวายเรื้อรังระยะสุดท้าย ด้วยการฟอกเลือดด้วยไตเทียม ท�ำให้ผู้ป ่วยโรคไตมีโอกาสเข้าถึง การรักษาพยาบาลมากยิ่งขึ้น ครั้นเมื่อมูลนิธิโรคไตฯ ได้จัด การฝึกอบรมพยาบาล เพื่อผลิต “พยาบาลไตเทียม” ที่มีคุณภาพ ให้เพียงพอแก ่ความต้องการ ทรงพระเมตตาเสด็จไปพระราชทาน ประกาศนียบัตรแก่ผู้ส�ำเร็จการฝึกอบรมตามค�ำกราบทูลเชิญทุกครั้ง ปัจจุบัน มูลนิธิโรคไตแห ่งประเทศไทยให้การช ่วยเหลือผู้ป ่วย ในด้านค่ายา ค ่ารักษาพยาบาลในโรงพยาบาลต ่างๆ ทั่วประเทศ การฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม และการผ่าตัดเปลี่ยนไต นอกจากนี้ ยังให้การสนับสนุนการศึกษาค้นคว้าวิจัย สนับสนุนทุนการศึกษา แก่แพทย์โรคไต เพื่อศึกษาต่อทั้งในประเทศและต่างประเทศ รวมทั้ง การอบรมพยาบาลไตเทียม เพื่อพัฒนาการดูแลรักษาพยาบาล ผู้ป ่วยโรคไตให้เจริญก้าวหน้าทัดเทียมอารยประเทศ รวมถึง การเผยแพร ่ความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้องให้แก ่ประชาชนในการดูแล สุขภาพ เพื่อป้องกันการเกิดโรคไตและดูแลผู้ป่วยโรคไต ต่อชีวิตผู้ป่วยโรคไต สู่ชีวิตใหม่ด้วยความหวัง 34
มูลนิธิเด็กโรคหัวใจ ในพระอุปถัมภ์ของสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ก่อตั้งขึ้น เมื่อ พ.ศ. ๒๕๒๔ โดยสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ทรงรับไว้ในพระอุปถัมภ์ เมื่อวันที่ ๑๕ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๒๗ พร้อมทั้งทรงพระเมตตาพระราชทาน ข้อแนะน�ำต่างๆ พระราชทานทรัพย์ส่วนพระองค์และเงินจากทุนการกุศล สมเด็จย่าแก่มูลนิธิเด็กโรคหัวใจฯ อย่างสม�่ำเสมอ ท�ำให้มูลนิธิเจริญ ก้าวหน้าอย่างรวดเร็ว สามารถช่วยเหลือผู้ป่วยเด็กโรคหัวใจที่ยากไร้ ให้มีโอกาสได้รับการรักษาโดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญได้เป็นจ�ำนวนมาก ทั้งการเปลี่ยนลิ้นหัวใจเทียม ให้เครื่องกระตุ้นหัวใจ ให้อุปกรณ์เครื่องช่วย การเต้นของหัวใจ การรักษาด้วยการสวนหัวใจขยายหลอดเลือด (Balloon Catheter) รวมถึงอุปกรณ์อื่นๆ ที่ใช้ในการผ่าตัดโดยไม่คิด ค่าใช้จ่ายใดๆ ทั้งสิ้น จวบจนถึงปัจจุบันได้ผ่าตัดหัวใจให้เด็กไปแล้วกว่า ๑๕,๐๐๐ ราย ท�ำให้เด็กที่ป่วยด้วยโรคหัวใจได้มีชีวิตยืนยาวมากขึ้น และมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น นอกจากนี้ มูลนิธิยังส่งเสริมการเผยแพร่ อบรม และเพิ่มเติม ความรู้ความสามารถให้แก่แพทย์ พยาบาล และผู้ปฏิบัติงานเกี่ยวกับ โรคหัวใจ ส่งเสริมการวิจัยที่เกี่ยวกับหัวใจ โรคหัวใจ และการป้องกัน โรคหัวใจในเด็ก ให้ทุนอุดหนุนการวิจัยด้านโรคหัวใจและหลอดเลือด ตลอดจนให้ทุนกุมารแพทย์ไปศึกษาอบรมสาขาเฉพาะทางโรคหัวใจ ในทารกและเด็กทั้งในประเทศและต่างประเทศ สู่ชีวิตใหม่ ด้วยหัวใจดวงเดิม 35
“เทศกาลความรักและการให้” จัดขึ้นโดยส�ำนักงาน บอง มาร์เช่ มาร์เก็ตพาร์ค ซึ่งร้อยเอก จิทัศ ศรสงคราม พระนัดดาของสมเด็จ พระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ด�ำรงต�ำแหน ่งผู้จัดการ เป็นการรวบรวมโครงการในพระราชด�ำริ โครงการในพระอุปถัมภ์และมูลนิธิต่างๆ มาจัดงานออกร้านและจัดแสดง นิทรรศการเผยแพร ่แนวพระราชด�ำริและแนวพระด�ำริอันเป็นที่มา ของมูลนิธิและโครงการต ่างๆ รวมถึงจัดแสดงผลงานและจ�ำหน่าย ผลิตภัณฑ์ของมูลนิธิ เพื่อให้ประชาชนรู้จักและเข้าใจวัตถุประสงค์ ของมูลนิธิและองค์กรการกุศลต ่างๆ พร้อมร ่วมสนับสนุนด้วยการ เลือกซื้อผลิตภัณฑ์และบริจาคกับมูลนิธิ ซึ่งถือเป็นการแสดงความรัก ต่อเพื่อนมนุษย์ด้วยการให้และการแบ่งปันในช่วงเทศกาลแห่งความรัก นอกจากนี้ ภายในงานยังมีกิจกรรมบันเทิงต ่างๆ ให้ร ่วมสนุก ทั้งการแสดงดนตรีจากศิลปินชื่อดัง และกิจกรรมบนเวทีที่น่าสนใจ มากมาย “เทศกาลความรักและการให้” จัดขึ้นในช่วงเทศกาลแห่งความรัก โดยจัดขึ้นเป็นครั้งแรก เมื่อวันที่ ๑๑ - ๑๔ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๓ ณ ตลาดบองมาร์เช่ ซึ่งตั้งอยู่บนที่ดินของสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์และจัดต่อเนื่อง เป็นประจ�ำทุกปี มีมูลนิธิต่างๆ เข้าร่วมกว่า ๓๐ มูลนิธิเช่น มูลนิธิ สายใจไทย มูลนิธิแม่ฟ้าหลวง มูลนิธิโรคไตแห่งประเทศไทย ศิริราชมูลนิธิ มูลนิธิเด็กโรคหัวใจฯ มูลนิธิเด็กอ ่อนในสลัมฯ มูลนิธิอนุเคราะห์ คนพิการฯ ฯลฯ และทุกครั้งที่มีการจัดงาน ท่านผู้หญิงทัศนาวลัย ศรสงคราม และร้อยเอก จิทัศ ศรสงคราม พระธิดาและพระนัดดา ของสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาส ราชนครินทร์จะมาร่วมชมงานด้วยทุกครั้ง ส่งต่อความรักด้วยการ “ให้” สุขใจไม่สิ้นสุด 36
37
ตลอดพระชนมชีพ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ทรงบ�ำเพ็ญพระกรณียกิจมากมาย โดยมิได้ทรงย ่อท้อ พระองค์มิเพียงทรงสืบสานพระราชปณิธาน ของสมเด็จพระครีนครินทราบรมราชชนนีเท ่านั้น หากแต ่ยังทรง เปรียบเสมือนตัวแทนพระองค์ของสมเด็จพระบรมราชชนนี ทรงด�ำเนินตามรอยพระยุคลบาททุกประการ ทรงสืบสาน พระราชปณิธานอย ่างครบถ้วน ทรงสานต ่อพระราชกรณียกิจ อย่างมิขาดตกบกพร่อง ทรงเป็น “ลูกไม้หล่นไม่ไกลต้น” อย่างแท้จริง ยังความอยู ่เย็นเป็นสุขให้เกิดขึ้นโดยถ้วนหน้า นับเป็นความโชคดี อย่างยิ่งของพสกนิกรใต้ร่มพระบารมี 38
39
พระเมตตาบารมีแผ่ไพศาล บทที่๒
“...สิ่งส�ำคัญต้องช่วยตัวเองก่อน ท�ำให้ตัวเองมีสภาพชีวิตที่ดีก่อน เมื่อตัวเองแน่นหนาแล้วหันไปมองข้างหลังเพื่อช่วยเหลือผู้อื่น อย่าคิดว่าเก่งแล้วจะไปช่วยคนนั้นคนนี้ทันที ต้องช่วยตัวเองก่อน แต่อย่าลืมช่วยผู้อื่นในภายหลังเมื่อมีความพร้อม...” พระด�ำรัสของสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์
จากการได้รับการปลูกฝังจากสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราช ชนนีให้มีพระอัธยาศัยเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ต่อผู้ด้อยโอกาสมาตั้งแต่ยังทรง พระเยาว์ กอปรกับการโดยเสด็จเคียงข้างสมเด็จพระบรมราชชนนี ไปเยี่ยมประชาชนในท้องถิ่นทุรกันดารทุกหนทุกแห ่ง ท�ำให้สมเด็จ พระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาส ราชนครินทร์ทรงสนพระทัยและทรงห ่วงใยในสุขภาพอนามัย และคุณภาพชีวิตของพสกนิกรทุกกลุ่ม ทุกเพศ ทุกวัย และโปรดที่จะ พระราชทานความอนุเคราะห์แก่ผู้ที่ตกทุกข์ได้ยาก โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ผู้พิการและผู้ด้อยโอกาส พระองค์จึงได้ทรงด�ำเนินตามรอยพระยุคลบาท แห ่งสมเด็จพระบรมราชชนนีเสมอมา พระเมตตาแผ่ไพศาล เป็นที่ประจักษ์แก่ปวงพสกนิกรทั่วทั้งแผ่นดิน 42
การพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้พิการและผู้ด้อยโอกาส หนึ่งในพระกรณียกิจที่สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ทรงให้ความส� ำคัญอย่างยิ่ง ด้วยทรง เห็นคุณค่าของทุกชีวิตและโปรดที่จะช ่วยเหลือเกื้อกูลเพื่อนมนุษย์ ให้ผ ่านพ้นความทุกข์ยาก มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น พึ่งพาตนเองได้ ในลักษณะ “ช่วยเขา เพื่อให้เขาช่วยเหลือตัวเองได้” ซึ่งเป็นการ “ช่วย” ที่ยั่งยืนอย ่างแท้จริง ทรงให้ความช ่วยเหลือในหลายลักษณะ ทั้งการพระราชทานความช ่วยเหลือเป็นรายบุคคล กลุ ่มบุคคล องค์กร หรือมูลนิธิ และให้ความช ่วยเหลือในหลากหลายรูปแบบ ไม ่ว ่าจะเป็นการพระราชทานเงินทุนสนับสนุนจาก “กองทุน การกุศล กว.” และ “ทุนการกุศลสมเด็จย่า” การพระราชทาน แนวทางการด� ำเนินงาน การแก้ไขปัญหา ตลอดจนพระวินิจฉัย เสนอแนะต่างๆ ซึ่งล้วนแล้วแต ่สามารถน� ำไปประยุกต์ใช้ให้เกิด ประโยชน์ อีกทั้งยังทรงเอาพระทัยใส ่ติดตามการด� ำเนินงานของ องค์กรหรือมูลนิธิที่เกี่ยวข้องอย ่างต ่อเนื่องสม�่ ำเสมอ ทั้งที่อยู ่ใน พระอุปถัมภ์และมิได้อยู ่ในพระอุปถัมภ์ ยิ่งไปกว ่านั้นยังทรง พระกรุณาเสด็จไปเยี่ยมองค์กรหรือมูลนิธิต ่างๆ เพื่อที่จะได้ทรง ท� ำความรู้จัก ทอดพระเนตรการด� ำเนินงานอย ่างใกล้ชิด และ พระราชทานขวัญและก� ำลังใจให้แก่บุคลากรผู้ปฏิบัติหน้าที่ 43
มูลนิธิอนุเคราะห์คนพิการ ในพระราชูปถัมภ์ของสมเด็จ พระศรีนครินทราบรมราชชนนี เป็นองค์กรเพื่อการกุศล โดยไม ่แสวงหาผลก�ำไร เริ่มก ่อตั้งและด�ำเนินงานมาตั้งแต ่ ปี พ.ศ. ๒๔๙๗ โดยได้รับพระมหากรุณาธิคุณจากสมเด็จ พระศรีนครินทราบรมราชชนนีทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ รับไว้ ในพระราชูปถัมภ์ตั้งแต่เดือนกรกฎาคม พ.ศ. ๒๔๙๘ เป็นตันมา มีวัตถุประสงค์เพื่อให้การช ่วยเหลือคนพิการ เพื่อให้คนพิการ สามารถด�ำรงชีวิตได้ด้วยการพึ่งพาตนเอง มีคุณภาพชีวิตที่ดี และมีความสุข โดยการฟื้นฟูสมรรถภาพอย่างครบวงจร ทั้งด้าน การแพทย์ สังคม การศึกษา และอาชีพ แบ ่งการให้บริการ เป็น ๔ ด้าน ดังนี้ ๑. ด้านการบ�ำบัดรักษา โดยมีศูนย์บริการคนพิการ ให้บริการหลักด้านการแพทย์ ด้วยการจัดหาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ เฉพาะทาง เพื่อแก้ไขความพิการและฟื้นฟูด้านกายภาพบ�ำบัด ประสานงานตรวจ วินิจฉัย รักษา ดูแลการพักฟื้นก่อนและหลังผ่าตัด ให้บริการฟื้นฟูสมรรถภาพด้านกายภาพบ�ำบัด กิจกรรมบ�ำบัด อรรถบ�ำบัด จิตบ�ำบัด และสังคมบ�ำบัด พร้อมทั้งท�ำหน้าที่ดูแล คนพิการที่อยู่ประจ�ำที่มูลนิธิโดยการให้ที่พักอาศัย ดูแลสุขภาพ และความเป็นอยู่ทั่วไป รวมทั้งจัดกิจกรรมพัฒนาคุณภาพชีวิต และส่งเสริมทักษะทางด้านสังคม ๒. ด้านการศึกษา โดยโรงเรียนศรีสังวาลย์ของมูลนิธิ อนุเคราะห์คนพิการฯ รับผิดชอบจัดการด้านการศึกษาให้แก ่ คนพิการตั้งแต่ระดับอนุบาลจนถึงชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๓ รวมทั้ง การให้ความรู้พื้นฐานเพื่อพัฒนาทักษะด้านสังคมและการประกอบ อาชีพ ๓. ด้านสวัสดิการและการส่งเสริมอาชีพ ช่วยเหลือคนพิการ ให้ได้รับสวัสดิการตามสิทธิที่พึงมีพึงได้ รวมถึงการสนับสนุน ให้คนพิการได้ฝึกอาชีพตามศักยภาพของตน ตลอดจน การสนับสนุนทุนการศึกษา ๔. การส่งเสริมสมรรถภาพคนพิการ โดยจัดกิจกรรม เพื่อให้คนพิการได้เรียนรู้ฝึกทักษะขั้นพื้นฐานในการประกอบอาชีพ และการช่วยเหลือตนเองในชีวิตประจ�ำวัน ต่อมา เมื่อวันที่ ๒๑ มิ.ย. พ.ศ. ๒๕๖๑ มูลนิธิยังได้รับพระมหา กรุณาธิคุณจากสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพ รัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารีทรงรับเป็นประธานกิตติมศักดิ์ ของมูลนิธิอีกด้วย โรงเรียนศรีสังวาลย์ เป็นโรงเรียนเอกชนการกุศลของ มูลนิธิอนุเคราะห์คนพิการฯ ที่ตั้งขึ้นเพื่อเปิดโอกาสให้ผู้พิการ ได้รับโอกาสทางการศึกษา และได้รับการพัฒนาศักยภาพ อย่างเหมาะสม เพื่อให้สามารถช ่วยเหลือตนเอง พึ่งพาตนเอง สร้างประโยชน์สู ่สังคม และสามารถด�ำรงชีวิตอยู ่ร ่วมกับผู้อื่น ในสังคมได้อย่างมีเกียรติมีศักดิ์ศรีและมีความสุข โรงเรียนศรีสังวาลย์จัดการศึกษาส�ำหรับนักเรียนที่มี ความบกพร ่องทางร ่างกายหรือการเคลื่อนไหวหรือสุขภาพ อันเนื่องมาจากสมอง เปิดสอนตั้งแต่ระดับชั้นอนุบาลถึงชั้นมัธยม ศึกษาปีที่ ๓ ตั้งแต่ปีพ.ศ. ๒๕๐๔ เป็นต้นมาจนถึงปัจจุบัน เป็นเวลา กว่า ๖๐ ปีโดยใช้หลักสูตรของกระทรวงศึกษาธิการ และส่งเสริม การเรียนการสอนการงานพื้นฐานอาชีพส�ำหรับคนพิการ มูลนิธิอนุเคราะห์คนพิการ ในพระราชูปถัมภ์ของสมเด็จ พระศรีนครินทราบรมราชชนนี 44
45
มูลนิธิอนุเคราะห์คนพิการ ในพระราชูปถัมภ์ของสมเด็จ พระศรีนครินทราบรมราชชนนี เป็นหนึ่งในมูลนิธิที่ได้รับพระมหา กรุณาธิคุณอย่างหาที่สุดมิได้จากสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี ที่ทรงรับไว้ในพระราชูปถัมภ์ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้อัญเชิญ อักษรพระนามาภิไธยย่อไว้ในเครื่องหมายของมูลนิธิและพระราชทาน พระราชานุญาตให้ใช้พระนาม “ศรีสังวาลย์” เป็นชื่อโรงเรียน สอนคนพิการ พร้อมทั้งยังได้พระราชทานแนวพระราชด�ำริในการ ก�ำกับดูแล บริหารจัดการ รวมถึงการรักษาและฟื้นฟูสมรรถภาพ คนพิการ ซึ่งล้วนแล้วแต ่เป็นปรัชญาอันทรงคุณค ่าที่มูลนิธิยึดถือ เป็นหลักในการด�ำเนินงานตลอดมา แม้มูลนิธิอนุเคราะห์คนพิการฯ จะมิใช ่มูลนิธิในพระอุปถัมภ์ ของสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาส ราชนครินทร์โดยตรง แต ่เนื่องด้วยวัตถุประสงค์และเป้าหมาย ในการด�ำเนินงานของมูลนิธิสอดคล้องกับพระปณิธานอันแน ่วแน ่ ในการช ่วยเหลือผู้พิการและผู้ด้อยโอกาส อีกทั้งยังเป็นมูลนิธิ ในพระราชูปถัมภ์ของสมเด็จพระบรมราชชนนีจึงท�ำให้พระองค์ ท ร งให้ค ว ามสนพ ร ะทัยในกิ จก า รขอ งมูลนิ ธิเป็นอย ่ า งยิ่ ง และทรงพระกรุณาติดตามการด�ำเนินงาน และเสด็จมาทรงเยี่ยม มูลนิธิถึง ๔ ครั้ง ดังนี้ พระกรุณาธิคุณ เกื้อหนุน มูลนิธิอนุเคราะห์คนพิการฯ 46
ปี พ.ศ. ๒๕๒๒ นับเป็นครั้งแรกที่สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์เสด็จมา ทอดพร ะเนตรการด�ำเนินงานของมูลนิธิ ทรงพร ะด�ำเนิน ทอดพระเนตรกิจการต ่างๆ ของมูลนิธิอย ่างทั่วถึง พร้อมทั้ง มีพ ร ะปฏิสันถ า ร แล ะต รัสถ ามส า รทุก ข ์สุกดิบกับคนพิก า ร และแย้มพระสรวลอย ่างมีพระเมตตา ทรงซักถามอุปสรรคปัญหา ในการด�ำเนินงาน พร้อมพระราชทานก�ำลังใจให้แก่เจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงาน ทั้งพนักงานประจ�ำและอาสาสมัครตั้งแต ่ยุคแรกเริ่มของมูลนิธิ พระจริยวัตรที่เปี ่ยมด้วยพระเมตตาและเอาพระทัยใส ่ในครั้งนั้น เป็นที่จดจารจารึกอยู่ในหัวใจเจ้าหน้าที่ของมูลนิธิทุกคน และเป็นที่ เล่าขานสืบต่อกันมาจวบจนถึงปัจจุบัน ครั้งที่ ๑ ปี พ.ศ. ๒๕๒๒ เสด็จทอดพระเนตรกิจการ พร้อมพระราชทานขวัญก�ำลังใจ 47
ครั้งที่ ๒ ปี พ.ศ. ๒๕๓๐ ดวงประทีปแห่งการศึกษา ทรงพระกรุณาเสด็จเยี่ยม โรงเรียนศรีสังวาลย์ เนื่องด้วยทรงมีจิตวิญญาณแห ่งความเป็นครู โปรดการสอน และการทรงงานครูและทรงตระหนักว่า การศึกษาคือรากฐานส�ำคัญ ของชีวิต และเป็นเครื่องมือในการยกระดับและพัฒนาคุณภาพชีวิต ให้ดีขึ้นได้ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวง นราธิวาสราชนครินทร์จึงทรงสร้างคุณูปการอันใหญ่หลวงไว้ให้แก่ วงการการศึกษาของชาติโดยเฉพาะอย่างยิ่งการพระราชทานโอกาส ทางการศึกษาให้แก่ผู้ด้อยโอกาส เด็กและเยาวชนที่เรียนดีแต่ขาดแคลน ทุนทรัพย์ รวมถึงผู้ที่มีความรู้ความสามารถหรือมีความเชี่ยวชาญ เฉพาะด้านให้ได้ศึกษาเล ่าเรียนในสาขาที่ตนถนัด ด้วยเหตุนี้เอง พระองค์จึงให้ความสนพระทัยในการด�ำเนินงานของโรงเรียน ศรีสังวาลย์เป็นอย่างยิ่ง อีกทั้ง โรงเรียนศรีสังวาลย์มิใช่โรงเรียนที่ให้การศึกษาโดยทั่วไป หากแต่เป็นโรงเรียนส�ำหรับคนพิการที่มีความบกพร่องทางร่างกาย และการเคลื่อนไหว และมีความต้องการพิเศษ จ�ำเป็นต้องได้รับ การดูแล อบรมเลี้ยงดูและจัดการเรียนการสอนที่ “พิเศษ” กว่าเด็กปกติ พระองค์จึงยิ่งทรงให้ความสนพระทัยและได้มีพระกรุณาเสด็จมา ทรงร่วมงานเนื่องในโอกาสที่โรงเรียนศรีสังวาลย์อายุครบ ๒๖ ปี นอกเหนือจากงานพิธีการแล้ว ภายในงานยังมีการจัดแสดง นิทรรศการผลงานด้านศิลปวัฒนธรรมของคนพิการ การเล่นหุ่นมือ และสาธิตการสอนเด็กกลุ ่มพิเศษ ซึ่งพระองค์ได้ทอดพระเนตร ด้วยความสนพระทัยเป็นอย ่างยิ่ง พร้อมทั้งได้มีพระปฏิสันถาร และตรัสถามความเป็นมาในการจัดงาน ทรงสนพระทัยผลงาน ของเด็กนักเรียนและทอดพระเนตรผลงานเหล ่านั้นด้วยความพินิจ พิเคราะห์และเอาพระทัยใส ่ ทรงตั้งข้อสังเกตและซักถามแนวคิด ในการสร้างสรรค์ผลงานต่างๆ อีกทั้งยังได้พระราชทานแนวพระด�ำริ อันทรงคุณค่าที่ล้วนแล้วแต่สามารถน�ำไปประยุกต์ใช้ให้เกิดประโยชน์ ต่อการพัฒนาโรงเรียนศรีสังวาลย์ยิ่งๆ ขึ้นไป ด้วยพระบารมีของสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี และ พระกรุณาธิคุณของสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ที่เสด็จมาทรงร ่วมงานโรงเรียน พร้อมทั้งพระราชทานพระอนุเคราะห์อย่างต่อเนื่อง ท�ำให้โรงเรียน ศรีสังวาลย์เป็นที่รู้จักอย่างแพร่หลาย ได้รับความเชื่อถือและไว้วางใจ อย่างกว้างขวาง ส่งผลให้ได้รับความเมตตาและได้รับการอุปถัมภ์ค�้ำจุน จากหน่วยงาน องค์กร และผู้มีจิตศรัทธาต่างๆ อย่างต่อเนื่องไม่ขาดสาย ท�ำให้โรงเรียนมีรายได้เพียงพอที่จะสามารถจัดการเรียนการสอน ได้อย ่างมีคุณภาพ มีมาตรฐาน ทันสมัย เป็นหนึ่งในก�ำลังส�ำคัญ ในการยกระดับและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ นับเป็นพระกรุณาธิคุณ อย่างหาที่สุดมิได้ การเสด็จทรงร่วมงานในครั้งนั้น จึงถือเป็นอีกหนึ่งเหตุการณ์ ประวัติศาสตร์ส�ำคัญที่สร้างความปลื้มปีติยินดี สร้างขวัญก�ำลังใจ และสถิตอยู่ในหัวใจของนักเรียน ผู้ปกครอง และบุคลากรของโรงเรียน ศรีสังวาลย์และมูลนิธิอนุเคราะห์คนพิการฯ ตราบจนถึงทุกวันนี้ 48