บทที่ 6 ทรัพย์สินทางปัญญา

จริยธรรมกับสงั คมยุคสารสนเทศ

ใชอ้ ยา่ งมีจรยิ ธรรม -> ใชอ้ ยา่ งไม่มีจริยธรรม ->
พฤตกิ รรมการใช้ท่ดี ี เป็น พฤตกิ รรมการใช้ทไ่ี มด่ ี
ประโยชนส์ ุขแก่ตนเอง
และสังคม ไม่เปน็ ประโยชนส์ ุขแก่

จรยิ ธรรมกับสังคมออนไลน์ ตนเองและสังคม

▪ การเขา้ ถึงข้อมูล (Information อาชญากรรมคอมพวิ เตอร์
Accessibility)
-> ลักลอบขโมย หรอื ดกั ดขู อ้ มลู แลว้ นำขอ้ มลู นนั้
▪ ความเป็นสว่ นตัว (Information มาใช้เป็ นประโยชนต์ ่อตน
Privacy) - ละเมิดสิทธิ แกไ้ ขซอฟตแ์ วรโ์ ดยมชิ อบ
- แพร่ภาพ เสยี ง ลามก อนาจาร และขอ้ มลู ท่ีไม่
▪ ความถกู ตอ้ งของขอ้ มลู (Information เหมำะสม
Accuracy) - ฟอกเงนิ ทำงอิเลก็ ทรอนิกส์
- ก่อกวน หรอื ทาลายระบบสำรำณปู โภค
▪ ความเป็นเจ้าของ (Information - หลอกลวงใหร้ ่วมค้าขาย หรอื ลงทนุ ปลอม
Property) - โอนเงนิ จากบัญชผี อู้ ่ืนเขำ้ บญั ชีของตน

จรยิ ธรรมกับสังคมยคุ สารสนเทศ (ต่อ)

การไม่มจี ริยธรรมในการใช้ -> การหลอกลวงซื้อขายสินค้าออนไลน์

• เดก็ นกั เรยี น อำยุ 14 ปี ถกู หลอกลวงจาหน่ายโทรศัพทม์ อื ถอื ไอโฟน 7 ขนำด 32 กิกะไบต์ ในรำคำ
ถ5,งึ 0โ0อ0นเบงำินทไปผแ่ำนตผอ่ ินตู้ อส้ งตหำำแกกลรมบั ไPมhส่ ง่oขnองeใbห้yทmำใหinน้ tอ้ งทก่ี อม้ งีผเตู้กดิิดตคำวมำมมเำคกรถยี ึงด6จ0น,เ0ส0น้ 0เลคือนดเใมน่ือสตมดั อสงินแใตจกซือ้
เสยี ชีวิตในเวลำตอ่ มำ

• นกั ศกึ ษำอยใู่ นระดบั ชนั้ ปีท่ี 1 มหำวิทยำลยั หนึ่ง ตดั สนิ ใจติดตอ่ ซอื้ ไอโฟน 11 เพ่ือนำมำใชเ้ รยี น
ออนไลน์ ในรำคำ 11,000 บำท หลังจากโอนเงนิ ไปก็ไม่ได้ของ

• อช่ือำ้ ง"เตปเู้็นยพ็นรนำกั คงำำถนกูไปอรนษมุ ณตั ียิไว์ หสลง่ อฟกรทีล่วัวไงทจยา"หโดนย่าจยดัเคโปรร่ือโงมใชช่นั ้ไซฟือ้ ฟ2้าใแนถมรา1คแาถละกู หผำ่ากนซือท้ สานิงคfำ้aคcรeบb3o0,o00k0
หบลำทอกจละวไงดร้ บั เครอ่ื งปรบั อำกำศตดิ ตงั้ ฟรี เม่ือผเู้ สียหำยหลงเช่ือ โอนเงินใหจ้ ำนวน 30,244 บำท แตถ่ กู

• ถผกเูู้ สหยี ลหอำกยรลอ้ วงงเใรหยี นล้ เงขทำ้ ุนมำNจำaนsวนA4p,2p82ซรึ่งำเยป็ นมเลู สคมำ่ อืควนำตมวั เสกียลหาำงเยทปรรดะมหำุน้ ณท5งั้ 9ท0องลคำ้ ำนบหำรอืท Bitcoin มี

จรยิ ธรรมกบั สังคมยุคสารสนเทศ (ต่อ)

ความเป็นเจา้ ของ (Information Property)

ทรพั ย์สินทางปัญญา ใช้อย่างมีจริยธรรม

การประดษิ ฐ์ คิดค้น หรอื สร้างสรรค์ของมนุษย์ ซง่ึ -ไมล่ ะเมินลิขสทิ ธิ์
เนน้ ทผ่ี ลผลติ ของสตปิ ญั ญาและความช้านาญ -เผยแพร่โดยไม่ไดร้ บั
-ลขิ สทิ ธิ์ (Copyright) ไม่ต้องจดทะเบียนงาน อนุญาต
คนทีจ่ ะน้าไปใช้ได้รับอนญุ าต ตามขอ้ ก้าหนดใน -ท้าซ้า เลยี นแบบ
ใบอนญุ าต/การอนุญาตใชง้ าน (License)
-สิทธบิ ตั ร อนุสิทธิบตั ร -> มหี นงั สอื คมุ้ ครองงาน
หรือสิง่ ประดิษฐ์

บทท่ี ทรัพย์สินทางปัญญาและการ
6 คุ้มครองทรัพย์สินทางปัญญา

แหล่งการเรียนรู้แบบเปิ ด

หวั ขอ้ การเรยี นรู้

4. แหลง่ การเรยี นรู้
แบบเปิด (OER)

3. ซอฟต์แวร์โอเพนซอรส์
2.

ครีเอทีฟ คอมมอนส์

1. ประเภทของทรพั ยส์ นิ ทางปญั ญา

บทที่ 6-1 ประเภทของทรพั ย์สนิ ทางปัญญา

ทรพั ย์สนิ ทางปัญญา (Intellectual Property) คอื อะไร

หมายถงึ ผลงานอันเกิดจากการประดิษฐ์ คิดค้น หรือสรา้ งสรรค์ของ
มนุษย์ ซ่งึ เนน้ ที่ผลผลิตของสตปิ ญั ญาและความช้านาญ โดยไมค่ านงึ ถึง
ชนดิ ของการสร้างสรรคห์ รือวิธใี นการแสดงออก อาจอยูใ่ นรูป
ของสงิ่ ท่ีจับต้องได้ หรอื ส่งิ ท่ีจบั ต้องไม่ได้

ทรัพยส์ ินทางปญั ญา

1) ทรัพยส์ ินทางอตุ สาหกรรม 2) ลิขสทิ ธ์ิ (Copyright)
(Industrial Property)

ประเภททรัพสินยท์ างปัญญา

1) ทรัพยส์ ินทางอุตสาหกรรม
หมำยถงึ ความคดิ สร้างสรรคข์ องมนุษยท์ เี่ กยี่ วกับสนิ ค้าอุตสาหกรรมตา่ ง ๆ
ท่ีไดพ้ ฒั นาหรอื คดิ ค้นขนึ้ ใหม่ นอกจำกนีย้ งั รวมถงึ การออกแบบผลติ ภัณฑ์
เครื่องหมายการค้า ชอื่ และถน่ิ ทอ่ี ยู่ทางการค้า

ทรัพยส์ นิ ทางอุตสาหกรรม

1.1)สทิ ธิบตั ร (Patent) 1.2) แบบผังภูมิ 1.3)เคร่ืองหมาย 1.4)ความลับ 1.5) ชอื่ ทางการ
- สทิ ธิบัตรการประดิษฐ์ ของวงจรรวม การค้า ทางการค้า ค้า (Trade
- สิทธบิ ัตรการออกแบบ (Trademark) (Trade Secrets) Name)
ผลติ ภัณฑ์ (Layout-Designs of
- อนุสทิ ธบิ ตั ร Integrated Circuit) สัญลักษณห์ รือตรา รู้เฉพาะกลุ่ม มี ชอื่ ทบี่ ุคคลใช้
สนิ ค้า มลู คา่ ทางเศรษฐกจิ ดาเนินธุรกจิ
-แบบ แผนผัง หรือ ของเจ้าของ
ภาพ วงจรไฟฟ้า วง
จรวม

ประเภทของทรัพยส์ นิ ทางอุตสาหกรรม

1.1) สทิ ธิบตั ร (Patent) หนังสอื สาคัญทรี่ ัฐออกให้เพอ่ื คุ้มครองการประดษิ ฐ์ หรอื กำรออกแบบ

ผลติ ภณั ฑผ์ ู้ประดษิ ฐค์ ดิ คน้ หรอื ผอู้ อกแบบผลติ ภณั ฑ์ มสี ทิ ธทิ จี่ ะผลติ สนิ ค้า จาหน่ายสนิ ค้าแตเ่ พยี งผู้

เดยี ว ในช่วงระยะเวลาหนึ่ง (กรมทรพั ยส์ นิ ทำงปัญญำ)

ตวั อยำ่ ง http://www.cho.co.th/index.php/th/2014-10-01-09-31-32/award-certificate-th-2/patent-no-

6125/153 สทิ ธบิ ัตร

สิทธิบตั รการประดษิ ฐ์ (Invention สิทธิบตั รการออกแบบ อนสุ ิทธบิ ตั ร (Petty Patent)
ผลติ ภณั ฑ์ (Design
Patent) - งานประดษิ ฐ์ทเี่ ป็การตอ่ ยอดเพียง
Patent)
-โครงสรา้ ง กลไก กรรมวิธี การเกบ็ รกั ษา -รูปรา่ ง ลวดลาย สี เลก็ น้อย ใช้เทคโนโลยไี ม่สงู
การปรับปรุง เช่น เสอื กันหนาวทมี่ ชี อ่ งส้าหรบั ใส่
เชน่ เครอ่ื งพิพมส์ ามมิติ, รถไฟความเร็วสูง โทรศัพท์

ทมี่ า https://www.atpserve.com/สิทธิบตั ร

ประเภทของทรัพยส์ ินทางอุตสาหกรรม (ตอ่ )

1.2) แบบผังภมู ขิ องวงจรรวม (Layout-Designs of Integrated Circuit)
แบบ แผนผัง หรือภาพ เพ่อื ใหเ้ หน็ ถึงกำรจัดวาง
ชิน้ ส่วนทางไฟฟ้าหรอื ทำงเดินไฟฟำ้ เพ่ือผลติ เป็นวงจรรวม

ท่ีมำ https://www.moc.go.th/index.php/2015-10-29-07-37-77/item/42-281-copy.html

ประเภทของทรัพยส์ นิ ทางอุตสาหกรรม (ตอ่ )

1.3) เคร่ืองหมายการคา้ (Trademark) สญั ลกั ษณห์ รอื ตรำท่ี เครื่องหมำยกำรคำ้
ใชก้ บั สินคำ้ หรอื บรกิ ำร เพ่ือใหผ้ บู้ รโิ ภคจดจำและแยกแยะ

1.4) ความลับทางการค้า (Trade Secrets) ขอ้ มลู สินคำ้
ขอ้ มลู กำรผลติ สินคำ้ ท่ีมีควำมสำคญั ตอ่ กำรประกอบธุรกิจ ไม่
เป็นท่ีรูจ้ กั โดยท่วั ไป รูเ้ ฉพำะกลมุ่ มีมลู คำ่ ทำงเศรษฐกิจของ
เจำ้ ของ มีมำตรกำรเก็บรกั ษำเป็นควำมลบั เชน่ สตู รโคคำ-โคลำ่

1.5) ช่อื ทางการคา้ (Trade Name) ช่ือท่ีบคุ คลใชด้ ำเนินธรุ กิจ
เชน่ กำรบินไทย

เคร่ืองหมำยบรกิ ำร

ประเภทของทรัพยส์ นิ ทางอุตสาหกรรม (ต่อ)

1.5) สิ่งบ่งชที้ างภมู ศิ าสตร์ (Geographical Indication :GI) เป็นใชก้ บั สนิ คำ้ ท่ีมีแหลง่ ผลติ
โดยเฉพำะและมีเอกลกั ษณ์ หรอื คณุ ภำพจำกแหลง่ ผลติ นนั้

https://product.dld.go.th/images/stories/News/Traini
ng_seminar/GI2562/PowerpointGIcmi21feb62.pdf

ตรำสญั ลกั ษณ์

ประเภททรัพสินยท์ างปัญญา (ตอ่ )

2) ลิขสิทธิ์ (Copy Right)

หมำยถึง สิทธิแตเ่ พยี งผู้เดยี วของผู้สร้างสรรคท์ จ่ี ะกระทาการใด ๆ เกีย่ วกับงานท่ี
ผู้สร้างสรรคไ์ ดท้ าขนึ้ โดยการใชส้ ติปัญญาความรู้ ความสามารถ และความวริ ยิ ะอตุ สาหะ
ของตนเองในการสรา้ งสรรค์ โดยไม่ลอกเลียนงานของผูอ้ ่ืน โดยงานทส่ี ร้างสรรคต์ ้องเปน็ งาน
ตามประเภทท่ีกฎหมายตำมประเภทลขิ สทิ ธิ์กำหนดไมว่ ำ่ งำนดงั กลำ่ วจะแสดงออกโดยวิธี
หรอื รูปแบบทงั้ โดยจบั ตอ้ งไดแ้ ละจบั ตอ้ งไมไ่ ด้
ลิขสิทธิ์ใหค้ ุม้ ครอง โดยผู้สรา้ งสรรคจ์ ะไดร้ บั ความคุ้มครองทันทีท่ีสรา้ งสรรคโ์ ดยไมต่ ้องจด
ทะเบยี น

ทดสอบ A. เคร่ืองหมายการค้า (Trademark)
B. ความลับทางการคา้ (Trade Secrets)
1. โลโกน้ า้ พริกแม่บุญเหลอื C. ส่งิ บง่ ชีท้ างภมู ศิ าสตร์
2. สูตรการทาขนมเป๊ี ยะตงั้ เซง่ จ๊ัวะ D. ชือ่ ทางการค้า (Trade Name)
3. ไข่เคม็ เมอื งใชยา ทเุ รียนกา้ นยาวนนทบุรี E. ลิขสิทธิ์ (Copy Right)
4. รูปถ่ายในเวบ็ ไซต์ pixabay.com
5. นา้ พริกแม่ประนอม, ไอศครีมไผท่ อง, F. อนุสิทธิบัตร (Petty Patent)

ขนมบา้ นอุ๋ม
6. ภาชนะบรรจุทมี่ กี รรมวธิ ีการลอ็ คแบบใหม่

บทที่ 6-2 ครีเอทฟี คอมมอนส์

เราใชเ้ น้ือหา ขอ้ ความ ภาพใด ๆ ได้ จริงหรือไม่ ?

• ผลงานทกุ ชนิ้ ทถี่ กู สร้างสรรคก์ ฎหมายคุ้มครองลขิ สทิ ธิใ์ หอ้ ัตโนมัติ โดย
ไม่ต้องไปทาเร่ืองขอจดทะเบยี นแต่อย่างใด

“ผลงานทสี่ ร้างสรรคจ์ ะได้รับสัญญาอนุญาต
สงวนลิขสทิ ธิ์ : Copyright ทนั ท”ี

ก่อนใช้งานข้อความ ภาพ สือ่ ใด ๆ เลือกใช้อยา่ ง
ถูกตอ้ ง ตามหลักการใช้งานทเี่ ป็ นธรรมอยา่ งเหมาะสม
- จดหมำยขอใชอ้ ย่ำงเป็นทำงกำร
- ใชง้ ำนเม่ือไดร้ บั กำรตอบรบั อย่ำงเป็นทำงกำร
- มีกำรอำ้ งอิงท่ีมำท่ีชดั เจน

ความเป็นเจ้าของ (Information Property)

ทรพั ย์สินทางปญั ญา
ประเภทลิขสิทธค์ิ นท่ีจะนา้ ไปใชไ้ ด้ตอ้ งไดร้ ับอนญุ าต
ตามข้อกา้ หนดในใบอนุญาต/การอนญุ าตใช้งาน (License)

ใบอนุญาต/การอนุญาตใหใ้ ชง้ าน (License)

Copyright หา้ มนาเอา Public Domain Creative Commons : CC/Copyleft
ผลงานไปใชห้ รอื ทาซ้าโดย อนุญำตแบบมเี งอ่ื นไข
เด็ดขาด นอกจำกมกี ำรขอ ไมส่ งวนลขิ สทิ ธ์ิ จะนำไปใชง้ ำน
อนุญำตอย่ำงเป็นทำงกำรจำก อะไรกไ็ ด้ ***แตค่ วรใหเ้ ครดิต
เจำ้ ของผลงำนก่อน เจา้ ของผลงาน***

Public Domain

•เน่ืองจำกผสู้ รำ้ งสรรคห์ ลำยรำยต้องการสร้างสรรคผ์ ลงานใหก้ บั ทกุ
คนในโลกได้ใช้งาน
•เกิดกำรอนญุ ำตใหใ้ ชง้ ำนในลกั ษณะท่ีสำมำรถนาไปใช้ไดเ้ ลย ไม่ต้อง
อา้ งองิ เรียกว่า “สมบัติสาธารณะ” หรอื Public Domain

***แตค่ วรใหเ้ ครดิตเจา้ ของผลงาน***
ตวั อยา่ ง https://openclipart.org/
https://publicdomainvectors.org/ รูปไอคอนหรือ
สัญลักษณฟ์ รี

Creative Commons :CC

•ผสู้ รำ้ งสรรคบ์ ำงคนอยากใหท้ ุกคนในโลกใช้แตไ่ ม่ตอ้ งการให้
นาไปปรับแต่ง ไม่ต้องการใหน้ าไปหากาไร
•เกดิ การเกดิ การอนุญาตใหใ้ ช้งานลขิ สทิ ธแิ์ บบใหม่ เรยี กวำ่
ครีเอทฟี คอมมอนส์ (Creative Commons : CC)

Creative Commons เป็ นการอนุญาตให้ใช้งานลิขสิทธ์ิที่เปิ ดโอกาสใหส้ าธารณะไดน้ า
ผลงานน้ันไปใช้ได้โดยไม่ต้องขออนุญาต และไม่เป็ นการละเมิดลขิ สิทธ์ิ แต่ผู้ที่นาผลงานไปใช้
จะต้องทาตามเงื่อนไขทกี่ าหนดไว้บนผลงาน ผ่าน 4 สัญลกั ษณ์ท่ีแทนแต่ละเงื่อนไข ดงั น้ี

แสดงทมี่ า (BY) ไม่ใช้เพอ่ื การค้า (NC) ไม่ดดั แปลง (ND) อนุญาตแบบเดยี วกัน (SA)

ตวั อยำ่ ง

• แสดงท่ีมำ (cc-by)
• แสดงท่ีมำ-ไมใ่ ชเ้ พ่ือกำรคำ้ (cc-by-nc)
• แสดงท่ีมำ-ไมใ่ ชเ้ พ่ือกำรคำ้ -ไมด่ ดั แปลง (cc-by-nc-nd)
• แสดงท่ีมำ-ไมใ่ ชเ้ พ่ือกำรคำ้ -อนญุ ำตแบบเดยี วกนั (cc-by-nc-sa)
• แสดงท่ีมำ-ไมด่ ดั แปลง (cc-by-nd)
• แสดงท่ีมำ-อนญุ ำตแบบเดียวกนั (cc-by-sa)

ตวั อย่ำง (ตอ่ )

ทดสอบ

1. อ้างองิ แหล่งทมี่ า
2. อ้างองิ แหล่งทมี่ า ใหอ้ นุญาตตอ่ ไปแบบเดยี วกัน
3. อา้ งองิ แหล่งทม่ี า หา้ มดดั แปลง
4. อ้างองิ แหล่งทมี่ า หา้ มนาไปใช้เพอื่ การคา้
5. อา้ งองิ แหล่งทม่ี า หา้ มนาไปใช้เพอ่ื การคา้ และใหอ้ นุญาตตอ่ ไปแบบเดยี วกัน
6. อ้างองิ แหล่งทม่ี า หา้ มนาไปใช้เพอ่ื การค้า และหา้ มดดั แปลง

AB C

DE F

หลกั การใช้รูปฟรี ไม่มีลขิ สิทธ์ิ อย่างถูกวธิ ี

ท่ีมำรูปภำพ : https://contentshifu.com/blog/avoid-copyright-issue-free-
images#2_kaboompics

ตวั อยำ่ งเวบ็ ไซต์ https://pixabay.com/ เวบ็ แจกรูปฟรี รูปสวย ควำมละเอียดสงู เหน็ สญั ลกั ษณ์
CC ชดั เจน

บทที่ 6-3 ซอฟตแ์ วร์โอเพนซอรส์

ซอฟตแ์ วรล์ ้วนมลี ิขสทิ ธค์ ุม้ ครอง
ผู้พฒั นาจะมอบสัญญาอนุญาตใหส้ ิทธิก์ ารใช้งานแก่
ผู้ใช้งาน เรียกวา่ สัญญาการอนุญาตการใช้ซอฟตแ์ วร์
(software license) ผู้ใช้ตอ้ งปฏบิ ตั ติ ามสัญญาการใชง้ าน

ซอฟตแ์ วรท์ เ่ี จา้ ของอนุญาต
ใหใ้ ช้งานได้ฟรีมีหรือไม่?

ซอฟตแ์ วรโ์ อเพนซอรส์ (Open-Source Software)

คือ ซอฟตแ์ วรท์ ่ีสามารถนาไปใช้งาน https://supranut54020424blog.wordpress.c
ศึกษาแกไ้ ข และเผยแพร่ (ไม่วำ่ จะแกไ้ ข om/tag/open-source-software/
หรอื ไม่ ไมว่ ำ่ จะคิดรำคำหรอื ไม่) ไดอ้ ย่าง
เสรี ปรำศจำกเง่ือนไขเพ่ิมเติม โดยกำร

พฒั นำตอ้ งเปิดเผย ซอรส์ โคด้ (Source
Code) /รหสั ตน้ ฉบบั ใหส้ ำธำรณะนำไป
พฒั นำตอ่ ยอดได้

ประวตั ขิ องซอฟต์แวร์โอเพนซอร์ส

Open-Source Software เดิมช่ือ "ซอฟตแ์ วรเ์ สร"ี (Free Software)
- เกดิ ขึน้ ครั้งแรกครั้งแรกในปี ค.ศ. 1983 (พ.ศ. 2526) จนกระท่งั ปี ค.ศ. 1988 (พ.ศ. 2531) ไดน้ ำ
คำวำ่ Open Source มำใชแ้ ทน ชดุ รหสั ตน้ ฉบบั หรอื ซอรส์ โคด้ ชดุ แรก ๆ คือ The Linux
Kernel และ Unix Kernel
-ในปี ค.ศ. 1992 (พ.ศ. 2535) แมจ้ ะไมไ่ ดถ้ กู เผยแพรใ่ นฐำนะซอฟตแ์ วรฟ์ รี แตก่ ็ถือเป็นชดุ ซอรส์ โคด้
ชดุ แรก ๆ
-ในปี ค.ศ. 1998 (พ.ศ. 2541) คำวำ่ "โอเพนซอรส์ (Open Source)" ไดถ้ กู เปิดตวั อยำ่ งยิ่งใหญ่
ภำยในงำน "Open Source Summit" โดยกลมุ่ ทีมงำนจำกบรษิ ัท Netscape และทีมงำน
ชนั้ นำ

ตัวอย่างซอฟต์แวร์โอเพนซอร์ส

ระบบปฏิบัตกิ าร โปรแกรมประยกุ ต์

แหล่งดำวนโ์ หลด https://www.gimp.org/

แหลง่ ดำวนโ์ หลด https://www.mozilla.org/en-
US/firefox/new/

แหลง่ ดำวนโ์ หลด http://www.openoffice.org/

ท่มี ำ https://www.advantech.ru/embedded-

boards-design-in-services/embedded-software-
licensing/productoffering/linux

แหลง่ ดำวนโ์ หลด https://distrowatch.com/

ท่ีมำ https://www.openoffice.org/th/about-product.html

Open-Source Software แตกต่างจาก Freeware และ Shareware อย่างไร

Freeware Shareware Open-Source Software

•อนญุ ำตใหผ้ ใู้ ชง้ ำนดำวนโ์ หลด ติดตงั้ •อนญุ ำตใหท้ ดลองใชง้ ำนฟรี •อนญุ ำตใหด้ ำวนโ์ หลด ตดิ ตงั้ ใช้

ใชง้ ำนฟรตี ลอดชีพ •มีระยะเวลำทดลองใชง้ ำนท่ีจำกดั งำนฟรี
•ไมอ่ นญุ ำตใหใ้ ชง้ ำนในเชิงพำณิชย์ •มีเง่ือนไขอ่ืน ๆ ตำมมำ เช่น หำก
•ไมอ่ นญุ ำตใหจ้ ำหนำ่ ย แจกจ่ำยต่อ ตอ้ งกำรใชง้ ำนตอ่ จะตอ้ งจ่ำยหรอื ตอ้ ง •เปิดเผยซอรส์ โคด้
•ไมเ่ ปิดเผยซอรส์ โคด้ บรจิ ำคคำ่ ลขิ สทิ ธิ์ •ปรบั แตง่ ซอฟตแ์ วรผ์ ำ่ น
•มีเง่ือนไขกำรใชง้ ำนตำม สญั ญำ •ไมเ่ ปิดเผยซอรส์ โคด้ Source Code ได้
•แชรแ์ วรบ์ ำงประเภท บำงรุน่ มีโฆษณำ •สำมำรถแจกจำ่ ย เผยแพรต่ อ่ ได้
อนญุ ำตซอฟตแ์ วร์ (Software ในตวั หรือลำยนำ้ ของซอฟตแ์ วรน์ นั้ ๆ แตต่ อ้ งอยภู่ ำยใตเ้ ง่ือนไขของ
License) ของแตล่ ะโปรแกรม

ซอฟตแ์ วรต์ น้ ฉบบั

บทที่ 6-4 แหลง่ การเรียนรู้
แบบเปดิ (OER)

แหล่งการเรียนรู้แบบเปิ ด (Open educational resources (OER))

ทรพั ยำกำรทำงกำรศกึ ษำ หรอื แหลง่ เรยี นรูท้ ำงดำ้ นกำรศกึ ษำท่ีสำมำรถเขำ้ ถงึ
และนำไปใชป้ ระโยชนไ์ ดโ้ ดยไมเ่ สยี คำ่ ใชจ้ ำ่ ย
เนือ้ หำ/หลกั สตู รแบบเปิด -> รวบรวมเนือ้ หำจำกแหลง่ ตำ่ ง ๆ
เครอ่ื งมือ -> โปรแกรมท่ีเป็น freeware, open source
https://sourceforge.net/
เครอ่ื งมือช่วยในกำรคน้ หำทรพั ยำกร –> แหลง่ รวบรวมทรพั ยำกรทำงกำรศกึ ษำ
จำกผสู้ อนหรอื นกั วชิ ำกำรท่วั โลก เชน่ แผนกำรสอน ส่อื ในรูปแบบตำ่ ง ๆ
https://thaicyberu.go.th/

แหล่งการเรียนรู้แบบเปิ ด (Open educational resources (OER)) (ต่อ)

• ดตsแบว้ัวeยบอaขเยปอ้rา่ ิดคcงหวhTำลมhำซสย่ีงe่งั เๆคปMน็้แนหเกพลaำยี รง่ sงคไคดoน้ รพ้ คnงั้ รนืเอด้ สOมียำกวรEนัสโนRดดเยทว้ Mสศยำทกมeำ่สี ำรำtรคมaถน้ ำคfหรน้iถำnหคเพำdน้ สียหe่อืงำคกrขรำอ้งั้(รมเMเดรลู ยีียจOนวำกก(Mปำทรัจรสจ)พั อบุ ยเนคนัำหรมกรอ่ื รี อื2งสสม2ำื่ออื แรกคหสำน้ลนรหง่เเทร)ำยีศแนบทร่หีบูจ้ ลำfำกeกคdหลลงeั ำทrยรaใพั นยtเeำวกลdรำกเดำียรศวกกึ นษั ำ
ช่ือเวบ็ ไซต์ -> https://oer.deepwebaccess.com/
ดวู ิธีกำรใชง้ ำนเพ่มิ เตมิ http://www.thailibrary.in.th/2020/04/02/mason-oer- metafinder/

ตวั อย่างของคลัง OER ทสี่ ามารถคน้ หาผ่าน MOM เช่น

1.Directory of Open Access Books (DOAB)
2.Merlot.Org
3.MIT OpenCourseware
4.OER Commons
5.OERs at Internet Archive
6.Open Textbook Library
7.JSTOR Open Access books
8.Library of Congress
9.Open Research Library
10.World Digital Library

ท่มี ำ : https://www.thailibrary.in.th/2020/04/23/oer-oa-covid19/

แหล่งการเรียนรู้แบบเปิ ด (Open educational
resources (OER)) (ต่อ)

บทเรียนออนไลนแ์ บบเปิ ด

ตวั อยา่ ง Thailand Massive Open Online Course: Thai MOOC

• แหลง่ รวมคอรส์ เรยี นท่ีนำ่ สนใจจำก 120 สถำบนั ท่วั ประเทศ เป็นเเพลตฟอรม์ กำรเรยี น
ออนไลนท์ ่ีใหญ่ท่ีสดุ ในประเทศไทย ภำยใตก้ ำรกำกบั ดแู ลของโครงกำรมหำวิทยำลยั ไซเบอร์
ไทย สำนกั งำนปลดั กระทรวงกำรอดุ มศกึ ษำ วิทยำศำสตร์ วิจยั เเละนวตั กรรม

• ช่ือเวบ็ ไซต์ -> https://thaimooc.org/

คลังทรัพยากรศึกษาแบบเปิ ดของไทย

• ช่ือเวบ็ ไซต์ https://oer.learn.in.th/

แหล่งการเรียนรู้แบบเปิ ด (Open educational resources (OER)) (ต่อ)

Open Book Publishers -> บรกิ ำรหนงั สือออนไลนแ์ บบเปิด (Open book) ท่ผี สู้ นใจสำมำรถ
เขำ้ ถึง อำ่ นผำ่ นหนำ้ เวบ็ ไซต์ ดำวนโ์ หลด และแบง่ ปันฟรี ภำยใตส้ ญั ญำอนญุ ำตครเี อทีฟคอมมอนส์ (ใหเ้ ผยแพร่ ดดั แปลง
โดยตอ้ งระบทุ ่มี ำ) ก่อตงั้ ขนึ้ ในปี 2008 โดยกลมุ่ นกั วชิ ำกำรของมหำวิทยำลยั เคมบรดิ จ์ มีหนงั สอื ทงั้ หมด 184 รำยกำร
รำยช่ือหนงั สือ https://www.openbookpublishers.com/section/2/1/all-books
• ช่ือเวบ็ ไซต์ https://www.openbookpublishers.com/
Open Access (OA) -> กำรเผยแพรผ่ ลงำนเขยี นทำงวิชำกำรท่ผี สู้ นใจทกุ คนสำมำรถเขำ้ ถงึ และใชง้ ำน โดยท่ี
สถำบนั กำรศกึ ษำ หอ้ งสมดุ หรอื หนว่ ยงำนไมต่ อ้ งจ่ำยค่ำธรรมเนียมกำรสมคั รสมำชิกรำยปี
• ตวั อยา่ ง Directory of Open Access Journals แหลง่ รวบรวมรำยช่ือวำรสำรและบทควำมวชิ ำกำร

ประเภท Open Access (OA) ครอบคลมุ หลำกหลำยสำขำวชิ ำจำกหลำกหลำยสำนกั พิมพ์ มำกกวำ่ 130
ประเทศ
• ช่ือเวบ็ ไซต์ https://doaj.org/

ท่มี ำ : https://www.thailibrary.in.th/2020/04/23/oer-oa-covid19/

แหล่งการเรียนรู้แบบเปิ ด (Open educational resources (OER)) (ต่อ)

• Smithsonian Open Access แหล่งรวบรวมและเผยแพรส่ ่ือกำรเรียนรูแ้ ละกำรศึกษำวิจยั ใน
รูปแบบดิจิทัล จำกพิธภัณฑ์ 19 แห่ง ศูนยว์ ิจัย 9 แห่ง หอ้ งสมดุ หอจดหมำยเหตุ และสวนสตั ว์แห่งชำติของ
Smithsonian Institution ส่ือฯ สว่ นใหญ่ อยภู่ ำยใต้ Public domain โดเมนสำธำรณะ
หรือสำธำรณะสมบตั ิ ซ่งึ ผใู้ ชส้ ำมำรถดำวนโ์ หลด แชร์ และใชง้ ำนตำมตอ้ งกำร โดยไม่ตอ้ งขออนญุ ำตและไมเ่ สีย
ค่ำธรรมเนียมใดๆ คอลเลคชนั ดิจิทลั ท่ีรวบรวมและเผยแพรน่ นั้ สรำ้ ง จดั เก็บหรือดแู ล โดย Smithsonian
Institution เช่น รูปภำพ โมเดล ขอ้ ควำม บนั ทกึ เสียง วิดีโอ เว็บไซตแ์ ละชดุ ขอ้ มลู กำรวิจยั รวมมำกวำ่ 2
ลำ้ นรำยกำร

• ช่ือเวบ็ ไซต์ https://www.si.edu/openaccess

• ท่ีมำ https://www.thailibrary.in.th/2020/06/04/smithsonian-open-access/

แหล่งการเรียนรู้แบบเปิ ด (Open educational resources (OER)) (ต่อ)

ฐานข้อมูลหอสมุดรัฐสภาไทย

• หอ้ งสมดุ เฉพำะท่ีใหบ้ รกิ ำรทรพั ยำกรสำรสนเทศดำ้ นกฎหมำยท่ีเก่ียวกบั งำนรฐั สภำแก่สมำชิกรฐั สภำไทย
และประชำชนผสู้ นใจ

• https://library.parliament.go.th

2ebook Digital Library

• ระบบใหบ้ รกิ ำรหนงั สืออเิ ลก็ ทรอนิกสภ์ ำษำไทยท่ีผใู้ ชส้ ำมำรถเขำ้ ใชบ้ รกิ ำรได้ 24 ช่วั โมง
ช่ือเวบ็ ไซต์ https://www.2ebook.com/new/library/index/dl
• หอ้ งสมดุ อเิ ลก็ ทรอนิกสก์ ลมุ่ มหำวิทยำลยั ท่ีเป็นสมำชิก ปัจจบุ นั จำนวน 66 มหำวิทยำลยั
ช่ือเวบ็ ไซต์ https://www.2ebook.com/2ebook/home.php