รายงานประจำปี 2566

รายงานประจ าปี 2566 ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ สารบัญ สารจากผู้อ านวยการ........................................................................................................................................................................................................1 ผู้บริหารกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์......................................................................................................................................................................2 คณะกรรมการบริหาร......................................................................................................................................................................................................3 ประวัติ.....................................................................................................................................................................................................................................5 วิสัยทัศน์พันธกิจ บทบาทหน้าที่...............................................................................................................................................................................6 วิสัยทัศน์..................................................................................................................................................................................................................6 พันธกิจ.....................................................................................................................................................................................................................6 บทบาทหน้าที่.........................................................................................................................................................................................................7 ที่ตั้งหน่วยงาน....................................................................................................................................................................................................................8 เขตพื้นที่รับผิดชอบ.........................................................................................................................................................................................................9 โครงสร้างหน่วยงาน..................................................................................................................................................................................................... 10 อัตราก าลังและทรัพยากรบุคคล............................................................................................................................................................................. 10 จ าแนกตามระดับการศึกษา..........................................................................................................................................................................12 ฝ่ายบริหารทั่วไป................................................................................................................................................................................................13 กลุ่มพัฒนาคุณภาพและวิชาการ...............................................................................................................................................................14 กลุ่มงานพยาธิวิทยาคลินิก...........................................................................................................................................................................15 กลุ่มงานพิษวิทยา .............................................................................................................................................................................................17 กลุ่มงานอาหาร ..................................................................................................................................................................................................18 กลุ่มงานยา...........................................................................................................................................................................................................19 กลุ่มงานรังสีและเครื่องมือแพทย์.............................................................................................................................................................20

รายงานประจ าปี 2566 ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ การเงิน................................................................................................................................................................................................................................. 21 เงินบ ารุง................................................................................................................................................................................................................ 21 รายรับจากค่าตรวจวิเคราะห์และอื่นๆ....................................................................................................................................................... 21 รายจ่ายเงินบ ารุง.............................................................................................................................................................................................. 22 เงินสนับสนุน (งบกลาง เงินอุดหนุน เงินเบิกแทนกัน).................................................................................................................. 22 งานวิจัยและโครงการ ................................................................................................................................................................................................... 23 งานประกันคุณภาพห้องปฏิบัติการ.......................................................................................................................................................................54 ผลการด าเนินงาน...........................................................................................................................................................................................54 การตรวจติดตามภายใน (Internal Audit)..................................................................................................................................... 55 การตรวจประเมินและรับรองจากหน่วยงานภายนอก..................................................................................................................... 55 การควบคมุงานที่ไม่เปน็ ไปตามที่ก าหนด การปฏิบัตกิารแก้ไข การปฏิบตั ิการป้องกัน ................................................56 ผู้จัดโปรแกรมทดสอบความช านาญ (Proficiency testing)................................................................................................56 การส ารวจความพึงพอใจของผู้ใช้บริการ............................................................................................................................................56 เรอื่งร้องเรียน...................................................................................................................................................................................................56 การประชุมทบทวนการบริหารงานประกันคุณภาพ .........................................................................................................................56 ปริมาณงาน......................................................................................................................................................................................................... 57 งานบริการด้านอาหาร .................................................................................................................................................................................... 57 งานบริการด้านพยาธิวิทยาคลินิก..............................................................................................................................................................61 งานบริการด้านพิษวิทยา ...............................................................................................................................................................................63 งานบริการด้านสารระเหยและสารเสพติด.............................................................................................................................................65 งานบริการด้านยา ยาจากสมุนไพรและเครื่องส าอาง......................................................................................................................65 งานบริการด้านยาเสพติดและยาคดี........................................................................................................................................................67 งานบริการด้านรังสีและเครื่องมือแพทย์............................................................................................................................................... 68 การน าเสนอผลงาน........................................................................................................................................................................................................ 71 การน าเสนอผลงานประชุมวิชาการ............................................................................................................................................................ 71 เครือข่ายความร่วมมือในการด าเนินงาน/กรรมการระหว่างหน่วยงาน.................................................................................... 73 พัฒนาทรัพยากรมนุษย์.................................................................................................................................................................................74

รายงานประจ าปี 2566 ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ รางวัลที่ได้รับ....................................................................................................................................................................................................................79 ภาพกิจกรรม....................................................................................................................................................................................................................82 กิจกรรมวิชาการร่วมกับองค์กรภายนอก............................................................................................................................................82 อบรมภายในองค์กร.....................................................................................................................................................................................107 ผู้บริหารกรมวทิยาศาสตร์การแพทยต์รวจเยี่ยมนิเทศงาน......................................................................................................120 กิจกรรมด้านศาสนาและประเพณีล้านนา........................................................................................................................................... 122 กิจกรรมด้านจิตอาสา .................................................................................................................................................................................133 กิจกรรมส่งเสริมเศรษฐกิจพอเพียง ...................................................................................................................................................134 กิจกรรมประเมินคุณธรรมและความโปร่งใส .....................................................................................................................................137 กิจกรรมการตรวจติดตาม/ตรวจประเมินระบบคุณภาพ ............................................................................................................141 กิจกรรมนิเทศงานองค์กรภายนอก......................................................................................................................................................145 คณะผู้จัดท ารายงานประจ าปี...................................................................................................................................................................................151

ANNUAL REPORT 2023 1 รายงานประจ าปี 2566 ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ สารจากผู้อ านวยการ “ ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ มีภารกิจในการให้บริการ ท า ง ห้ อ ง ป ฏิ บั ติ ก า ร เ พื่ อ ก า ร คุ้ ม ค ร อ ง ผู้ บ ริ โ ภ ค ด้านสาธารณสุข (อาหาร ยา เครื่องส าอาง รังสีและ เครื่องมือแพทย์) ด้านชันสูตรสาธารณสุข (ด้านพยาธิ วิทยาคลินิกและพิษวิทยา) เป็นห้องปฏิบัติการอ้างอิง รวมถึงมีภารกิจในการด าเนินการด้านการศึกษาวิจัยด้าน วิทยาศาสตร์การแพทย์ เพื่ อสนับสนุนการคุ้มครอง ผู้บริโภคด้านสาธารณสุข สนับสนุนการควบคุม และ ป้องกันโรค โดยมีพื้นที่รับผิดชอบในเขตสุขภาพที่ 1 ในปีงบประมาณ 2566 การด าเนินการตามภารกิจ ต่างๆ ไม่ว่าจะ เป็นภารกิจที่รับผิดชอบตามกฎหมาย ภารกิจการให้บริการที่ดี รวมถึงตามนโยบายส าคัญ ของ รัฐบาล ได้ แก่ กัญชาท างก า ร แพทย์ เป็นต้น โดยแผนงานต่างๆ ที่ได้รับงบประมาณสนับสนุน ทาง คณ ะท างานได้รวบร วมผลการด า เนินการดังกล่าว เผยแพร่ให้หน่วยงานต่างๆรับทราบ เพื่อน าข้อมูลไป วิเคราะห์ และวางแผนในการพัฒนางานด้านสาธารณสุข ใ น เ ข ต สุ ข ภ า พ ที่ 1 ท า ใ ห้ ป ร ะ ช า ช น มี สุ ข ภ า พ ที่ ดี และปราศจากโรคภัยต่างๆ ต่อไป ” นายธรรมรัตน์ บุญสูง ผู้อ านวยการศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่

ANNUAL REPORT 2023 2 รายงานประจ าปี 2566 ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ ผู้บริหารกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ นายแพทย์ศุภกิจ ศิริลักษณ์ อธิบดีกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ นายแพทย์พิเชฐ บัญญัติ รองอธิบดีกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ นายแพทย์บัลลังก์ อุปพงษ์ รองอธิบดีกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ นายแพทย์ปิยะ ศิริลักษณ์ รองอธิบดีกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์

ANNUAL REPORT 2023 3 รายงานประจ าปี 2566 ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ คณะกรรมการบริหาร นายธรรมรัตน์ บุญสูง ผู้อ านวยการศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ นายชัยพัฒน์ ธิตะจารี เภสัชกรช านาญการพิเศษ หัวหน้ากลุ่มงานยา นางสาวพรรณราย วีระเศรษฐกุล นักเทคนิคการแพทย์ช านาญการพิเศษ หัวหน้ากลุ่มงานพยาธิวิทยาคลินิก นายรุ่งโรจน์ จันทร์สูง นักฟิสิกส์รังสีช านาญการ หัวหน้ากลุ่มงานรังสีและเครื่องมือแพทย์

ANNUAL REPORT 2023 4 รายงานประจ าปี 2566 ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ นางสาวมณี เขม้นเขตรการ นักวิทยาศาสตร์การแพทย์ช านาญการพิเศษ หัวหน้ากลุ่มงานพิษวิทยา นางจิรพรรณ บุญสูง นักวิทยาศาสตร์การแพทย์ช านาญการพิเศษ หัวหน้ากลุ่มพัฒนาคุณภาพและวิชาการ นางพนมเทียน จรบุรี นักจัดการงานทั่วไปช านาญการ หัวหน้าฝ่ายบริหารทั่วไป นางพัชริดา พิชัย นักวิทยาศาสตร์การแพทย์ช านาญการ หัวหน้ากลุ่มงานอาหาร

ANNUAL REPORT 2023 5 รายงานประจ าปี 2566 ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ ประวัติ นางสาวนิตยา เพียรทรัพย์ พ.ศ. 2566 - ปัจจุบัน ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์เริ่มทดลองด าเนินงานในส่วนภูมิภาคโดยการ จัดตั้งเป็น ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ตั้งแต่ พ.ศ. 2520 ในสมัยอธิบดี นายแพทย์วิมล โนตานนท์ โดยเน้นงานตรวจวิเคราะห์อาหาร ยา และพิษวิทยา ตามความต้องการของพื้นที่เนื่องจากความไม่สะดวกในการส่งต่อตัวอย่างไป ตรวจวิเคราะห์ที่ส่วนกลาง ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่เริ่มเปิดด าเนินการเมื่อ พ.ศ. 2525 โดยได้รับความอนุเคราะห์จากเทศบาลนครเชียงใหม่ ให้ใช้ศูนย์บริการ สาธารณสุขบ้านเด่น เป็นสถานที่ปฏิบัติงานชั่วคราว ต่อมาในปี พ.ศ.2526 มีพระราชกฤษฎีกาแบ่งส่วนราชการเพิ่มเติม กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์จึงได้ ก่อตั้งศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ในส่วนภูมิภาคอย่างเป็นทางการโดยได้น า หน่วยชันสูตรสาธารณสุขของจังหวัดที่มีอยู่เดิมมารวมด้วย ปี พ.ศ.2527 ได้มี การก่อสร้างอาคารด าเนินงานของศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ ภายในบริเวณศูนย์ราชการจังหวัดเชียงใหม่และจากปริมาณงานที่เพิ่มขึ้นท าให้มี ความต้องการใช้พื้นที่ในการปฏิบัติงานมากขึ้น จึงมีการก่อสร้างอาคารหลังใหม่ เพื่อใช้ปฏิบัติงานตั้งแต่เดือนพฤศจิกายน พ.ศ.2542 จนถึงปัจจุบัน ผู้อ านวยการ ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ท่านแรกคือ ภญ.นพาภรณ์ ปัญจะ ถึง ปัจจุบันมีผู้อ านวยการศูนย์ฯ รวมทั้งหมด 7 ท่านตามล าดับดังนี้ ภญ.นพาภรณ์ ปัญจะ พ.ศ. 2527 - พ.ศ. 2535 นางสุธีวรรณ ศรีอุปโย พ.ศ. 2536 - พ.ศ. 2552 นายบ ารุง คงดี พ.ศ. 2552 - พ.ศ. 2555 นายธีระศักดิ์สุภาไชยกิจ พ.ศ. 2555 - พ.ศ. 2559 นายสังคม วิทยนันทน์ พ.ศ. 2559 - พ.ศ. 2565 นายธรรมรัตน์ บุญสูง พ.ศ. 2565 - พ.ศ. 2566

ANNUAL REPORT 2023 6 รายงานประจ าปี 2566 ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ วิสัยทัศน์พันธกิจ บทบาทหน้าที่ วิสัยทัศน์ “ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่1 เชียงใหม่เป็นองค์กรที่มีความเป็นเลิศ ด้านวิทยาศาสตร์การแพทย์และสาธารณสุข ตามมาตรฐานสากล และได้รับการยอมรับในระดับอาเซียน ภายในปี 2570” พันธกิจ 1. ให้บริการวิชาการและการตรวจวิเคราะห์ทางห้องปฏิบัติการด้านการแพทย์และสาธารณสุขในฐานะ ห้องปฏิบัติการอ้างอิง 2. เฝ้าระวัง ประเมิน สื่อสารและจัดการความเสี่ยงจากโรคและภัยสุขภาพ 3. ศึกษา ค้นคว้า วิจัยและพัฒนาองค์ความรู้เทคโนโลยีและนวัตกรรมด้านการแพทย์และสาธารณสุข 4. ก าหนดมาตรฐานการตรวจวิเคราะห์และพัฒนาห้องปฏิบัติการด้านการแพทย์และสาธารณสุข 5. จัดการความเสี่ยงด้านภัยสุขภาพจากเชื้อโรคและพิษจากสัตว์ 6. สนับสนุนการแก้ไขปัญหายาเสพติดของประเทศ

ANNUAL REPORT 2023 7 รายงานประจ าปี 2566 ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ บทบาทหน้าที่ 1. พัฒนาระบบการตรวจวิเคราะห์และให้บริการตรวจวิเคราะห์ทางห้องปฏิบัติการด้านผลิตภัณฑ์สุขภาพ สมุนไพร และการชันสูตรโรค 2. ศึกษา วิเคราะห์ วิจัย และพัฒนาองค์ความรู้และเทคโนโลยีทางห้องปฏิบัติการด้านผลิตภัณฑ์ สุขภาพ สมุนไพร และการชันสูตรโรค เพื่อควบคุมคุณภาพและความปลอดภัยตามกฎหมาย 3. เป็นห้องปฏิบัติการอ้างอิงด้านผลิตภัณฑ์สุขภาพ สมุนไพร การชันสูตรโรค 4. พัฒนาคุณภาพห้องปฏิบัติการ สนับสนุนด้านวิชาการ และถ่ายทอดเทคโนโลยีการตรวจวิเคราะห์และ ชันสูตรโรคแก่ห้องปฏิบัติการเครือข่าย ห้องปฏิบัติการภาครัฐและภาคเอกชน 5. ปฏิบัติงานร่วมกับ หรือสนับสนุนการปฏิบัติงานของหน่วยงานอื่นที่เกี่ยวข้อง หรือที่ได้รับ มอบหมาย

ANNUAL REPORT 2023 8 รายงานประจ าปี 2566 ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ ที่ตั้งหน่วยงาน ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข 191 หมู่ 8 ต าบลดอนแก้ว อ าเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่ 50180 โทรศัพท์ 0 5311 2188-90 โทรสาร 0 5311 2088 Email : [email protected] https://rmsc1.dmsc.moph.go.th/

ANNUAL REPORT 2023 9 รายงานประจ าปี 2566 ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ เขตพื้นที่รับผิดชอบ ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ รับผิดชอบพื้นที่เขตสุขภาพที่ 1 รวม 4 จังหวัดภาคเหนือ ตอนบนได้แก่ เชียงใหม่ ล าพูน ล าปาง และแม่ฮ่องสอน ส าหรับงานสนับสนุนการป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดในของกลาง และงานคุ้มครองผู้บริโภคด้าน ยา เครื่องส าอาง วัตถุอันตราย และพิษวิทยา ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ รับผิดชอบเพิ่มเติม อีก 4 จังหวัด ได้แก่ เชียงราย พะเยา แพร่ และ น่าน

ANNUAL REPORT 2023 10 รายงานประจ าปี 2566 ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ โครงสร้างหน่วยงาน ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่1 เชียงใหม่จัดแบ่งโครงสร้างเป็น 3 กลุ่ม และ 1 ฝ่าย กลุ่มชันสูตรสาธารณสุข ประกอบด้วย กลุ่มงานพยาธิวิทยาคลินิก และกลุ่มงานพิษวิทยา กลุ่มคุ้มครองผู้บริโภคด้านสาธารณสุข ประกอบด้วย กลุ่มงานอาหาร กลุ่มงานยา และกลุ่มงานรังสีและ เครื่องมือแพทย์ กลุ่มพัฒนาคุณภาพและวิชาการ ฝ่ายบริหารทั่วไป ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่1 เชียงใหม่ ผู้อ านวยการ ฝ่ายบริหาร ทั่วไป กลุ่มชันสูตร สาธารณสุข กลุ่มคุ้มครองผู้บริโภคด้าน สาธารณสุข กลุ่มพัฒนาคุณภาพ และวิชาการ กลุ่มงานอาหาร กลุ่มงานยา กลุ่มงานรงัสีและเครื่องมือแพทย์ กลุ่มงานพยาธิวิทยาคลินิก กลุ่มงานพิษวิทยา

ANNUAL REPORT 2023 11 รายงานประจ าปี 2566 ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ อัตราก าลังและทรัพยากรบุคคล จ าแนกตามประเภทต าแหน่ง ต าแหน่ง กรอบ มีอยู่จริง ข้าราชการ ผู้อ านวยการ 1 1 นักวิทยาศาสตร์การแพทย์ช านาญการพิเศษ 5 4 นักวิทยาศาสตร์การแพทย์ปฏิบัติการ - ช านาญการ 24 23 นักเทคนิคการแพทย์ช านาญการพิเศษ 1 1 นักเทคนิคการแพทย์ปฏิบัติการ - ช านาญการ 7 7 เภสัชกรช านาญการพิเศษ 1 1 เภสัชกรปฏิบัติการ - ช านาญการ 6 6 นักฟิสิกส์รังสีปฏิบัติการ - ช านาญการ 2 2 นักวิชาการคอมพิวเตอร์ปฏิบัติการ 1 1 นักจัดการงานทั่วไปปฏิบัติการ - ช านาญการ 2 2 เจ้าพนักงานการเงินและบัญชีช านาญงาน 1 1 เจ้าพนักงานธุรการช านาญงาน 1 1 รวม 52 50 ลูกจ้างประจ า พนักงานขับรถยนต์ 1 1 พนักงานห้องปฏิบัติการ 4 4 รวม 5 5 พนักงานราชการ นักวิชาการพัสดุ 1 1 รวม 1 1

ANNUAL REPORT 2023 12 รายงานประจ าปี 2566 ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ ต าแหน่ง กรอบ มีอยู่จริง พนักงานกระทรวงสาธารณสุข นักวิทยาศาสตร์การแพทย์ 2 2 เจ้าพนักงานการเงินและบัญชี 2 2 เจ้าพนักงานธุรการ 4 4 เจ้าพนักงานพัสดุ 1 1 พนักงานประจ าห้องทดลอง 6 6 พนักงานขับรถยนต์ 2 2 เจ้าพนักงานการเกษตร 1 1 นายช่างไฟฟ้า 1 1 รวม 19 19 * ข้อมูล ณ วันที่ 29 พฤศจิกายน 2566 จ าแนกตามระดับการศึกษา ระดับการศึกษา ข้าราชการ ลูกจ้าง ประจ า พนักงาน ราชการ พนักงานกระทรวง สาธารณสุข รวม ปริญญาเอก 9 - - - 9 ปริญญาโท 18 - - - 18 ปริญญาตรี 23 1 1 10 35 ต ่ากว่าปริญญาตรี - 4 - 9 13 รวม 50 5 1 19 75 * ข้อมูล ณ วันที่ 29 พฤศจิกายน 2566

ANNUAL REPORT 2023 13 รายงานประจ าปี 2566 ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ ฝ่ายบริหารทั่วไป รับผิดชอบงานบริหารทั่วไป งานธุรการ ซึ่งรวมถึงงานสารบรรณ งานบริหารบุคคล งานการเงิน งาน พัสดุ งานยานพาหนะ และงานอาคารสถานที่ รายชื่อ ฝ่ายบริหารทั่วไป นางพนมเทียน จรบุรี นางองุ่น รอดชะเอม นายประเสริฐ บัวแก้ว นางสาวเจนจิรา จันทร์ชัย ว่าที่รต.หญิงเกษริน กีรติบูรพัฒน์ นางสาวฐิติกาญจน์ สิทธิ นางสาวพิชญ์สินี ค าแสดวงศ์ นางสาวชนัญชิดา ชัยบาล นางสาวแพรวพรรณ ธิเขียว นางสาวปริชญา ใจสม นางสาวปวีณา อาจเจริญ นายมารุจ หาดแก้ว นายวิษณุกร สมใจ นายณัฏฐชัย ค าไชย นายสิทธิกร โชคธีระเดช

ANNUAL REPORT 2023 14 รายงานประจ าปี 2566 ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ กลุ่มพัฒนาคุณภาพและวิชาการ 1. จัดท าแผนงาน งบประมาณ ประชาสัมพันธ์ประสานงานโครงการต่างๆ และโครงการพิเศษ ติดตาม ความก้าวหน้า สรุปและประเมินผลการปฏิบัติงาน 2. จัดท าค ารับรองปฏิบัติราชการ ติดตามและรายงานผลตามค ารับรองปฏิบัติราชการ 3. ด าเนินงานประกันคุณภาพห้องปฏิบัติการ 4. ปฏิบัติงานข้อมูลข่าวสารวิทยาศาสตร์การแพทย์ เทคโนโลยีสารสนเทศ 5. ประสานงานและสนับสนุนด้านวิชาการเพื่อเป็นห้องปฏิบัติการอ้างอิงระดับเขต 6. ศูนย์รวมบริการเกี่ยวกับงานบริการทดสอบ/สอบเทียบ ทางห้องปฏิบัติการ รายชื่อ กลุ่มพัฒนาคุณภาพ และวิชาการ นางจิรพรรณ บุญสูง นางสาวจันทนา ปินทะสาย นางสาวรุ่งตะวัน โท๊ะศรี นางพณิชชา วิภักดี นางสุดารัตน์ ธัญธรัชต์ นายฐานวัตร พวงเงิน นางวิไลวรรณ นวลแหยม

ANNUAL REPORT 2023 15 รายงานประจ าปี 2566 ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ กลุ่มงานพยาธิวิทยาคลินิก 1. ตรวจชันสูตรทางห้องปฏิบัติการเพื่อสนับสนุนการเฝ้าระวัง ควบคุม ป้องกัน รักษาโรค และส่งเสริม สุขภาพทางด้านโรคติดเชื้อและโรคไม่ติดเชื้อ ดังนี้ ➢ ตรวจยืนยันการติดเชื้อโรคฝีดาษวานร เชื้อโรค Covid-19 เชื้อโรคอุจจาระร่วง และเชื้อโรคอื่นๆ ➢ ตรวจพิเศษโรคติดเชื้อไวรัส เช่น ไข้เลือดออก ไข้ซิกา ไข้หวัดใหญ่/ไข้หวัดนก โรคหัด โรคหัด เยอรมัน โรคมือเท้าปาก โรคทางเดินหายใจตะวันออกกลาง (MERS-CoV) ➢ การตรวจวินิจฉัยโรคทางพันธุกรรม เช่น โรคธาลัสซีเมีย ➢ ตรวจแยกสายพันธุ์ของเชื้อแบคทีเรีย S.suis และไวรัส Dengue ที่ก่อโรคเพื่อการเฝ้าระวังด้าน ระบาดวิทยา ➢ ตรวจแยกสายพันธุ์ของเชื้อไวรัส SARS CoV-2 ที่ก่อโรค Covid-19 เพื่อการเฝ้าระวังการกลาย พันธุ์ ➢ ตรวจทางเภสัชพันธุศาสตร์ เช่น ตรวจยีนแพ้ยา HLA-B alleles ตรวจยีนย่อยยาต้านวัณโรค Isoniazid (NAT2) 2. ห้องปฏิบัติการตรวจยืนยันเชื้อแบคทีเรียดื้อยาต้านจุลชีพ (ภาคเหนือ) ตรวจเชื้อดื้อยาในระดับยีน ทางด้านชีวโมเลกุล (Anti- Microbial Resistance: AMR) 3. ให้บริการกิจกรรมทดสอบความช านาญ (PT provider) กับโรงพยาบาลต่างๆในเขตภาคเหนือ และ ภาคอื่นๆ ดังนี้ ➢ การประเมินคุณภาพห้องปฏิบัติการ การตรวจเอชไอวีซีโรโลยีแห่งชาติ(ภาคเหนือ) ➢ การทดสอบความช านาญการตรวจไวรัสตับอักเสบบีทางซีโรโลยี ➢ การทดสอบความช านาญการตรวจคัดกรองฮีโมโกลบินอี ➢ การทดสอบความช านาญการตรวจภาวะตั้งครรภ์ในปัสสาวะ ➢ การทดสอบความช านาญภาวะตั้งครรภ์โปรตีน และน ้าตาลในปัสสาวะ หน่วยบริการปฐมภูมิ ➢ การทดสอบความช านาญการตรวจปริมาตรเม็ดเลือดแดงอัดแน่น หน่วยบริการปฐมภูมิ ➢ การทดสอบความช านาญการตรวจน ้าตาลในเลือดโดยใช้เครื่องตรวจชนิดพกพา หน่วยบริการ ปฐมภูมิ 4. สนับสนุนวัสดุอุปกรณ์ชันสูตร ได้แก่ อาหารถนอมเชื้อ UTM เป็นต้น 5. จัดฝึกอบรม นิเทศงาน และศึกษาวิจัย เพื่อสนับสนุน เฝ้าระวัง และแก้ไขปัญหาสาธารณสุข

ANNUAL REPORT 2023 16 รายงานประจ าปี 2566 ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ รายชื่อ กลุ่มงานพยาธิวิทยาคลินิก นางสาวพรรณราย วีระเศรษฐกุล นายยุทธการ ยะนันโต นายสมคิด ธิจักร์ นางสาวจารุริน วณีสอน นายก้องภพ ธิเลางาม นายสุริยา ยศพรสกุล นางสาวสวลีเส้าสะท้าน นางสาวขวัญชนก ศรีคง นางสาวณัฏฐกานต์เมธาบุญนนท์ นายปรัชญา ไชยสิงห์

ANNUAL REPORT 2023 17 รายงานประจ าปี 2566 ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ กลุ่มงานพิษวิทยา ตรวจวิเคราะห์ตัวอย่างทางด้าน นิติเวช สารเสพติด สารระเหย แอลกอฮอล์ในเลือด และวัตถุมีพิษที่ใช้ ในบ้านเรือน เพื่อสนับสนุนการตรวจวินิจฉัยรักษา การด าเนินการทางอรรถคดีและการคุ้มครองผู้บริโภค ดังนี้ 1. ตรวจวิเคราะห์เพื่อหาชนิดและปริมาณสารพิษในชีววัตถุต่างๆ เช่น เลือด น ้าล้างกระเพาะ ปัสสาวะ อาหาร น ้า รวมทั้งสิ่งที่สงสัยว่าเป็นสาเหตุท าให้เกิดเป็นพิษ 2. ตรวจหาสารเสพติด วัตถุออกฤทธิ์ต่อจิตและประสาท ในปัสสาวะ เช่น มอร์ฟนียาบ้า กัญชา 3. ตรวจหาสารระเหย ในวัตถุของกลาง เช่น โทลูอีนในกาว 4. ตรวจแอลกอฮอล์ในเลือด 5. ตรวจปริมาณเอนไซม์โคลีนเอสเตอเรส ในเลือดและซีรัม 6. ตรวจสอบคุณภาพผลิตภัณฑ์วัตถุมีพิษที่ใช้ในบ้านเรือน เช่น เชื้อเพลิงอุ่นอาหาร และผ้าเย็น 7. จัดท าโปรแกรมการทดสอบความช านาญทางห้องปฏิบัติการการตรวจแอลกอฮอล์ในเลือด 8. ฝึกอบรม นิเทศงาน และศึกษาวิจัย เพื่อการคุ้มครองผู้บริโภคและแก้ไขปัญหาสาธารณสุข รายชื่อ กลุ่มงานพิษวิทยา นางสาวมณีเขม้นเขตรการ นางสาวดวงใจ จิปิภพ นายจตุพร ชัยชนะ นางอรุณรัตน์วรินทร์ นางศิราณีตรีโสภณากร นางสาวศิริลักษณ์มะโนค า นางสาวชุติมา วงศ์กาญจนชุติมา นายอดุลย์ท าบุญ นาวปานชนก โชคธีระเดช

ANNUAL REPORT 2023 18 รายงานประจ าปี 2566 ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ กลุ่มงานอาหาร ตรวจวิเคราะห์อาหารและน ้า เพื่อการคุ้มครองผู้บริโภค และควบคุมคุณภาพอาหารให้เป็นไปตาม มาตรฐานก าหนด ประกอบการขึ้นทะเบียนต ารับอาหาร ประกอบการด าเนินคดีตามกฎหมาย และค้นหาสาเหตุ ของการเกิดโรคระบาด ดังนี้ 1. ตรวจวิเคราะห์คุณภาพของอาหารและน ้า ทั้งทางกายภาพ เคมีและจุลชีววิทยา 2. ตรวจวิเคราะห์โลหะหนัก วัตถุเจือปนที่ใช้ในอาหาร เช่น สีสังเคราะห์ยาฆ่าแมลง วัตถุกันเสีย สารให้ ความหวานแทนน ้าตาล 3. ตรวจวิเคราะห์และหาสาเหตุของโรคอาหารเป็นพิษทางจุลชีววิทยา เช่น โรคอุจจาระร่วง 4. ฝึกอบรม นิเทศงาน และศึกษาวิจัย เพื่อการคุ้มครองผู้บริโภคและแก้ไขปัญหาสาธารณสุข รายชื่อ กลุ่มงานอาหาร นางพัชริดา พิชัย นางไพรินทร์บุตรกระจ่าง นายชัยภัทร พิชัย นางสาวป่ินนรีชินวรรธนวงศ์ นางสาวสุภาภรณ์ กสิวัฒน์ นายภัทรพงศ์ จิระด าเกิง นางสาวเกศินี กองสถาน นางสาวธัญลักษณ์ ตาอินทุ นางสาวเบญจภรณ์ ปาวิน นางสาวสุมนนาฏ จันทร์ย้อย นายธรณินทร์ ยศบุญเรืองสิน นายยงยุทธ อินตาคง นายวิเชียร พุทธวงศ์

ANNUAL REPORT 2023 19 รายงานประจ าปี 2566 ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ กลุ่มงานยา 1. ตรวจวิเคราะห์เพื่อควบคุมคุณภาพผลิตภัณฑ์ เพื่อการคุ้มครองผู้บริโภค และเพื่อประกอบการ ด าเนินการตามกฎหมาย ดังนี้ ➢ ตรวจวิเคราะห์คุณภาพทางเคมีและกายภาพ ของยาแผนปัจจุบัน เช่น ปริมาณตัวยาส าคัญ การ ละลายของตัวยา ความสม ่าเสมอของน ้าหนัก ความเป็นกรด-ด่าง ➢ ตรวจวิเคราะห์คุณภาพทางเคมีและกายภาพ ของยาจากสมุนไพร รวมถึงการปนเปื้ อน/ปนปลอม ทางเคมีและจุลชีววิทยา ➢ ตรวจวิเคราะห์การปนเปื้ อน/ปนปลอมทางเคมีและจุลชีววิทยาของเครื่องส าอางและผลิตภัณฑ์เสริม อาหาร ➢ ตรวจวิเคราะห์คุณภาพทางจุลชีววิทยา ของยาจากสมุนไพร เครื่องส าอาง รวมถึงประสิทธิภาพใน การฆ่าเชื้อของน ้ายาฆ่าเชื้อ ➢ ตรวจพิสูจน์เอกลักษณ์ และหาปริมาณ ยาเสพติดให้โทษ รวมถึงสารตั้งต้นที่ใช้ผลิตยาเสพติดและ วัตถุออกฤทธิ์ต่อจิตและประสาท 2. ด าเนินงานทดสอบความช านาญทางห้องปฏิบัติการ การตรวจวิเคราะห์ปริมาณสารส าคัญในพืช กัญชากัญชง 3. ฝึกอบรม นิเทศงาน และศึกษาวิจัย เพื่อการคุ้มครองผู้บริโภคและแก้ไขปัญหาสาธารณสุข รายชื่อ กลุ่มงานยา นายชัยพัฒน์ธิตะจารี น.ต.หญิงกันยารัตน์ชลสิทธิ์ นางประภัสสร ทิพย์รัตน์ นางสาวเจริญศรีขวัญวงศ์ นางสรินยา จุลศรีไกวัล นางสาวกอบบุญ บุญเย็น นายณัฎฐชัย ดวงนิล นางสุดสวาท ศักดี นายศุภกร จันทร์จอม นางสาวประกาย อุทธิยา นางสาวจินดา กาวีแว่น นายจักรกฤษณ์มณีวรรณ์ นายสุริยัน เม็งขาว นางสาวกนกอร กรีเหลี่ยง

ANNUAL REPORT 2023 20 รายงานประจ าปี 2566 ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ กลุ่มงานรังสีและเครื่องมือแพทย์ ตรวจสอบเครื่องก าเนิดรังสีเอกซ์ และเครื่องมือแพทย์เพื่อการคุ้มครองผู้บริโภคด้านสาธารณสุขและ เพื่อความปลอดภัยของผู้ปฏิบัติงาน ดังนี้ 1. ตรวจสอบคุณภาพและความปลอดภัยในการใช้งานของเครื่องเอกซเรย์ ห้องเอกซเรย์ และ วัสดุ ป้องกันรังสี 2. ให้ค าปรึกษาเกี่ยวกับการออกแบบห้องเอกซเรย์ 3. ให้ค าแนะน าเกี่ยวกับ การขอใช้บริการเครื่องมือวัดรังสีประจ าบุคคล และบริการอื่นๆ ของส านักรังสี และเครื่องมือแพทย์กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ 4. ให้ค าปรึกษาด้านความรู้เกี่ยวกับการปฏิบัติงานและการป้องกันอันตรายจากรังสี 5. สอบเทียบมาตรฐานเครื่องตรวจวัดแอลกอฮอล์จากลมหายใจ (Breathalyzer) 6. ฝึกอบรม นิเทศงาน และศึกษาวิจัย เพื่อการคุ้มครองผู้บริโภคและแก้ไขปัญหาสาธารณสุข รายชื่อ กลุ่มงานรังสีและ เครื่องมือแพทย์ นายรุ่งโรจน์จันทร์สูง นายก าพล เทวาดิเทพ นายไพฑูรย์ บุญส่ง ว่าที่ร้อยตรีลิขิต กล้าแก่น

ANNUAL REPORT 2023 21 รายงานประจ าปี 2566 ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ การเงิน เงินงบประมาณ หมวดเงิน รายรับ (บาท) รายจ่าย (บาท) งบบุคลากร 224,640.00 224,640.00 งบด าเนินงาน 6,408,150.00 6,408,150.00 งบลงทุน 8,228,803.05 8,228,803.05 รวม 14,861,593.05 14,861,593.05 เงินบ ารุง ยอดยกมาปี 2565 รายรับปี 2566 รายจ่ายปี 2566 คงเหลือ (บาท) 58,973,203.87 22,140,269.75 17,959,962.28 63,153,511.34 รายรับจากค่าตรวจวิเคราะห์และอื่นๆ รายการ จ านวน (บาท) กลุ่มงานอาหาร 5,215,409.00 กลุ่มงานยา 1,623,800.00 กลุ่มงานพิษวิทยา 2,821,870.00 กลุ่มงานพยาธิวิทยาคลินิก 1,663,010.00 กลุ่มงานรังสีและเครื่องมือแพทย์ 2,596,900.00 สมาชิกโครงการทดสอบความช านาญ (พยาธิวิทยาคลินิก) 1,917,450.00 สมาชิกโครงการแอลกอฮอล์ในเลือด 40,000.00 โครงการตรวจโรคติดเชื้อ(สปสช.) - โควิด กรมควบคุมโรค 18,000.00 โครงการวิจัยและพัฒนา - บูรณาการ 6,081,360.56 โครงการตรวจการติดเชื้อ - โควิด กรมควบคุมโรค 105,000.00 รายรับอื่น ๆ (ดอกเบี้ยรับ, ส าเนาผลวิเคราะห์) 57,470.19 รวม 22,140,269.75

ANNUAL REPORT 2023 22 รายงานประจ าปี 2566 ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ รายจ่ายเงินบ ารุง รายการ จ านวน(บาท) งบบุคลากร 3,680,407.38 งบด าเนินงาน 13,005,550.65 งบลงทุน 1,194,004.25 โอนเงินโครงการบูรณาการพัฒนา อสม. ระดับภาคเหนือ 80,000.00 รวม 17,959,962.28 เงินสนับสนุน (งบกลาง เงินอุดหนุน เงินเบิกแทนกัน) หมวดเงิน รายรับ (บาท) รายจ่าย (บาท) งบด าเนินงาน อย. ค่าตรวจวิเคราะห์ผลิตภัณฑ์สุขภาพ 101,499.20 101,499.20 งบรายจ่ายอื่น 313,550.00 313,550.00 รวม 415,049.20 415,049.20

ANNUAL REPORT 2023 23 รายงานประจ าปี 2566 ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ งานวิจัยและโครงการ บทความวิชาการ การตรวจยืนยันและการจ าแนกสายพันธุ์เชอื้ Streptococcus suis ในเขตสขุภาพที่ 1 ปี2566 ขวัญชนก ศรีคง เชื้อ Streptococcus suis (S. suis) เป็นแบคทีเรียที่พบได้ในสุกรทั่วไป จัดเป็นเชื้อก่อโรคสัตว์สู่คน ที่เป็น ปัญหาส าคัญทางด้านสาธารณสุขของประเทศไทย เนื่องจากก่อให้เกิดโรครุนแรงในคน ซึ่งบางรายที่มีอาการรุนแรง อาจถึงขั้นเสียชีวิต มีอัตราการตายสูงถึงร้อยละ 13 และผู้ป่วยที่ไม่เสียชีวิตส่วนใหญ่จะพบความพิการตามมา เช่น สูญเสียการทรงตัว กล้ามเนื้ออ่อนแรง และสูญเสียการได้ยินจนถึงขั้นหูหนวกหรือที่เรียกว่าโรคหูดับ โดยสามารถติด เชื้อได้จากการบริโภคเนื้อสุกรดิบที่มีเชื้อหรือการสัมผัสกับเนื้อสุกรหรือสุกรที่ติดเชื้อ ในปีงบประมาณ พ.ศ. 2566 ศูนย์ วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ ได้เฝ้าระวังเชื้อดังกล่าว โดยได้ท าการตรวจยืนยันเชื้อและการจ าแนกสายพันธุ์ ระดับซีโรไทป์โดยวิธี Multiplex PCR จ านวน 46 ตัวอย่าง เป็นเชื้อบริสุทธิ์ที่แยกได้จากโลหิตจ านวน 42 ตัวอย่าง (ร้อยละ 91.30) และน ้าไขสันหลังจ านวน 4 ตัวอย่าง (ร้อยละ 8.70) จากผู้ป่วยที่สงสัยว่าจะติดเชื้อ S. suis ในเขต สุขภาพที่ 1 มีหน่วยงานน าส่งได้แก่ โรงพยาบาลล าปาง จ านวน 36 ตัวอย่าง, โรงพยาบาลฝาง จ านวน 4 ตัวอย่าง, โรงพยาบาลปาย จ านวน 1 ตัวอย่าง, โรงพยาบาลจอมทอง จ านวน 4 ตัวอย่าง และโรงพยาบาลศรีสังวาลย์ จ านวน 1 ตัวอย่าง จากการตรวจยืนยันพบว่าเป็นเชื้อ S. suis 43 ตัวอย่าง (ร้อยละ 93.48) และจากการจ าแนกสายพันธุ์ พบว่าเป็นเชื้อ S. suis serotype 2 มากที่สุดจ านวน 41 ตัวอย่าง (ร้อยละ 95.34), S. suis serotype 14 จ านวน 1 ตัวอย่าง (ร้อยละ 2.33) และ S. suis serotype 7 จ านวน 1 ตัวอย่าง (ร้อย ละ 2.33) แสดงให้เห็นว่าโรคติดเชื้อ S. suis ยังเป็นปัญหาส าคัญในพื้นที่ เนื่องจากประชากรในเขตสุขภาพที่ 1 มีวัฒนธรรมการบริโภคเนื้อสุกรดิบ ดังนั้นหน่วยงานของกระทรวงสาธารณสุขและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรมี การเฝ้าระวัง และให้ความรู้ในการบริโภคอาหารปรุงสุกแก่ประชาชนในเขต พื้นที่ ตลอดจนควบคุมแหล่งที่มาของเนื้อสุกรเพื่อป้องกันและควบคุมโรคติด เชื้อดังกล่าวต่อไป

ANNUAL REPORT 2023 24 รายงานประจ าปี 2566 ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ แผนการทดสอบความช านาญทางห้องปฏิบัติการตรวจคัดกรองฮีโมโกลบินอี สมคิด ธิจักร์ และจารุริน วณีสอน โรคโลหิตจางธาลัสซีเมียเป็นโรคทางพันธุกรรมที่เป็นปัญหาส าคัญทางการแพทย์และสาธารณสุข ที่พบได้บ่อยใน ประเทศไทย เกิดจากการถ่ายทอดความผิดปกติของยีนที่สังเคราะห์ฮีโมโกลบินแบบยีนด้อย จึงมีทั้งผู้เป็นโรคและเป็นพาหะที่ไม่ แสดงอาการ ซึ่งประชากรไทยที่เป็นพาหะ มีสูงถึงร้อยละ 40 ดังนั้น กระทรวงสาธารณสุขจึงมีนโยบายการควบคุมและป้องกัน โรคโดยตรวจหาพาหะ เพื่อค้นหาสามีภรรยาที่เสี่ยงต่อการมีลูกเป็นโรคธาลัสซีเมียชนิดรุนแรง การตรวจหาพาหะประกอบด้วย ขั้นตอนการตรวจคัดกรองและการตรวจยืนยัน ทุกขั้นตอนจึงจ าเป็นต้องมีการประกันคุณภาพ เพื่อให้ผลการตรวจมีความ น่าเชื่อถือและสอดคล้องตามข้อก าหนดด้านคุณภาพห้องปฏิบัติการ ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ (ศวก.) มีบทบาทหน้าที่ในการพัฒนา คุณภาพห้องปฏิบัติการเครือข่ายด้านการแพทย์และสาธารณสุขทุกระดับ เพื่อเป็น การสนับสนุนการควบคุมและป้องกันโรคที่เป็นปัญหาสาธารณสุขของประเทศ ศวก.ที่ 1 เชียงใหม่ จึงได้ร่วมกับ ศวก.ที่ 2 พิษณุโลก และ ศวก.ที่ 9 นครราชสีมา จัดกิจกรรมการควบคุมคุณภาพโดยองค์กรภายนอก (Proficiency testing) “แผนการทดสอบความช านาญทางห้องปฏิบัติการตรวจคัดกรองฮีโมโกลบินอี” ซึ่งผ่านการรับรองตามมาตรฐาน ISO/IEC 17043:2010 ห้องปฏิบัติการทั่วประเทศสามารถเข้าร่วมเป็นสมาชิกการทดสอบความช านาญด้วยความสมัครใจ โดยมีการด าเนิน กิจกรรมทดสอบความช านาญปีละ 2 รอบ แต่ละรอบได้ส่งวัตถุทดสอบให้สมาชิกจ านวน 5 ตัวอย่าง หากสมาชิกรายงานผลตรง กับค่าก าหนดจะได้รับคะแนนตัวอย่างละ 1 คะแนน เพื่อประเมินความสามารถของสมาชิกตามคะแนนที่ได้รับโดยแบ่งเป็น 4 กลุ่ม ได้แก่ ดีมาก (5 คะแนน) ดี(4 คะแนน) พอใช้(3 คะแนน) และควรปรับปรุง (0-2 คะแนน) ในปีงบประมาณ พ.ศ. 2566 ในพื้นที่ให้บริการของ ศวก.ที่ 1 เชียงใหม่ ได้แก่ เขตสุขภาพที่ 1, 6, 11, 12 และ 13 มี ห้องปฏิบัติการสมัครเป็นสมาชิก จ านวน 86 แห่ง ซึ่งมีสมาชิกรายงานผลการทดสอบกลับ ร้อยละ 94.2 - 96.5 ผลการ ทดสอบของสมาชิกในการตรวจคัดกรองฮีโมโกลบินอีโดยใช้หลักการ Dichlorophenol-indophenol (DCIP) ร้อยละ 87.7 – 89.2 และหลักการ Ionic Exchange Microcolumn Chromatography ร้อยละ 10.8 – 12.3 ในภาพรวมสมาชิกรายงานผล ตรงกับค่าก าหนด ร้อยละ 97.8 – 99.5 ผลการประเมินความสามารถการทดสอบของสมาชิก พบว่า สมาชิกมีความสามารถอยู่ ในระดับดีมาก ดีและพอใช้ร้อยละ 93.8 – 98.8, 1.2 และ 1.2 – 5.0 ตามล าดับ แต่ไม่พบสมาชิกที่อยู่ในระดับควรปรับปรุง จาก การวิเคราะห์หาสาเหตุของความผิดพลาดในกระบวนการตรวจวิเคราะห์พบว่า เกิดจากการเก็บรักษาตัวอย่างไม่เหมาะสม การ ผสมตัวอย่างให้เป็นเนื้อเดียวกันยังไม่ดีพอ การเรียงตัวอย่างสลับและการบันทึกผลสลับ หรืออาจเกิดจากการไม่ปฏิบัติตาม ค าแนะน า วิธีมาตรฐาน หรือตามข้อก าหนดคุณภาพ เช่น การใช้ชุดตรวจที่หมดอายุการใช้งาน เครื่องมือขาดการบ ารุงรักษา และสอบเทียบ จากผลการด าเนินงาน พบว่า สมาชิกส่วนใหญ่มีความสามารถในการทดสอบอยู่ในระดับดีมาก แสดงให้เห็นว่าผลการ ตรวจวิเคราะห์มีความน่าเชื่อถือ การเข้าร่วมกิจกรรมทดสอบความช านาญอย่างต่อเนื่อง จะเป็นประโยชน์ในการธ ารงรักษาและ พัฒนาคุณภาพการตรวจวิเคราะห์ของห้องปฏิบัติการ เพื่อสนับสนุนการควบคุมและป้องกันโรคธาลัสซีเมียได้อย่างมี ประสิทธิภาพ ส่งผลให้ประชาชนเข้าถึงบริการทางการแพทย์ที่ได้มาตรฐาน

ANNUAL REPORT 2023 25 รายงานประจ าปี 2566 ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ แผนการทดสอบความช านาญทางห้องปฏิบตั ิการหน่วยบริการปฐมภูมิเขตสขุภาพที่1 สมคิด ธิจักร์และขวัญชนก ศรีคง หน่วยบริการปฐมภูมิเป็นหน่วยบริการพื้นฐานของระบบบริการสุขภาพของกระทรวงสาธารณสุข ส่วนใหญ่เป็น โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพต าบล ให้บริการตรวจวิเคราะห์ทางห้องปฏิบัติการเพื่อการวินิจฉัยโรคเบื้องต้นและติดตาม ผลการรักษาโดยใช้เทคนิคอย่างง่าย ซึ่งในกระบวนการตรวจวิเคราะห์จ าเป็นต้องมีการประกันคุณภาพ เพื่อให้ผลการตรวจ วิเคราะห์มีความน่าเชื่อถือ และสอดคล้องตามเกณฑ์คู่มือคุณภาพมาตรฐานบริการสุขภาพปฐมภูมิ2566 ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ มีบทบาทหน้าที่ในการพัฒนาคุณภาพห้องปฏิบัติการเครือข่ายด้าน การแพทย์และสาธารณสุขทุกระดับ เพื่อเป็นการสนับสนุนการควบคุมและป้องกันโรคที่เป็นปัญหาสาธารณสุขของประเทศ จึงได้ จัดกิจกรรม “แผนการทดสอบความช านาญทางห้องปฏิบัติการหน่วยบริการปฐมภูมิเขตสุขภาพที่ 1” เพื่อสนับสนุนให้หน่วย บริการปฐมภูมิในพื้นที่ได้พัฒนาคุณภาพการตรวจวิเคราะห์จ านวน 5 รายการทดสอบ ประกอบด้วยรายการที่ผ่านการรับรอง ตามมาตรฐาน ISO/IEC 17043:2010 ได้แก่ การตรวจภาวะตั้งครรภ์โปรตีน น ้าตาลกลโูคสในปสัสาวะ นอกจากนี้ยังมีรายการที่ อยู่ระหว่างขอการรับรอง ได้แก่ การตรวจน ้าตาลในเลอืดโดยใช้เครื่องตรวจชนิดพกพา และการตรวจปริมาตรเม็ดเลือดแดงอัด แน่น โดยในแต่ละรายการมีการด าเนินกิจกรรมทดสอบความช านาญปีละ 2 รอบ แต่ละรอบจะ ส่งวัตถุทดสอบให้สมาชิกจ านวน 3 ตัวอย่าง หากสมาชิกรายงานผลตรงหรือสอดคล้องกับค่า ก าหนดจะได้รับคะแนนตัวอย่างละ 1 คะแนน เพื่อประเมินความสามารถของสมาชิกตามคะแนน ที่ได้รับโดยแบ่งเป็น 3 ระดับ ได้แก่ ดี(3 คะแนน), พอใช้(2 คะแนน) และควรปรับปรุง (0 – 1 คะแนน) ผลการด าเนินงานในปีงบประมาณ พ.ศ. 2566 พบมีหน่วยบริการปฐมภูมิในเขตสุขภาพที่ 1 สมัครเข้าร่วมเป็นสมาชิก อัตราการรายงานผลกลับ อัตราผลตรงหรือสอดคล้องกับค่าก าหนด และระดับความสามารถ แสดงดังตาราง จากการวิเคราะห์ หาสาเหตุของความผิดพลาดในกระบวนการตรวจวิเคราะห์พบว่า เกิดจากการผสมตัวอย่างให้เป็นเนื้อเดียวกันยังไม่ดีพอ การ สลับตัวอย่าง และการบันทึกผลสลับระหว่างโปรตีนและน ้าตาลกลูโคส เป็นต้น รายการทดสอบ สมาชิก (แห่ง) รายงานผล กลับ (%) ผลตรงหรือสอดคล้อง กับค่าก าหนด (%) ระดับความสามารถ (%) ดี พอใช้ ปรับปรุง ภาวะตั้งครรภ์ 313 87.0 98.4 96.5 2.4 1.1 โปรตีนในปัสสาวะ 313 87.0 88.1 75.2 17.4 7.6 น ้าตาลกลูโคสในปัสสาวะ 313 87.0 88.5 75.8 16.4 7.8 น ้าตาลในเลือด 311 86.3 91.2 89.4 6.6 4.0 ปริมาตรเม็ดเลือดแดงอัดแน่น 292 85.3 80.1 71.4 14.8 13.8 จากผลการด าเนินงาน พบว่า สมาชิกส่วนใหญ่มีความสามารถในการทดสอบอยู่ในระดับดีแสดงให้เห็นว่า ผลการ ตรวจวิเคราะห์มีความน่าเชื่อถือ อย่างไรก็ตามสมาชิกควรธ ารงรักษาคุณภาพการตรวจวิเคราะห์และเข้าร่วมกิจกรรมทดสอบ ความช านาญอย่างต่อเนื่อง จะเป็นประโยชน์ในการพัฒนาคุณภาพการตรวจวิเคราะห์ของหน่วยบริการปฐมภูมิเป็นการ สนับสนุนการควบคุมและป้องกันโรคที่เป็นปัญหาสาธารณสุขของประเทศ ส่งผลให้ประชาชนเข้าถึงบริการทางการแพทย์ที่มี คุณภาพเท่าเทียมกัน

ANNUAL REPORT 2023 26 รายงานประจ าปี 2566 ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ การเฝ้าระวังซโีรทัยปข์องเชื้อไวรสัเดงกีใน 4 จังหวัด ภาคเหนือตอนบน (เชียงใหม่, ล าพูน, ล าปาง และแม่ฮ่องสอน) ในปีงบประมาณ พ.ศ. 2566 สุริยา ยศพรสกุล และพรรณราย วีระเศรษฐกุล โรคไข้เลือดออก (Dengue Haemorrhagic Fever; DHF) เป็นโรคที่เกิดจากเชื้อไวรัสเดงกี(Dengue virus) ซึ่งมีอยู่ 4 สายพันธุ์/ซีโรทัยป์ที่ก่อโรคในคน คือ Dengue-1 Dengue-2 Dengue-3 และ Dengue-4 โดยมียุงลายบ้าน (Aedes aegypti) เป็นยุงพาหะน าโรค โรคไข้เลือดออกเป็นอันตรายต่อชีวิตและเป็นปัญหาทางด้านสาธารณสุขที่ส าคัญของประเทศไทย โดยพบว่าสถานการณ์โรคไข้เลือดออก ณ ปัจจุบัน (ตุลาคม 2566) พบยอด ผู้ป่วยสะสม 106,548 ราย ยอดผู้เสียชีวิตสะสม 101 ราย จังหวัดที่มีอัตรา ป่วยสูงสุด 3 จังหวัด คือ กรุงเทพมหานคร เชียงใหม่ และเชียงราย (กรม ควบคุมโรค, 11 ตุลาคม 2566) ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ จึงได้ท าการเฝ้าระวังซีโรทัยป์ของเชื้อไวรัสเดงกีในเขต 4 จังหวัดภาคเหนือ ตอนบน ได้แก่ แม่ฮ่องสอน เชียงใหม่ ล าพูน และ ล าปาง ในปีงบประมาณ พ.ศ.2566 ตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม 2565 ถึง 30 กันยายน พ.ศ. 2566 ได้ท าการตรวจหาสารพันธุกรรมชนิด RNA ของเชื้อไวรัส เดงกีและจ าแนกซีโรทัยป์ด้วยวิธีReal time RT-PCR หรือ RT-PCR จากตัวอย่างผู้ป่วยที่สงสัยโรคไข้เลือดออกที่มีผลบวก ต่อ NS1 แอนติเจน จ านวนทั้งสิ้น 120 ตัวอย่าง พบว่าผลบวก (RNA Positive) จ านวน 114 ตัวอย่าง คิดเป็นร้อยละ 95.0 โดยจ าแนกซีโรทัยป์ได้เป็น Dengue-1 จ านวน 77 ตัวอย่าง Dengue-2 จ านวน 6 ตัวอย่าง Dengue-3 จ านวน 16 ตัวอย่าง และ Dengue-4 จ านวน 15 ตัวอย่าง คิดเป็นร้อยละ 67.5 5.3 14.0 และ 13.2 ตามล าดับ ข้อมูลดังกล่าวแสดงถึงการกระจาย สัดส่วนของซีโรทัยป์Dengue-1 อย่างโดดเด่น รองลงมาคือ Dengue-3 และ Dengue-4 และยังมีสัดส่วนของซีโรทัยป์ Dengue-2 ปรากฏอยู่ด้วย ซึ่งจากข้อมูลในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา (พ.ศ.2556-2565) จะเห็นได้ว่าซีโรทัยป์Dengue-1 มีการแพร่ ระบาดอย่างเห็นได้ชัด ดังแสดงในตารางที่ 1 และแผนภูมิที่ 1 ดังนั้นการเฝ้าระวังซีโรทัยป์ไวรัสเดงกีอย่างต่อเนื่องจึงมีความ จ าเป็นเพื่อให้ได้ข้อมูลที่สามารถน าไปใช้ในการวางแผนควบคุมและป้องกันการแพร่ระบาดของโรค รวมถึงการรักษาผู้ป่วยให้มี ประสิทธิภาพเพิ่มมากขึ้นในอนาคต ตารางที่1 แสดงข้อมูลการตรวจหาสารพันธุกรรมชนิด RNA ของเชื้อไวรัสเดงกีและจ าแนกซโีรทัยป์ด้วยวิธีReal time RT-PCR หรือ RT-PCR จากตัวอย่างผู้ป่วยที่สงสัยโรคไข้เลือดออกในเขต 4 จังหวัดภาคเหนือตอนบน ได้แก่แม่ฮ่องสอน เชียงใหม่ล าพูน และ ล าปาง ระหว่างปี พ.ศ.2556 - 2566 ปี จ านวน ตัวอย่าง จ านวนตัวอย่าง ผลบวก(%) จ านวนตัวอย่าง ผลลบ(%) DENV-1 (%) DENV-2 (%) DENV-3 (%) DENV-4 (%) 2556 342 254 (74.3) 88 (25.7) 113 (44.5) 92 (36.2) 41 (16.1) 8 (3.1) 2557 205 100 (48.8) 105 (51.2) 83 (83.0) 10 (10.0) 6 (6.0) 1 (1.0) 2558 274 172 (62.8) 102 (37.2) 23 (13.4) 12 (7.0) 75 (43.6) 62 (36.0) 2559 177 56 (31.6) 121 (68.4) 4 (7.1) 16 (28.6) 9 (16.1) 27 (48.2) 2560 172 120 (69.8) 52 (30.2) 66 (55.0) 37 (30.8) 2 (1.7) 15 (12.5) 2561 177 111 (62.7) 66 (37.3) 64 (57.7) 35 (31.5) 2 (1.8) 10 (9.0) 2562 85 34 (40.0) 51 (60.0) 13 (38.2) 16 (27.1) 0 (0.0) 5 (14.7) 2563 98 55 (56.1) 43 (44.9) 37 (67.3) 11 (20.0) 5 (9.1) 2 (3.6) 2564 17 3 (17.6) 14 (82.4) 2 (66.7) 0 (0.0) 1 (33.3) 0 (0.0) 2565 64 56 (87.5) 7 (12.5) 6 (10.7) 16 (28.6) 32 (57.1) 2 (3.6) 2566 120 114 (95.0) 6 (5.0) 77 (67.5) 6 (5.3) 16 (14.0) 15 (13.2) Total 1,731 1,075 (62.1) 655 (37.9) 488 (45.4) 251 (23.3) 189 (17.6) 147 (13.7)

ANNUAL REPORT 2023 27 รายงานประจ าปี 2566 ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ แผนภูมิที่ 1 ข้อมูลร้อยละของผลการตรวจหาสารพันธุกรรมชนิด RNA ของเชื้อไวรัสเดงกีและจ าแนกซีโรทัยป์ด้วยวิธีReal time RT-PCR หรือ RT-PCR จากตัวอย่างผู้ป่วยที่สงสัยโรคไข้เลือดออกในเขต 4 จังหวัดภาคเหนือตอนบน ได้แก่ แม่ฮ่องสอน เชียงใหม่ ล าพูน และ ล าปาง ระหว่างปี พ.ศ.2556-2566 44.5 83 13.4 7.1 5557.7 38.2 67.3 66.7 10.7 67.5 36.2 10 7 28.630.8 31.5 27.1 20 0 28.6 5.3 16.1 6 43.6 16.1 1.7 1.8 0 9.1 33.3 57.1 14 3.1 1 36 48.2 12.5 9 14.7 3.6 0 3.6 13.2 2556 2557 2558 2559 2560 2561 2562 2563 2564 2565 2566 DEN-1 DEN-2 DEN-3 DEN-4

ANNUAL REPORT 2023 28 รายงานประจ าปี 2566 ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ การตรวจประเมินห้องปฏิบัติการเครือข่ายการตรวจคัดกรอง มะเร็งปากมดลูกด้วยวิธีHPV DNA Testing สมคิด ธิจักร์ มะเร็งปากมดลูกเป็นมะเร็งที่พบมากเป็นอันดับสองรองจากมะเร็งเต้านม อุบัติการณ์ของมะเร็งปากมดลูกจะ ลดลงได้ถ้ามีการตรวจคัดกรองอย่างเป็นระบบในสตรีกลุ่มเป้าหมายให้ได้มากที่สุด มีความถี่ของการตรวจอย่างเหมาะสม กระทรวงสาธารณสุขได้ก าหนดเป้าหมายให้การตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกในสตรีทั่วประเทศให้ได้อย่างน้อยร้อยละ 80 โดยก าหนดนโยบายให้สตรีช่วงอายุ 30 – <60 ปีทุกคน ได้รับการตรวจคัดกรองอย่างน้อย 1 ครั้งในทุก 5 ปี กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ มีภารกิจหลักในการประกันคุณภาพห้องปฏิบัติการเพื่อสนับสนุนการควบคุมและ ป้องกันโรคที่เป็นปัญหาส าคัญทางสาธารณสุขของประเทศ จึงได้จัดท ามาตรฐานส าหรับห้องปฏิบัติการเครือข่ายการ ตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกด้วยวิธีHPV DNA testing เพื่อใช้เป็นแนวทางในการพัฒนาศักยภาพห้องปฏิบัติการ โดยการตรวจประเมินและให้การรับรองห้องปฏิบัติการเครือข่าย โดยหน่วยห้องปฏิบัติการที่ผ่านการรับรองสามารถขึ้น ทะเบียนเป็นหน่วยบริการที่มีสิทธิได้รับค่าใช้จ่ายตามหลักเกณฑ์ของส านักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ โดยคณะท างานผู้ตรวจประเมินห้องปฏิบัติการเครือข่ายตรวจคัดกรอง มะเร็งปากมดลูกด้วยวิธีHPV DNA testing ได้ด าเนินงานการตรวจประเมินห้องปฏิบัติการในพื้นที่รับผิดชอบในเขต สุขภาพที่ 1 ตามข้อก าหนดมาตรฐานซึ่งประกอบด้วยข้อก าหนดด้านเทคนิคการตรวจวิเคราะห์และข้อก าหนดด้านความ ปลอดภัยทางชีวภาพ ในปีงบประมาณ พ.ศ. 2566 มีห้องปฏิบัติการยื่นขอการรับรองใหม่ จ านวน 3 แห่ง ขอต่ออายุ ใบรับรอง จ านวน 4 แห่ง โดยศูนย์ได้ด าเนินการตรวจประเมินครบทุกแห่ง ผลการตรวจประเมินพบว่าห้องปฏิบัติการมี การด าเนินการสอดคล้องตามข้อก าหนดมาตรฐานโดยเฉพาะการเข้าร่วมทดสอบความช านาญการตรวจ HPV DNA testing ซึ่งผ่านเกณฑ์การประเมินและได้รับการรับรองจากกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ในการเป็นห้องปฏิบัติการ เครือข่ายทุกแห่ง จากผลการด าเนินงานตั้งแต่ปีงบประมาณ 2564 ถึง 2566 มีห้องปฏิบัติการที่ได้รับการรับรอง รวม 11 แห่ง ประกอบด้วยห้องปฏิบัติการในจังหวัดเชียงใหม่ 8 แห่ง จังหวัดล าปาง 2 แห่ง และจังหวัดล าพูน 1 แห่ง ขณะที่ จังหวัดแม่ฮ่องสอนยังไม่มีห้องปฏิบัติการที่ได้รับการรับรอง แต่อยู่ระหว่างเตรียมความพร้อมในการเปิดให้บริการและขอ การรับรอง และมีการส่งต่อตัวอย่างไปยังห้องปฏิบัติการที่มีศักยภาพในการให้บริการ การพัฒนาศักยภาพห้องปฏิบัติการเครือข่ายตรวจ คัดกรองมะเร็งปากมดลูกด้วยวิธีHPV DNA testing เป็น การสนับสนุนห้องปฏิบัติการให้บริการตรวจวิเคราะห์ได้อย่างมี คุณภาพ มีความน่าเชื่อถือตามมาตรฐานด้านอณูชีววิทยาและ ความปลอดภัยทางชีวภาพ สามารถรองรับความต้องการของ ผู้ใช้บริการได้อย่างทั่วถึง เป็นการสนับสนุนการควบคุมและ ป้องกันโรค ส่งผลให้ประชาชนเข้าถึงบริการทางการแพทย์ และสุขภาพอย่างทั่วถึงและมีมาตรฐานเดียวกัน

ANNUAL REPORT 2023 29 รายงานประจ าปี 2566 ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ การออกแบบและพัฒนาเครื่องต้นแบบส าหรับวัดค่าปริมาณ กระแสไฟฟ้าผ่านหลอดเอกซเรย์ รุ่งโรจน์ จันทร์สูง การสร้างภาพทางรังสีวิทยาโดยใช้เครื่องเอกซเรย์นักรังสีการแพทย์จะ เลือกใช้เทคนิคที่เหมาะสมเพื่อให้ผู้ป่วยได้รับปริมาณรังสีน้อยที่สุด การก าหนด ปริมาณกระแสไฟฟ้าผ่านหลอดเอกซเรย์เป็นหนึ่งในการก าหนดปริมาณรังสีซึ่งแปร ผันโดยตรงกับรังสีเอกซ์ที่เครื่องผลิตออกมา หากค่ากระแสไฟฟ้าที่ผ่านหลอด เอกซเรย์ไม่ตรงกับปริมาณกระแสไฟฟ้าที่ก าหนดไว้ที่แผงควบคุมจะส่งผลให้เกิด ความเสียหายต่อหลอดเอกซเรย์หรือท าให้อายุการใช้งานของหลอดเอกซเรย์สั้น ลง งานวิจัยนี้ได้ท าการออกแบบเครื่องวัดค่าปริมาณกระแสไฟฟ้าผ่านหลอด เอกซเรย์ของเครื่องเอกซเรย์วินิจฉัยทั่วไป โดยใช้หัววัดไฟฟ้ากระแสตรงแบบแค ลมป์ คล้องสายไฟแรงสูงที่ต่อเข้ากับหลอดเอกซเรย์ที่ขั้ว แอโนด หรือ แคโทด แล้วแปลงสัญญาณเป็นค่าแรงดันไฟฟ้าโดยใช้ไมโครคอนโทรลเลอร์ประมวลผลสัญญาณที่เปลี่ยนแปลงชั่วขณะที่ท าการ ฉายภาพทางรังสีเป็นปริมาณกระแสไฟฟ้าที่ไหลผ่านหลอดเอกซเรย์ในหน่วยมิลลิแอมแปร์โดยมีค่าความคาดหวังผลการ วัดที่ ± 10 % เมื่อเทียบกับเครื่องมาตรฐานอ้างอิง ซึ่งผลการทดสอบที่ได้จากเครื่องต้นแบบที่พัฒนาขึ้นนี้แสดงให้เห็นว่า สามารถวัดค่ากระแสไฟฟ้าผ่านหลอดเอกซเรย์ได้โดยมีพิสัย ตั้งแต่ 40 มิลลิแอมแปร์ ถึง 100 มิลลิแอมแปร์ ทั้งนี้ งานวิจัยอยู่ระหว่างการเขียนโปรแกรมค าสั่งเพื่อแก้ไขข้อผิดพลาดการตอบสนองต่อเวลาของหัววัดไฟฟ้ากระแสตรงแบบ แคลมป์เพื่อให้ได้เครื่องวัดค่ากระแสไฟฟ้าผ่านหลอดเอกซเรย์ที่สามารถพัฒนาต่อยอดเป็นเครื่องมือที่สามารถใช้ในการ ทวนสอบเครื่องเอกซเรย์วินิจฉัยทั่วไป ของห้องปฏิบัติการรังสีวินิจฉัยในโรงพยาบาลได้

ANNUAL REPORT 2023 30 รายงานประจ าปี 2566 ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ โครงการติดตามและประเมินการใช้ปริมาณรังสีในการถ่ายถาพรังสีวินิจฉัยในโรงพยาบาล ลิขิต กล้าแก่น ไพฑูรย์ บุญส่ง ก าพล เทวาดิเทพ และรุ่งโรจน์ จันทร์สูง ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ร่วมกับ ศูนย์วิทยาศาสตร์ การแพทย์อีก 14 แห่ง และส านักรังสีและเครื่องมือแพทย์ด าเนินโครงการติดตาม และประเมินการใช้ปริมาณรังสีในการถ่ายภาพรังสีวินิจฉัยของโรงพยาบาลใน ประเทศไทย เพื่อเฝ้าระวังการใช้ปริมาณรังสีในการถ่ายภาพรังสีวินิจฉัยผู้ป่วยใน โรงพยาบาล โดยได้ด าเนินการวัดค่าปริมาณรังสีoutput ของเครื่องเอกซเรย์ วินิจฉัยทั่วไป ในจังหวัดเชียงใหม่ ล าปาง และล าพูน โดยมีค่าเป้าหมาย 30 เครื่อง ด าเนินการเก็บข้อมูลโดยการวัดค่าปริมาณรังสีoutput ของเครื่องเอกซเรย์เพื่อ ใช้เป็นค่าในการประเมินปริมาณรังสีที่ผู้ป่วยเด็กและผู้ใหญ่จ านวน 36 เครื่อง พร้อมข้อมูลทางเทคนิคจากนักรังสี การแพทย์ที่ใช้เครื่องเอกซเรย์ถ่ายภาพรังสีผู้ป่วยในส่วนของผู้ใหญ่ จ านวน 24 เครื่อง รวม 3198 เทคนิค คิดเป็นร้อยละ 80.0 และผู้ป่วยเด็ก จ านวน 10 เครื่อง รวม 740 เทคนิค คิดเป็น ร้อยละ 33.3 ได้รวบรวมข้อมูลให้ศูนย์วิทยาศาสตร์ การแพทย์ที่ 12/1 ตรังซึ่งเป็นเจ้าภาพ วิเคราะห์ค่าปริมาณรังสีอ้างอิงจากการ ถ่ายภาพรังสีวินิจฉัยด้วยเครื่องเอกซเรย์วินิจฉัยทั่วไปในพื้นที่ จากการวิเคราะห์ พบว่า การถ่ายภาพรังสีผู้ป่วยผู้ใหญ่ ท่า chest PA, chest PA (check-up), abdomen AP, pelvis AP, lumbar spine AP, lumbar spine LAT, Thoracic spine AP, Thoracic spine LAT, Cervical spine AP, Cervical spine LAT, skull PA และ skull LAT มีค่าปริมาณรังสีเท่ากับ 0.51, 0.51, 3.08, 2.44, 3.31, 9.89, 3.12, 8.38, 1.37, 1.07, 2.29 และ 2.05 มิลลิเกรย์(mGy) ตามล าดับ เมื่อน า ค่ามัธยฐาน (median) ของค่าปริมาณรังสีแต่ละท่าของโรงพยาบาลเปรียบเทียบกับค่าอ้างอิงทั้งประเทศ พบว่า มี โรงพยาบาลที่มีค่าปริมาณรังสีเกินค่าอ้างอิง จ านวน 17 แห่ง จากจ านวน 24 แห่ง คิดเป็นร้อยละ 70.8 ส่วนข้อมูลในการ ถ่ายภาพรังสีผู้ป่วยเด็ก ไม่สามารถประเมินค่าได้เนื่องจากข้อมูลในแต่ละท่าที่นักรังสีการแพทย์ส่งมาให้น้อยกว่า 20 ราย ไม่สามารถน ามาวิเคราะห์ทางสถิติได้ในการนี้ศูนย์ วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ ได้ด าเนินการ จัดท าโปรแกรมส าหรับค านวณปริมาณรังสีให้นัก รังสีการแพทย์ ใช้เป็นเครื่องมือออกแบบค่าทาง เทคนิค เพื่อประเมินหรือปรับลดปริมาณรังสีที่เกิน ความจ าเป็นในการถ่ายภาพทางรังสีนอกจากนี้นัก รังสีการแพทย์ยังสามารถด าเนินการเก็บค่าทาง เทคนิคที่ใช้ในการถ่ายภาพรังสีในผู้ป่วยเด็กให้ครบ บันทึกค่าลงในโปรแกรมเพื่อใช้ในการวิเคราะห์ค่า ปริมาณรังสีในผู้ป่วยเด็กและเปรียบเทียบกับค่า อ้างอิงทั้งประเทศต่อไป

ANNUAL REPORT 2023 31 รายงานประจ าปี 2566 ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ โครงการพัฒนาศักยภาพสนับสนุนและส่งเสริมระบบคุณภาพห้องปฏิบัติการรังสีวินิจฉัย โรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราช โรงพยาบาลเฉลิมพระเกียรติ โรงพยาบาลชัยพัฒน์ และ โรงพยาบาลเทพรัตนเวชชานุกูล ประจ าปีงบประมาณ พ.ศ. 2566 ไพฑูรย์ บุญส่ง ลิขิต กล้าแก่น ก าพล เทวาดิเทพ และรุ่งโรจน์ จันทร์สูง ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ ได้ด าเนินงานโครงการฯ เพื่อธ ารงรักษา พัฒนา เสริมสร้างความ เข้มแข็งของระบบคุณภาพ ตามมาตรฐานของห้องปฏิบัติการรังสีวินิจฉัย กระทรวงสาธารณสุข พ.ศ. 2565 ของ โรงพยาบาลวัดจันทร์เฉลิมพระเกียรติ80 พรรษาและโรงพยาบาลเทพรัตนเวชชานุกุลเฉลิมพระเกียรติ60 พรรษา จังหวัดเชียงใหม่ ร่วมกับส านักงานสาธารณสุขจังหวัดเชียงใหม่ ผู้ตรวจประเมินจากโรงพยาบาลนครพิงค์และ โรงพยาบาลจอมทอง ในการตรวจติดตามภายใน (Internal Audit) วันที่ 19 พฤษภาคม พ.ศ. 2566 และวันที่ 29 พฤษภาคม พ.ศ. 2566 ตามล าดับ และด าเนินการจัดประชุมผ่านระบบ Zoom เพื่อก ากับติดตามการแก้ไขข้อบกพร่อง ใน วันที่ 26 กรกฎาคม พ.ศ. 2566 ผลการด าเนินโครงการฯ ปีงบประมาณ พ.ศ. 2566 ครบตามค่าเป้าหมาย 2 แห่ง คิดเป็น ร้อยละ 100 ของการตรวจติดตามภายในพร้อมก ากับติดตามการแก้ไขข้อบกพร่อง โดยมีข้อเสนอแนะในการพัฒนาด้าน ความปลอดภัยของผู้ปฎิบัติงาน ผู้รับบริการ และหน่วยให้บริการ เพื่อให้โรงพยาบาลเตรียมความพร้อมขอการรับรอง มาตรฐานห้องปฏิบัติการรังสีวินิจฉัย จากส านักมาตรฐานห้องปฏิบัติการ กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ต่อไป

ANNUAL REPORT 2023 32 รายงานประจ าปี 2566 ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ โครงการพัฒนาเครือข่ายห้องปฏิบัติการรังสีวินิจฉัย ประจ าปีงบประมาณ พ.ศ. 2566 ไพฑูรย์ บุญส่ง ลิขิต กล้าแก่น ก าพล เทวาดิเทพ และรุ่งโรจน์ จันทร์สูง ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ ได้สนับสนุนส่งเสริมการด าเนินงานโครงการพัฒนาเครือข่าย ห้องปฏิบัติการรังสีวินิจฉัยอย่างต่อเนื่อง โดยมุ่งหวังให้เครือข่ายห้องปฏิบัติการทางรังสีวินิจฉัยจ านวน 58 แห่ง ในเขต พื้นที่รับผิดชอบ สามารถน าระบบคุณภาพมาตรฐานห้องปฏิบัติการรังสีวินิจฉัย กระทรวงสาธารณสุข พ.ศ. 2565 ไปใช้ใน การพัฒนาคุณภาพของห้องปฏิบัติการ ซึ่งเป็นการสนับสนุนนโยบายด้านสาธารณสุขที่มุ่งหวังให้ระบบบริการสุขภาพ เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ โดยได้จัดประชุมชี้แจงโครงการฯ พร้อมทั้งบรรยายมาตรฐานห้องปฏิบัติการรังสีวินิจฉัย กระทรวงสาธารณสุข พ.ศ. 2565 มีผู้เข้าร่วมการประชุมจ านวน 36 คน ในวันที่ 24 มีนาคม พ.ศ. 2566 ณ โรงแรมอโมร่า ท่าแพ เชียงใหม่ เพื่อให้ผู้ตรวจประเมินและผู้รับการตรวจประเมินมีความเข้าใจไปในแนวทางเดียวกัน และมีการวางแผน ตรวจติดตามภายใน (Internal Audit) ของแต่ละพื้นที่ ซึ่งการด าเนินงานโครงการฯ ปีงบประมาณ พ.ศ. 2566 เพื่อ ตรวจติดตามภายในห้องปฏิบัติการรังสีวินิจฉัย จ านวนทั้งหมด 48 แห่ง จากเป้าหมายจ านวน 46 แห่ง นอกจากนี้ยังได้ มีการจัดประชุมสรุปผลการด าเนินงานโครงการฯ โดยมีการบรรยายถึงแนวทางความร่วมมือด้านรังสีการแพทย์เครือข่าย เขตสุขภาพที่ 1 กับส านักรังสีและเครื่องมือแพทย์คุณสมบัติที่ต้องมีของผู้ตรวจประเมินห้องปฏิบัติการรังสีวินิจฉัยตาม มาตรฐาน MOPH การสรุปผลการด าเนินงาน ปัญหา อุปสรรค และข้อเสนอแนะของโครงการฯ ในรอบ 12 เดือน โดยมี ผู้เข้าร่วมการประชุมจ านวน 45 คน ในวันที่ 5 กันยายน พ.ศ. 2566 ณ โรงแรมเชียงใหม่ แกรนด์วิว จากผลการ ด าเนินงานโครงการฯ การตรวจติดตามภายในช่วยให้ห้องปฏิบัติการรังสีวินิจฉัย สังกัดกระทรวงสาธารณสุข ในเขตพื้นที่ รับผิดชอบ มีการพัฒนาระบบคุณภาพตามมาตรฐานห้องปฏิบัติการรังสีวินิจฉัยอย่างต่อเนื่อง นอกจากนี้บุคลากรใน ห้องปฏิบัติการรังสีวินิจฉัยยังได้รับการสนับสนุนด้านการพัฒนาองค์ความรู้เพื่อธ ารงรักษาระบบคุณภาพให้มีมาตรฐาน และเตรียมความพร้อมในการขอการรับรองมาตรฐานห้องปฏิบัติการรังสีวินิจฉัย จากส านักมาตรฐานห้องปฏิบัติการ กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ต่อไป

ANNUAL REPORT 2023 33 รายงานประจ าปี 2566 ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ ระบบฐานข้อมูลและการจัดการงานสอบเทียบเครื่องวัดแอลกอฮอล์ในเลือด โดยวิธีเป่าลมหายใจ ลิขิต กล้าแก่น กลุ่มงานรังสีและเครื่องมือแพทย์ให้บริการสอบเทียบเทียบเครื่องวัดแอลกอฮอล์ในเลือดโดยวิธีเป่าลมหายใจแก่ ผู้รับบริการในเขตพื้นที่รับผิดชอบ ได้พัฒนาโปรแกรมระบบการจัดการฐานข้อมูลการสอบเทียบเครื่องวัดแอลกอฮอล์ใน เลือดโดยวิธีเป่าลมหายใจ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อปรับปรุงระบบการจัดการตัวอย่างเครื่องวัดแอลกอฮอล์ฯ ที่น ามาสอบ เทียบ ให้มีประสิทธิภาพ รวดเร็ว และลดความผิดพลาดในระบบ ซึ่งได้ออกแบบโปรแกรมให้สามารถบันทึกข้อมูลต่างๆ ได้แก่ ประวัติเครื่องวัดแอลกอฮอล์ฯ ที่ผู้ขอรับบริการส่งมาสอบเทียบ ข้อมูลสารมาตรฐานอ้างอิง ข้อมูลการสอบเทียบ ผลการสอบเทียบและค่าความไม่แน่นอน นอกจากนี้โปรแกรมยังสามารถเก็บบันทึกข้อมูลและแสดงผลทางสถิติได้ จากการน าโปรแกรมที่พัฒนาขึ้นมาใช้แทนการท างานแบบเดิมที่ต้องท างานผ่านโปรแกรม Word และ Excel สามารถลดความผิดพลาดและใช้เวลาในกระบวนการสอบเทียบน้อยลง

ANNUAL REPORT 2023 34 รายงานประจ าปี 2566 ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ โครงการพัฒนาเครือข่ายวิทยาศาสตร์การแพทย์ชุมชนด้านอาหาร ประจ าปี พ.ศ. 2566 พัชริดา พิชัย ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ ได้ด าเนินงานโครงการบูรณาการพัฒนาเครือข่ายวิทยาศาสตร์ การแพทย์ชุมชนด้านอาหาร เพื่อพัฒนาและยกระดับผลิตภัณฑ์OTOP ด้านอาหาร ให้มีคุณภาพปลอดภัยและได้มาตรฐาน โดยได้สนับสนุนองค์ความรู้และเทคโนโลยีเพื่อพัฒนาศักยภาพผู้ประกอบการให้พร้อมสู่กระบวนการขอรับรองมาตรฐาน และเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน ตลอดจนผลักดันผลิตภัณฑ์ให้ก้าวไปสู่การขยายสินค้าในประชาคมเศรษฐกิจ อาเซียน ในปีงบประมาณ พ.ศ. 2566 ได้มีการประสานงานกับส านักงานสาธารณสุขจังหวัดในเขตรับผิดชอบ และคัดเลือก ผลิตภัณฑ์อาหารเป้าหมายที่จะพัฒนาไปสู่ Safety products และ Smart products จ านวน 3 ผลิตภัณฑ์ดังต่อไปนี้ 1. น ้าพริกขิงไข่เค็ม กลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บ้านเกษตรกร บ้านต้นจันทน์ 9 หมู่ 9 ต.หนองจ๊อม อ.สันทราย จ.เชียงใหม่ ได้ถูกพัฒนาให้เป็น Smart product โดยเลือกผลิตภัณฑ์น ้าพริกขิง ไข่เค็ม มาตรวจวิเคราะห์คุณภาพตามมาตรฐานอาหารพร้อมบริโภค ผลการ ตรวจวิเคราะห์พบเชื้อ B. cereus จ านวน 150 CFU/กรัม ซึ่งเกินมาตรฐานตาม ประกาศกระทรวงสาธารณสุขฉบับที่ 416 พ.ศ. 2563 จึงได้ให้ค าแนะน าเกี่ยวกับ สุขลักษณะที่ดีในการผลิต สถานที่ อุปกรณ์ในการผลิต สุขอนามัยของผู้ผลิต การล้างวัตถุดิบ หลังจากปรับปรุงและได้ส่งตรวจอีกครั้ง ได้ผลการตรวจพบ เชื้อ B. cereus จ านวนน้อยกว่า 10 CFU/กรัม เป็นไปตามมาตรฐานก าหนด และได้ส่งตรวจฉลากโภชนาการที่ส านักคุณภาพและความปลอดภัยอาหาร เพื่อยกระดับผลิตภัณฑ์น ้าพริกขิงไข่เค็มให้เป็น Smart product 2. คุกกี้พายสับปะรด ตราบ่านัดดอย สถานที่ผลิต แม่หนิงภูดอย 37 หมู่ 2 ต.บ้านสา อ.แจ้ห่ม จ.ล าปาง จากการประสานงานกับส านักงานสาธารณสุขจังหวัดล าปาง ได้แจ้งว่าผลิตภัณฑ์พาย สับปะรด ตราบ่านัดดอย เป็นผลิตภัณฑ์ที่ได้ขึ้นโต๊ะรับรองผู้เข้าร่วมประชุมเอเปค ปีพ.ศ. 2565 ซึ่งผลิตภัณฑ์นี้มีเลขทะเบียนอาหารและยาแต่ยังไม่ได้ผ่านการตรวจวิเคราะห์ จึงได้ลงพื้นที่กับ ส านักงานสาธารณสุขจังหวัดล าปางเพื่อให้ค าแนะน าถึงสุขลักษณะที่ดีในการผลิต และน า ผลิตภัณฑ์คุกกี้พายสับปะรด ตราบ่านัดดอย ส่งตรวจวิเคราะห์ที่ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ ผลการตรวจวิเคราะห์พบว่า ผ่านเกณฑ์มาตรฐานอาหารพร้อมบริโภค และได้ส่งตรวจ ฉลากโภชนาการที่ส านักคุณภาพและความปลอดภัยอาหาร จึงส่งเสริมให้เป็น Smart product

ANNUAL REPORT 2023 35 รายงานประจ าปี 2566 ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ 3. ไส้อั่วสมุนไพร สถานที่ผลิต กลุ่มวิสาหกิจชุมชนแปรรูปอาหารพื้นเมือง 26/2 หมู่ 9 ต.สันติสุข อ.ดอยหล่อ จ.เชียงใหม่ ผลิตภัณฑ์ไส้อั่วนี้ได้ถูกพัฒนาโดยใส่ผงบุกเพิ่มเข้าไป เพื่อลดการใช้มันหมู ที่ผสมกับเนื้อหมูในการผลิต ท าให้ผู้บริโภคลดความเสี่ยงต่อภาวะไขมันในเลือดสูง โดยมีเลขทะเบียนอาหารและยา แต่ยังไม่ได้ผ่านการตรวจวิเคราะห์จึงได้มีการลง พื้นที่เพื่อให้ค าแนะน าเกี่ยวกับสุขลักษณะที่ดีในการผลิต และส่งตรวจผลิตภัณฑ์ ไส้อั่วที่ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ ผลการตรวจวิเคราะห์พบว่า ผ่าน เกณฑ์มาตรฐานอาหารพร้อมบริโภค จึงส่งเสริมให้เป็น Safety product นอกจากนี้ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ ได้ตรวจวิเคราะห์ตัวอย่างผลิตภัณฑ์ชุมชนด้านอาหารที่ได้รับ การพัฒนาสู่ Safety/Smart Products ในปีงบประมาณ พ.ศ. 2564-2565 จ านวน 4 ผลิตภัณฑ์เพื่อเฝ้าระวังและ คุ้มครองผู้บริโภค ดังนี้ การเฝ้าระวังผลิตภัณฑ์Smart Products ในปีงบประมาณ พ.ศ. 2564 การเฝ้าระวังผลิตภัณฑ์Smart Products ในปีงบประมาณ พ.ศ. 2565 1. ชาสมุนไพรมะรุม 2. ชาดอกเก็กฮวยอินทรีย์ 1. ชากุหลาบออแกร์นิค 2. มัลเบอร์รี่แผ่นผสมมะม่วง

ANNUAL REPORT 2023 36 รายงานประจ าปี 2566 ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ การพัฒนาห้องปฏิบัติการตรวจคัดกรองผู้ป่วยวัณโรครายใหม่ด้วยวิธี TB-LAMP ของนวัตกรรมระบบบริการสุขภาพด้านวัณโรคในเขตสขุภาพที่1 สวลี เส้าสะท้าน จากการประชุมแผนยุทธศาสตร์เขตสุขภาพที่ 1 ปีพ.ศ. 2565-2568 เพื่อรองรับการปฏิรูปเขตสุขภาพ พ.ศ. 2565 ได้สรุปปัญหาทางสุขภาพของพื้นที่ มีความต้องการให้ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ได้พัฒนาเครือข่าย การเฝ้าระวังทางห้องปฏิบัติการการตรวจวัณโรคในเขตสุขภาพที่ 1 สืบเนื่องจาก ปัจจุบันการควบคุมวัณโรคยังไม่อาจ บรรลุเป้าหมายตามนโยบายการเร่งรัดยุติวัณโรคขององค์การอนามัยโลกได้ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ จึงได้จัดอบรมเชิงปฏิบัติการเรื่อง “การพัฒนาห้องปฏิบัติการตรวจคัดกรองผู้ป่วยวัณโรครายใหม่ด้วยวิธีTB-LAMP ของนวัตกรรมระบบบริการสุขภาพด้านวัณโรคในเขตสุขภาพที่ 1” ในวันที่ 27 มกราคม 2566 ณ ศูนย์วิทยาศาสตร์ การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเพิ่มจ านวนห้องปฏิบัติการเครือข่ายการตรวจวัณโรคด้วยวิธีTB-LAMP ผู้เข้าร่วมอบรมประกอบด้วยนักเทคนิคการแพทย์จากโรงพยาบาลชุมชนใน จ.เชียงใหม่ ล าพูน ล าปาง และแม่ฮ่องสอน จ านวน 14 แห่ง ภายหลังการอบรม โรงพยาบาลชุมชนใน จ.ล าปาง ซึ่งมีความพร้อมทางด้านเครื่องมือและสถานที่ สามารถผ่านการทดสอบความช านาญทางห้องปฏิบัติการของกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์จ านวน 11 แห่ง และสามารถ ขึ้นทะเบียนเป็นหน่วยบริการของส านักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ(สปสช.) จ านวน 10 แห่ง ประกอบด้วย รพ.เกาะ คา แม่เมาะ สบปราบ เสริมงาม งาว เมืองปาน ห้างฉัตร เถิน แม่ทะ และแจ้ห่ม นอกจากนี้ ได้ใช้ชุดน ้ายาตรวจ TBLAMP ที่ได้รับการสนับสนุนจากฝ่ายมัยโคแบคทีเรีย สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์สาธารณสุข กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ใน การทดสอบกับตัวอย่างผู้ป่วยเป็นจ านวน 424 ตัวอย่าง จึงสรุปได้ว่าผลการด าเนินงานโครงการฯ สามารถประสบ ความส าเร็จ และมีความก้าวหน้าร้อยละ 100 โดยผ่านตัวชี้วัดของกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ที่คะแนนเต็ม 5 คะแนน ตาม รายละเอียดตัวชี้วัดดังนี้ 1. ห้องปฏิบัติการได้รับการพัฒนาศักยภาพการตรวจวัณโรคด้วยวิธี TB-LAMP จ านวน 11 แห่ง 2. ห้องปฏิบัติการเครือข่ายสามารถขึ้นทะเบียนเป็นหน่วยบริการของ สปสช. จ านวน 9 แห่ง 3. มีการน าเทคนิค TB-LAMP ไปใช้ในการตรวจวินิจฉัยผู้ป่วยวัณโรค จ านวน 120 ตัวอย่าง และปัจจุบันนี้โรงพยาบาลชุมชนใน จ.ล าปาง ถือเป็นจังหวัดน าร่อง ที่มีห้องปฏิบัติการเครือข่ายที่สามารถท าการ ตรวจคัดกรองผู้ป่วยวัณโรครายใหม่ด้วยวิธีTB-LAMP ได้ตามวัตถุประสงค์ที่ตั้งไว้

ANNUAL REPORT 2023 37 รายงานประจ าปี 2566 ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ โครงการพัฒนาศักยภาพสนับสนุนและส่งเสริมระบบคุณภาพห้องปฏิบัติการทางการแพทย์ โรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราช โรงพยาบาลเฉลิมพระเกียรติโรงพยาบาลชัยพัฒน์และ โรงพยาบาลเทพรัตนเวชชานุกูลเฉลิมพระเกียรติ 60 พรรษา พรรณราย วีระเศรษฐกุล ยุทธการ ยะนันโต และขวัญชนก ศรีคง โครงการพัฒนาศักยภาพสนับสนุนและส่งเสริมระบบคุณภาพห้องปฏิบัติการทางการแพทย์และห้องปฏิบัติการ รังสีวินิจฉัย เป็นโครงการบูรณาการร่วมกันของศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ทั่วประเทศ มีวัตถุประสงค์เพื่อส่งเสริมการ ด าเนินงานในระบบคุณภาพ ธ ารงรักษา พัฒนาและเสริมสร้างความเข้มแข็งของห้องปฏิบัติการทางการแพทย์และ ห้องปฏิบัติการรังสีวินิจฉัย ทั้งนี้เพื่อให้โรงพยาบาลเป้าหมาย มีระบบคุณภาพตามเกณฑ์มาตรฐาน และธ ารง รักษาอย่าง ยั่งยืน มีผลสัมฤทธิ์แสดงถึงมาตรฐานและความสามารถของห้องปฏิบัติการ สร้างความเชื่อมั่นให้แก่ผู้มารับบริการ และ เกิดประสิทธิภาพในระบบบริการสุขภาพ ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ มีบทบาทในการพัฒนา และส่งเสริมด้านวิชาการ รวมถึงระบบคุณภาพ ตามมาตรฐานต่างๆ ให้แก่โรงพยาบาลเป้าหมายในพื้นที่รับผิดชอบจ านวน 2 แห่ง คือ ห้องปฏิบัติการทางการแพทย์ โรงพยาบาลเทพรัตนเวชชานุกูลเฉลิมพระเกียรติ60 พรรษา อ าเภอแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่ โดยได้รับการตรวจติดตาม คุณภาพภายใน เมื่อวันที่ 12 กรกฏาคม 2566 ห้องปฏิบัติการได้ด าเนินการธ ารงรักษา ระบบคุณภาพตามมาตรฐาน เทคนิคการแพทย์ 2565 (LA) อยู่อย่างต่อเนื่อง ส าหรับห้องปฏิบัติการทางการแพทย์ของโรงพยาบาลวัดจันทร์เฉลิมพระ เกียรติ80 พรรษา อ าเภอกัลยาณิวัฒนา จังหวัดเชียงใหม่ ได้รับตรวจติดตามคุณภาพภายในเมื่อวันที่ 19 กรกฏาคม 2566 ห้องปฏิบัติการได้ด าเนินการธ ารงรักษา ระบบคุณภาพตามมาตรฐานห้องปฏิบัติการทางการแพทย์ กระทรวง สาธารณสุข พ.ศ. 2562 (MOPH) อยู่อย่างต่อเนื่องเช่นเดียวกัน ดังนั้นห้องปฏิบัติการทางการแพทย์ของโรงพยาบาล เป้าหมายทั้ง 2 แห่ง สามารถด าเนินการระบบคุณภาพห้องปฏิบัติการทางการแพทย์ตามมาตรฐานได้ร้อยละ 100.0

ANNUAL REPORT 2023 38 รายงานประจ าปี 2566 ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ ทะเบียนเครือข่ายห้องปฏิบัติการโรคติดเชื้ออุบัติใหม่และอบุัติซ ้า เขตสขุภาพที่1 ฉบับปีงบประมาณ 2566 พรรณราย วีระเศรษฐกุล จากนโยบายของกระทรวงสาธารณสุข “ยกระดับความมั่นคงด้านสุขภาพ : เตรียมพร้อมรับภาวะฉุกเฉินทางการ แพทย์และสาธารณสุขในอนาคต” เขตสุขภาพที่1 ได้เสนอ Big Rock 1 : การปฏิรูปการจัดการภาวะฉุกเฉินด้านสาธารณสุข รวมถึงโรคระบาดระดับชาติและโรคอุบัติใหม่ เพื่อความมั่นคงแห่งชาติด้านสุขภาพ โดยมียุทธศาสตร์/มาตรการ 3 ด้าน ซึ่งด้านที่ 3 คือ ความร่วมมือทุกภาคส่วนในการแก้ปัญหา (Collaboration) ซึ่งในแผนปฎิบัติการ ประจ าปีพ.ศ. 2566 ที่ เชี่อมโยงกับแผนแม่บทนั้น ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ ได้ด าเนินโครงการพัฒนาเครือข่ายการเฝ้าระวังทาง ห้องปฏิบัติการ เพื่อรองรับโรคอุบัติใหม่และอุบัติซ ้าเขตสุขภาพที่1 โดยมีกิจกรรมจัดท าฐานข้อมูลทะเบียนเครือข่าย ห้องปฏิบัติการโรคอุบัติใหม่และอุบัติซ ้า (EID) ซึ่งเป็นเรื่องส าคัญในการ resource mapping บริหารจัดการทรัพยากร การแบ่งภาระหน้าที่ความรับผิดชอบแลกเปลี่ยนข้อมูล ความรู้และการพัฒนาห้องปฏิบัติการด้านต่างๆ โดยเริ่มสื่อสารกับ คณะกรรมการเครือข่ายห้องปฏิบัติการเขตสุขภาพที่ 1 ผ่าน Zoom meeting จ านวน 2 ครั้ง เพื่อรวบรวมข้อมูล ห้องปฏิบัติการด้านโรคอุบัติใหม่และอุบัติซ ้า (EID) จากศูนย์วิชาการ โรงพยาบาลภาครัฐ เอกชน และมหาวิทยาลัย ท าให้ ได้ฐานข้อมูลทะเบียนเครือข่ายห้องปฏิบัติการโรคติดเชื้ออุบัติใหม่และอุบัติซ ้า เขตสุขภาพที่ 1 ฉบับปีงบประมาณ 2566 จ านวน 1 ฉบับ โดยมีเนื้อหา 7 เรื่อง ประกอบด้วย เรื่องที่ 1 ทะเบียนสมาชิก เรื่องที่ 2 โรคติดต่ออุบัติใหม่และอุบัติซ ้า (EID) เรื่องที่ 3 ศักยภาพห้องปฏิบัติการเครือข่าย เรื่องที่ 4 การตรวจวินิจฉัยเชื้อก่อโรคในกลุ่มโรคอุบัติใหม่และอุบัติซ ้า 31 โรค เรื่องที่ 5 การเก็บ และน าส่งตัวอย่าง เรื่องที่ 6 ศักยภาพการตรวจทางห้องปฏิบัติการ และเรื่องที่ 7 การบรรจุ สิ่งส่งตรวจ และหีบห่อภาชนะบรรจุภัณฑ์การขนส่งสารชีวภาพอันตราย ทั้งนี้ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ ได้เผยแพร่ทะเบียนเครือข่ายห้องปฏิบัติการโรคติดเชื้ออุบัติใหม่ และอุบัติซ ้า เขตสุขภาพที่ 1 ฉบับปีงบประมาณ 2566 รูปแบบหนังสืออิเล็กทรอนิกส์ (E-book) ในงานประชุมสรุปผลการ ด าเนินงาน ปีงบประมาณ พ.ศ. 2566 และแผนปฏิบัติงานในปีงบประมาณ พ.ศ. 2567 ระหว่างศูนย์วิทยาศาสตร์ การแพทย์กับเครือข่ายห้องปฏิบัติการเขตสุขภาพที่ 1 วันที่ 24-25 สิงหาคม 2566 ณ โรงแรมบุษย์น ้าทอง จังหวัด ล าปาง โดยสามารถดาวน์โหลดE-book ในระบบลิงค์ออนไลน์ https://drive.google.com/file/d/1Qa0jB7svV7fCTJV2YZGhLOlk7_ujGGPQ/view?usp=sharing และ QR code

ANNUAL REPORT 2023 39 รายงานประจ าปี 2566 ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ การเพิ่มศักยภาพห้องปฏิบัติการตรวจวินจิฉยั โรคฝีดาษวานร พรรณราย วีระเศรษฐกุล และคณะ หลังจากสถานการณ์ระบาดจากโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19) กลุ่มงานพยาธิวิทยาคลินิก ศูนย์ วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ ได้เพิ่มศักยภาพห้องปฏิบัติการระดับ BSL-2 enhanced ในการตรวจวินิจฉัยโรคที่ เพิ่งอุบัติใหม่และอุบัติซ ้าในประเทศไทย ได้แก่ โรคฝีดาษวานร (MPOX) โดยได้รับการถ่ายทอดความรู้และเทคโนโลยีจาก สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์สาธารณสุข ห้องปฏิบัติการของศูนย์ฯ ได้ผ่านการด าเนินการทดสอบความช านาญ (PT) เพื่อขึ้น ทะเบียนเครือข่ายการตรวจหาสารพันธุกรรมเชื้อไวรัส MPOX ด้วยวิธีReal-time PCR ของกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ และผ่านการรับรองระบบคุณภาพตามมาตรฐานห้องปฏิบัติการทางแพทย์ISO15189 : 2012 เมื่อวันที่ 8 มิถุนายน 2566 ในปีงบประมาณพ.ศ. 2566 ตั้งแต่ 1 กรกฏาคม 2566 ถึง 30 กันยายน 2566 มีผลด าเนินการตรวจหาสาร พันธุกรรมเชื้อไวรัส MPOX ด้วยวิธีReal-time PCR จากตัวอย่างผู้ป่วยที่สงสัยทั้งหมดจ านวน 12 ราย 23 ตัวอย่าง มี ประวัติผู้ป่วยที่สงสัยแบ่งเป็นชาย 11 ราย และหญิง 1 ราย จากจังหวัดเชียงใหม่ทั้งหมด โดยมีสัญชาติไทย 9 ราย ชาวต่างชาติ3 ราย อายุระหว่าง 22 -53 ปีตัวอย่างผู้ป่วยที่สงสัยน าส่งจากโรงพยาบาลเอกชน 9 ราย และโรงพยาบาล มหาวิทยาลัย 3 ราย ชนิดตัวอย่างที่น าส่งได้แก่ Nasopharyngeal swab, Oropharyngeal swab, Vesicular fluid, Lesion exudate swab และ EDTA Blood ผลการตรวจทางห้องปฏิบัติการพบผลบวกสารพันธุกรรมเชื้อไวรัส MPOX จ านวน 4 ราย 6 ตัวอย่าง โดยรายงานผลผ่านโปรแกรม Colab และ iLabplus พร้อมทั้งส่ง e-mail แจ้งส านักงาน สาธารณสุขจังหวัด และส านักงานป้องกันควมคุมโรคที่ 1 เชียงใหม่ ทั้งนี้ได้ส่งตัวอย่างบวกทั้งหมดเพื่อตรวจหาสายพันธุ์ ของเชื้อ Mpox ระดับ Whole Genome Sequencing ที่สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์สาธารณสุข ได้ผลสายพันธุ์ทั้ง 4 ราย เป็นสายพันธุ์Clade: IIb, lineage: C.1, (West African).

ANNUAL REPORT 2023 40 รายงานประจ าปี 2566 ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ ห้องปฏิบัติการอ้างองิการเฝ้าระวังเชื้อดื้อยาต้านจุลชีพในภูมภิาค (ภาคเหนือ) ปี 2566 ก้องภพ ธิเลางาม และขวัญขนก ศรีคง ปีงบประมาณ พ.ศ. 2566 ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ ได้รับการสนับสนุนเข้าร่วมโครงการ ”การ เสริมความเข้มแข็งเครือข่ายเฝ้าระวังเชื้อดื้อยาต้านจุลชีพประเทศไทย (Strengthening Thailand’s Antimicrobial Resistance Surveillance Network, STARS)” จากฝ่ายแบคทีเรียทั่วไป สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์สาธารณสุข พร้อมกับ ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์อีก 4 แห่ง โดยมีเป้าหมายในการพัฒนาสมรรถนะของห้องปฏิบัติการแบคทีเรีย ของศูนย์ วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ ให้มีความพร้อมในการจัดตั้งเครือข่ายห้องปฏิบัติการอ้างอิงการเฝ้าระวังเชื้อดื้อยา ต้านจุลชีพในภูมิภาค (ภาคเหนือ) ผลการด าเนินงานมีดังนี้ 1. รับการนิเทศงานจากทีมผู้เชี่ยวชาญ จ านวน 1 ครั้ง 2. เข้าร่วมประชุมทางไกลผ่านระบบ Zoom ส าหรับติดตามความก้าวหน้า จ านวน 4 ครั้ง 3. ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ ด าเนินการตรวจวิเคราะห์เชื้อดื้อยาต้านจุลชีพ จากตัวอย่างเชื้อ บริสุทธิ์โรงพยาบาลเครือข่ายที่ก าหนด 6 แห่ง ได้แก่ รพ.ล าปาง จ.ล าปาง, รพ.จอมทอง จ.เชียงใหม่, รพ.เพชรบูรณ์ จ.เพชรบูรณ์, รพ.แม่สอด จ.ตาก, รพ.อุตรดิตถ์จ.อุตรดิตถ์และรพ.สระบุรีจ.สระบุริจ านวน 410 ตัวอย่าง รายละเอียด การตรวจวิเคราะห์ดังตารางด้านล่างนี้ รายการ จ านวนตัวอย่าง ผลการตรวจวิเคราะห์ 1. แบคทีเรียแกรมลบ 351 1.1 การจ าแนกเชื้อ (Identification) ด้วยวิธี Multiplex PCR และ Biochemical test 351 K. pneumoniae (127), A. baumannii (120), P. aeruginosa (53), E. coli (26), E. cloacae (13) , Other (12) 1.2 การทดสอบความไวของเชื้อต่อยาต้านจุลชีพ (Antimicrobial sensitivity test) ด้วยวิธีMIC (20 antibiotics) 351 1.3 การตรวจ Carbapenem resistant genes ด้วยวิธี multiplex PCR (5 genes) 351 blaNDM (89), blaOXA48-like (75), blaNDM + blaOXA48-like (24), blaIMP (21), blaVIM (7), blaNDM + blaIMP (1), Negative (134) 1.4 การตรวจ Colistin resistant genes ด้วยวิธี multiplex PCR (9 genes) 351 mcr-1 (5), Negative (346) 2. แบคทีเรียแกรมบวก 59 2.1 การจ าแนกเชื้อ (Identification) ด้วยวิธี Multiplex PCR และ Biochemical test 59 S.aureus (15), E. feacium (40), Other (4) 2.2 การทดสอบความไวของเชื้อต่อยาต้านจุลชีพ (Antimicrobial sensitivity test) ด้วยวิธีMIC (22 antibiotics) 59 2.3 การตรวจ Methicillin resistant S. aureus genes ด้วยวิธีmultiplex PCR (2 genes) 16 mecA (14), Negative (2) 2.4 การตรวจ Vancomycin resistant Enterococci genes ด้วยวิธีmultiplex PCR (4 genes) 43 vanA (38), Negative (5)

ANNUAL REPORT 2023 41 รายงานประจ าปี 2566 ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ การตรวจยีนเสี่ยงต่อการแพ้ยารุนแรงในประชากรในเขตภาคเหนือตอนบน 4 จังหวัด ปีงบประมาณ พ.ศ. 2566 จารุริน วณีสอน การแพ้ยาทางผิวหนัง เป็นอาการไม่พึงประสงค์จากยาที่พบบ่อยที่สุด ผู้ป่วยบางรายมีอาการหลุดลอกของ ผิวหนังอย่างรุนแรงที่อาจท าให้ตาบอดหรือเสียชีวิต ได้แก่ Stevens-Johnson syndrome (SJS), toxic epidermal necrolysis (TEN) หรือ drug rash with eosinophilia and systemic syndromes (DRESS) การศึกษาเกี่ยวกับยีน ของมนุษย์พบว่า การแพ้ยาทางผิวหนังชนิดรุนแรงที่เกิดจากยาบางชนิดมีความสัมพันธ์สูงกับลักษณะทางพันธุกรรมของ ยีน human leukocyte antigen (HLA) ของผู้ป่วย โดยพบว่าผู้ที่มีHLA ที่เป็นสมาชิกในกลุ่ม B75 ซีโรทัยป์(HLA-B 75) ได้แก่ HLA-B* 15:02, HLA-B* 15:08, HLA-B* 15:11, HLA-B* 15:21 และ HLA-B* 15:31 จะเสี่ยงต่อการแพ้อย่าง รุนแรงต่อยากันชัก carbamazepine และยาอื่นที่มีโครงสร้างทางเคมีใกล้เคียงกัน เช่น oxcarbazepine ผู้ที่มียีน HLAB* 58:01 จะเสี่ยงต่อการแพ้อย่างรุนแรงต่อยาลดกรดยูริก allopurinol ที่ใช้รักษาโรคเก๊าท์(Gout) สูงกว่าผู้ไม่มียีนนี้ 348 เท่า และผู้ที่มียีน HLA-B* 57:01 จะเสี่ยงต่อการแพ้ทางผิวหนังรุนแรงต่อยา abacavir ซึ่งเป็นยาต้านไวรัสเอดส์สูง กว่าผู้ไม่มียีนนี้ถึง 117 เท่า การค้นพบดังกล่าวสามารถน ามาประยุกต์ใช้ทางคลินิกในการตรวจคัดกรองผู้ป่วยที่มีความ เสี่ยงต่อการแพ้ยาทางผิวหนังชนิดรุนแรงจากยา carbamazepine, allopurinol และ abacavir เพื่อช่วยให้แพทย์ สามารถประเมินการแพ้ยาได้ล่วงหน้าและหลีกเลี่ยงไปใช้ยาตัวอื่นในการรักษาแทน กลุ่มงานพยาธิวิทยาคลินิก ศูนย์ วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ ให้บริการตรวจ HLA-B 75, HLA-B* 57:01 และ HLA-B* 58:01 ด้วยวิธีRealtime PCR ใน 4 จังหวัดภาคเหนือตอนบน ได้แก่ เชียงใหม่ ล าพูน ล าปาง และแม่ฮ่องสอน ในปีงบประมาณ พ.ศ. 2566 มีตัวอย่างส่งตรวจ HLA-B 75 จ านวน 93 ตัวอย่าง พบผลบวก 13 ตัวอย่าง (ร้อยละ 14.0) HLA-B* 57:01 จ านวน 59 ตัวอย่าง พบผลบวก 1 ตัวอย่าง (ร้อยละ 1.7) และ HLA-B* 58:01 จ านวน 274 ตัวอย่าง พบผลบวก 25 ตัวอย่าง (ร้อย ละ 9.1) ดังแสดงในแผนภูมิที่ 1 การตรวจยีนเสี่ยงต่อการแพ้ยาก่อนได้รับยาหรือได้รับยามาแล้วไม่เกิน 2 เดือน ท าให้ ผู้ป่วยได้รับความปลอดภัยจากการใช้ยามากยิ่งขึ้น และยังช่วยลดการเกิดความพิการหรือสูญเสียชีวิตจากการแพ้ยาอย่าง รุนแรงได้อีกด้วย แผนภูมิที่ 1 จ านวนตัวอย่างที่ส่งตรวจและตรวจพบ HLA-B 75, HLA-B* 57:01 และ HLA-B* 58:01 ในประชากรในจังหวัด เชียงใหม่ ล าพูน ล าปาง และแม่ฮ่องสอน ปีงบประมาณ พ.ศ. 2566

ANNUAL REPORT 2023 42 รายงานประจ าปี 2566 ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ โครงการสนับสนุนการแก้ไขปัญหายาเสพติด การควบคุมตัวยาและสารเคมีทาง ห้องปฏิบัติการ (ของกลาง) ประจ าปีงบประมาณ พ.ศ. 2566 สรินยา จุลศรีไกวัล และคณะ ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ มีบทบาท หน้าที่ในฐานะสถานตรวจพิสูจน์ยาเสพติด ได้ด าเนินการ ตรวจพิสูจน์ยาเสพติดให้โทษ ทั้งการตรวจเอกลักษณ์และหาปริมาณ โดยในปีงบประมาณ พ.ศ. 2566 ได้รับของกลางยา เสพติดให้โทษ จ านวน 1,076 ตัวอย่าง แบ่งเป็นของกลางที่ตรวจเอกลักษณ์ 626 ตัวอย่าง และตรวจหาปริมาณ 450 ตัวอย่าง โดยจ านวนของกลางที่ได้รับใน ปีงบประมาณ พ.ศ. 2566 ลดลงจากปี พ.ศ. 2565 ประมาณร้อยละ 32 ของ กลางส่วนใหญ่ยังคงเป็นเมทแอมเฟตา มีนประมาณร้อยละ 76 รองลงมาได้แก่ ฝ่ิน (ร้อยละ 11) และเฮโรอีน (ร้อยละ 10) ตามล าดับ ดังแสดงในตารางที่1 และรูป ที่ 1 รูปที่ 1 จ านวนของกลางที่ได้รับในปีงบประมาณ พ.ศ. 2566 รายการ ตรวจ เอกลักษณ์ ตรวจ ปริมาณ รวม หมายเหตุ เมทแอมเฟตามีน (ยาบ้า) 387 419 806 เมทแอมเฟตามีน (ไอซ์) 5 5 10 ยาอี 0 2 2 ผสมคีตามีน (1) เฮโรอีน 97 6 103 ฝ่ิน 110 9 119 พืชฝ่ิน/เมล็ดฝ่ิน 11 0 11 กัญชา 6 0 6 อื่นๆ 10 9 19 คีตามีน (12), โคลนาซีแพม (2) รวม 626 450 1,076 ตารางที่ 1 จ านวนของกลางที่ได้รับในปีงบประมาณ พ.ศ. 2566 0 50 100 150 200 250 300 350 400 450 ยาบ้า ไอซ์ ยาอี เฮโรอีน ฝ่ิน พืชฝ่ิน/เมล็ดฝ่ิน กัญชา อื่นๆ ยาบ้า ไอซ์ ยาอี เฮโรอีน ฝ่ิน พืชฝ่ิน/เมล็ด ฝ่ิน กัญชา อื่นๆ ตรวจ ปริมาณ 419 5 2 6 9 0 0 9 ตรวจ เอกลักษณ์ 387 5 0 97 110 11 6 10 ตรวจ ปริมาณ ตรวจ เอกลักษณ์

ANNUAL REPORT 2023 43 รายงานประจ าปี 2566 ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ โครงการพัฒนาเครือข่ายวิทยาศาสตร์การแพทย์ชุมชนด้านการพัฒนาผลิตภัณฑ์ เครื่องส าอางสมุนไพร ประจ าปีงบประมาณ พ.ศ.2566 กันยารัตน์ชลสิทธ์ิสุดสวาท ศักดี กนกอร กรีเหลี่ยง และศุภกร จันทร์จอม ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ ด าเนินงานโครงการวิทยาศาสตร์การแพทย์ชุมชน ด้านการพัฒนา ผลิตภัณฑ์เครื่องส าอางสมุนไพร ด้วยการพัฒนาศักยภาพผู้ประกอบการ OTOP และSME ในชุมชน โดยการสนับสนุน องค์ความรู้และเทคโนโลยีในการผลิตผลิตภัณฑ์เครื่องส าอางสมุนไพร ให้ได้เป็นผลิตภัณฑ์Safety Product หรือ Smart Product ตามเกณฑ์คุณภาพกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ (โดยเกณฑ์ Safety Product คือ ผลิตภัณฑ์ผ่านเกณฑ์การ ปนเปื้ อนเชื้อจุลินทรีย์และโลหะหนัก และ Smart Product คือ ผลิตภัณฑ์ผ่านเกณฑ์ Safety Product การตรวจ เอกลักษณ์สมุนไพร และ Challenge Test) ในปีงบประมาณ พ.ศ.2566 มีผู้ประกอบการผลิตภัณฑ์เครื่องส าอางสมุนไพรที่มีศักยภาพในการพัฒนาได้รับ คัดเลือก จ านวน 4 ราย โดยมีผลิตภัณฑ์ที่ได้รับการคัดเลือกจ านวน 7 ผลิตภัณฑ์ซึ่งมีผลการด าเนินงาน ดังตาราง ล าดับ ชื่อผลิตภัณฑ์ หัวข้อการตรวจ สรุป การปนเป้ือน เชื้อจุลินทรีย์ การปนเป้ือน โลหะหนัก การตรวจ เอกลักษณ์ สมุนไพร Challenge Test ผลิตภัณฑ์ที่มีขมิ้นชันเป็นสมุนไพรหลัก 1 1. สบู่ก้อน FACE ผ่าน ผ่าน ผ่าน ผ่าน (ไม่ต้อง ตรวจ*) Smart Product 2 2. ละอองทองเดอสลิปป้ิงมาส์ก ผ่าน ผ่าน ไม่ผ่าน ไม่ตรวจ** Safety Product 3 3. ละอองทองสบู่สมุนไพรขัดผิว ไม่ผ่าน ผ่าน ผ่าน ไม่ตรวจ** ไม่ผ่านมาตรฐาน ผลิตภัณฑ์ที่มีขมิ้นชันและว่านหางจระเข้เป็นสมุนไพรหลัก 4 1. สบู่เหลวขมิ้น ผ่าน ผ่าน ผ่าน ไม่ผ่าน Safety Product ผลิตภัณฑ์ที่มีว่านหางจระเข้เป็นสมุนไพรหลัก 5 1. ละอองทองโลชั่นกันแดดสมุนไพร ผ่าน ผ่าน ผ่าน ไม่ผ่าน Safety Product 6 2. สบู่ลดสิวออแกนิคอโรเวร่า ผ่าน ผ่าน ตรวจไม่ได้ ไม่ตรวจ** Safety Product ผลิตภัณฑ์ที่มีกัญชาเป็นสมุนไพรหลัก 7 1. สบู่เหลว อาบ-น ้า-กัญ ผ่าน ผ่าน ตรวจไม่ได้ ไม่ตรวจ** Safety Product

ANNUAL REPORT 2023 44 รายงานประจ าปี 2566 ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ หมายเหตุ : *ไม่ต้องทดสอบประสิทธิภาพการกันเสีย (Challenge Test) เนื่องจากเป็นผลิตภัณฑ์ไม่ใส่สารกันเสีย เพราะมีค่าความเป็นกรด-ด่าง มากกว่า 10 ** ไม่ท าการทดสอบประสิทธิภาพการกันเสีย (Challenge Test) เนื่องจากไม่ผ่านเกณฑ์Safety Product และ/หรือ การตรวจเอกลักษณ์ สมุนไพร พบว่ามีผลิตภัณฑ์ที่ไม่ผ่านมาตรฐาน 1 ผลิตภัณฑ์ได้แก่ ละอองทองสบู่สมุนไพรขัดผิว เนื่องจากไม่ผ่านการ ปนเปื้ อนเชื้อจุลินทรีย์จึงได้มีการแนะน าแนวทางในการแก้ไขปัญหา รวมทั้งผลิตภัณฑ์ในกลุ่ม Safety Product ก็ได้มีการ แนะน าแนวทางในการปรับปรุงเพื่อพัฒนาไปสู่การเป็น Smart Product ต่อไป นอกจากนี้ ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ ได้มีการสนับสนุนองค์ความรู้และเทคโนโลยีให้กับ ผู้ประกอบการ ด้วยการอบรมเชิงปฏิบัติการพัฒนาศักยภาพผู้ประกอบการ SMEs/OTOP ด้านเครื่องส าอางสมุนไพรและ ด้านอาหาร ระหว่างวันที่ 13-14 มีนาคม 2566 ณ โรงแรมอมารีดอนเมือง แอร์พอร์ต กรุงเทพมหานคร โดยมีเครือข่าย ผู้ประกอบการ เข้าร่วมอบรม จ านวน 3 ราย เนื้อหาเป็นการให้ความรู้เกี่ยวกับการผลิตเครื่องส าอาง เพื่อพัฒนาเป็น ผู้ประกอบการ SMEs/OTOP ด้านเครื่องส าอางสมุนไพรที่มีศักยภาพ และมีความพร้อมในการพัฒนาผลิตภัณฑ์สูตรต ารับ ใหม่ ๆ เพื่อให้สามารถปรับตัวได้ทันต่อสถานการณ์ในปัจจุบัน และผลักดันเครื่องส าอางสมุนไพรไทยให้ก้าวไกลสู่ตลาด สากล รวมทั้งสร้างความเชื่อมั่นให้กับผู้บริโภคในการใช้ผลิตภัณฑ์เครื่องส าอางผสมสมุนไพร อันจะส่งผลดีต่อ อุตสาหกรรมการท่องเที่ยวและการลงทุน และสนับสนุนมาตรการในการกระตุ้นเศรษฐกิจตามนโยบายของรัฐบาลได้เป็น อย่างดีต่อไป

ANNUAL REPORT 2023 45 รายงานประจ าปี 2566 ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ โครงการพัฒนาเครือข่ายวิทยาศาสตร์การแพทย์ชุมชน/อสม.วิทยาศาสตร์การแพทย์ชุมชน ประจ าปีงบประมาณ พ.ศ.2566 ณัฎฐชัย ดวงนิล ศุภกร จันทร์จอม สรินยา จุลศรีไกวัล และเจริญศรี ขวัญวงศ์ ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ ได้ด าเนินงานโครงการพัฒนาเครือข่ายวิทยาศาสตร์การแพทย์ชุมชน และ โครงการพัฒนา อสม. วิทยาศาสตร์การแพทย์ชุมชน ประจ าปีงบประมาณ พ.ศ.2566 ตามพันธกิจของ กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์กระทรวงสาธารณสุข โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนา อสม. หมอประจ าบ้าน ซึ่งเป็นบุคลากร ด้านสาธารณสุขระดับพื้นฐาน ให้เป็น อสม. วิทยาศาสตร์การแพทย์ชุมชน รวมถึงพัฒนาสถานบริการสุขภาพที่ อสม. สังกัดอยู่ให้เป็นศูนย์แจ้งเตือนภัยสุขภาพในชุมชน ที่สามารถท าหน้าที่เฝ้าระวัง และรับเรื่องร้องเรียนปัญหาผลิตภัณฑ์ สุขภาพในชุมชนได้ด้วยตนเอง โดยใช้องค์ความรู้เทคโนโลยีหรือฐานข้อมูลจากกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์สามารถน า องค์ความรู้หรือนวัตกรรมที่เกิดขึ้นจากการพัฒนาเครือข่ายวิทยาศาสตร์การแพทย์ชุมชน ไปใช้เป็นแนวทางปฏิบัติที่ดีใน การด าเนินงานร่วมกันกับภาคีเครือข่ายอื่นๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ เพื่อให้ครอบคลุมการด าเนินงานคุ้มครองผู้บริโภคทั้ง การเฝ้าระวังผลิตภัณฑ์สุขภาพและการป้องกันควบคุมโรคตามภารกิจของกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ โดยมีคู่มือแนวทาง พัฒนาศูนย์แจ้งเตือนภัยสุขภาพในชุมชน ส าหรับเป็นแนวทางประเมินศักยภาพศูนย์แจ้งเตือนภัยฯ ซึ่งในปีงบประมาณ พ.ศ.2566 มีศูนย์แจ้งเตือนภัยสุขภาพในชุมชนผ่านเกณฑ์คุณภาพ จ านวน 27 แห่ง ครอบคลุมพื้นที่ 17 อ าเภอ ใน 4 จังหวัดซึ่งเป็นพื้นที่รับผิดชอบของศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ โดยเป็นศูนย์แจ้งเตือนภัยฯ ที่มีการจัดตั้ง ขึ้นใหม่ภายในปีงบประมาณ พ.ศ.2566 3 แห่ง ได้แก่ ศูนย์บริการสาธารณสุขเทศบาลต าบลสุเทพ จ.เชียงใหม่ ศูนย์บริการ สาธารณสุขเทศบาลเมืองล าพูน และโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพต าบลหนองช้างคืน จ.ล าพูน ส าหรับการพัฒนา อสม. หมอประจ าบ้านด้วยการอบรมหลักสูตรวิทยาศาสตร์การแพทย์ชุมชน มีการจัดอบรมทั้งรูปแบบลงไปประเมินในพื้นที่ และ การจัดอบรมผ่านระบบออนไลน์ซึ่งในปีงบประมาณ พ.ศ.2566 มีผู้ผ่านการประเมินให้เป็น อสม. วิทยาศาสตร์การแพทย์ ชุมชน จ านวน 294 คน ท าให้ในปีงบประมาณ พ.ศ.2566 มีอสม. วิทยาศาสตร์การแพทย์ชุมชนในพื้นที่รับผิดชอบของ ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 1 เชียงใหม่ ทั้งหมด 817 คน ครอบคลุมพื้นที่ 27 อ าเภอใน 4 จังหวัด