เรื่องเห็นแก่ลูก

วรรณคดสี ำหรบั งำนนำฏยศิลป์ เรือ่ ง เหน็ แก่ลกู

นำงสำว ชญั ญำนชุ มณีแสง
รหสั ประจำตวั นกั ศกึ ษำ 6181163052

รำยงำนนเี้ ป็นสว่ นหนงึ่ ของกำรศกึ ษำหลกั สตู รครุศำสตรบ์ ณั ฑิต
สำขำวชิ ำนำฏยศลิ ป์ ศกึ ษำ คณะมนษุ ยศำสตรแ์ ละสงั คมศำสตร์ มหำวทิ ยำลยั รำชภฏั บำ้ นสมเดจ็ เจำ้ พระยำ

ปีกำรศกึ ษำ 2563

คำนำ

รำยงำนเลม่ นีเ้ ป็นสว่ นหนง่ึ ของวชิ ิวรรณคดีสำหรบั งำนนำฏยศลิ ป์ เพื่อใหไ้ ดศ้ กึ ษำหำควำมรูใ้ นเรื่อง เห็นแกล่ กู
ซึ่งเป็นละครพดู องกเ์ ดยี ว ไดศ้ กึ ษำอย่ำงเขำ้ ใจเป็นประโยชนก์ บั กำรเรียน กำรสอนได้ ทง้ั นยี้ งั มีกำรไดเ้ รยี นรูถ้ ึง
ลกั ษณะคำประพนั ธ์ จดุ ประสงคใ์ นกำรแตง่ ท่ีมำของเรอื่ ง รูปแบบกำรประพนั ธ์ และ ขอ้ คดิ ของเร่ืองนี้
ผจู้ ดั ทำหวงั วำ่ รำยงำนเลม่ นีจ้ ะเป็นประโยชนก์ บั ผอู้ ำ่ น หรอื นกั เรียน ท่ีกำลงั หำขอ้ มลู เร่ืองนีอ้ ยู่ หำกมขี อ้ แนะนำ
และขอ้ ผิดพลำดประกำรใด ผจู้ ดั ทำขอนอ้ มรบั ไวแ้ ละขออภยั มำ ณ ท่ีนีด้ ว้ ย

ผจู้ ดั ทำ
นำงสำว ชญั ญำนชุ มณีแสง

สำรบญั หน้ำ

คำนำ 1
ผงั มโนทศั น์สาระการเรียนรู้ 2
ควำมเป็ นมำของวรรณคดีเรอ่ื ง เหน็ แก่ลูก 3
ประวตั ผิ ้แู ต่ง 4
เรื่องย่อ 5-9
บทสนทนำในเรอื่ ง เหน็ แก่ลกู 10
ตวั ละคร 11
ศัพท์น่ารู้ 12
คุณค่าและข้อคดิ ทไ่ี ด้จากเรื่อง 13
ประวตั นิ ักศึกษา

1

ผงั มโนทศั น์สาระการเรียนรู้

รูปแบบงำนประพันธ์

รอ้ ยแกว้ บทละครพดู สน้ั

ลักษณะการแต่ง

เรื่องเห็นแก่ลูกแต่งเป็นบทละครพดู เป็นเรื่องขนาดส้นั มี 1 องก์

จุดประสงคใ์ นกำรแต่ง

เพื่อใชแ้ สดงละครใหค้ วำมบนั เทงิ ท่ีแฝงไวด้ ว้ ยแงค่ ดิ เกย่ี วกบั กำรดำเนินชีวติ ของมนษุ ย์ และควำมเสยี สละท่ีพ่อ
มีตอ่ ลกู

2

ควำมเป็ นมำของวรรณคดเี ร่ือง เห็นแก่ลูก

เป็นบทพระรำชนิพนธเ์ รอื่ งหน่ึงในพระบำทสมเดจ็ พระมงกฎุ เกลำ้ เจำ้ อยหู่ วั หรือ รชั กำลท่ี 6 ที่ทรงผกู เรื่องขนึ้
ดว้ ยพะองคเ์ อง โดยทรงใชน้ ำมแฝงวำ่ “พระขรรคเ์ พชร”

ลักษณะการแต่ง

รชั กำลท่ี 6 ทรงผกู เรื่องอย่ำงรดั กมุ และดำเนนิ เรอ่ื งโดยใชบ้ ทสนทนำของตวั ละครโตต้ อบกนั ทำใหท้ รำบ
เรื่องรำวท่ีดำเนินไปและทรำบเบือ้ งหลงั ของตวั ละครแตล่ ะตวั นอกจำกนี้ ยงั ทรงบรรยำยกิริยำท่ำทำงของตวั
ละครแตล่ ะตวั ไวใ้ นวงเลบ็ เพ่ือชว่ ยใหน้ กั แสดง แสดงตำมบทไดส้ ะดวกและสมบทบำทย่ิงขนึ้ ภำษำที่ใชใ้ นบท
ละครนี้ ใชค้ ำพดู ง่ำยๆแตใ่ หค้ วำมหมำยคมคำยลกึ ซงึ้ แมว้ ำ่ บำงคำท่ีมี ใชใ้ นอดตี สมยั 80 - 90 ปี ก่อนแตไ่ มม่ ี
ใชใ้ นปัจจบุ นั ผอู้ ำ่ นกย็ งั พอเดำควำมหมำยได้

นาเรื่อง

เห็นแก่ลกู เป็นบทละครพดู พระราชนิพนธใ์ นพระบาทสมเด็จพระมงกฎุ เกลา้ เจา้ อยหู่ วั ทรงใชพ้ ระนามแฝงวา่
“พระขรรคเ์ พชร” เป็นบทละครพดู ขนาดส้นั เพยี งหน่ึงองก์ สนั นิษฐานว่าเป็นบทละครพูดภาษาไทยเร่ืองแรกท่ี
ทรงพระราชนิพนธด์ ว้ ยพระองคเ์ อง

เน้ือเร่ือง เห็นแก่ลูก มกี ารผกู เรื่องอยา่ งรัดกุม ชวนติดตาม แทรกขอ้ คดิ อยใู่ นบทสนทนา การดาเนินเร่ืองมจี ุดท่ี
น่าประทบั ใจและเขา้ สู่ตอนจบอยา่ งแนบเนียน และบทละครเห็นแก่ลกู ไดร้ ับการแปลบทละครเป็นภาษาต่าง ๆ
ไดแ้ ก่ เกาหลี จีน ญ่ีป่ ุน นอร์เวย์ ฝรั่งเศส รัสเซีย สเปน อาหรับ มาเลย์ สิงหล องั กฤษ อนิ โดนีเซีย และฮินดี

3

ประวตั ิผ้แู ต่ง

พระบาทสมเดจ็ พระมงกฎุ เกลา้ เจา้ อยหู่ วั (สมเดจ็ พระเจา้ ลกู ยาเธอ เจา้ ฟ้ามหาวชิราวธุ ) เป็นพระราชโอรสใน
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกลา้ เจา้ อยหู่ วั และสมเด็จพระศรีพชั รินทราบรมราชนิ ีนาถ พระราชสมภพเมือ่ วนั ท่ี ๑
มกราคม พ.ศ. ๒๔๒๓ พระองคท์ รงเป็นอกี หน่ึงพระราชโอรสท่ีทรงศกึ ษาต่อต่างประเทศในดา้ นวิชาพลเรือน
และวิชาการทหาร หลงั เสดจ็ เสวยราชยเ์ ป็นมหากษตั ริยอ์ งคท์ ่ี ๖ แห่งราชวงศจ์ กั รี พระองคท์ รงทานุบารุง
บา้ นเมืองใหก้ า้ วหนา้ ทดั เทียมอารยประเทศเช่นเดียวกบั พระราชบิดา

ผลงานการประพนั ธข์ องพระองคม์ ีหลายประเภท เพราะทรงเชี่ยวชาญทางอกั ษรศาสตร์ จึงเรียกไดว้ ่าเป็นอกี หน่ึง
ยคุ ทองทางวรรณกรรมและวรรณคดี พระราชนิพนธข์ องพระองคจ์ ึงมพี ระนามแฝงมากมาย เช่น ศรีอยธุ ยา พระ
ขรรคเ์ พชร อศั วพาหุ นายแกว้ นายขวญั เป็นตน้

4

เรื่องย่อ

พระยาภกั ดีนฤนาถกบั นายล้าเคยเป็นเพ่ือนสนิทนายล้า นายล้ามบี ุตรสาวช่ือ ลออ เมอ่ื อายไุ ด้ ๒ ขวบ นายล้า
ถกู ตดั สินจาคุกเป็นเวลา ๑๐ ปี ฐานทุจริต พระยาภกั ดีจึงอุปการะแม่ลออเป็นบุตรบุญธรรม

๑๕ ปี ต่อมา นายล้ามาท่ีบา้ นพระยาภกั ดีในสภาพส้ินเน้ือประดาตวั หวงั พ่งึ พาแมล่ ออท่ีกาลงั จะแต่งงาน แต่
พระยาภกั ดีไม่ยนิ ยอมใหน้ ายล้าแสดงตนว่าเป็นบิดาของแมล่ ออ เพราะเกรงวา่ บุตรสาวจะอบั อายและถกู สงั คม
รังเกียจ จึงเสนอเงินใหแ้ ก่นายล้า ๑๐๐ ชงั่ แต่นายล้าไมย่ อมจนท้งั คู่เกือบตอ้ งใชก้ าลงั คร้ันแม่ลออกลบั มาบา้ นก็
ไดส้ นทนากบั นายล้า นายล้าจึงไดร้ ับรู้ความรู้สึกของแมล่ ออที่มตี ่อตนในฐานะผใู้ หก้ าเนิดและไมอ่ าจลบภาพ
บิดาที่แสนดีในมโนภาพของแม่ลออได้ นายล้ายอมจากไปโดยไม่บอกความจริงแก่แมล่ ออ

5

บทสนทนำในเรอ่ื ง เห็นแกล่ กู

6

7

8

9

10

ตวั ละคร

นายลา้ พระยาภกั ดนี ฤนาถ แม่ลออ อ้ายคา

วเิ คราะห์ตวั ละคร

นายลา้ เป็ นคนทีห่ น้าแก่กว่าอายเุ นื่องจากตวั เองเป็ นคนด่ืมเหล้าจดั แท้จริงแล้วเป็ นบิดาแท้ๆของ แม่ลออ แต่เดมิ
เคยรับราชการจนได้รับราชทินนามว่า ทิพเดชะ แต่กต็ ้องเข้าคกุ เข้าตารางเพราะโกง

พระยาภกั ดีนฤนาถ เป็ นเพ่อื นกบั นายลา้ มาแต่ก่อน และชอบผู้หญงิ คนเดยี วกนั นัน่ กค็ ือแม่นวล ก่อนที่แม่นวลจะ
สิ้นใจนางกไ็ ด้ฝากฝงั ลกู สาวของนางนน่ั กค็ อื แม่ลออไว้กบั พระยาภักดี ซึ่งพระยาภกั ดกี ไ็ ด้ทาหน้าท่พี ่อด้วยความ
เตม็ ใจและรักแม่ลออเหมือนลูกแท้ๆ

แม่ลออ เป็ นคนอ่อนโยน เรียบร้อย สุภาพและมมี ารยาทงามสมกบั เป็ นตระกลู ผ้ดู ี อกี ท้ังยงั เป็ นคนท่มี องโลกใน
แง่ดี

อ้ายคา เป็ นบ่าวของพระยาภักดี ซ่ึงเป็ นคนซ่ือสัตย์ทาตามหน้าท่ี ทไ่ี ด้รับมอบหมาย รักเจ้านายมาก ฉลาดและดู
คนเป็ น

11

ศัพท์น่ารู้ คาแทนตวั ผพู้ ดู เพศชาย เมอื่ ใชพ้ ดู กบั ผใู้ หญ่ดว้ ยความเคารพมาก ปัจจุบนั ใชค้ าว่า

เกลา้ ผม

ขยาย เกลา้ กระผม
ขอบพระเดชพระคุณ เปิ ดเผย
ชงั่ ขอบคุณ ใชพ้ ูดกบั ผอู้ าวโุ สหรือขา้ ราชการช้นั ผใู้ หญ่
ช่างพูด มาตราเงินสมยั โบราณ หน่ึงชงั่ มจี านวนเท่ากบั ๘๐ บาท
ฉาย มคี ารมคมคาย
ตกรก ถา่ ยภาพ
ปอน คือคาว่า ตกนรก
ป้ันหน่ึง ซอมซ่อ อตั คดั ขดั สน
ระหาย ปึ กหน่ึง
เสมียญบาญชี กระหาย
พนกั งานบญั ชี ปัจจุบนั ใช้ เสมยี นบญั ชี

ศิลปะการประพนั ธ์

1. ใชภ้ าษาโบราณ แต่ทาความเขา้ ใจไดไ้ ม่ยาก เช่น “ไม่รับประทาน” (ไม่รับประทาน คือ ไม่เอา)
2. ใชค้ าพูดท่ีส้นั แต่แฝงรายละเอียดเกี่ยวกบั ตวั ละครไวก้ ระชบั เช่น

พระยาภักดี. คา้ อะไร ?
นายลา้ . ฝ่ิน.

3. ใชบ้ ทสนทนาแสดงบรรยากาศ เหตุการณ์ และอารมณ์ของตวั ละคร เช่น

นายลา้ . ผมไมเ่ อาเงินของคุณ.
พระยาภกั ดี. ถา้ ยงั ง้นั กไ็ ปใหพ้ น้ บา้ นฉนั , ไป !

12

คุณค่าและข้อคิดทไ่ี ด้จากเร่ือง

1. ความดคี วามชว่ั ที่บุคคลไดก้ ระทาลงไป อาจส่งผลชา้ หรือเร็ว ข้ึนอยกู่ บั ปัจจยั อ่ืนๆหลายประการ
2. เหตุการณ์ท่ีกระทบใจมนุษย์ และมีผลใหม้ นุษยแ์ ปรเปลย่ี นความต้งั ใจไปไดอ้ ยา่ งตรงขา้ มน้นั อาจเกิดได้

โดยไมไ่ ดค้ าดฝัน และโดยมิไดเ้ จตนาของใครท้งั สิ้น
3. ความรักและความภูมใิ จทิ่บิดามตี ่อบุตร ทาใหบ้ ิดายอมเสียสละใหแ้ ก่บุตร โดยไมห่ วงั ผลตอบแทนใดๆ

ท้งั สิ้น
4. ความรกั อนั บริสุทธ์ิท่ีบุคคล 2 คนมตี ่อกนั น้นั จะไมจ่ ากดั อยเู่ ฉพาะบุคคล 2 คนเท่าน้นั แต่อาจเผอื่ แผไ่ ป

ถงึ บุคคลท่ีเป็นเลอื ดเน้ือเช้ือไขของอีกฝ่ ายหน่ึงดว้ ย
5. การพ่ึงพาตวั เองเป็นสิ่งที่ควรปฏิบตั กิ ่อนท่ีจะพ่ึงพาอาศยั ผอู้ ่ืน

สาระน่ารู้

ว่าด้วยบทละครพดู
ละครพูด (Play) คือ การแสดงท่ีตวั ละครพูดโตต้ อบกนั พร้อมท่าทาง มีการจดั ฉากและเครื่องแต่งกายให้
เหมาะสมกบั ทอ้ งเรื่อง แต่ไม่มกี ารใชด้ นตรี การขบั ร้อง หรือการราประกอบ
ละครพูดเร่ิมข้นึ ในรัชสมยั พระบาทสมเดจ็ พระจุลจอมเกลา้ เจา้ อยหู่ วั โดยมกี ารดดั แปลงเน้ือเรื่องมาจากละคร
รา แต่ยคุ ทองของละครพดู น้นั อยใู่ นสมยั พระบาทสมเด็จพระมงกฎุ เกลา้ เจา้ อยหู่ วั และพระองคไ์ ดร้ ับการถวาย
พระเกียรติวา่ “ทรงเป็นผใู้ หก้ าเนิดละครพดู ” เพราะทรงเป็นผกู้ ่อต้งั “ทวีปัญญาสโมสร” และ “สามคั ยาจารย์
สโมสร”เพ่อื แสดงละครพูดแบบใหม่ท่ีไดร้ ับอิทธิพลจากตะวนั ตก ขณะน้นั ใชช้ ่ือเรียกว่า “ละครทวีปัญญา” แต่
ต่อมาก็ไดต้ ้งั ชื่อใหม่เป็นหลกั ฐานว่า “คณะศรีอยธุ ยา” ตามพระนามแฝงของรัชกาลท่ี ๖ ที่ใชพ้ ระราชนิพนธบ์ ท
ละครพดู นอกจากการต้งั สโมสรแลว้ พระบาทสมเดจ็ พระมงกุฎเกลา้ เจา้ อยหู่ วั ยงั ทรงสนบั สนุนดา้ นอน่ื ๆ ท้งั
พระราชนิพนธบ์ ทละครข้ึนตลอดจนทรงร่วมในการแสดงดว้ ยหลายคร้ัง

เอกสารอ้างอิง

แหลง่ ท่ีมาของเน้ือหา : สานกั พิมพว์ ฒั นาพานิช www.wpp.co.th

13

ประวตั ินักศึกษา

ช่ือ นางสาว ชญั ญานุช มณีแสง
ช่ือเลน่ แบม อายุ 20 ปี
วนั เกิด 28 พฤษภาคม พ.ศ. 2543
ช่องทางการติดต่อ เบอร์โทรศพั ท์ 080-3571205

@Aka_bbliss

@Bam Bam

@Bamiecutie555