โครงสร้างและการเจริญเติบโตของใบ

โครงสรา้ งและหนา้ ที่ของใบ

ใบมคี วามเหมาะสมต่อหน้าทขี่ องพืชอย่างไร

การท่ีใบของพชื ท่ีเป็นแผน่ แบนเหมาะสมต่อการสร้างอาหารของ
พชื อยา่ งไร?

 ใบไมท้ ี่นกั เรียนสงั เกตภาพ ก เป็นใบของพืชใบเล้ียงเด่ียวหรือใบ
เล้ียงคู่

โครงสรา้ งภายนอกของใบ

 โครงสรา้ งภายนอกของใบท่มี ีส่วนประกอบสมบรู ณ์ (Complete leaf)
จะมีสว่ นประกอบ 3 ส่วน ดงั น้ี

ใบ (leaf) ทาไมใบจงึ มสี ีเขียว

❖ สีเขยี วจากใบพืชเกดิ จาก คลอโรฟิ ลล์ซ่ึงเป็ นสารสีท่รี ับพลงั งานแสง

❖ ใบบางชนิดมีสีแดงหรือม่วง เพราะภายในใบมกี ารสร้างสารสีอื่น
เช่น แอนโทไซยานิน (anthocyanin) หรือมแี คโรทีนอยด์
(carotenoid)

❖ ถ้าสารสีเหล่านีม้ ีมากกว่าคลอโรฟิ ลล์จะทาให้ใบมสี ีออกแดงหรือ
เหลือง

การจดั เรียงตวั ของเสน้ ใบ (venation)

➢ มีการจดั เรียงตัว 2 แบบคือ
✓ การจดั เรียงตัวแบบตาข่าย (Netted venation)

: เส้นใบย่อยที่แตกแขนงออกมาจากเส้นกลางใบมีขนาดเล็กลงและสานกนั

เป็ นร่างแห
: พบในพืชใบเลยี้ งคู่

เส้นใบย่อย (veinlet)
เส้นใบ (vein)

เส้นกลางใบ (midrib)

✓ การจัดเรียงตวั แบบขนาน (paralleld venation)

 เส้นใบมขี นาดใหญ่เท่า ๆ กนั จดั เรียงตวั อยู่ในแนวเดยี วกนั จากฐานไปยงั
ยอดใบ หรือจากแกนกลางใบออกไปสู่ขอบใบ

 พบในพืชใบเลยี้ งเดยี่ ว

ใบเลยี้ งคู่

ใบเลยี้ งเดี่ยว



ชนิดของใบ

แบ่งเป็น 2 ชนิด
 ใบเดย่ี ว (simple leaf)
: มีแผน่ ใบเพียงใบเดียวบนกา้ นใบ ใบอาจเวา้ แต่ไม่ถึงเสน้ กลางใบ
: เช่น ใบมะละกอ มะม่วง ตาลึง ออ้ ย

 ใบประกอบ (compound leaf)
: ใบชนิดที่มีใบยอ่ ย (leaflet) มากกวา่ หน่ึงใบบนกา้ นใบ
: ใบเลก็ ๆ ของใบประกอบเรียกวา่ ใบย่อย (Leaflet หรอื Pinna)
: แต่ละใบมีความแก่เท่ากนั

โคนของใบเดี่ยวและใบประกอบจะมีตาตามซอกของใบตรงตาแหน่งโคน
ก้าน แต่ซอกของใบย่อยจะไม่มีตาตามซอกใบ

A B
C
ภาพใดเป็ นใบ
เดย่ี ว

 ถ้านักเรียนเห็นใบชุดหนึ่งเรียงสลับตรงข้ามกัน นักเรียนจะใช้
เกณฑ์ใดในการสรุปว่าใบทเี่ ห็นน้ันเป็ นใบเดยี่ วหรือใบประกอบ

➢ ถ้าเป็ นใบประกอบ ใบย่อยทุกใบจะมีความอ่อนแก่สม่าเสมอกนั

ใบประกอบ

โครงสรา้ งภายในของใบ

 ความเข้มของผิวใบท้ังด้านบนและด้านล่างมีความเข้มของสีเหมือนหรือ
แตกต่างกนั อย่างไร?

 เมื่อนาใบมาตัดตามขวางจะพบเนื้อเยื่อ 3 ช้ัน คือ
❖ เอพเิ ดอร์มสิ (Epidermis)
➢ Upper Epidermis
➢ Lower Epidermis

❖มีโซฟิ ลล์ (Mesophyll)
➢ แพลเิ ซดมโี ซฟิ ลล์ (Palisade mesophyll)
➢สปันจีมโี ซฟิ ลล์ (Spongy mesophyll)

❖ มดั ท่อลาเลยี ง (Vascular bundle)

Mesophyll







mesophyll Upper Epidermis

Palisade mesophyll

Spongy mesophyll

Lower Epidermis

Bundle sheath phloem
xylem

หน้าท่ขี องใบ

➢สร้างอาหาร
➢หายใจ (respiration)
➢คายนา้ (Transpiration)
➢หน้าทพี่ เิ ศษ

หนา้ ที่พเิ ศษของใบ

❖ ยึดหรือคา้ จุนลาตน โดยเปลยี่ นไปเป็ นมือเกาะ
❖ สะสมอาหารและน้า เช่น กาบกล้วย ใบว่านหางจระเข้ กลบี หัวหอม
❖ แพร่พนั ธ์ุ เช่นใ บควา่ ตายหงายเป็ น เศรษฐีพนั ล้าน
❖ ป้องกันลาต้น ด้วยการเปลี่ยนใบเป็ นหนาม
❖ ช่วยผสมเกสรโดยเปล่ยี นเป็ นกลีบดอกและใบประดับสีต่าง ๆ
❖ ป้องกันยอดอ่อนหรือใบอ่อน เช่น เปล่ียนเป็ นเกลด็ หุ้มตา