สุสุสุ ภ สุ ภาษิษิ ษิ ต ษิ ตพระร่ร่ ร่ ว ร่ วง Galaxy ๑
สื่อฉบับนี้เป็นส่วนหนึ่งของวิชา ภาษาไทย ชั้นมัธยมศึกษาปี ที่๑/๔โดยมีจุดประสงค์ เพื่อการศึกษาความรู้ที่ได้จากเรื่อง สุภาษิตพระร่วง ทั้งนี้ ในสื่อมีเนื้อหาประกอบด้วยความรู้เกี่ยว กับ สุภาษิตพระร่วง ตลอดจนการประยุกต์ใช้ ผู้จัดทำ ได้เลือกหัวข้อนี้ในการทำ สื่อ เนื่องมาจากเป็นเรื่องที่น่า สนใจ ผู้จัดทำ ต้องขอขอบคุณอาจารย์ มนฤดี ดำ เอี่ยม ผู้ให้ ความรู้ และแนวทางการศึกษา หวังว่าสื่อฉบับนี้จะให้ความรู้ และเป็นประโยชน์แก่ผู้อ่านทุก ๆ ท่าน หากมีข้อเสนอแนะ ประการใด ผู้จัดทำ ขอรับไว้ด้วยความขอบพระคุณยิ่ง คำ นำ ๒
สารบัญ เรื่อง หนัา คำ นำ ๒ ความเป็นมา ๔ ลักษณะคำ ประพันธ์ ๕ การลำ ดับเรื่อง ๖ คุณค่าทางวรรณศิลป์ ๗ คุณค่าทางเนื้อหา ๘ คำ สอนที่สามารถนำ ๙ มาใช้ในชีวิตประจำ วัน ตัวอย่างสุภาษิต ๑๐ อ้างอิง ๑๕ สมาชิก ๑๖ ๓
สุภาษิตพระร่วง หรือ บัญญัติพระร่วง เป็น สุภาษิตที่เก่าแก่ เชื่อกันว่ามีมาตั้งแต่สมัย สุโขทัย เพราะมีบางคำ สอนในสุภาษิต พระร่วงปรากฏอยู่ในวรรณคดีสมัยอยุธยา ตอนต้น แต่ก็ยังไม่ เจาะจงเป็นที่แน่ชัด กว่าแต่งในสมัยใด ความเป็นมา สุภาษิต พระร่วง คือ ถ้อยคาที่กล่าว ดีแล้ว ใช้เป็นคติ สอนใจ มีทั้ง เป็นข้อ แนะนา และข้อห้าม เป็นคาที่ใช้เรียกสมญา นามแทนชื่อกษัตริย์ สุโขทัย ทุกพระองค์ ๔
สุภาษิตพระร่วงเป็นร่ายสุภาพ วรรคหน่ึงมี จำ นวน 4 – 7 คำ แต่ส่วนใหญ่มีวรรคละ 5 คา แต่ละวรรคสัมผัสคล้องจองกันและจบท้าย ด้วยโคลง 1 บท ตัวอย่างร่าย ลักษณะคำ ประพันธ์ ๕
การลำ ดับเรื่อง เริ่มต้นด้วยการบอกจุดประสงค์ของ การแต่งว่า สมเด็จพระร่วงเจ้าแห่งกรุงสุโขทัย ได้เล็งเห็นถึงอนาคต จึงมีโอวาท สั่ง สอนประชาชนให้เรียนรู้ไว้เพื่อ ประโยชน์ในการดำ เนินชีวิต ๖
๑.มีสัมผัสใน สัมผัสนอกที่งดงาม ๒.มีการเล่นคำ ซ้ำ เพื่อนเน้นความหมาย เช่น คำ ว่า ผิ ในสุภาษิตพระร่วงมีการ เล่นคำ ว่า ผิ ที่มีความหมายว่า ถ้า เป็น คำ ซ้ำ ที่มีความหมายเหมือนเดิม คุณค่าด้านวรรณศิลป์ ๗
การปฏิบัติตนต่อพระมหากษัตริย์ เช่น เฝ้า ท้าวไทอย่าทระนง, ท่านไท้อย่าหมายโทษ การปฏิบัติตนต่อครูอาจารย์ เช่น ครูบาสอน อย่าโกรธ, ยอครูยอต่อหน้า การปฏิบัติตนต่อผู้ที่อาวุโสกว่า เช่น อย่านั่ง ชิดผู้ใหญ่, จงนบนอบต่อผู้เฒ่า การปฏิบัติต่อญาติมิตร เช่น อย่าอวดหาญแก่ เพื่อน, เมตตาตอบต่อมิตร สุภาษิตพระร่วงมีคุณค่าด้านเนื้อหาที่ให้แนวคิด แก่คนทั่วไปเกี่ยวกับปฏิบัติตนให้เหมาะสม โดย ครอบคลุมหลักปฏิบัติต่าง ๆ ดังนี้ 1. 2. 3. 4. คุณค่าด้านเนื้อหา ๘
มีคำ สอนที่สามารถนำ มาใช้ในชีวิตประจำ วัน • ให้เห็นความสำ คัญของวิชาความรู้ •สอนให้รู้จักผูกมิตร •สอนให้นอบน้อมต่อผู้ใหญ่ •สอนให้รู้จักรักษาตนเองให้พ้นภัย ๙
สอนให้รู้จักผูกมิตร ๑.อย่ารักห่างกว่าชิด:ให้เห็นความสำ คัญของญาติพี่น้องกัน มากกว่าคนที่ไม่ใช่ญาติพี่น้อง ๒.ทดแทนคุณท่านเมื่อยาก:ให้เป็นคนกตัญญูรู้คุณ ๓.อย่าผูกมิตรคนจร:อย่าคบหากับคนเร่ร่อนพเนจร ไม่มี หัวนอนปลายเท้า ๔.ปลูกมิตรอย่ารู้ร้าง:สร้างมิตรภาพกับผู้อื่นอยู่เสมอ ๕.พบศัตรูปากปราศรัย ความในอย่าไขเขา:ให้พูดจา ทักทายด้วยดี เพียงแต่ไม่ให้นำ เรื่องตื้นลึกหนาบางไปเล่า ให้ฟังเพราะอาจเกิดผลร้ายขึ้นได้ ๑๐
สอนให้รู้จัก นอบน้อมต่อผู้ใหญ่ ๑.อย่านั่งชิดผู้ใหญ่ ให้รู้จักที่ต่ำ ที่สูง อย่าตีตนเสมอท่าน ๒.อย่าขัดแข้งผู้ใหญ่ ไม่ควรขัดแย้งหรือแสดงอำ นาจกับ ผู้ใหญ่ ๓.อย่าใฝ่ตนให้เกิน อย่าทำ ตัวให้เกินความเหมาะสม ๔.ผู้เฒ่าสั่งจงจำ ความ ควรจำ คำ ที่ผู้ใหญ่อบรมสั่งสอนมา ๕.จงนบนอบผู้ใหญ่ จงเคารพผู้ใหญ่หรือผู้สูงกว่า ๑๑
๑.ที่มีภัยพึงเลี่ยงหลีก ปลีกตนไปโดยด่วน ที่ใดที่มีภัย อันตรายไม่ปลอดภัยกับตนเองก็ให้หลบเลี่ยงไปเสีย ๒.อย่ามักห้าวพลันแตก อย่ายลเยี่ยงถ้วยแตกมิติด สอนมิให้ คนไทยห้าว กระด้าง ๓.ช้างแล่นไล่เลี่ยงหลบ สุวานขบอย่าขบตอบ ช้างเป็นสัตว์ ใหญ่ หากตกมันอาละวาดสัตว์เล็กสัตว์น้อยจะต้องเกิดอันตราย ถ้าไม่หลีกหนีไป ๔.ผิจะจับจับให้มั่น ผิจะคั้นคั้นจงตาย ให้เห็นความเด็ดขาด ทำ สิ่งใดก็ให้ตั้งใจทำ จริง ๕.อย่าริร่านก่อความ อย่าให้ตนเองเป็นผู้ก่อคดี สอนให้รู้จักรักษา ตนเองให้พ้นภัย ๑๒
๑.เมื่อน้อยให้เรียนวิชา ให้หาสินเมื่อใหญ่ วิชาความรู้เป็นเครื่องช่วยชีพต่อไปในภายหน้าได้ จึงควรที่เด็ก จะต้องหมั่นหาความรู้เสียแต่ยังเยาว์ ๒.เป็นคนเรียนความรู้ เกิดเป็นคนต้องศึกษาหาความรู้ไว้อยู่ กับตัวเสมอ เพราะความรู้ ช่วยเราได้ทุกเมื่อ ไม่ว่าในยามปกติ หรือคับขัน ๓.ครูบาสอนอย่าโกรธ เมื่อครูอบรมสั่งสอนไม่ควรโกรธเพราะ ครูเป็นผู้ที่มีความปรารถนาที่ดีต่อศิษย์ ๔. ผู้เป็นปราชญ์พึงสดับ ตรับตริตรองปฏิบัติ ผู้ที่มีวิชาความรู้ เท่านั้นที่จะเป็นผู้สนใจนำ หลักความประพฤติต่าง ๆ ในสุภาษิต พระร่วงไปปฏิบัติ และในทำ นองเดียวกันการศึกษาและรับเอา หลักคำ สอนในสุภาษิตพระร่วงไปปฏิบัติ ก็เท่ากับเป็นการสนใจ ใฝ่หาความรู้เช่นกัน ๕.อย่าเลียนครูเตือนด่า อย่านำ พฤติกรรมของครูขณะอบรมสั่ง สอนเรามาล้อเลียน สอนให้เห็นความสำ คัญ ของวิชาความรู้ ๑๓
อย่ารักเหากว่าผม อย่ารักลมกว่าน้ำ อย่ารัก กว่าเรือน อย่ารักเดือนกว่าตะวัน สบสิ่ง สรรพโอวาท ผู้เป็นปราชญ์จึงสดับ ตรับ ตริตรองปฏิบัติ โดยอรรถอันถ่องถ้วน แถลง เลศเหตุเลือกล้วน เลิศอ้างทางธรรม แลนา หมายความว่า : ให้รักสิ่งที่มีประโยชน์ต่อ เรามากกว่าสิ่งมีประโยชน์ต่อเราน้องกว่า ตัวอย่างสุภาษิต ๑๔
อ้างอิง https://nockacademy.com/thailanguage/%E0%B8%A8%E0%B8%B6%E0 %B8%81%E0%B8%A9%E0%B8%B2%E0%B8%95%E0%B8%B1%E0%B8%A7%E0%B 8%9A%E0%B8%97%E0%B9%81%E0%B8%A5%E0%B8%B0%E0%B8%84%E0%B8% B8%E0%B8%93%E0%B8%84%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%97%E0%B8%B5 %E0%B9%88%E0%B9%81%E0%B8%9D%E0%B8%87%E0%B8%AD%E0%B8%A2% E0%B8%B9%E0%B9%88%E0%B9%83%E0%B8%99%E0%B8%AA%E0%B8%B8%E 0%B8%A0%E0%B8%B2%E0%B8%A9%E0%B8%B4%E0%B8%95%E0%B8%9E%E0 %B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%A3%E0%B9%88%E0%B8%A7%E0%B8%87/ https://sites.google.com/site/krujeanky/wrrnkhdi-laeawrrnkrrm/suphasit-phrarwng/khunkha-cak-reuxng-suphasitphrarwng https://krumagic.wordpress.com/2013/08/23/%E0%B8%AA%E0%B8%B 8%E0%B8%A0%E0%B8%B2%E0%B8%A9%E0%B8%B4%E0%B8%95%E0%B8%9E% E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%A3%E0%B9%88%E0%B8%A7%E0%B8%87/ ๑๕
สมาชิก ด.ญ.ธนาวดี อุทัยรังษี ม.๑/๔ เลขที่๖ ด.ญ.นวรัตน์ หอมเกตุ ม.๑/๔ เลขที่๗ ด.ญ.ปภานิจ จันทร์เเก้ว ม.๑/๔ เลขที่๑๑ ด.ญ.ภัฏทรนิษฐ์ ชูทอง ม.๑/๔ เลขที่๑๓ ด.ญ.อัญชิสา ทินกร ม.๑/๔ เลขที่๑๖ ด.ญ.พนิตพร ราชผล ม.๑/๔ เลขที่๑๒ ๑๖