Sejarah Perkembangan Tulisan dalam bahasa Melayu, Sejarah Perkembangan bahasa Melayu Pramerdeka dan Pascamerdeka serta Cabaran dan Masa Depan bahasa Melayu (1)

Sejarah Perkembangan Tulisan
dalam bahasa Melayu, Sejarah
Perkembangan bahasa Melayu
Pramerdeka dan
Pascamerdeka serta Cabaran
dan Masa Depan bahasa Melayu

NISA QISTINA BINTI MOHD EZRAL

SEJARAH PERKEMBANGAN
TULISAN BAHASA MELAYU

SISTEM TULISAN PALLAVA

Tulisan Pallava merupakan abjad suku kata yang berasal
daripada aksara Brahmi dari Indon-Arya Lembah Indus Kush.
Tulisan ini juga dipanggil tulisan bulat kerana tulisannya seakan-
akan berbentuk bulat dan aksara ini merupakan sistem tulisan
terawal yang digunakan di Kepulauan Melayu.

Tulisan ini mula bertapak di Jawa dan digunakan untuk menulis
bahasa Sanskrit.Hal ini kerana ,pada waktu itu bahasa sanskrit
telah menjadi bahasa pentadbiran dan ilmu
pengetahuan.Penyebaran tulisan dan bahasa Hindu hanya terhad
kepada kalangan golongan istana sahaja kerana tiada
kemudahan asas untuk mengajar kebanyakan orang tentang
kemahiran membaca dan menulis. Tulisan Pallava juga
merupakan sistem tulisan terawal bahasa Melayu kuno yang
banyak dipengaruhi oleh bahasa Sanskrit.

2

SEJARAH PERKEMBANGAN
TULISAN BAHASA MELAYU

BUKTI SISTEM TULISAN PALLAVA
Tulisan Pallava ini dijumpai pada tiang batu
persembahan yang juga dikenali sebagai
Yupa.Tiang batu ini terletak di daerah
Munan Kaman yang merupakan pertemuan
di antara sungai Mahakam dengan Kedang
Kepala.Pada tahun 1879, Yupa ini telah
ditemukan oleh pekerja topografi Belanda.

3

SISTEM TULISAN KAWI

Tulisan kawi merupakan sistem tulisan yang
wujud selepas tulisan Pallava.Istilah kawi itu
berasal daripada perkataan Sanskrit yang
bererti penyair.Tulisan ini juga merupakan
tulisan yang terawal di Kepulauan Melayu.Hal ini
kerana,tulisan ini telah wujud pada abad ke-8
Masihi.Tulisan kawi ini digunakan oleh orang
Melayu sejak abad ke-8.Pada abad ke-8
Masihi,tulisan ini hanya digunakan di kerajaan
Singhasari di Jawa timur sahaja namun
demikian tulisan ini semakin lama semakin
tersebar luas.

4

Tulisan itu telah tersebar ke ke seluruh Asia Tenggara
dan digunakan sehingga abad ke-16 Masihi terutamanya
di Borneo, Jawa, Bali, dan Sumatera.Bukan itu
sahaja,tulisan kawi ini berasal daripada huruf Vangki
yang dikatakan dibawa oleh orang India dari
Coromandel. Sewaktu ketika dahulu,tulisan kawi ini
digunakan untuk menulis dalam Bahasa Kawi yang
dituturkan oleh orang Jawa.Pada mulanya,tulisan ini
hanya ditulis pada sehelai daun lontar,selepas itu proses
ubahsuai berlaku maka tulisan itu ditulis pada
batu.Menurut Nik Safiah (2010), terdapat banyak bahasa
daerah yang telah diturunkan oleh sistem tulisan kawi
ini.Misalnya,Batak,Lampung,Rejang,Kerinci dan lain-
lain.Walau bagaimanapun tulisan ini telah pudar dan
lenyap pada tahun 1400 Masihi.




5

SISTEM TULISAN JAWI

Tulisan jawi Sejak kemunculan Islam
merupakan tulisan pada abad ke-10, tulisan
Arab yang digunakan Jawi mula berkembang di
dalam Bahasa Tanah Melayu melalui
Melayu.Istilah jawi ini aktiviti perdagangan
berasal daripada yang dijalankan oleh
Bahasa Arab.Istilah itu orang Arab ke
merupakan adjektif Kepulauan
kepada kata nama Melayu.Menurut Hashim
Arab iaitu Hj Musa
"Jawah".Perkataan (1995),perkembangan
Jawah itu merujuk tulisan jawi di Nusantara
kepada nama daerah adalah selari dengan
di Asia Tenggara bagi penyebaran agama Islam
orang Arab manakala yang merupakan agama
perkataan jawi pula pegangan orang Melayu.
merujuk kepada nama
bagi penduduk- 6
penduduknya.Oleh hal
yang demikian,istilah
jawah atau jawi bukan
sahaja merujuk
kepada pulau Jawa dan
orang Jawa bahkan
juga merujuk kepada
seluruh daerah di Asia
Tenggara.

Tulisan Jawi bukan sahaja digunakan oleh orang Melayu
sebagai bahasa Melayu, tetapi juga oleh suku kaum
Melayu yang lain. Suku kaum Melayu yang
menggunakannya termasuklah Campa di Indochina,
Pattani di selatan Thailand, Jawa, Bangal, Bugis, Aceh,
Minangkabau, Bengkulu dan sebagainya (Lutfi Abas et
al., 1979). Tulisan ini digunapakai secara meluas
sewaktu perkembangan Islam.




BUKTI PERJUMPAAN TULISAN JAWI

Pada tahun 1899 Masihi,sebuah batu bersurat telah
ditemui di Sungai Teresat iaitu kira-kira 32 Kilometer
dari Sungai Terengganu.Pada batu bersurat itu
terpahat huruf Arab-Melayu.Huruf yang terletak pada
batu itu dianggap sebagai tulisan jawi tertua di Asia
Tenggara.Tarikh batu bersurat tersebut adalah pada
22 Februari 1303 Masihi.Kandungan batu bersurat
tersebut adalah tentang sepuluh fasal “syarat
undang-undang”.Catatan yang terpahat pada batu itu
menerangkan tentang agama Islam dan undang-
undang sebagai seorang Raja.

7

SISTEM EJAAN ZA'BA

Pada tahun 1993, Za'ba telah Nama: Zainal Abidin bin
menghasilkan sistem ejaan rumi Ahmad atau dikenali sebagai
bahasa Melayu dan tulisan beliau Za'ba
telah disiarkan dalam Daftar Ejaan
Melayu Jawi-Rumi 1949. Terdapat
beberapa kelemahaan yang
terkandung dalam Sistem Ejaan
Wilkinson yang dipakai sebelum
ini.Oleh sebab itu, sistem Ejaan
Rumi Za'ba telah dihasilkan untuk
memperbaiki Sistem Ejaan Rumi
dalam bahasa Melayu

Terdapat beberapa -merupakan seorang
pembaharuan yang terkandung sasterawan bahasa Melayu
dalam Ejaan Za'ba iaitu -Beliau telah menerbitkan
membahagikan huruf-huruf beberapa siri monograf dalam
bahasa Melayu kepada huruf bahasa Melayu, termasuk
saksi dan huruf benar. Huruf Bahasa Pelita, dan Ilmu
saksi merupakan vokal yang Mengarang.
terdiri daripada huruf a, e, e, i, o
dan u manakala huruf benar 8
pula merupakan konsonan yang
terdiri daripada 21 huruf.

PERATURAN SISTEM EJAAN ZA'BA

Terdapat 40 peraturan yang terkandung dalam Sistem

Ejaan Za'Ba.Antaranya,

huruf h dan k adalah Sesuatu perkataan perlu
huruf akhir dalam suku dieja dengan dua g
dalam tulisan rumi
kata akhir tertutup,
maka vokal e akan apabila terdapat huruf
digunakan dan bukan nga dan ga yang
vokal i pada suku kata berterusan dalam
tulisan jawi
tersebut.
Contohnya: langgar,
Contohnya aleh, hinggap, manggis,
leteh, sireh, tueh,
menanggong,
balek, batek, menenggelamkan
chantek

Perkataan yang dipinjam ksPeukkehsbkesereaeuudadrnrkutuakkyuuasaaaaritkiaiajtmtaiannkautpenav1amenosthrtyeeukteiernaaknrnutlmtugtpaudgukanataahuakgld5atpaaamnn
daripada bahasa Inggeris 9
yang sudah berlakunya
penyerapan sepenuhnya

dengan bunyi Melayu,
dieja mengikut sebutan

Melayu

Contohnya: saman,
repot, pereman,

geran, sain dan rasip

SISTEM EJAAN RUMI KONGRES

Ejaan Rumi Kongres telah diwujudkan selepas Ejaan Rumi
Za’ba.Sistem ejaan rumi Kongres ini ialah hasil dalam
salah satu sidang di bawah Jawatankuasa Ejaan dan Bunyi
Bahasa Melayu pada 16 hingga 21 September 1956.
Sidang tersebut telah membentangkan tiga kertas kerja
tentang ejaan dan bunyi bahasa Melayu. Sidang tersebut
telah melakukan 16 ketetapan tentang ejaan bahasa
Melayu, dua ketetapan tentang bunyi bahasa dan satu
ketetapan tentang tulisan Jawi.

PRINSIP EJAAN :

Tanda sempang berlakunya perubahan
tidak akan dalam penggunaan

digunakan dan kata-kata partikel, iaitu
dihapuskan kata gelaran si, kata
depan di serta ke

vokal dalam suku kata Mengikut sistem fonologi
awal dan suku akhir dan bukannya fonetik, iaitu
tertutup telah hanya menggunakan satu
fonem dengan satu grafem
ditetapkan semula dari
segi mengikut atau huruf
keserasian sahaja.

10

PEDOMAN EJAAN RUMI
BAHASA MELAYU

Huruf

Sistem ejaan bahasa Melayu baharu yang diselaraskan
dengan sistem ejaan Indonesia menggunakan 26 abjad

Rumi. Huruf-huruf abjad adalah seperti berikut

PENULISAN KATA

KATA DASAR

bentuk kata yang boleh berdiri sendiri
Contohnya :Tidur,makan dan mandi

BENTUK GANDAAN

Mempunyai tanda sempang
Mengulangi kata dasar
Contohnya,rumah-rumah,rama-rama dan
sekolah-sekolah

11

PEDOMAN EJAAN RUMI BAHASA
MELAYU

PENERAPAN UNSUR SERAPAN
Perkataan yang terbentuk terhasil daripada
penyerapan Bahasa asing seperti Bahasa
Cina, Bahasa Sanskrit,Bahasa Arab,Bahasa
Inggeris dan sebagainya

ng kekal Ph menjadi f
dalam ejaan Contoh :

ng Physiology -
Fisiologi
Contoh :
Congres - Penerapan unsur
Kongres serapan

Th ditukar q ditukarkan
menjadi t menjadi k
Contoh :
sahaja Aquarium-
Contoh : Akuarium
Theory- teori
12

SEJARAH PERKEMBANGAN

BAHASA MELAYU

PRAMERDEKA.

Zaman pramerdeka MATLAMAT PEJABAT
merupakan zaman sebelum KARANG MENGARANG
negara mencapai
kemerdekaan.Zaman Matlamat pejabat Karang
pramerdeka ini boleh Mengarang terbahagi
dibahagikan kepada dua kepada dua iaitu matlamat
peringkat iaitu zaman jangka panjang dan
sebelum kolonialisme dan matlamat jangka pendek.
zaman kolonialisme.Zaman Matlamat jangka panjang
sebelum kolonialisme ialah mengeluarkan jurnal-
bermula pada tahun 1400 jurnal
sehingga 1786 manakala bergambar,mengadakan
zaman kolonialisme bermula perpustakaan bergerak ke
pada tahun 1950 sehingga kawasan luar bandar dan
1957.Sebelum mencapai memberi latihan kepada
kemerdekaan,Pejabat Karang penterjemah yang baru
Mengarang telah ditubuhkan manakala matlamat jangka
iaitu pada tahun pendek ialah menghasilkan
1923.Pejabat tersebut buku-buku sekolah Bahasa
terletak di Maktab Penguruan Melayu dan mengeluarkan
Sultan Idris,Tanjung bahan bacaan kepada
Malim.Pertubuhan pejabat ini seluruh masyarakat
telah dicadangkan oleh Zainal
Abidin bin Ahmad atau lebih 13
dikenali sebagai Za’ba dan
O.T Dussek.

Peranan Pejabat Karang Mengarang

mengeluarkan mengadakan
banyak penerbitan bengkel-bengkel

ilmiah dalam penulisan dan
bahasa Melayu dan kursus

Bahasa Inggeris penterjamahan
kepada seluruh
menterjemahkan
perkara-perkara masyarakat

yang hendak Menerbitkan hasil
diterjemahkan penyelidikan
oleh Jabatan-
Jabatan Kerajaan akademik dalam
bentuk

buku,jurnal,dan
sebagainya

14

A

SUMBANGAN

Pada tahun 1941, sebanyak 85 judul buku teks
sekolah telah diterbitkan
Pada tahun 1957 sebanyak 64 buku terjemahan
telah diterbitkan untuk perpustakaan sekolah dan
bacaan umum .
Sebagai contoh, Sherlock Holmes,Sang Lomeri
dan Aladin dengan lampu ajaib.
Abdul Kudus Muhammad, Abdul Rahman Yusof,
Yazid Ahmad dan Ahmad Murad Nasaruddin
merupakan penterjemah kepada buku-buku
tersebut.




Climate Change: Mobilization and Awareness Campaign  15

PAKATAN BELAJAR MENGAJAR

PENGETAHUAN BAHASA (PBmPB)

Pakatan Belajar Mengajar Pengetahuan Bahasa telah
ditubuhkan pada tahun 1888.Pakatan ini ditubuhkan
di Johor Bahru,Johor.Persatuan ini diasaskan oleh

Dato' Seri Amar Diraja Abdul Rahman Andak dan
Dato' Muhammad Ibrahim Munshi.Pakatan tersebut
kurang mendapat sambutan daripada masyarakat dan
menghadapi masalah kewangan pada akhir abad ke-
19.Kemudian pada 14 April 1935,Sultan Johor iaitu
Sultan Ibrahim telah memberikan gelaran "Diraja"
kepada pertubuhan tersebut.Maka, nama pertubuhan
ini telah ditukarkan kepada Pakatan Bahasa Melayu

Persuratan Buku Diraja Johor (PBmPBD)

Abdul Rahman Andak Muhammad Ibrahim Munsyi

16

MATLAMAT PBmPB

1 Memelihara dan 4 Menjaga dan
memodenkan memelihara
Bahasa Melayu tulisan jawi

2 Menghasilkan dan 5 Menstandardkan
mencipta perkataan dan
perkataan yang ejaan
baru

3 Menubuhkan
perpustakaan
kepada masyarakat

SUMBANGAN

dpsab3eepPn4urbjyeBkakbduarmurauajbnkaMamafdPeughlthaeraBau,stkklnrreesbabaieaanlpkuyeeibnnttaaukrbuaa,djtudtiaindnahaaaay.agnntiNPmnatyayyiBuaalmbamaammmabnaatmenuhiaPuedkn,kaBennrbalesauiDrt,anwra1ulambhag6,apneiaatbyagbjsktaaukuaaatkaannnuh

17

Angkatan Sasterawan 50

Angkatan Sasterawan 50 telah ditubuhkan di Singapura pada 6
Ogos 1950. Penubuhannya di Singapura adalah sangat strategik
kerana selepas Perang Dunia Kedua,Singapura merupakan pusat
bagi persuratkhabaran dan berbagai-bagai penerbitan. ASAS 50
merupakan singkatan kepada Angkatan Sasterawan
50.Persatuan ini dirancang oleh satu angkatan penulis generasi
muda iaitu:-
Tongkat Warrant Keris Mas A.Samad Ismail Masuri S.N.Asraf

TUJUAN ASAS 50 :
Antaranya, mereka ingin mengembangkan dan memperluaskan
bahasa dan kesusasteraan Melayu.Ahli-ahli ASAS 50 berganding

bahu untuk memajukan dan m- eningkatkan pendidikan orang

Melayu.Selain itu, penubuhan itu ditubuhkan untuk perjuangan
orang Melayu mencapai Kemerdekaan.Hal ini kerana,Menurut
Ahmad Kamal Abdullah et al.(1990),mereka dikatakan sebagai
wakil suara orang-orang Melayu yang ingin mencapai
kemerdekaan daripada penjajah iaitu orang
Inggeris.Seterusnya,mereka ingin menjaga dan melindungi hak-
hak para penulis dan pengarang.Bukan itu sahaja,mereka juga
ingin melaksanakan pembaharuan dalam bidang kesusasteraan.

18

Angkatan Sasterawan 50

Matlamat : SUMBANGAN :

Ingin mengubah, Penulis ASAS 50
mencipta dan menghasilkan kritikan
menghasilkan sastera iaitu dengan
perkataan-perkataan memperjuangkan slogan
baru untuk ”Seni Untuk Masyarakat”
memperkayakan dan Menjadikan tulisan Rumi
memajukan sastera sebagai tulisan rasmi
dan bahasa agar memudahkan
memperbaiki bahasa Bahasa Melayu menjadi
Melayu dalam bahasa Kebangsaan.
penghasilan karya Penulis ASAS 50
sastera agar dapat menghasilkan
meningkatkan taraf bukusastera yang
Bahasa Melayu berkaitan dengan
kemiskinan dan
ketidakadilan sosial

PERANAN :

Mengembangkan Membuat segala
bahasa Melayu pembaharuan
dari segi aspek dalam bidang
ejaan dan kesusasteraan
peristilahan

Menjaga dan
melindungi hak-hak

para penulis dan
pengarang

19

SEJARAH PERKEMBANGAN BAHASA
MELAYU PASCAMERDEKA

Era selepas merdeka atau dipanggil pascamerdeka bermula
selepas 31 Ogos 1957 sehinggalah pada
tahun 1967. Pada waktu itu,Bahasa Melayu telah dijadikan
sebagai bahasa kebangsaan Persekutuan Tanah Melayu
melalui peruntukan undang-undang yang terkandung dalam
Perkara 152 Perlembagaan
Malaysia .

Dalam Perkara 152 Perlembagaan Malaysia,ia menyatakan bahawa
Bahasa kebangsaan merupakan Bahasa Melayu dan bahasa Melayu
hendaklah ditulis dalam apa-apa tulisan sepertimana yang
diperuntukkan dalam undang-undang oleh Parlimen. Sejak
Persekutuan Tanah Melayu mencapai kemerdekaan pada tahun
1957, bahasa Melayu telah menjadi bahasa kebangsaan yang
disyorkan oleh Suruhanjaya Reid. Pengisytiharan Bahasa Melayu
sebagai bahasa kebangsaan dan bahasa rasmi dalam semua
urusan pentadbiran tidak menyekat dan menggangu penggunaan
dan pembelajaran bahasa-bahasa lain dalam urusan bukan

rasmi.Penggunaan Bahasa Me-layu sebagai bahasa kebangsaan

dikawal oleh dasar bahasa kebangsaan iaitu melalui perlembagaan
dan akta.

20

Bahasa Melay-u dalam sistem
pendidkan

21

LAPORAN BARNES 1951

Laporan Barnes 1951 amat penting dan berharga dalam
menentukan sistem pendidikan di Malaysia selepas
kemerdekaan 1957. Laporan Barnes ini dipengerusikan
oleh L. J. Barnes. Tujuannya adalah untuk memperbaiki
pendidikan orang-orang Melayu.

CADANGAN LAPORAN BARNES :

Terdapat dua jenis sistem sekolah yang perlu ditubuhkan.
Bahasa Melayu dijadikan sebagai bahasa pengantar bagi satu jenis
sekolah
Jika terdapat 15 orang murid atau lebih yang ingin mempelajari
bahasa ibunda mereka maka pelajaran bahasa Cina dan Tamil
akan dilaksanakan
Bahasa Melayu wajib diajar di Sekolah Inggeris manakala bahasa
Inggeris wajib diajar di Sekolah Melayu.
Sekolah dwibahasa iaitu sekolah yang menggunakan dua bahasa
akan ditubuhkan.Oleh itu,bahasa pengantar yang digunakan ialah
bahasa Melayu dan bahasa Inggeris.
Sekolah-sekolah vernakular dalam bahasa Melayu, bahasa Cina
dan bahasa Tamil ditukarkan kepada Sekolah Kebangsaan.
Sekolah-sekolah tersebut akan menggunakan bahasa kebangsaan,
iaitu bahasa Melayu.

22

LAPORAN FENN-WU 1951

Laporan Fenn-Wu 1951 dibuat disebabkan oleh
masyarakat cina yang tidak puas hati terhadap Laporan
Barnes 1951 kerana Laporan Barnes menghapuskan
bahasa Cina,iaitu bahasa ibunda mereka.
Laporan pendidikan Cina di Malaysia ini dipimpin oleh
Dr.W.P Fenn dan Dr.Wu Teh Yao.
Laporan ini dihasilkan bertujuan untuk mengkaji dan
menilai kandungan Laporan Barnes 1951.

CADANGAN :

Sekolah vernakular iaitu Sekolah Melayu, Sekolah

Tamil dan Sekolah Cina dibuka dan dikehendaki

menggunakan tiga bahasa, iaitu bahasa Melayu,

bahasa Cina dan bahasa Tamil.Namun begitu,

bahasa kebangsaan juga turut diadakan.

Sekolah-sekolah aliran jenis kebangsaan masih

dikekalkan. -

Sekolah-sekolah vokasional akan diperkasakan

untuk memperbanyakkan keperluan tenaga pekerja

mahir yang diperlukan untuk pembangunan negara

Malaysia.

23

ORDINAN PELAJARAN 1952

Tujuan Ordinan Pelajaran 1952 ialah mengkaji cadangan
yang telah dikemukakan oleh Laporan Barnes dan Laporan

Fenn-Wu serta mencari jalan penyelesaian yang lebih
baik.Hal ini kerana kedua-dua laporan itu mempunyai

pandangan yang amat ketara dan berbeza.

CADANGAN :

Menetapkan sekolah Kebangsaan sebagai corak
yang menggunakan sistem persekolahan
kebangsaan manakala sekolah vernakular iaitu
Sekolah Cina dan Sekolah Tamil tidak diterima
sebagai sistem persekolahan kebangsaan.

Bahasa Cina dan Tamil hanya diajar sebagai
bahasa ketiga sahaja

Namun begitu, ordinan ini tidak dapat dilaksanakan kerana

kekurangan kewangan akibat berlakunya darurat pada waktu

itu.Bukan itu sahaja,mereka juga kekurangan guru terlatih

serta mendapat bantahan daripada orang Cina dan India.Oleh

hal yang demikian,kerajaan telah menubuhkan jawatankuasa

khas untuk memutuskan penggunaan dua bahasa di sekolah

Melayu dan penggunaan tiga bahasa di sekolah Tamil dan

Cina untuk diserap masuk ke dalam sistem persekolahan

kebangsaan. 24

PENYATA RAZAK 1956

Penyata Razak telah dibuat pada tahun 1956.Laporan ini
diambil sempena nama Menteri Pelajaran pada waktu itu

iaitu Tun Abdul Razak.Matlamatnya ialah untuk
membentuk sistem pendidikan Malaysia kearah yang

lebih baik.

CADANGAN : 25

Sukatan pelajaran di semua
sekolah di Tanah Melayu adalah
sama
Bahasa pengantar utama ialah
bahasa Melayu
Diwajibkan penggunaan bahasa
Melayu dan bahasa Inggeris di
semua sekolah rendah dan sekolah
menengah.
Bagi sekolah jenis kebangsaan ,
bahasa inggeris , cina dan tamil
menjadi bahasa pengantar.

Skeepkoaldaah-sseekkoolalahhkreebnadnaghsadait-nukdaarn

bahasa melayu merupakan bahasa
pengantar utama di sekolah itu
Terdapat satu jenis sekolah sahaja
yang terbuka kepada semua kaum.
Sistem pendidikan sekolah
menengah terdapat tiga jenis
bahagian iaitu Sekolah Menengah
Rendah (SMR) , Sekolah Menengah
Atas (SMA) dan Pra Universiti.

PERKARA 152 PERLEMBAGAAN
PERSEKUTUAN

Bahasa Melayu merupakan Bahasa Kebangsaan dan
hendaklah ditulis mengikut peruntukkan undang-undang

yang ditetapkan oleh Parlimen





Bahasa Melayu merupakan medium untuk
melahirkan perpaduan dalam kalangan
warganegara

Kedudukan Bahasa Melayu dalam Perlembagaan
Persekutuan merupakan isu yang sensitif dan tidak

boleh dibahaskan di tempat yang terbuka

26

AKTA DEWAN BAHASA DAN PUSTAKA 1959

Pada tahun 1959,akta ini telah diluluskan oleh Parlimen yang
pada mulanya dikenali sebagai Ordinan Dewan bahasa dan
Pustaka(DBP).Lembaga Pengelola Dewan dan Pustaka ditubuhkan
untuk melaksanakan dasar bagi mencapai matlamat DBP untuk
membangunkan bahasa dan sastera di Malaysia. Akta Dewan
Bahasa dan Pustaka 1959 hanya digunakan di Malaysia Barat.
Pada tahun 1973, Akta DBP 1959 telah disemak dan ia dipanggil


Akta DBP (Pindaan dan Perluasan ) 1995. Tujuan semakan adalah

untuk memantapkan dan memperkayakan bahasa kebangsaan
dalam semua bidang termasuk sains dan teknologi

AKTA BAHASA KEBANGSAAN 1963/67

Akta ini terbentuk daripada gabungan beberapa
buah akta iaitu akta 1963 dan akta 1967

Pada tahun 1 Julai 1963,akta ini telah diluluskan
tetapi dipinda pada tahun 1983.

Seksyen yang terkandung dalam akta :

Seksyen 2 : seksyen 9: Tulisan Seksyen 11
Bahasa rasmi ialah tulisan :Terjemahan
borang dalam
Kebangsaan rumi tetapi
merupakan penggunaan tulisan Bahasa
bahasa rasmi Melayu boleh
jawi masih
dibenarkan digunakan

27

Penubuhan dan peranan Dewan
Bahasa Dan Pustaka (DBP)

Bertanggungjawab Dewan bahasa dan Pustaka ini
dalam ditubuhkan pada 22 Jun
1956.Kemudian,pada tahun 1959,
memperkembangkan DBP ini telah dinaik taraf menjadi
bakat dalam bidang
sastera terutamanya
sebuah badan berkanun yang

dalam Bahasa bermatlamat
Kebangsaan
Melaksanakan
tanggungjawab dalam

urusan
mencetak,menerbit serta
membantu dalam proses

penerbitan buku-
buku,majalah-

majalah,risalah-risalah
dan sebagainya

PERANAN

Menyeragamkan Menggalakkan
ejaan dan sebutan penggunaan bahasa
serta membentuk kebangsaan dengan

istilah atau lebih meluas
perkataan yang
sesuai dalam Bahasa 28

Kebangsaan

AKTA HASUTAN 1970

Akta Hasutan 1948 adalah undang-
undang yang diisytiharkan di
Malaysia untuk menghalang

perbincangan yang didakwa berunsur
hasutan. Rang undang-undang itu

sebenarnya telah digubal pada tahun
1948 oleh penjajah British tetapi ia
telah dipinda pada tahun
1970.Kenyataan yang dibuat oleh


rang undang-undang itu "mempunyai

kecenderungan untuk menghasut"
iaitu merupakan kesalahan jenayah.

AKTA PENDIDIKAN 1996

Akta Pendidikan 1996 adalah lanjutan dan pembaharuan

daripada Akta Pendidikan 1961. Akta ini bertujuan untuk

memperkukuh sistem pendidikan negara bagi memenuhi

aspirasi dan cita-cita Malaysia untuk menjadi pusat

kecemerlangan pendidikan yang berkualiti tinggi dan bertaraf

dunia. Kandungan akt-a tersebut mengandungi :




Peraturan pendidikan Pengajaran agama Islam

Sistem pendidikan Sekolah
Kebangsaan Kurikulum Kebangsaan
Pendidikan Khas digunakan untuk semua
Bahasa Melayu sebagai sekolah
bahasa pengantar Pengajaran agama selain
daripada agama Islam

29

TOKOH BAHASA ZAMAN
PASCAMERDEKA

ASMAH HAJI OMAR
Beliau merupakan lulusan sarjana muda
bahasa dan Kesusasteraan Indonesia
Beliau mempunyai kepakaran dalam
bidang tatabahasa,bahasa rakyat peribumi
dan perkamusan
Beliau banyak menulis buku tatabahasa
seperti Nahu Melayu Mutakhir (1980)
,Nahu Kemas Kini: Pedoman Bahasa yang
Baik dan Betul (2008) dan banyak lagi.

30

TOKOH BAHA5 SA ZAMAN
PASCAMERDEKA

NIK SAFIAH KARIM
Beliau merupakan lulusan Sarjana muda
sastera dari Universiti Malaya
Beliau telah menerbitkan Tatabahasa
Dewan.Ia merupakan karya pertama beliau.
Antara penulisan buku tatabahasa beliau ialah
(i) Tatabahasa Dewan Jilid I – bersama dengan tiga

orang penulis
(ii) Tatabahasa Dewan Jilid II – bersama dengan

tiga orang penulis lain

31

TOKOH BAHASA ZAMAN
PASCAMERDEKA



HASSAN AHMAD
Beliau mendapat kelulusan Ijazah
Kedoktoran Sains Sosial dari Universiti
Leiden, Belanda
Beliau banyak membuat kajian di
seluruh pelusuk negara terutamanya
pengumpulan cerita penglipur lara
Antara karya yang diterbitkan oleh
beliau ialah keluar jendela,ribu tajuk
buku baharu dan sebagainya

32

CABARAN DAN MASA DEPAN BAHASA
MELAYU

Kerancuan Bahasa di media sosial

Istilah kerancuan bahasa ini bermaksud penggunaan bahasa
yang melanggar peraturan dan sistem Bahasa Melayu sama
ada dari segi morfologi,sintaksis,kosa kata dan lain-lain.Pada
era globalisasi ini,media sosial digunakan dalam kehidupan
seharian untuk berkomunikasi dan berinteraksi dengan
masyarakat seperti Whatsapp,Instagram, Facebook,Telegram
dan sebagainya. Penggunaan bahasa rancu di media sosial
amat mempengaruhi cara berbahasa dalam Bahasa
Melayu.Penggunaan bahasa rancu ini sudah banyak
membanjiri media sosial.Misalnya, "kacang je","cun" dan
sebagainya.Hal ini kerana,dalam media sosial, pengguna
mempunyai hak untuk menentukan kualiti bahasa yang akan
digunakan semasa berkomunikasi di atas talian.Namun
begitu,kualiti penggunaan bahasa dalam media sukar untuk
dikawal kerana tiada peraturan bahasa yang
mengikatnya.Perkara ini menyebabkan berlakunya kerosakan
bahasa Melayu kerana penggunaan tatabahasa yang salah.

33

Ekonomi

Sejak akhir-akhir ini,penggunaan

bahasa Melayu dalam bidang

ekonomi tidak digunakan secara

meluas.Hal ini dikatakan

demikian kerana bahasa Melayu

sering dikatakan tidak

mempunyai nilai ekonomi dan

sukar untuk digunakan dalam

urusan

perdagangan.Misalnya,rancangan

televisyen yang melibatkan

perbincangan ekonomi seperti Perkara ini jelas menunjukkan
hal kewangan sering bahawa masyarakat kini lebih
menggunakan tajuk dalam mementingkan bahasa Inggeris
bahasa Inggeris iaitu 'Ringgit berbanding bahasa ibundanya
Sense Plus' manakala rancangan sendiri kerana mereka
yang tidak melibatkan urusan berpendapat hanya bahasa
ekonomi menggunakan bahasa Inggeris sahaja yang sesuai
Melayu seperti Majalah Tiga. digunakan dalam urusan

ekonomi.Hal ini perlu dielakkan

kerana bidang ekonomi itu

bukan ditentukan oleh bahasa

yang digunakan tetapi urusan

perdagangan yang dijalankan

itu.Jadi,Bahasa Melayu hendaklah

digunakan secara meluas dalam

bidang ekonomi agar kedudukan

Bahasa Melayu seiring dengan

perkembangan dalam bidang

ekonomi.

34

PENDIDIKAN

Pada arus pemodenan ini, terdapat pelbagai masalah dan cabaran
yang dihadapi oleh guru-guru bahasa Melayu untuk
mempraktikkan penggunaan bahasa Melayu dalam proses
pengajaran dan pembelajaran.Hal ini dikatakan demikian kerana
masyarakat pada masa ini hanya memberi tumpuan kepada
Bahasa Inggeris .Maka perkara ini menyebabkan pembelajaran
bahasa Melayu semakin mencabar. Jadi,guru-guru perlulah
melaksanakan sesi pembelajaran Bahasa Melayu secara kreatif dan
inovatif agar pelajar-pelajar tertarik dengan keunikan Bahasa
Melayu.Bukan itu sahaja,guru perlulah bijak dalam menyemai sikap
cinta terhadap bahasa Kebangsaan kepada para pelajar.

Selain itu, masalah pengajaran bahasa Melayu sering berhubung
dengan kekurangan guru Bahasa Melayu. Akibatnya, pengetua
terpaksa memohon guru yang bukan opsyen Bahasa Melayu untuk
mengisi kekosongan tersebut.Dalam isu ini,Nik Safiah Karim (1980)
mengatakan bahawa ramai guru yang bukan sahaja kurang mahir
mengajar dalam Bahasa Melayu bahkan kemahiran penggunaan
mereka dalam Bahasa Melayu juga sangat lemah.Perkara ini akan
menimbulkan masalah untuk melahirkan pelajar yang menguasai
Bahasa Melayu.Maka,perkara ini menyebabkan lahirnya
masyarakat yang krisis tentang penggunaan Bahasa ibunda.

35

PENTADBIRAN KERAJAAN

Beberapa tahun yang lalu, Pada masa itu, hanya dengan
peruntukan Perlembagaan
telah menyamakan taraf mengetahui bahasa Inggeris dan
bahasa Melayu dan Inggeris.
Keadaan ini tentunya akan mempunyai kebolehan berbahasa
menyukarkan pembangunan
dan meluaskan penggunaan Inggeris sahaja yang boleh mendapat
bahasa Melayu sebagai
bahasa kebangsaan dan pekerjaan, berpeluang melanjutkan
bahasa rasmi
negara.Tambahan pula, pelajaran ke peringkat tinggi dan
terdapat golongan yang tidak
berkeyakinan terhadap mendapat penghormatan masyarakat.
kemampuan bahasa Melayu
untuk menggantikan peranan Justeru itu, sudah tentu masyarakat
bahasa Inggeris sehingga
menimbulkan kesulitan dalam berlumba-lumba mempelajari bahasa
melaksanakan bahasa
kebangsaan.Syed Hussein Inggeris, dan secara tidak langsung ia
Alatas (1991) memberi contoh
sekiranya hakim yang tidak mempengaruhi mentaliti masyarakat
mahir berbahasa Melayu
mestilah beliau tidak yakin yang mementingkan kebolehan
dengan kebolehan
menggunakan bahasa Melayu berbahasa Inggeris sehingga pada hari
dalam prosiding
mahkamah.Kurangnya ini.Bukan itu sahaja, sikap dan
keyakinan terhadap bahasa
kebangsaan berkait rapat tindakan kerajaan serta pemimpin
dengan pengaruh penjajahan
British sebelum merdeka. yang tidak begitu tegas dalam

memperkasakan Bahasa Melayu

menyebabkan penggunaan bahasa

Melayu tidak meluas.Hal ini dikatakan

kerana pegawai pentadbiran kerajaan

enggan menggunakan bahasa

kebangsaan dalam urusan surat-

menyurat dengan alasan ketiadaan

kerani Melayu. 36

PERCAMPURAN KOD

Menurut Muyken (2016) percampuran kod ialah
penggunaan lebih daripada satu bahasa dalam
sesuatu komunikasi.Percampuran kod berlaku
apabila apabila penutur mencampuradukkan
bahasa dengan bahasa yang lain atau sesuatu dialek
dengan dialek yang lain.Percampuran kod Bahasa

Melayu dan Bahasa Inggeris merupakan
percampuran kod yang menjadi kebiasaan yang

dilakukan oleh penutur.Contoh ayatnya ialah
"Makan bila kita free","Guys, jom pergi sana" dan
banyak lagi.Jelaslah di sini bahawa masyarakat

majmuk di Malaysia mengabaikan unsur seni
bahasa Melayu dan melakukan percampuran kod

yang meluas dan dalam keadaan yang tidak
terkawal. Tingkah laku ini secara tidak langsung
mencemarkan seni bahasa kerana bahasa yang
digunakan tidak mengikut tatabahasa yang betul.

Jika fenomena percampuran kod ini tidak
diselesaikan dengan baik, mungkin suatu hari nanti

bahasa Melayu sebagai bahasa kebangsaan dan
identiti sosial Malaysia akan pupus.

37

SLANGA

Bahasa Slanga ialah penggunaan bahasa dan
ungkapan tidak formal yang tidak dianggap
sebagai standard dalam dialek atau bahasa.
Perkataan slanga sering muncul dalam bidang
kosa kata dan merujuk kepada perkara yang
dianggap tabu.Bahasa slanga ini digunakan
oleh semua peringkat umur terutamanya
golongan muda.

kata slanga digunakan kata slanga terhasil
untuk memudahkan daripada bahasa
ekspresi asing

ia melibatkan perkataan yang
ringkasan kepada terbentuk diambil
sesuatu daripada bahasa
perkataan.Misalnya asing dan ditukarkan
tidak apa menjadi menjadi Bahasa
takpe Melayu seperti cute
menjadi kiut

38

SUMBER RUJUKAN

Ahmad Fadhlullah Adnan.(2021,20 Mei). Bahasa slanga cemar imej bahasa
Melayu.Utusan Malaysia.

https://www.utusan.com.my/nasional/2021/05/bahasa-slanga-cemar-imej-
bahasa-melayu/



Ahmad Faisal Abdul Hamid & Faizuri Abdul Latif.(2014).Sejarah
perkembangan tulisan jawi: analisis mengenai teori Kang Kyoung

Seok. Jurnal al-Tamaddun,9(2),1-
15.http://commonrepo.um.edu.my/12610/1/Page%201-15.pdf




Farizah Hashim,Adenan Ayob & Mohd Rosli Saludin.(2018).Pengaruh
media sosial terhadap kesalahan tatabahasa dalam penulisan karangan

bahasa Melayu murid tahun lima.International Journal of Law,
Government and Communication,3(7),53-76.

http://www.ijlgc.com/PDF/IJLGC-2018-07-03-04.pdf



Haji Zainal Abiddin Haji Masleh.(2020,13 Julai).Kerancunan Bahasa :
Cabaran dan realiti.Utusan Borneo.

https://www.pressreader.com/malaysia/utusan-borneo-
sarawak/20200713/281831466030870



Hariyati Ariffin.(2019,18 November). Bahasa kurang sopan ubah cara
komunikasi remaja masa kini.Sinar

Harian.https://www.sinarharian.com.my/article/57798/KHAS/Pendapat/Bahasa
-kurang-sopan-ubah-cara-komunikasi-remaja-masa-kini



Mohd Isha Awang.(2008,16 Julai). Isu dan Cabaran Bahasa Melayu dalam
Pendidikan.Berita Harian.

http://www.dbp.gov.my/klikdbp/klikdbp11julai8.pdf



39

SUMBER RUJUKAN

Mohd Rashid Hj.Md Idris.(2013).Memartabatkan bahasa Melayu melalui
Pendidikan dan mendepani cabaran globalisasi. Malaysian Journal of Youth

Studies, 207-
222.https://www.ippbm.gov.my/images/MJYS/2013/MJYS%20Vol%208%20Jun

e%202013209- 224.pdf

Muhammad Zaid Daud & Mary Fatimah Subet.(2019).Slanga dan symbol
tumbuhan dalam komunikasi lisan masyarakat Melayu : Pendekatan Semantik

Inkuisitif. Jurnal Pengajian Melayu,30,108-136.
https://ejournal.um.edu.my/index.php/JPM/article/download/21226/10817/455

42

Noor Aida Mahmor, Faizah Ahmad & Nasariah Mansor.(2014).Kerancuan Bahasa
: Cabaran dalam Pendidikan negara dan pembinaan negara bangsa.

https://www.researchgate.net/publication/304471121_KERANCUAN_BAHASA_CA
BARAN_DALAM_PENDIDIKAN_NEGARA_DAN_PEMBINAAN_NEGARA_BANGSA



Noor Aida Mahmor & Norzaliza Haji Ghazali.(2019). Trend percampuran
kod generasi muda masa kini. e-Prosiding SMTComm’19.

http://repo.uum.edu.my/26720/1/SMTC%202019%20112%20%20120.pdf



Shamsul Aizuwani Nawi,Suhasni Dollah & Zurihan Yusoff.
(2020).Pengenalan Sejarah Perkembangan Bahasa Melayu.Penerbit IPG

Kampus Bahasa Melayu




Sharifah Darmia Sharif Adam.(2014). Cabaran dan reaksi pelaksanaan bahasa
kebangsaan dalam bidang pentadbiran dan pendidikan di Malaysia, 1957-
1966.Social and Behavioral Sciences ,134,305-315.
https://reader.elsevier.com/reader/sd/pii/S1877042814031632?

token=14EEF3B909084D99E054DE42F44ADDD0C0049840838CBBF90206712CEB
865B5706C7D154E960EA5667BAA0C5CED9E7BD&originRegion=eu-west-
1&originCreation=20211114070546


41

TAMAT