Оқу сауаттылық ҚМЖ

Қысқамерзімді жоспар

Сабақтың тақырыбы:

№1-2-сабақ.

Педагогтің аты-жөні:

Күні:

Сыныбы: Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы: Бағдарламаның мақсаты мен міндеті

Сабақтың мақсаты: Оқу сауаттылығы ұғымымен таныстырып, іскерлік қабілеттерін арттыру

Құндылықтарға баулу: Ынтымақтастық құндылығын топтық жұмыстар арқылы оқушылар бойына
дарытылады

Жұптық жұмыс жасау кезінде ойын еркін айтқыза отырып, ашықтық
құндылығына тәрбиеленеді.

Сабақтың барысы:

Сабақ Педагогтің іс- Оқушының іс-әрекеті Бағалау Ресурстар

кезеңі/Уақ әрекеті Оқулық,
жұмыс
ыты дәптерлері
Кітап, дәптер,
Сабақтың (Ұ). Ұйымдастыру Топқа кітап, дәптер және «Жіктеу» тәсілі қалам
қаламсап оқу құралдарының суреттері
басы кезеңі: суреттері бар қима қағаздар көрінеді. бейнеленген
беріледі. Әр оқушы қима қима қағаздар
Қызығушыл 1. Оқушылармен қағаздарды таңдау арқылы ұқсас Оқушылардың топтамасы
құралдармен 3 топқабірігеді. (Қазіргі
ық ты ояту. амандасу, 1 топ: Кітап оқуға деген жағдайда)
2 топ: Дәптер ДК экраны
7 мин. түгендеу. 3 топ: Қаламсап қызығушылығын Қалыптасты
арттыру рушы
2. Ынтымақтастық бағалау: Өз
мақсатында ойын дұрыс
атмосферасын мүмкіндігінше мағынада
оларға таңдау білдіріп,
қалыптастыруда еркіндігі талқылауға
белсенділікпе
шаттық шеңбері беріледі. н қатысқан
оқушыға
жүзеге асырылады. «Жарайсың!»
дегенмадақтау
3.Оқушыларды сөзімен
ынталандыру.
топтарға біріктіру.

Жаңа (Ұ) «Миға 1.Сауаттылық деген не? Мақсаты:

сабаққ шабуыл» әдісі Функционалдық сауаттылық дегеніміз Жылдам әрі

а арқылы өткен не? функционалды
түрде сыни
кіріспе тақырыппен жаңа Сауаттылық - ана
тілінің заңдары мен ережелерін оларды ойлануды
сабақты дамыту.

байланыстыру ауызша және жазбаша сөйлеуде

мақсатында ой пайдаланудың берік Тиімділігі:

қозғау сұрақтарын дағдыларымен үйлестіре отырып білуі. оқушының

ұжымдық талқылау. "Сауатты оқу – бұл мақсатқа қол танымдық

Бір- жеткізу, білім мен әлеуетті дамыту, дағдысы артады.

біріне сұрақтар қоғамға қатысу үшін жазбаша мәтінді Сонымен қатар

қояды. түсіну, пайдалану, көрсету және жұмыс оқушыға сабақтың

Сыныптастырының жасау". (PISA, 2009). Оқу өмірмен

пікірін сауаттылығының 3 құрамдауышы байланысын

толықтырады. бар,олар: жағдай, мәтін, аспект. көрсетеді және

Өз ойымен 1-құрамдауыш: Жағдай: сабақтың
тақырыбы мен
бөліседі. Жағдайдың санаттары: жеке мақсатын
анықтауға
Оқушылар пайдаланым үшін оқу, көпшілік мүмкіндік береді.
сұрақтарға жауап Саралау: Бұл
беріп, өзара пайдалану үшін оқу (қоғамдық), жұмыс жерде саралаудың
ұжымдық талқылау
жасағаннан кейін жасау үшін оқу және оқыту үшін оқу. «Диалог және
мұғалім оқушыларға қолдау көрсету»
сабақтың 2-құрамдауыш: Мәтін: тәсілі көрінеді.
тақырыбы, Дұрыс мағынада
мақсатымен Мәтін формасы: тұтас және жадағай. жауап беруге
таныстырады. бағыттау
Мәтін типі: сипаттама, мазмұндау, мақсатында
кейбір
мазмұндама, аргументациялау, нұсқау, оқушыларға ашық
сұрақтар, ал
келісім. кейбір көмек
қажет ететін
3-құрамдауыш: Аспект: оқушыларға
жетелеуші
Аспектілер – бұл оқырман мәтінде, сұрақтар

мәтін айналасында және мәтін

арасында аталған тәсілдерді келісу

үшін пайдаланатын психологиялық

стратегиялар, тәсілдер және

тапсырмалар. Оқу сауаттылығы

тапсырмаларын әзірлеумен

айналысатын бес аспект:

• ақпарат іздеу, қол жеткізу және алу;

• кеңінен түсінуді қалыптастыру;

• интерпретациялауды дамыту;

• мәтін мазмұнын көрсету және қойылады.
бағалау; көрсету және
• мәтін нысанын
бағалау. [4-5]

Сабақтың Мәтінмен жұмысты Екі сұрақты мәтіндер Дескриптор: Мәтін
ортасы оқушыларға
орындалу барысын Мәтін №1 Жалпы - 3 балл.
Мағынаны түсіндіру
ашу. Құйысқан – аттың үстіндегі ертоқымы -тапсырманы

26 мин. қия жерде мойнына қарай сырғыпорындайды

кетпес үшін, аттың түп құйрығынан

өткізіп, ердің артқы қанжығалығына

бекітетін қайыстан жасалатын құрал.

Құйысқанның екі жақтауы және

жаңбырлық-салпыншақ атты

жылқының сауырын жапқан үзбелері

болады. Құйысқан аттың тезек

тастайтын тышпасына көлденең

тұрғандықтан, кейбір кездерде

жылқының тезегі құйысқанға

қыстырылып қалып, аттың еркін

қимылына кедергі келтіреді. Мұндайды

біздің қазақ жақтырмай: «Құйысқанға

қыстырылған тезек сияқты» деп

айтады.Өмілдірік - ер артқа қарай

сырғып кетпеу үшін, аттың омырауын

орай тағылған құрал.

1. Құйысқан не үшін тағылады

A) Ер- тұрман аттың артына сырғып

кетпес үшін

B) Ер-тұрман орнында жылжымай

тұруы үшін

C) Ер-тұрман аттан ауып түсіп қалмау

үшін

D) Ер-тұрман жылқының сауырын

жауып тұруы үшін

E) Еңіс жерде ер-тоқым аттың

мойнына сырғып кетпес үшін

2. Құйысқан жасалатын шикізат

A) Қанжыға

B) Үзбе

C) Қайыс

D) Темір

E) Салпыншақ

Мәтін №2

Жапырақ – жоғары сатыдағы

өсімдіктер өркенінің өсуі біршама

шектелген бүйірлік мүшесі. Ол

қыстырмалы меристемалардың

белсенділігі нәтижесінде түп жағымен

немесе барлық жағымен ұлғайып өседі.

Ағаштар мен бұталарда бұл уақытша

мүше. Тамыр мен сабақтан

жапырақтың айырмасы ол өсуін ұшы

арқылы емес, жапырақ тақтасының

негізінде орналасқан қыстырма

меристемасы арқылы жалғастырады.

Алғашқы нағыз жасыл

жапырақ өсімдіктердің сулы ортадан

құрылыққа шығуына байланысты

құрлық жағдайларына бейімделген.

Қос жарнақтыларда негізгі өркеннің

апексі және төбе бүршігі жетілгенге

дейін, олардың тұқымынан өсіп

шыққан жапырақ - тұқым

жарнақтарының жапырағы деп

аталады. Жапырақтар алғашқы негізгі

өркеннің, одан кейін жанама

өркендердің әрқайсысының бой
конусында экзогенді меристемалық
төмпешіктер ретінде қалыптасып
жетіледі. Төмпешіктердің жоғарғы
бөлігі - апексі, төменгі бөлігі базальды
бөлігі деп аталады. Апекстен жапырақ
тақтасы, сағағы, ал базальды бөлігінен
жапырақ негізі, бөбешік жапырақтар,
қынап пайда болады.
1. Алғашқы жапырақтардың құрлық
жағдайына бейімделуінің себебі
A) Нағыз жасыл жапырақ болғанына
байланысты
B) Көп суды қажет етпегеніне
байланысты
C) Өсімдік өркенінің шектелуіне
байланысты

D) Сулы ортадан құрғақ ортаға
шығуына байланысты
E) Сулы орта болмауына байланысты
2. Мәтін мазмұнына лайықты тақырып
A) Алғашқы жапырақтар
B) Нағыз жасыл жапырақ

C) Жапырақтардың сипаты
D) Жапырақтардың түсі
E) Жапырақтардың түрі

№5-тапсырма: Қазақтың тал бесіктен жер бесікке Дескриптор: МЖәатліпны - 3 балл.
Мәтінді оқып, осы дейінгі бүкіл ғұмырында төрт түліксіз -тапсырманы
күні кем. Салт-дәстүрінде, өлең- орындайды
мәселеге өз жырында, тұрмыс тіршілігінде берік
көзқарастарыңды орын тепкен. Шілдехана, бесік той,
тұсау кесер, сүндет тойы, келін түсіру,
білдіру мақсатында құда шақыру - бәрі мал өнімінсіз
өтпеген. Мәселен, құдаларға сойылған
талқылау малдың етін жеместен бұрын құйрық-
бауыр асатады. Жаңа сойылған қойдың
сұрақтарын мүше бөліктері, кұданың сыбағасы -
жамбас салынған «құда табақ» тарту
құрастырыңдар. бәрінде жарасымды әдеп, биік парасат
жатыр. Қонақ күту рәсімі өз алдына
бөлек мектеп. Сыйлы адамдарға
жасының үлкен кішілігіне карап
сыбаға жасалады. Ақсақалға бас
тартылады. Басты ұстау, одан дәм
таттыру, орнымен үлестіру де өнер.

Сабақтың «Еркін микрофон» Оқушылар бүгінгі сабақтың Мұғалім
соңыОй әдісі. Мұғалім мақсаты, тақырыбы бойынша өз оқушыларды
толғаныс. сабақты ойын айту арқылы сабаққа
Рефлексия қорытынды жасайды. «Жапондық
7 мин. қорытындылау бағалау» әдісі
мақсатында арқылы
оқушылардың бағалайды. Яғни
сабаққа деген «Дұрыс
көзқарасын, келісемін»,
рефлексиясын «Толықтырамын,
тыңдайды. басқа көзқарасым
бар», «Менің
сұрағым бар».
Сонымен қатар
1-10 баллдық
жүйе бойынша
оқушылардың
сабаққа қатысу
белсенділігі
бойынша
бағаланады.

Қысқамерзімді жоспар
Сабақтың тақырыбы: Мәтін туралы түсінік. Мәтіннің түрлері

№3-сабақ.

Педагогтің аты-жөні: Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:
Күні:
Сыныбы: Мәтін туралы түсінік. Мәтіннің түрлері
Сабақтың тақырыбы:
Оқушыларға мәтін және оның түрлері туралы түсінік беру. Мәтін туралы білімдерін
Сабақтың мақсаты: пысықтау.

Құндылықтарға баулу: Ынтымақтастық құндылығын топтық жұмыстар арқылы оқушылар бойына
дарытылады

Жұптық жұмыс жасау кезінде ойын еркін айтқыза отырып, ашықтық құндылығына
тәрбиеленеді.

Сабақтың барысы:

Сабақ Педагогтің іс- Оқушының іс-әрекеті Бағалау Ресурстар
кезеңі/Уақ әрекеті
Топқа кітап, дәптер және «Жіктеу» тәсілі Оқулық,
ыты қаламсап оқу құралдарының көрінеді. жұмыс
суреттері бар қима қағаздар Оқушылардың дәптерлері
Сабақтың (Ұ). Ұйымдастыру беріледі. Әр оқушы қима оқуға деген Кітап, дәптер,
қағаздарды таңдау арқылы ұқсас қызығушылығын қалам
басы кезеңі: құралдармен 3 топқабірігеді. арттыру суреттері
1 топ: Кітап мақсатында бейнеленген
Қызығушыл 3. Оқушылармен 2 топ: Дәптер мүмкіндігінше қима қағаздар
ық ты ояту. амандасу, топ: Қаламсап оларға таңдау топтамасы
еркіндігі (Қазіргі
7 мин. түгендеу. Ойқозғау: беріледі. жағдайда)
4. Ынтымақтастық Мәтін дегеніміз не? (Өзара ДК экраны
атмосферасын мағыналық байланысты айтылатын «Диалог және Қалыптасты
екі не одан көп сөйлем құралған қолдау көрсету» рушы
қалыптастыруда автордың ой-пікірі) тәсілі көрінеді. бағалау: Өз
Мәтін құрамындағы сөйлемдердің Дұрыс мағынада ойын дұрыс
шаттық шеңбері орнын ауыстырып айтуға бола ма? жауап беруге мағынада
(Жоқ. Себебі, мәтіннің бағыттау білдіріп,
жүзеге асырылады. құрамындағы сөйлемдердің өз мақсатында талқылауға
орны болады) кейбір белсенділікпе
3.Оқушыларды Мәтіннің қандай түрлері бар? оқушыларға ашық н қатысқан
(Әңгімелеу, сипаттау, пайымдау) сұрақтар, ал оқушыға
топтарға біріктіру. Әңгімелеу, пайымдау, сипаттау кейбір көмек «Жарайсың!»
мәтіндеріне қандай сұрақтар қажет ететін деген
Жаңа (Ұ) «Миға қойылады? оқушыларға мадақтау
Әңгімелеу – не істеді? жетелеуші сөзімен
сабаққ шабуыл» әдісі Пайымдау – неліктен? сұрақтар ынталандыру.
Сипаттау – қандай? қойылады.
а арқылы өткен
кіріспе тақырыппен жаңа Мәтіннің түрлері
Мәтіннің үш түрі бар:
сабақты
Әңгімелеу мәтіні қандай бір
байланыстыру

мақсатында ой

қозғау сұрақтарын

ұжымдық талқылау.

Бір-
біріне сұрақтар

қояды.

Сыныптастырының

пікірін

толықтырады.

Өз ойымен

бөліседі.

Оқушылар
сұрақтарға жауап
беріп, өзара
ұжымдық талқылау
жасағаннан кейін
мұғалім оқушыларға
сабақтың
тақырыбы,
мақсатымен
таныстырады.

Сабақтың Мәтінмен жұмысты оқиғаны баяндап не істеді? не Мәтін
ортасы оқушыларға болды? сұрақтарына жауап береді,
орындалу барысын оқиғаның сатыланып дамуы
Мағынаны түсіндіру баяндалады. Әңгімелеу мәтінініің
ашу. баяндауышы көбінесе жедел өткен

26 мин. шақта болады. Әңгімелеу мәтінінде
оқиға, орын, уақыт, кейіпкерлер
болады.

Сипаттау мәтіні бір затты не
құбылысты сипаттайды және
қандай? Қалай? Деген сұрақтарға
жауап береді. Мұнда пейзаж
суреттеледі немесе портретке
мінездеме беріледі. Мысал, мәтінде
таулар мен қырттар, адамның
көзінің көгергені, самайына түскен
ақ шашы, биязы немесе қырсық
мінезі, Астананың Бәйтерегі,
Алматының алмасы т.б. туралы

айтылса, суреттеу мәтіні екенін оп-
оңай табуға болады.

Пайымдау мәтіні белгілі бір
пікірді түсіндіреді, дәлелдейді және
не үшін? неге? не себепті? Деген
сұрақтарға жауап береді. Мұнда
ойдың тезисі, дәлелі, қорытындысы
жасалады. Пайымдау мәтінінде
сондықтан, өйткені, себебі деген
себеп-салдар мәнді жалғаулық
шылаулары жиі қолданылады

Дескриптор:
Жалпы - 3 балл.
-тапсырманы
орындайды

Тапсырма: Оқушыларға мәтіннен
сұрақ қойылады.
Әр топ интерактивті тақтада
берілген сұрақтың дұрыс жауабын
жазуы қажет.
Аптап ыстықта саялайтын жер
іздеп саябақтағы отырғыштардың
біріне бұрылдым. Орындыққа
отырмақ болып беттегенімде, көзім
сұмдық жағдайдың куәгері болды.
3-4 жасар ұл бала қоқыс тастағыш
жәшікті тіміскілеп жүр. «Бұл кім?
Не қылған бала?» деген сауалдарға

жауап іздеу мақсатында баланы
бақылап біраз отырдым. Қарасам,
бұл бала жалғыз емес екен. Әр-әр
жерде орналасқан қоқыс жәшігін
ақтарып, азық іздеп жүрген тағы да
екі ұл бала мен кішкентай қызға
көзім түсті. Киген киімнің олпы-

солпысы шыққан, кір қожалақ.
Көкейде маза бермей тұрған сансыз

сұрақ мені бір орында
отырғызбады.

Сабақтың «Еркін микрофон» Оқушылар бүгінгі сабақтың Мұғалім
соңыОй әдісі. Мұғалім мақсаты, тақырыбы бойынша өз оқушыларды
толғаныс. сабақты ойын айту арқылы сабаққа
Рефлексия қорытынды жасайды. «Жапондық
7 мин. қорытындылау бағалау» әдісі
мақсатында арқылы
оқушылардың бағалайды. Яғни
сабаққа деген «Дұрыс
көзқарасын, келісемін»,
рефлексиясын «Толықтырамын,
тыңдайды. басқа көзқарасым
бар», «Менің
сұрағым бар».
Сонымен қатар
1-10 баллдық
жүйе бойынша
оқушылардың
сабаққа қатысу
белсенділігі
бойынша
бағаланады.

Қысқамерзімді жоспар
Сабақтың тақырыбы: Тірек сөздердің мәтіндегі орны

№4-сабақ.

Педагогтің аты-жөні: Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:
Күні:
Сыныбы: Тірек сөздердің мәтіндегі орны
Сабақтың тақырыбы:
Сабақтың мақсаты: Оқушыларға мәтін және оның түрлері туралы түсінік беру. Мәтін туралы білімдерін

Құндылықтарға баулу: пысықтау.

Ынтымақтастық құндылығын топтық жұмыстар арқылы оқушылар бойына

дарытылады
Жұптық жұмыс жасау кезінде ойын еркін айтқыза отырып, ашықтық құндылығына
тәрбиеленеді.

Сабақтың барысы:

Сабақ Педагогтің іс- Оқушының іс-әрекеті Бағалау Ресурстар

кезеңі/Уақ әрекеті Оқулық,
жұмыс
ыты дәптерлері
Кітап, дәптер,
Сабақтың (Ұ). Ұйымдастыру Топқа кітап, дәптер және «Жіктеу» тәсілі қалам
қаламсап оқу құралдарының суреттері
басы кезеңі: суреттері бар қима қағаздар көрінеді. бейнеленген
беріледі. Әр оқушы қима қима қағаздар
Қызығушыл 5. Оқушылармен қағаздарды таңдау арқылы ұқсас Оқушылардың топтамасы
құралдармен 3 топқабірігеді. (Қазіргі
ық ты ояту. амандасу, 3 топ: Кітап оқуға деген жағдайда)
4 топ: Дәптер қызығушылығын ДК экраны
түгендеу. топ: Қаламсап Қалыптасты
арттыру рушы
6. Ынтымақтастық бағалау: Өз
мақсатында ойын дұрыс
атмосферасын мүмкіндігінше мағынада
оларға таңдау білдіріп,
қалыптастыруда еркіндігі талқылауға
белсенділікпе
шаттық шеңбері беріледі. н қатысқан

жүзеге асырылады.

3.Оқушыларды

топтарға біріктіру.

Жаңа (Ұ) «Миға *Тірек сөздер дегеніміз не? «Диалог және

сабаққа шабуыл» әдісі Тірек сөздер қолдау көрсету»

кіріспе арқылы өткен Мәтінді құрастыруға негіз болатын тәсілі көрінеді.

тақырыппен жаңа сөздер «тірек сөздер» деп аталады. Дұрыс мағынада

сабақты Мәтін не туралы? деген сұраққа жауап жауап беруге

байланыстыру беретін сөздер мәтіннің тірек сөздреі бағыттау

мақсатында ой болады. Мәтіннің тірек сөздерін «кілт мақсатында

қозғау сұрақтарын сөздер» дет те атауға болады. кейбір

ұжымдық талқылау. Әдетте, мәтін құрастырар оқушыларға ашық

Бір- алдында оқушыға тірек сөздер сұрақтар, ал оқушыға
біріне сұрақтар «Жарайсың!»
қояды. беріледі. Оқушы берілген тірек кейбір көмек деген
Сыныптастырының мадақтау
пікірін сөздерді пайдаланып, мәтін қажет ететін сөзімен
толықтырады. ынталандыру.
Өз ойымен құрастырады. Тірек сөздер арқылы оқушыларға
бөліседі. Презентация
Оқушылар шағың әңгіме, ертегі, өлең немесе кез жетелеуші Тірек
сұрақтарға жауап сөздер.Мәтін
беріп, өзара келген мәтін түрін жазуға болады. сұрақтар
ұжымдық талқылау Жазылған мәтін жүйелі шығу үшін қойылады.
жасағаннан кейін
мұғалім оқушыларға тірек сөздердің бірін біріктіретін
сабақтың
тақырыбы, тақырып тауып алу керек. Мәтін не
мақсатымен
таныстырады. туралы болса, тақырыбы да сол

Мәтінмен жұмысты болады. Мәтінге ат қойғанда оның
оқушыларға
орындалу барысын тақырыбының қысқаша нұсқасын
түсіндіру
пайдаланады.
1.Мәтінге тақырып
қойыңыз. Кейде берілген тірек сөздерге қарап,
2.Мәтіннің
азатжолдарына бұрын оқыған шығарманы еске
тақырып қойыңыз.
3.Мәтіннен тірек түсіруге болады. Мысалы, «дос, аю,
сөздерді табыңыз.
ағаш» деген тірек сөздер берілсе, осы

үш сөздің арасында байланысы бар

мәтінді ой елегінен өткізе бастаймыз.

Бұл тірек сөздерден орманда келе

жатып, алдынан аю шыққанда екі

достың мықтысы әлсізін жалғыз тастап

кеткен әңгіме есімізге түседі.

Тірек сөздерді пайдаланып, мәтін

құрастыруға болатын болса, мәтіннен

тірек сөздерді де дәл солай табуға

болады. Тест тапсырмаларында

көбінесе, дайын мәтіннен тірек

сөздерді табу талап етіледі. Ол үшін

мәтінді мұқият оқып шығып, мәтіннің

не туралы екенін анықтап алу қажет.

Ең бастысы, табылған тірек сөздер

мәтіннің мазмұнын ойша елестете

алатындай дәрежеде таңдалынып

алынуы қажет.

Мәтіннің тірек сөздері

ғаламтор желісінде өте жиі

пайдалынады. Дұрыс жазылған тірек

сөздер оқырманға қажетті мақаланы

тез табуға көмектеседі. Мақаланың

көбірек оқылуы үшін тірек сөздердің

дұрыс теріліп жазылуы өте маңызды.

Сабақтың Тірек сөздерді пайдаланып, мәтін Дескриптор:
ортасы құрап жаз. Мәтінге тақырып қой. Жалпы - 3 балл.
-тапсырманы
Мағынаны Тірек сөздер: Наурыз мейрамы,
ашу. тенеледі, өтті, алаңда, құттықтады, орындайды

. жыл басы, көңілді, әже, пісірді,

наурызкөже, дәмді, іштік, ұлттық

ойындар.

Наурыз мейрамы

Наурыз - барша мұсылман әлемі

тойлайтын ұлы мереке, Ұлыстың

ұлы күні, жыл басы. Бұл күні күн

мен түн теңеледі, Самаркандтың

көк тасы жібиді. Осы күннен бастап

күн жылына бастайды және күн

ұзарып, ал түн болса, керісінше

қысқара бастайды.

Ертеректе бұл мерекені бүкіл ауыл

болып дайындалып, үлкен той

қылып тойлайтын болған. Қазірдің

өзінде Наурыз мейрамының орны

ерекше. Бұл күні қаланың бас

көшелеріне қазақ халқының

Сабақтың «Еркін микрофон» дәстүрлі киіз үйлері тігіледі. Мұғалім
соңыОй әдісі. Мұғалім Алаңда барша халық жиналып, оқушыларды
толғаныс. сабақты Наурыз жайлы қойылымды
Рефлексия қорытындылау тамашалайды. Биылғы жылғы «Жапондық
мақсатында Наурызда қала әкімі барша бағалау» әдісі
тұрғындарды құттықтап, жылы арқылы
оқушылардың лебізін білдірді. бағалайды. Яғни
сабаққа деген Ұлттық тағам ет асылып, бауырсақ «Дұрыс
көзқарасын, пен шелпек пісіріледі. Бірақ бұл келісемін»,
рефлексиясын күні ең басты тағам Наурыз көже «Толықтырамын,
тыңдайды. болып саналады. Ол - жеті түрлі басқа көзқарасым
тағамнан дайындалатын көже. Киіз бар», «Менің
үйге келуші әрбір қонақ әдетте сұрағым бар».
Наурыз көжеден ауыз тиеді. Сонымен қатар
1-10 баллдық
Оқушылар бүгінгі сабақтың жүйе бойынша
мақсаты, тақырыбы бойынша өз оқушылардың
ойын айту арқылы сабаққа сабаққа қатысу
қорытынды жасайды. белсенділігі
бойынша
бағаланады.

Қысқамерзімді жоспар
Сабақтың тақырыбы: Тірек сөздер арқылы мәтіндер құрау

№5-сабақ.

Педагогтің аты-жөні: Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:
Күні:
Сыныбы: Тірек сөздер арқылы мәтіндер құрау
Сабақтың тақырыбы:
Оқушыларға тірек сөздер туралы түсінік беру. Мәтін туралы білімдерін пысықтау.
Сабақтың мақсаты:

Құндылықтарға баулу: Ынтымақтастық құндылығын топтық жұмыстар арқылы оқушылар бойына
дарытылады

Жұптық жұмыс жасау кезінде ойын еркін айтқыза отырып, ашықтық құндылығына
тәрбиеленеді.

Сабақтың барысы:

Сабақ Педагогтің іс- Оқушының іс-әрекеті Бағалау Ресурстар

кезеңі/Уақ әрекеті

ыты

Сабақтың (Ұ). Ұйымдастыру Оқушылар сәлемдеседі Оқулық,
басы кезеңі: жұмыс
Оқушылармен Оқушылардың дәптерлері
Қызығушыл амандасу, (Қазіргі
ық ты ояту. түгендеу. оқуға деген жағдайда)
Ынтымақтастық ДК экраны
қызығушылығын
атмосферасын
қалыптастыруда арттыру
мақсатында
шаттық шеңбері мүмкіндігінше
жүзеге асырылады. оларға таңдау
еркіндігі

беріледі.

Жаңа (Ұ) «Миға -Оқушылар,бүгінгі сабақта тірек «Диалог және Қалыптасты
сабаққа шабуыл» әдісі рушы
кіріспе арқылы өткен сөздермен қалай мәтін құрауға қолдау көрсету» бағалау: Өз
тақырыппен жаңа ойын дұрыс
Сабақтың сабақты болады? деген сұрақ аясында жұмыс тәсілі көрінеді. мағынада
ортасы байланыстыру білдіріп,
мақсатында ой жасаймыз. Дұрыс мағынада талқылауға
Мағынаны қозғау сұрақтарын белсенділікпе
ашу. ұжымдық талқылау. Тірек сөздерді пайдаланып, мәтін жауап беруге н қатысқан
. оқушыға
Оқушылар құрастыруға болатын болса, мәтіннен бағыттау «Жарайсың!»
сұрақтарға жауап деген
беріп, өзара тірек сөздерді де дәл солай табуға мақсатында мадақтау
ұжымдық талқылау сөзімен
жасағаннан кейін болады. Тест тапсырмаларында кейбір ынталандыру.
мұғалім оқушыларға
сабақтың көбінесе, дайын мәтіннен тірек оқушыларға ашық Прнтация
тақырыбы, Тірек сөздер.
мақсатымен сөздерді табу талап етіледі. Ол үшін сұрақтар, ал
таныстырады.
мәтінді мұқият оқып шығып, мәтіннің кейбір көмек
Мәтінмен жұмысты
оқушыларға не туралы екенін анықтап алу қажет. қажет ететін
орындалу барысын
түсіндіру Ең бастысы, табылған тірек сөздер оқушыларға

мәтіннің мазмұнын ойша елестете жетелеуші

алатындай дәрежеде таңдалынып сұрақтар
қойылады.
алынуы қажет.

Мәтіннің тірек сөздері ғаламтор

желісінде өте жиі пайдалынады. Дұрыс

жазылған тірек сөздер оқырманға

қажетті мақаланы тез табуға

көмектеседі. Мақаланың көбірек

оқылуы үшін тірек сөздердің дұрыс

теріліп жазылуы өте маңызды.

Тірек сөздерді пайдаланып, мәтін Дескриптор:
құрап жаз. Мәтінге тақырып қой.
Жалпы - 3 балл.
Тірек сөздер: -тапсырманы
Әлемдік, негізгі, сәулет, ерекше
орындайды
маңызы бар, мәдени мұра, табиғи
әдемі, феномен, критерийлер,

әлемдік мұра комитеті,
экологиялық мәселе, алты шарт,
ескерткіштер, тізіміне енген,
қорғау, үміткер, нысандар.

«Кубизм» тәсілі 1.Табыңыз! Мәтіннің мазмұнын Дескриптор:
бойынша ашатын негізгі сөйлемді табыңыз! **Тапсырманы
тапсырманы
орындаңыз. 2. Пайдаланыңыз! Тірек сөздерді орындайды;
едіңіз.
қолданып, мәтінде көтерілген өзекті **Тірек сөздер
арқылы мәтін
мәселе туралы аңдатпа жазыңыз.
құрайды;
3. Баяндаңыз! Басты мақсатын

айқындаңыз.

4. Зерттеңіз. Әлемдік пен ұлттық

мұраларымыз жайлы ғылыми

еңбектермен танысыңыз.

5. Салыстырыңыз! Отандық және

әлемдік мұралардың ортақ маңызы мен

өзіндік ерекшеліктеріне талдау

жасаңыз.

6. Түйіндеңіз. Әлемдік мұраларға

қазақстандық қандай нысандарды

енгізуді ұсынар едің

Сабақтың «Шығу парағы» «Шығу парағын» толтырыңыз. Мұғалім Парақшалар
соңыОй Мұғалім сабақты 1. Бүгінгі сабақтан қандай ақпарат оқушыларды
толғаныс. қорытындылау алдыңыз?
Рефлексия мақсатында 2. Тақырыпқа қатысты тағы да нені «Шығу парағы»
оқушылардың білгіңіз келеді? әдісі арқылы
сабаққа деген бағалайды
Оқушылар бүгінгі сабақтың 1-10 баллдық
көзқарасын, мақсаты, тақырыбы бойынша өз жүйе бойынша
рефлексиясын ойын айту арқылы сабаққа оқушылардың
тыңдайды. қорытынды жасайды. сабаққа қатысу
белсенділігі
бойынша
бағаланады.

Қысқа мерзімді жоспар
Сабақтың тақырыбы: Мәтін бөліктері.Кіріспе бөлім.

№6-сабақ.

Педагогтің аты-жөні: Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:
Күні:
Сыныбы: Мәтін бөліктері.Кіріспе бөлім.
Сабақтың тақырыбы:
Сабақтың мақсаты: Оқушыларға мәтіннің бөлімдері сөздер туралы түсінік беру. Мәтін туралы білімдерін

Құндылықтарға баулу: пысықтау.

Ынтымақтастық құндылығын топтық жұмыстар арқылы оқушылар бойына

дарытылады
Жұптық жұмыс жасау кезінде ойын еркін айтқыза отырып, ашықтық құндылығына
тәрбиеленеді.

Сабақтың барысы:

Сабақ Педагогтің іс- Оқушының іс-әрекеті Бағалау Ресурстар

кезеңі/Уақ әрекеті Оқушылардың Оқулық,
оқуға деген жұмыс
ыты қызығушылығын дәптерлері
арттыру (Қазіргі
Сабақтың (Ұ). Ұйымдастыру Оқушылар сәлемдеседі мақсатында жағдайда)
мүмкіндігінше ДК экраны
басы кезеңі: Белгілі бір уақыт ішінде білім оларға таңдау
еркіндігі
Қызығушыл Оқушылармен алушылар кезекпен үй тапсырмасын беріледі.

ық ты ояту. амандасу, қалай орындағаны туралы мәлімет

түгендеу. береді. Жұмыстардың нәтижесі

«Кіші шеңбер» талқыланады

тәсілі бойынша білім

алушылар шеңбер

құрайды және кім

тапсырманы қалай

орындағанын айтады

Жаңа (Ұ) «Миға *Мәтін бөліктеріне не жатады? «Диалог және Қалыптасты
сабаққа шабуыл» әдісі рушы
кіріспе арқылы өткен деген сұрақтың аясында жұмыс қолдау көрсету» бағалау: Өз
тақырыппен жаңа ойын дұрыс
сабақты жасаймыз. тәсілі көрінеді.
байланыстыру мағынада
мақсатында ой Мәтін құрылымы Дұрыс мағынада білдіріп,
қозғау сұрақтарын талқылауға
ұжымдық талқылау. Мәтіннің тақырыбын ашу үшін және жауап беруге белсенділік
пен қатысқан
Оқушылар негізгі ойды оқырманға жеткізу үшін бағыттау оқушыға
сұрақтарға жауап «Жарайсың!»
беріп, өзара мәтінде қолданылған әрбір сөйлемнің мақсатында деген
ұжымдық талқылау
жасағаннан кейін өз орны болуы тиіс. кейбір мадақтау
мұғалім оқушыларға сөзімен
сабақтың Мәтін құрылымы үш бөліктен тұрады: оқушыларға ашық ынталандыру.
тақырыбы,
мақсатымен басы (кіріспе), негізгі бөлімі, соңы. сұрақтар, ал
таныстырады.
Кіріспеде оқырманның назарын кейбір көмек

аудару көзделеді. Негізгі бөлімде қажет ететін

айтылатын ойдың түйінді мәселелері оқушыларға

жүйелеп түсіндіріледі. Мәтіннің соңы – жетелеуші

қорытынды бөлім, бұл – сөздің бүкіл сұрақтар
қойылады.
күшін топтастырушы, мәнді бөлім.

Мәтіннің құрамындағы сөйлемдер

мәтіннің желісін бұзбауы керек.

Мәтінге басқа қосымша сөйлем

қосқанда немесе толықтырғанда негізгі

ойдан ауытқымау керек.

Сабақтың Мәтінмен жұмысты «Кубизм» тәсілі бойынша Дескриптор: Прнтация
ортасы оқушыларға Тірек сөздер.
орындалу барысын мәтінмен жұмыс. Жалпы - 3 балл.
Мағынаны түсіндіру Парақшалар
ашу. 1.Табыңыз! Мәтіннің мазмұнын -тапсырманы
. «Кубизм» тәсілі ашатын негізгі сөйлемді табыңыз! орындайды
бойынша
Сабақтың тапсырманы 2. Пайдаланыңыз! Тірек сөздерді
соңыОй орындаңыз.
толғаныс. едіңіз. қолданып, мәтінде көтерілген өзекті
Рефлексия
«Борт журнал» мәселе туралы аңдатпа жазыңыз.
Мұғалім сабақты
қорытындылау 3. Баяндаңыз! Басты мақсатын
мақсатында
оқушылардың айқындаңыз.
сабаққа деген
көзқарасын, 4. Зерттеңіз. Әлемдік пен ұлттық
рефлексиясын
тыңдайды. мұраларымыз жайлы ғылыми

еңбектермен танысыңыз. Дескриптор:

5. Салыстырыңыз! Отандық және
әлемдік мұралардың ортақ маңызы мен **Тапсырманы
орындайды;
өзіндік ерекшеліктеріне талдау
**Тірек сөздер
жасаңыз.
арқылы мәтін
6. Түйіндеңіз. Әлемдік мұраларға
құрайды;
қазақстандық қандай нысандарды

енгізуді ұсынар едің.

Мәтін.

Табиғат – халық қазынасы. Табиғат –

бізді қоршаған орта, ауа, су, құстар,

адамдар. Біздің еліміздің табиғаты бай.

Сондықтан оның байлығын

қорғауымыз керек. Қазақстан

Республикасы Ата заңының 38-

бабында «Қазақстан Республикасының

азаматтары табиғатты сақтауға және

табиғат байлықтарын ұқыпты қарауға

міндетті» деп көрсетілген. Осыған

байланысты 1966 жылы біздің елімізде

«Халықаралық табиғат қорғау қоғамы»

құрылды. Оның басты мақсаты – саны

аз аң, құстарды, өсімдікті қамқорлыққа

алу. Оларды арнайы кітапқа тіркеу.

Мұндай кітапты «Қызыл кітап» деп

атайды. Оның қызыл және сары

парақтары бар. Қызыл парағына құрып

кеткен, сары парағына саны аз аң-

құстар мен өсімдіктер жазылады.

Мұғалім

оқушыларды

«Борт

журналы» әдісі

арқылы

бағалайды

1.Мәтін неше бөлімнен тұрады? 1-10 баллдық
2.Кіріспе бөлімінде не айтылады? жүйе бойынша
оқушылардың
Оқушылар бүгінгі сабақтың сабаққа қатысу
мақсаты, тақырыбы бойынша өз белсенділігі
ойын айту арқылы сабаққа бойынша
қорытынды жасайды. бағаланады.

Қысқа мерзімді жоспар
Сабақтың тақырыбы:Cұрақтар арқылы мәтіннің. Негізгі бөлімін жазу.

№7-сабақ.

Педагогтің аты-жөні: Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:
Күні:
Сыныбы: Cұрақтар арқылы мәтіннің. Негізгі бөлімін жазу.
Сабақтың тақырыбы:
Сабақтың мақсаты: Оқушыларға мәтіннің бөлімдері сөздер туралы түсінік беру. Мәтін туралы білімдерін

Құндылықтарға баулу: пысықтау.

Ынтымақтастық құндылығын топтық жұмыстар арқылы оқушылар бойына

дарытылады
Жұптық жұмыс жасау кезінде ойын еркін айтқыза отырып, ашықтық құндылығына
тәрбиеленеді.

Сабақтың барысы:

Сабақ Педагогтің іс- Оқушының іс-әрекеті Бағалау Ресурстар

кезеңі/Уақ әрекеті Оқушылардың Оқулық,
оқуға деген жұмыс
ыты қызығушылығын дәптерлері
арттыру (Қазіргі
Сабақтың (Ұ). Ұйымдастыру Оқушылар сәлемдеседі мақсатында жағдайда)
мүмкіндігінше ДК экраны
басы кезеңі: Белгілі бір уақыт ішінде білім оларға таңдау
еркіндігі
Қызығушыл Оқушылармен алушылар кезекпен үй тапсырмасын беріледі.

ық ты ояту. амандасу, қалай орындағаны туралы мәлімет

түгендеу. береді. Жұмыстардың нәтижесі

«Кіші шеңбер» талқыланады

тәсілі бойынша білім

алушылар шеңбер

құрайды және кім

тапсырманы қалай

орындағанын айтады

Жаңа (Ұ) «Миға «Хатшы» ойынын ойнау. Мәтіннің «Диалог және Қалыптасты
сабаққа шабуыл» әдісі рушы
кіріспе арқылы өткен түрлерін ажырату. қолдау көрсету» бағалау: Өз
тақырыппен жаңа ойын дұрыс
сабақты Әр топтан бір хатшыдан шығып тәсілі көрінеді. мағынада
байланыстыру білдіріп,
мақсатында ой үш түсті хаттың бірін алып тобына Дұрыс мағынада талқылауға
қозғау сұрақтарын белсенділік
ұжымдық талқылау. тапсырады. жауап беруге пен қатысқан
оқушыға
-Мәтін не туралы? Әр хатта жаңадан басталған бағыттау «Жарайсың!»
-Мәтінге қандай ат деген
қоюға болады? сөйлем жолдары бар. Оқушылар топ мақсатында мадақтау
-Мәтін неше бөліктен сөзімен
тұрады? болып сол сөйлемді сұрақ бойынша кейбір ынталандыру.

Оқушылар аяқтап, жазу керек. Соңында ереже оқушыларға ашық
сұрақтарға жауап
беріп, өзара шығарады. сұрақтар, ал
ұжымдық талқылау
жасағаннан кейін Мәтін. кейбір көмек
мұғалім оқушыларға
сабақтың Дәулет мектептен келді. Әжесі аулада қажет ететін
тақырыбы,
мақсатымен жүр екен. оқушыларға
таныстырады.
Ол көмек жетелеуші

керек екенін айтты. сұрақтар
қойылады.
Біздің ауыл көлдің жанында

орналасқан. Балқаш көлі

Қайнамаған суды ішуге болмайды.

Дәулет не істеді?

Ол қандай көл?

Неліктен?

… … ….. ….

Әңгімелеу мәтіні.

… …. …. ……

Сипаттау мәтіні.

…… …… ……

Пайымдау мәтіні.

Ереже шығару:

Оқиғаны ретімен баяндайтын

мәтін әңгімелеу мәтіні деп аталады. Ол

сөйлемдер іс-қимылды білдіреді.

Сұрағы: Не істеді?

Зат немесе құбылысты суреттеп,

сипаттайтын мәтін сипаттау мәтіні деп

аталады. Ол сөйлемдер заттың сынын

білдіреді. Сұрағы: Қандай?

Оқиға, құбылыстардың себебін
дәлелдейтін мәтін пайымдау мәтіні деп
аталады. Сөйлемдер себебін ашып
көрсетеді. Сұрағы: Неліктен?

Сабақтың Мәтінмен жұмысты «Кубизм» тәсілі бойынша Дескриптор: Прнтация
ортасы Тірек сөздер.
оқушыларға мәтінмен жұмыс. Жалпы - 3 балл.
Мағынаны орындалу барысын 1.Табыңыз! Мәтіннің мазмұнын -тапсырманы Парақшалар
ашу. түсіндіру ашатын негізгі сөйлемді табыңыз!
. орындайды

Сабақтың 2. Пайдаланыңыз! Тірек сөздерді
соңы
қолданып, мәтінде көтерілген өзекті
Ой толғаныс.
Рефлексия мәселе туралы аңдатпа жазыңыз.

3. Баяндаңыз! Басты мақсатын

айқындаңыз.

4. Зерттеңіз. Әлемдік пен ұлттық

мұраларымыз жайлы ғылыми

«Кубизм» тәсілі еңбектермен танысыңыз. Дескриптор:
бойынша
тапсырманы 5. Салыстырыңыз! Отандық және
орындаңыз. әлемдік мұралардың ортақ маңызы мен **Тапсырманы
едіңіз. орындайды;
өзіндік ерекшеліктеріне талдау
**Тірек сөздер
жасаңыз.
арқылы мәтін
6. Түйіндеңіз. Әлемдік мұраларға
құрайды;
қазақстандық қандай нысандарды

енгізуді ұсынар едің.

Мәтін.

Табиғат – халық қазынасы. Табиғат –

бізді қоршаған орта, ауа, су, құстар,

адамдар. Біздің еліміздің табиғаты бай.

Сондықтан оның байлығын

қорғауымыз керек. Қазақстан

Республикасы Ата заңының 38-

бабында «Қазақстан Республикасының

азаматтары табиғатты сақтауға және

табиғат байлықтарын ұқыпты қарауға

міндетті» деп көрсетілген. Осыған

байланысты 1966 жылы біздің елімізде

«Халықаралық табиғат қорғау қоғамы»

құрылды. Оның басты мақсаты – саны

аз аң, құстарды, өсімдікті қамқорлыққа

алу. Оларды арнайы кітапқа тіркеу.

Мұндай кітапты «Қызыл кітап» деп

атайды. Оның қызыл және сары

парақтары бар. Қызыл парағына құрып

кеткен, сары парағына саны аз аң-

құстар мен өсімдіктер жазылады.

«Білім пирамидасы» Мұғалім

Мұғалім сабақты 1.Есте сатайтын ең маңызды ақпарат. оқушыларды

қорытындылау 2.Менің көбірек білгім келетін басты «Білім

мақсатында екі мәлімет. пирамидасы»

оқушылардың 3.Мені қызықтырған үш ақпарат. әдісі арқылы
сабаққа деген бағалайды

көзқарасын, 1-10 баллдық

рефлексиясын жүйе бойынша

тыңдайды. оқушылардың

сабаққа қатысу

белсенділігі

бойынша

бағаланады.

1.Мәтін неше бөлімнен тұрады?
2.Кіріспе бөлімінде не айтылады?

Оқушылар бүгінгі сабақтың
мақсаты, тақырыбы бойынша өз
ойын айту арқылы сабаққа
қорытынды жасайды.

Қысқа мерзімді жоспар
Сабақтың тақырыбы:Тақырып пен идеяны ашуға жаттығу тапсырмалары.

№8-сабақ.

Педагогтің аты-жөні: Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:
Күні:
Сыныбы: Тақырып пен идеяны ашуға жаттығу тапсырмалары
Сабақтың тақырыбы:
Сабақтың мақсаты: Оқушыларға тақырып пен идея туралы түсінік беру. Мәтін туралы білімдерін

Құндылықтарға баулу: пысықтау.

Ынтымақтастық құндылығын топтық жұмыстар арқылы оқушылар бойына

дарытылады
Жұптық жұмыс жасау кезінде ойын еркін айтқыза отырып, ашықтық құндылығына
тәрбиеленеді.

Сабақтың барысы:

Сабақ Педагогтің іс- Оқушының іс-әрекеті Бағалау Ресурстар
Оқулық,
кезеңі/Уақ әрекеті жұмыс
дәптерлері
ыты (Қазіргі
жағдайда)
Сабақтың (Ұ). Ұйымдастыру Оқушылар сәлемдеседі ДК экраны

басы кезеңі: Белгілі бір уақыт ішінде білім Оқушылардың Слайд

Қызығушыл Оқушылармен алушылар кезекпен үй тапсырмасын оқуға деген

ық ты ояту. амандасу, қалай орындағаны туралы мәлімет қызығушылығын

түгендеу. береді. Жұмыстардың нәтижесі арттыру

«Сәлемдесу» ойыны. талқыланады. мақсатында

Бір-біріне жақсы Асық арқылы бөлу. мүмкіндігінше

тілектер тілеп, Сыныптағы бала санына қарай 3 оларға таңдау
түрлі асық шашылады, әр оқушы өзіне еркіндігі
ынтымақтастық
атмосферасын құру. ұнаған түсті алады түстер бір-бірін беріледі.

«Бастаймыз» деген тауып, бір топ құрайды

белгі берілгенде, бір- Жұмыс ережесін келісу

бірімен тез-тез көзбен, Сабақта бір-бірімізді сыйлаймыз,

қолмен, иықпен тыңдаймыз!

амандасу керек. Уақытты үнемдейміз!

Нақты,дәл жауап береміз!

Сабақта өзіміздің

шапшаңдығымызды,

тапқырлығымызды көрсетеміз!

Сабаққа белсене қатысып, жақсы

баға аламыз!

Жаңа (Ұ) «Миға 1.Көркем шығарманың тақырыбы Мұғалім

сабаққа шабуыл» әдісі дегеніміз не? ұйымдастыру

кіріспе арқылы өткен 2.Жазушы тақырыпты қалай таңдайды? кезеңінде

тақырыппен жаңа 3.Көркем шығарманың идеясы белсенділік

сабақты дегеніміз не? танытқан

байланыстыру 4.Тақырып пен идеяның ара-қатынасы оқушыларды

мақсатында ой қандай? «Мадақтау сөз»

қозғау сұрақтарын Бейнебаян: Көркем шығарманың әдісіарқылы

ұжымдық талқылау. тақырыбы мен идеясы бойынша бағалайды:

1.Көркем шығарманың қосымша мәліметпен танысу «Жарайсың!

тақырыбы дегеніміз не? мақсатында бейнебаянға назар Жақсы! Өте

2.Жазушы тақырыпты аударайық (Бейнебаян тыңдалады) жақсы! Талпын!»

қалай таңдайды? Сонымен, Тақырып – әдеби

Оқушылар шығармада сөз болатын басты мәселе,

сұрақтарға жауап шығарма мазмұнының негізгі арқауы,

беріп, өзара айтылатын жағдайлардың бағыт-

ұжымдық талқылау бағдары болып табылады.

жасағаннан кейін Идея жазушының осы өмір құбылысы

мұғалім оқушыларға туралы айтқысы келген ойы мен

сабақтың беретін бағасын білдіреді.

тақырыбы, Идеяның түрлері:

мақсатымен •Бір шығармадағы бірнеше және әр

таныстырады. алуан жеке тақырыптар мен

идеялардың басын бір жерге қосып, бір

арнамен өрбітіп тұрған бірегей, өзекті

мәселені негізгі идея дейміз.

•Авторлық идея – суреткердің о

бастағы ой өзегі.

•Объективтік идея – нақты

шығармадан туатын мақсатты нәтиже.

Сабақтың Мәтінмен жұмысты Тапсырма Дескриптор: Прнтация

ортасы оқушыларға Мәтінді оқы. Мәтін мәнін ашып, негізгі -1-ші сұраққа жауап Тірек сөздер.

Мағынаны орындалу барысын идеясын анықта. береді.

ашу. түсіндіру Жақсы көретініңізді айтыңыз -2-ші сұраққа жауап

. Атақты ғалым бір дәрісінде “Кімді береді.

жақсы көрсеңіз, оған барып жақсы -3-ші сұраққа жауап

көргеніңізді ашық айтыңыз” дегенді береді.

айтады. Бір апта өтіп, психологқа Джон

есімді біреу телефон соғып, былай Жалпы-1балл.

дейді: «Жарайсың!»

- Өткен аптада айтқан сөзіңіз мені «Керемет»

қатты ойландырды. Дәрістен шығып, «Сенің қолыңнан

жақсы көретін ешкімім жоқ екенін үйге келеді» деген

дейін ойлап бардым. Мен осыдан бес мадақтау сөзімен

жыл бұрын әкеммен қатты ұрысып ынталандыру

үйден кеткен біреумін. Ол кезден бері

бір-бірімізге тіл қатпайтын болдық.

Тіпті отбасы бірге жиналған кездердің

өзінде онымен кездеспеуге

тырысатынмын.

Үйге жеткенімде “жақсы көретінімді”

әкеме айтуға ниеттендім. Осындай

шешімге келудің өзі үстімнен ауыр

жүк түскендей болды. Үйден шығып,

ата-анамның үйі жаққа бардым.

Олардың есігін қағып, есікке әкемнің

шығуын тіледім. Өйткені бірінші

анамды көріп қалсам, жақсы

көретінімді оған айтып, әкеме

жолығуға тағы да батылым бармай кері

қайтатынымды сездім. Есікті әкем

ашты. Табалдырықты аттамай есіктің

алдында тұрып:

-«Әке, сені жақсы көретінімді айту

үшін келдім» дедім. Әкем бірден

мүлдем басқа адам болып кеткендей

болды: жүзі жұмсарып, көзі

жасаурады. Мені құшақтай салып,

басымнан сипалай берді де:

-«Мен де сені жақсы көремін, ұлым

менің» деді. Айтайын дегенім – жақын

адамдарға оларды жақсы

көретіндігімізді айту керектігін

жақсы ұққандаймын. Рахмет сізге.

Талқылау сұрақтары:

1.Ғалымның сөзі неліктен Джонды

қатты ойландырды?

2.Джонның әкесіне жақсы көретінін

айтқанда неліктен үстінен жүк

түскендей болды?

3.Жақсы көретін адамдармен ренжісуге

бола ма? Неліктен?

Сабақтың «Төрт сөйлем» әдісін Оқушылар өздерінің тақырып Дескриптор: ДК экраны

соңы пайдаланып сабақ бойынша оқып, зерделегенін «Төрт сөйлем» әдісі

Ой толғаныс. бойынша түсінгеніңді сөйлемдер арқылы тұжырымдайды. бойынша берілген

Рефлексия жаз. Мақсаты:Өз ойын айтып, сабақты тапсырманы толық

Пікір:Оқыған мәтін бекіту, қорытындылау. орындайды-3б.

бойынша өз пікіріңді Тиімділігі:Оқушы алған білімін Оқушылардың

бір сөйлеммен жаз. жинақтап, саралай білуге дағдыланады. сабаққа қатысуын

Қорытынды:Тақырып Саралау: Бұл тапсырмада саралаудың «От шашу» әдісі

бойынша қорытынды «Қорытынды» тәсілі көрініс табады. арқылы бағаланады.

жаз.



Қысқа мерзімді жоспар

Сабақтың тақырыбы:Бақылау.(оқу сауаттылығы)

Педагогтің аты-жөні: №9-сабақ.

Күні:

Сыныбы: Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы: Бақылау.(оқу сауаттылығы)

Сабақтың мақсаты: Мәтін туралы білімдерін пысықтау.

Құндылықтарға баулу: Ынтымақтастық құндылығын топтық жұмыстар арқылы оқушылар бойына
дарытылады

Жұптық жұмыс жасау кезінде ойын еркін айтқыза отырып, ашықтық құндылығына
тәрбиеленеді.

Сабақтың барысы:

Сабақ Педагогтің іс- Оқушының іс-әрекеті Бағалау Ресурстар
Мәтін
кезеңі/Уақ әрекеті Оқушылар сәлемдеседі Оқушылардың
Белгілі бір уақыт ішінде білім оқуға деген
ыты алушылар кезекпен үй тапсырмасын қызығушылығын
қалай орындағаны туралы мәлімет арттыру
Сабақтың (Ұ). Ұйымдастыру береді. Жұмыстардың нәтижесі
талқыланады. мақсатында
басы кезеңі: мүмкіндігінше
оларға таңдау
Қызығушыл Оқушылармен еркіндігі
беріледі.
ық ты ояту. амандасу,

түгендеу.

Оқу сауаттылығы

бойынша тест

тапсырмасын

оқушылармен

талқылап,орындау

Мағынаны Мәтінмен жұмысты Мәтін жайлы әңгімелейді. Мәтінге Дескриптор: Прнтация
ашу. оқушыларға Тірек сөздер.
орындалу барысын сипаттама береді. -1-ші сұраққа жауап
түсіндіру
Байқау тапсырмалары береді.

Нұсқау: Оқу сауаттылығы бойынша 4 -2-ші сұраққа жауап

мәтін және олардың мазмұны бойынша береді.

құрастырылған бір дұрыс жауапты тест -3-ші сұраққа жауап

тапсырмалары беріледі. Мәтінді береді.

мұқият оқып, мәтінге берілген

тапсырмаларға дұрыс жауап беріңіз. Жалпы-1балл.

І нұсқа «Жарайсың!»

Мәтін «Керемет»

Күйеу қоржын «Сенің қолыңнан

Жас жұбайлар, той иелері, құда- келеді» деген

құдағи, жүректі жарып шыққан ақ мадақтау сөзімен

тілектер, көңілді әуен, қызықты шоу- ынталандыру

бағдарлама және осының барлығын бір

– бірімен байланыстырып, өмірде бір

рет қана болатын оқиғаны барынша

есте қалатындай етіп өткізуге өз үлесін

қосатындарынды асаба. Бұның

барлығы бір күнде ғана орын алатын

оқиғалар. Алайда, дайындығы мен

машақаты бірнеше айларға созылады.

Той алдында әулеттің ақылдасуы

(құрылтай),

тойға дайындық, ас мәзірі, қонақтар

тізімі, өтетін орны (мейрамхана), киіт

және басқада кәде сыйларды дайындау,

бұның барлығы уақыт бөлуді қажет

ететін жұмыстар. «Тойдың боларынан,

боладысы қызық» деген содан қалса

керек. Бұдан бөлек, міндетті түрде

өткізу керек жөн-жоралғылар, салт-

дәстүрлер де бар. Оларды өткізу үшін

де арнайы дайындық қажет.
1. Той алдындағы әулеттің ақылдасуы
A) Ақыл шай
B) Мейрамхана
C) Кәде сый
D) Құрылтай
E) Құда қоржын
2. Тойдың дайындығының реті
1. Құрылтай
2. Тойға дайындық
3.Қонақтар тізімі
4. Ас мәзірі
5. Кәде сыйлар дайындау
6. Өтетін орны

A) 1, 2, 4, 3, 6, 5

B) 1,4, 6, 3, 5, 2

C) 5, 1, 6, 4, 3, 2

D) 6, 4, 2, 5, 1, 3

E) 3, 4, 1, 2, 6, 5
ІІ нұсқа.
Мәтін

Қыстаулар орналасқан жерлерді таңд
ауға қазақ халқы, ерекше мән берген
і белгілі. Қыстаулық жерлерді онда
қыстататын мал түліктеріне жәнежай
ылымның табиғи жағдайына қарай
таңдайтын, қысқы жайылымды дұрыс
пайдалану үшін қазақтар қыстау төңі
регіндегі жерді бірнеше алаңға бөліп,

ең алдымен қыстаудан алыстағы
өрістерді пайдаланып жақын жайы
лым қыстың соңына қалдырған. Қыс
тыгүні тебіндеп келген малды суару
дың да қажеті жоқ, өйткені жұлып же
ген шөппен бірге қар қауып, сусынға
қандырады. Ал қорада шөпте тұрған
малды күніне екі рет суару керек.
Мал суару үшін, қажетті құдықтар тау
адырлар етегі, шилі жерлерде қазылад
ы. Сондықтан қыстау аттарында геогр
афиялық терминдердің басым болуына
себепші болды. Қыстаулар маңында бұ
лақтар, құдық, көл, жыра,сайлар көп -
теп кездеседі. Қыстауларды, қысқы жа
йылымдардың меншікті сипаты болған
. Осы күнге дейін сақталып қалған

қыстау қоныс атауларында антропон
имдердің жиі кездесетінін байқауға бол
ады.
3. Қыстүгіні тебіндеп келген малды
суармаудың себебі
A) Қыста су қатып жатады
B) Мал қыста суға төзімді болады
C) Қар қауып алады
D) Жұлып жеген шөппен қар жеп
алады
E) Мал тебіндеп келгендіктен
4. Қыстау таңдауға ерекше мән
берілуінің себебі
A) Жақын жайылымнан болуы үшін
B) Тебіндетін шөп болуы үшін
C) Жайылымның табиғи жағдайы
дұрыс болуы үшін

D) Құдық қазуға ыңғайлы болуы үшін
E) Тау адырлары болуы үшін

5. Қазақстанда өсетін бидай түрлері

A) Қызыл бидай

B) Шашақты бидай

C) Күрделі масақты бидай
D) Көбен бидай
E) Есіл бойы бидайы
6. Бидайдың гүл шоғырындағы
масақтардағы гүл саны

A) 2-5

B) 3-5

C) 4-5

D) 1-2

E) 3-4

Сабақтың «Білім пирамидасы» Оқушылар өздерінің тақырып Дескриптор:
бойынша оқып, зерделегенін «Білім пирамидасы»
соңы әдісін пайдаланып сөйлемдер арқылы тұжырымдайды.
Мақсаты:Өз ойын айтып, сабақты әдісі бойынша
Ой толғаныс. сабақ бойынша
берілген
Рефлексия түсінгеніңді жаз.

Пікір:Оқыған мәтін бекіту, қорытындылау. тапсырманы толық

бойынша өз пікіріңді Тиімділігі:Оқушы алған білімін орындайды- 6 б.

бір сөйлеммен жаз. жинақтап, саралай білуге дағдыланады.

Дәлел:Өз пікіріңді бір Саралау: Бұл тапсырмада саралаудың Оқушылар бір-

сөйлеммен дәлелде. «Қорытынды» тәсілі көрініс табады. бірінің сабаққа

Мысал:Пікіріңді қатысу

өмірмен белсенділігіне қарай

байланыстырып, бір «Білім гүлі» әдісі
мысал келтір. арқылы бағалайды.
Қорытынды:Тақырып
бойынша қорытынды
жаз.

Қысқа мерзімді жоспар
Сабақтың тақырыбы:Стиль түрлері.Көркем әдебиет.

№10-сабақ.

Педагогтің аты-жөні: Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:
Күні:
Сыныбы: Стиль түрлері.Көркем әдебиет.
Сабақтың тақырыбы:
Сабақтың мақсаты: Стиль түрлері мен соның ішінде іс қағаздар стилінің ерекшелігі мен құрылымымен

Құндылықтарға баулу: таныстыру, іскерлік дағдысын дамыту.

Ынтымақтастық құндылығын топтық жұмыстар арқылы оқушылар бойына

дарытылады
Жұптық жұмыс жасау кезінде ойын еркін айтқыза отырып, ашықтық құндылығына
тәрбиеленеді.

Сабақтың барысы:

Сабақ Педагогтің іс- Оқушының іс-әрекеті Бағалау Ресурстар

кезеңі/Уақ әрекеті (Қазіргі
жағдайда)
ыты ДК экраны

Сабақтың (Ұ). Ұйымдастыру Оқушылар сәлемдеседі

басы кезеңі: Белгілі бір уақыт ішінде білім Мұғалім

Қызығушыл Оқушылармен (Ұ) «Ғажайып жылулық шынжыры» ұйымдастыру

ық ты ояту. амандасу, әдісі арқылы оқушылар бір-біріне кезеңінде

түгендеу. жақсы тілек айту арқылы жағымды белсенділік

«Сәлемдесу» ойыны. ахуал қалыптастырады. танытқан

Бір-біріне жақсы Мақсаты: Оқушылар бойында идея оқушыларды

тілектер тілеп, немесе тілек білдіру, тыңдау «Мадақтау

ынтымақтастық дағдыларын дамытуға бағыттау, сөз»

атмосферасын құру. сондай-ақ барлық оқушыларды әдісіарқылы

«Бастаймыз» деген қатыстыру арқылы оқыту жағдайларын бағалайды:

белгі берілгенде, бір- теңестіру. «Тамаша!

бірімен тез-тез көзбен, Тиімділігі: Оқушыны бір-біріне тілек Керемет! Өте

қолмен, иықпен айту арқылы жақындастырады, көңіл - жақсы!

амандасу керек. күйін көтереді, бауырмалдығын Талпын!»

оятады.

Жаңа Алдыңғы білім мен Мағынаны ажырату: Көркем әдебиет Мұғалім
сабаққа
кіріспе жаңа сабақты және публицистикалық стилін ұйымдастыру

байланыстыру өтетініміз жайлы айтамын. кезеңінде

мақсатында экранда белсенділік Слайд

көрсетілген суреттерге Сұрақтар: танытқан

мұғалімнің көмегімен 1.Қазақ тілінде неше стиль бар? оқушыларды

(бағыт-бағдары, 2.Стиль жайлы не білесің? «Мадақтау сөз»

нұсқауымен) жауап әдісіарқылы

береді. бағалайды:

Саралау: Бұл жерде «Жарайсың!

саралаудың «Үйрете Жақсы! Өте

отырып жақсы! Талпын!»

үйренемін»тәсілі

қолданылады. Бірін-

бірі оқыту арқылы

жауап беруге бағыттау

мақсатында кейбір

оқушыларға қосымша Стильдердің қолданылу аясы
ашық сұрақтар, ал Ғылыми стиль – ғылыми еңбектерде,
кейбір көмек қажет ғылыми баяндамаларда, лекцияларда,
ететін оқушыларға ғылыми оқулықтарда қолданылады.
қосымша жетелеуші Ресми іс-қағаздар стилі - іс-қағаздарда,
сұрақтар қойылады. нұсқау хаттар мен кеңсе құжаттарында
Оқушылар сұрақтарға қолданылады.
жауап беріп, өзара Публицистикалық стиль - газет-
ұжымдық талқылау журналда, жиналыстар мен
жасағаннан кейін митингілердегі сөздерде қолданылады.
мұғалім экраннан Көркем әдебиет стилі - көркем әдеби
сабақтың тақырыбы шығармаларда қолданылады.
мен сабақтың
мақсатын Ауызекі сөйлеу стилі – адамдармен
таныстырады. еркін әңгіме кезінде қолданылады

Мысал:

Доп ойнайын деп жатырмыз (ауызекі

сөйлеу стилі)

Тәуелсіз қазақ елінің алдында латын

әліпбиіне көшу міндеті тұр.

(публицистикалық стиль).

Тригонометриялық өрнектерді

ықшамдау жолымен шешеміз. (ғылыми

стиль).

Алғашқыда ел оның тірлігіне

таңданып, аса сүйсініп жүрді (көркем

әдебиет стилі).

Мен, немерем Құрманғалиева

Гүлшаттың зейнетақымды алуына

сенім білдіремін (ресми іс – қағаздар

стилі)

Сабақтың Мәтінмен жұмысты Топтармен жұмыс. Дыбыстық Прнтация

ортасы оқушыларға мәндерді интерактивті тақтадан Жалпы-1балл. Тірек сөздер.

Мағынаны орындалу барысын тыңдап, қандай стильде жазылғанын «Жарайсың!»

ашу. түсіндіру және стильдік ерекшелігін анықтайды. «Керемет»

. 1-мәтін. «Сенің қолыңнан

Қалақай – улы өсімдік. Өсімдіктің келеді» деген

емдік қасиеті күні кешеге дейін мадақтау сөзімен

жұмбақ болып келді. Емдік қасиет ынталандыру

күшті болу үшін оның жапырағы мен

тамырын күздің аяғында жинайды.

Қалақай жаңа өсіп келе жатқанда, оның

балауса жапырағы мен сабағынан түрлі

тағамдар да жасайды.

2 – мәтін.

Көк жүзін сеңдей басып келе жатқан

қорғасын салмақты қара қошқыл

бұлттан жүрегі шайылып, шошына

қарап келеді. Қысы- жазы далада, мал

соңында жүріп, күн қабағын бағып

өскен малшы жігіт бүгін аса мазасыз.

3 – мәтін.

Қазіргі таңда көптеген жасөспірімді

болашақ мамандық таңдау мәселесі

толғандырады. Бүгінгі жастар бес – он

жыл бұрынғы жастардан өзгерек.

Көптеген жас Отан қорғаушы

мамандықтарына түсуге бекем бел

буған. Қазақстан Халқына Жолдауында

ҚР Президенті Нұрсұлтан Навзарбаев

еліміздің әскері алдындағы тұрған

негізгі тапсырма кәсіби шыңдалу

екендігін атап өткені белгілі.

4- мәтін. Бұйрық №12 – 1

Мереке күндерінде өрт қауіпсіздігін

қамтамасыз ету және күшейту туралы

2013 жылғы 22-24 наурыз мереке

күндерінде өрт қауіпсіздігін

қамтамасыз ету және күзетті күшейту

мақсатында бұйырамын.

Мектептегі барлық қызметкерлер 21

наурыз 2013 жылы жұмыс

аяқталғаннан кейін кабинеттердегі

электр жабдықтарының жағждайын

тексерсін және кабинеттерді

кезекшілерге тапсырсын.

Мектеп директоры:

Сабақтың «Бір қалам, бір қағаз» Оқушылар өздерінің тақырып Дескриптор: ДК экраны

соңы әдісін пайдаланып бойынша оқып, зерделегенін «Бір қағаз, бір

Ой толғаныс. сабақ бойынша сөйлемдер арқылы тұжырымдайды. қалам» әдісі

Рефлексия түсінгеніңді жаз. Мақсаты:Өз ойын айтып, сабақты бойынша берілген

Пікір:Оқыған мәтін бекіту, қорытындылау. тапсырманы толық

бойынша өз пікіріңді Тиімділігі:Оқушы алған білімін орындайды-1б.

бір сөйлеммен жаз. жинақтап, саралай білуге дағдыланады.

Дәлел:Өз пікіріңді бір Саралау: Бұл тапсырмада саралаудың Оқушылар бір-

сөйлеммен дәлелде. «Қорытынды» тәсілі көрініс табады. бірінің сабаққа

Мысал:Пікіріңді қатысу

өмірмен белсенділігіне қарай

байланыстырып, бір «Білім гүлі» әдісі

мысал келтір. арқылы бағалайды.

Қорытынды:Тақырып

бойынша қорытынды

жаз.

Қысқа мерзімді жоспар

Сабақтың тақырыбы:Шағын әңгімелердегі кейіпкер бейнесі,портреті,мінез-құлқы.

Педагогтің аты-жөні: №11-сабақ.

Күні:

Сыныбы: Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы: Шағын әңгімелердегі кейіпкер бейнесі,портреті,мінез-құлқы.

Сабақтың мақсаты: Көркем шығармадағы кейіпкерлердің типтерін жасалу тәсілдері тұрғысынан анықтау.

Құндылықтарға баулу: Ынтымақтастық құндылығын топтық жұмыстар арқылы оқушылар бойына
дарытылады

Жұптық жұмыс жасау кезінде ойын еркін айтқыза отырып, ашықтық құндылығына
тәрбиеленеді.

Сабақтың барысы:

Сабақ Педагогтің іс- Оқушының іс-әрекеті Бағалау Ресурстар
(Қазіргі
кезеңі/Уақ әрекеті жағдайда)
ДК экраны
ыты
Слайд
Сабақтың (Ұ). Ұйымдастыру Оқушылар сәлемдеседі

басы кезеңі: Белгілі бір уақыт ішінде білім Мұғалім

Қызығушыл Оқушылармен (Ұ) «Ғажайып жылулық шынжыры» ұйымдастыру

ық ты ояту. амандасу, әдісі арқылы оқушылар бір-біріне кезеңінде

түгендеу. жақсы тілек айту арқылы жағымды белсенділік

«Сәлемдесу» ойыны. ахуал қалыптастырады. танытқан

Бір-біріне жақсы Мақсаты: Оқушылар бойында идея оқушыларды

тілектер тілеп, немесе тілек білдіру, тыңдау «Мадақтау

ынтымақтастық дағдыларын дамытуға бағыттау, сөз»

атмосферасын құру. сондай-ақ барлық оқушыларды әдісіарқылы

«Бастаймыз» деген қатыстыру арқылы оқыту жағдайларын бағалайды:

белгі берілгенде, бір- теңестіру. «Тамаша!

бірімен тез-тез көзбен, Тиімділігі: Оқушыны бір-біріне тілек Керемет! Өте

қолмен, иықпен айту арқылы жақындастырады, көңіл - жақсы!

амандасу керек. күйін көтереді, бауырмалдығын Талпын!»

оятады.

Жаңа Алдыңғы білім мен Мағынаны ажырату: Көркем әдебиет Мұғалім

сабаққа жаңа сабақты және публицистикалық стилі ұйымдастыру

кіріспе байланыстыру Көркем әдебиет оқиғаны сурет кезеңінде

мақсатында экранда бейнесінде баяндайды, танытады: белсенділік

көрсетілген суреттерге оқиға, кейіпкердің іс - әрекеті, сөзі, танытқан

мұғалімнің көмегімен мінезі, келбеті қатысып баяндалады. оқушыларды

(бағыт-бағдары, Оқиға болған күннің реті, жер жағдайы «Мадақтау сөз»

нұсқауымен) жауап аталады. Мұны оқиғаны образды түрде әдісіарқылы

береді. бейнелеу дейді. Көркем әдебиет бағалайды:

Саралау: Бұл жерде оқиғаны баяндауда автордың әсерін, «Жарайсың!

саралаудың «Үйрете сезім - күйін қоса қатыстырады. Жақсы! Өте

отырып Осы жайлар көркем әдебиеттің ерекше жақсы! Талпын!»

үйренемін»тәсілі баяндалу мәнерін – стилін

қолданылады. қалыптастырады. Көркем әдебиет

Оқушылар сұрақтарға стиліне тән ерекшелік мыналар: 1.

жауап беріп, өзара Образды сөздер мол қатысады.

ұжымдық талқылау 2. Экспрессивтік сөздер мол болады.

жасағаннан кейін 3. Мәтінге ритм, интонация әсерлілік

мұғалім экраннан құру үшін көп қатысады.

сабақтың тақырыбы 4. Шығарма тартымды болу үшін,

мен сабақтың синоним сөздер, грамматикалық

мақсатын амалдар көп жұмсалады

таныстырады.

Сабақтың Мәтінмен жұмысты Кейіпкерлердің типтік образын Дескриптор: Слайд

ортасы оқушыларға анықтап, кестені толтырыңыз. -Мәтінді оқиды.

Мағынаны орындалу барысын Мәтіндегі 1- Мәтіндегі 2- -Сұрақтарға жауап

ашу. түсіндіру бала бала береді.
Жалпы – 5 балл.
. Типтік бейнесі «Жарайсың!»

«Керемет»

Еңбек түбі- береке «Сенің қолыңнан
Хамит атасымен әңгімелескенді келеді» деген

ұнатады. Балабек қария көп жыл бойы мадақтау сөзімен
сушы болған қазір құрметті демалыста ынталандыру

сонда да үйде отырғанын көрмейсің.

Хамитті ертіп үй жанындағы бақ ішіне

жеміс егіп жүргені, оны ешқашан

шаршатпайтын.

-Ата маңдай тер деген не?- деп сұрады

бірде Хамит.

Атасы ойға шомды. Көзін бір нүктеге

қадады, әжімдері тереңдеді. Содан соң

Хамитті жетектеп өзі көшет алып

жүрген тоғайға келді.

Хамиттің қолына күрек ұстатты.

Қане екі-үш рет қазып ал өзі шеткерек

барып ағаш көлеңкесіне жайғасты.

Хамит пора-пора болып терледі.

Жылдар өтіп жатты. Көшеттер үлкен

ағашқа айналды да, алма

ағаштары мол жеміс берді. Хамитке

қып-қызыл алманың біреуін үзіп

қолына ұстатты.

-Маңдай тер деген осы, Хамитжан.

Өзіңнің маңдай теріңнің жемісі -деді

атасы.

Талқылау сұрақтары:

1.Маңдай теріңнің жемісі дегенді қалай

түсінесің?

2.Болашақта қандай еңбек еткің келеді?

Сабақтың «Бір қалам, бір қағаз» Кері байланыс. Не ұнады? Дескриптор: ДК экраны

соңы әдісін пайдаланып Сен үшін бүгін не қызықты болды? «Бір қағаз, бір

Ой толғаныс. сабақ бойынша Не қиын болды? қалам» әдісі

Рефлексия түсінгеніңді жаз. Бүгінгі алған біліміңді болашақта бойынша берілген

Пікір:Оқыған мәтін қалай жаратар едің? тапсырманы толық

бойынша өз пікіріңді Бүгін сен үшін не қызық болды? орындайды-1б.

бір сөйлеммен жаз. Сабақтан алған әсерің?

Дәлел:Өз пікіріңді бір Оқушылар бір-

сөйлеммен дәлелде. бірінің сабаққа

Мысал:Пікіріңді қатысу

өмірмен белсенділігіне қарай

байланыстырып, бір «Білім гүлі» әдісі

мысал келтір. арқылы бағалайды.

Қорытынды:Тақырып

бойынша қорытынды

жаз.

Қысқа мерзімді жоспар

Сабақтың тақырыбы:Көркем әдебиет мәтіндегі пейзаж,оқиға орны.

№12-сабақ.

Педагогтің аты-жөні:

Күні:

Сыныбы: Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы: Көркем әдебиет мәтіндегі пейзаж,оқиға орны.

Сабақтың мақсаты: Әдеби көркемдегіш құралдарды пайдаланып шығармадағы табиғат көрінісін, оқиға

орнын, кейіпкер бейнесін сипаттап жазу.

Құндылықтарға баулу: Ынтымақтастық құндылығын топтық жұмыстар арқылы оқушылар бойына

дарытылады
Жұптық жұмыс жасау кезінде ойын еркін айтқыза отырып, ашықтық құндылығына
тәрбиеленеді.

Сабақтың барысы:

Сабақ Педагогтің іс- Оқушының іс-әрекеті Бағалау Ресурстар
(Қазіргі
кезеңі/Уақ әрекеті жағдайда)
ДК экраны
ыты
Слайд
Сабақтың (Ұ). Ұйымдастыру Оқушылар сәлемдеседі

басы кезеңі: Белгілі бір уақыт ішінде білім Мұғалім

Қызығушыл Оқушылармен (Ұ) «Ғажайып жылулық шынжыры» ұйымдастыру

ық ты ояту. амандасу, әдісі арқылы оқушылар бір-біріне кезеңінде

түгендеу. жақсы тілек айту арқылы жағымды белсенділік

«Сәлемдесу» ойыны. ахуал қалыптастырады. танытқан

Бір-біріне жақсы Мақсаты: Оқушылар бойында идея оқушыларды

тілектер тілеп, немесе тілек білдіру, тыңдау «Мадақтау

ынтымақтастық дағдыларын дамытуға бағыттау, сөз»

атмосферасын құру. сондай-ақ барлық оқушыларды әдісіарқылы

«Бастаймыз» деген қатыстыру арқылы оқыту жағдайларын бағалайды:

белгі берілгенде, бір- теңестіру. «Тамаша!

бірімен тез-тез көзбен, Тиімділігі: Оқушыны бір-біріне тілек Керемет! Өте

қолмен, иықпен айту арқылы жақындастырады, көңіл - жақсы!

амандасу керек. күйін көтереді, бауырмалдығын Талпын!»

оятады.

Жаңа Алдыңғы білім мен Мағынаны ажырату: Әдеби Мұғалім

сабаққа жаңа сабақты көркемдегіш құралдарды пайдаланып ұйымдастыру

кіріспе байланыстыру шығармадағы табиғат көрінісін, оқиға кезеңінде

мақсатында экранда орнын, кейіпкер бейнесін белсенділік

көрсетілген суреттерге Әдебиет – ол да көркемөнер. Көркем танытқан

мұғалімнің көмегімен өнердің сәулет, мүсінші, сурет, музыка оқушыларды

(бағыт-бағдары, сияқты түрлері болады. «Мадақтау сөз»

нұсқауымен) жауап Көркем әдебиет адамның тілімен әдісіарқылы

береді. берілетіндіктен, өнердің барлық бағалайды:

Саралау: Бұл жерде түрінің әсерін тудыра алады. Көркем «Жарайсың!

саралаудың «Үйрете әдебиеттің әр түрін жақсы танып – Жақсы! Өте

отырып білген адамның көркем шығарманы жақсы! Талпын!»

үйренемін»тәсілі дұрыс түсінуге дайындығы болады.

қолданылады. Мағынаны тану кезеңі.

Оқушылар сұрақтарға 1-тапсырма

жауап беріп, өзара «Пирамидалық талқылау» әдісі

ұжымдық талқылау Табиғат Өлке Кейіпкер

жасағаннан кейін 1.Негізгі 4.Мәселе 7.Үшінші

мұғалім экраннан кейіпкер, тарихы оқиға

сабақтың тақырыбы тақырып. (мысалы: (мәселені
мен сабақтың
1 сөз не қаржы, шешу
мақсатын
сөз тіркесі жоқшы үшін
таныстырады.
2.Тақыры лық, жасалған

пты ашу кездейсоқ әрекеттер

(жасы,мін тық) туралы)

езі,сапасы 5.Бірінші 8.Шешімі.

,сырт оқиға. 8 сөз не

тұлғасы) (көтеріл сөз тіркесі

2 сөз не ген 9.

сөз тіркесі мәселелер Әңгімеден

3.Оқиға 6.Екінші шағын

орны оқиға үзінді оқу

(қоғамдық (кейіпкер

ортасы, ге не

оқиғалар болды?

қайда Қоршаған

өтеді?) орта

ықпалы)

1.Асхат

2.Бірбеткей, ұлтжанды

3.Алматыда, желтоқсан оқиғасы,

Алтайдың ауа райы

4. Қала тәртібі, пропискаға тұра алмау,

құқықтың бұзылуы, билік

басындағылар

5.Әскерден келуі, декабрь оқиғасының

әсері, жұмысқа тұра алмауы, Николай

бригадирдің жаласы, жазылған донос

6. Күршімге сапар, туған жерге оралу,

боранды күнгі сапар, жамалған жол,

ауыр ойлар, өзектегі өкініш

7. Жолда тоқтап қалған автобус,

балалы келіншек, қардан жолды аршу,

боранның артын күту, сынған

автобусты күтпей кеткен екеу,

жолдағы ойлар, алдағы белгісіз тағдыр.

8. Асхаттың ойлары, белгісіз тағдыр,

кетіп қалған екі жолаушының белгісіз

тағдыры, жөнделмеген жолдар, аяқсыз

қалған прописка мәселесі, Көздеген

жеріне жетпей қалуы, Алматыға

оралмау туралы шешім

9. Үзінді.

Сабақтың Мәтінмен жұмысты 2-тапсырма. Слайд
ортасы оқушыларға
орындалу барысын Шығармадағы табиғат көрінісін, оқиға Дескриптор:
Мағынаны түсіндіру
ашу. орнын, кейіпкер бейнесін сипаттап *шығармадағы

. жазу. табиғат көрінісін,

Табиғат Өлке Кейіпкер оқиға орнын,

кейіпкер бейнесін
Табиғат Оқиға Кейіпкер сипаттап жазады;

көрінісін орнын бейнесін * кестені

сипаттап сипаттап сипаттап толтырады;
жаз жаз жаз

А.Алтайдың «Прописка» [16, 299 б] Жалпы – 5 балл.

атты әңгімесінің тақырыбы да «Жарайсың!»

желтоқсан. Урбанизация қалаға қуған «Керемет»
қазақ ұлтының наласы мен шері,
«Сенің қолыңнан
пропискаға отырудың соры. Қала
келеді» деген

қазақты қабылдағысы жоқ. Әңгіме мадақтау сөзімен

жолға шыққан Арқат есімді жігіттің бірынталандыру

сәт басынан кешкен драмасына

құрылған. Алайда бұл жеке бастың

қайғысы емес, бүкіл қазақ қоғамының

басына түскен ауырпалықты

таңбалайды. Алтайда көктем келсе де,

бораны басылмай тұрғаны – ол да –

тұспал. «Бұландай жігіттер» деп автор

тегін айтып отырған жоқ. Махамбетте

«Бұландай ерді кескен күн» деген өлең

жолдары бар. Үшжігіт –

желтоқсанқұрбандары. Сол

боздақтарды тұспалдайды. Архат

қалаға пропискаға отыру үшін төрт ай

қаңғиды.Қала қазақ баласына өгей

шешеден бетер. Абайша айтқанда, бір

қайғымың қайғыны қозғайды. Ол –

қазақ қоғамындағы шындық.

Сабақтың «Бір қалам, бір қағаз» Кері байланыс. Не ұнады? Дескриптор: ДК экраны
«Бір қағаз, бір
соңы әдісін пайдаланып Сен үшін бүгін не қызықты болды? қалам» әдісі
бойынша берілген
Ой толғаныс. сабақ бойынша Не қиын болды? тапсырманы толық
орындайды-1б.
Рефлексия түсінгеніңді жаз. Бүгінгі алған біліміңді болашақта

Пікір:Оқыған мәтін қалай жаратар едің?

бойынша өз пікіріңді Бүгін сен үшін не қызық болды?

бір сөйлеммен жаз. Сабақтан алған әсерің?

Дәлел:Өз пікіріңді бір Оқушылар бір-

сөйлеммен дәлелде. бірінің сабаққа

Мысал:Пікіріңді қатысу

өмірмен белсенділігіне қарай

байланыстырып, бір «Білім гүлі» әдісі

мысал келтір. арқылы бағалайды.

Қорытынды:Тақырып

бойынша қорытынды

жаз.

Қысқа мерзімді жоспар

Сабақтың тақырыбы:Публицистикалық стиль.

Педагогтің аты-жөні: №13-сабақ.

Күні:

Сыныбы: Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы: Публицистикалық стиль

Сабақтың мақсаты: Топпен жұмыс жасата отырып публицистикалық стильде орындалатын жұмыстарды

пайдалана білуге үйрету.

Құндылықтарға баулу: Ынтымақтастық құндылығын топтық жұмыстар арқылы оқушылар бойына
дарытылады

Жұптық жұмыс жасау кезінде ойын еркін айтқыза отырып, ашықтық құндылығына
тәрбиеленеді.

Сабақтың барысы:

Сабақ Педагогтің іс- Оқушының іс-әрекеті Бағалау Ресурстар

кезеңі/Уақ әрекеті (Қазіргі
жағдайда)
ыты ДК экраны

Сабақтың (Ұ). Ұйымдастыру (Ұ) “Мозайка” әдісі арқылы Мұғалім

басы кезеңі: оқушылар бір-біріне жақсы тілек айту ұйымдастыру

Қызығушыл Оқушылармен арқылы жағымды ахуал кезеңінде

ық ты ояту. амандасу, қалыптастырады. белсенділік

түгендеу. Мақсаты: Оқушылар бойында идея танытқан

«Мозайка» ойыны. Бір- немесе тілек білдіру, тыңдау оқушыларды

біріне жақсы тілектер дағдыларын дамытуға бағыттау, «Мадақтау сөз»

тілеп, сондай-ақ барлық оқушыларды әдісіарқылы

ынтымақтастық қатыстыру арқылы оқыту жағдайларын бағалайды:

атмосферасын құру. теңестіру. «Тамаша!

«Бастаймыз» деген Тиімділігі: Оқушыны бір-біріне Керемет! Өте

белгі берілгенде, бір- тілек айту арқылы жақсы!

біріне жақсы тілек айту жақындастырады, көңіл -күйін Талпын!»

керек. көтереді, бауырмалдығын оятады.

Жаңа Алдыңғы білім мен Мағынаны ажырату: Мұғалім Слайд
сабаққа
кіріспе жаңа сабақты «Білу – қиын». ұйымдастыру

байланыстыру Сұрақтар жасырылады. кезеңінде

мақсатында экранда 10. Қазақ тілінде стильдің неше түрі белсенділік

көрсетілген суреттерге бар? танытқан

мұғалімнің көмегімен 10. Стиль сөзінің мағынасын айтыңыз. оқушыларды

(бағыт-бағдары, 10. Ауызекі сөйлеу стилінің қызметі «Мадақтау сөз»

нұсқауымен) жауап қандай? әдісіарқылы

береді. 20. Тіл туралы заң неше тарау, неше бағалайды:

Саралау: Бұл жерде баптан тұрады? «Жарайсың!

саралаудың «Үйрете 20. Қазақ тілімен туыстас тілдерді Жақсы! Өте

отырып атаңыз. Қай тілдер тобына жатады? жақсы! Талпын!»

үйренемін»тәсілі 20. Тіл туралы мақал - мәтелдер

қолданылады. айтыңыз.

Оқушылар сұрақтарға 30. Берілген тұрақты тіркестердің

жауап беріп, өзара мағынасын ашыңыз.

ұжымдық талқылау Қанына тарту -

жасағаннан кейін Қызыл сөзден бал жағу -

мұғалім экраннан Сөздің тігісін жатқызу -

сабақтың тақырыбы Тепсе темір үзеді -

мен сабақтың Үріп ауызға салғандай -

мақсатын Шаңырақ көтереді -

таныстырады. 30. ’’Терлеп еңбек етпегенің тілегіне

жеткенін көргенім жоқ’’,- дейді

Б. Момышұлы.

Қандай ой қоса аласыз?

Публицистикалық стильде

жазылған шығарма:

- Қоғамдық өмірмен тығыз байланысты

болады.

- Жұртшылықты көптен хабардар

етеді.

- Өте жинақы, тұжырымды болып

құралады.

- Шешендік сөзді көп қолданады.

Сабақтың Мәтінмен жұмысты Тапсырма.Мәтінді оқып,қай стильге Слайд
ортасы оқушыларға
орындалу барысын жататынын анықтау. Дескриптор:
Мағынаны түсіндіру
ашу. Жанашырлық *Мәтінді оқиды;

. Бір күні базар қақпасына кіре берістен*Стиль түрін
Әбунасырдың төбесін көзі шалғанда-ақажыратады.
елпілдей жүгіріп бір жігіт қасына жетіп

барды. Жалпы – 5 балл.
-Ассаллаумағалейкум, ұстаз! «Жарайсың!»

-Уағалейкумәссалам, аманбысың, «Керемет»

жігітім? Әрекетің өнімді ме? «Сенің қолыңнан

-Хадари-хал, ұстаз! келеді» деген

-Маған бірдеңе айтайын деп пе ең? мадақтау сөзімен
-Базардан алған заттарыңызды үйіңізгеынталандыру
жеткізіп берейін...

-Ә, онда, соңымнан ер...

Әбунасыр базардан керек –жарағын

алды ,көп айналмай үйіне қайтты.Жігіт

ұстаздың затын арқалап жүрді.Аулаға

кірген соң, Әбунасыр ақысын төледі:

Сонда жігіт:

-Ұстаз, ренжімесеңіз,маған

жанашырлықтың не екенін түсіндіріп

бермес пе екенсіз?...-деп өтінеді.

Ғұлама тұңғиық ойға шома тұрып

,жігітке қадала қарады.

-Жарайды, ұғындырайын, есіңде

жүрсін,-деді ғұлама жігіттің талабын

қостағандай күлімдеп.

-Жанашырлық ағыл-тегіл су емес. Ол-

адамның адамға бөлінген мейір –

шапағаты арқылы пайда болатын

ізгілік.

Әр адам өзі көздеген мақсатқа жетуге

ұмтылады.Сонда қиындыққа тап

болса,бір мейірімді кісі көмектесіп,

жебеп жібереді. Ақ ниеттен туған сол

жақсылық –жанашырлық деп аталады.

Жігіт бас иіп, алғыс айтты да,кетіп

қалды.

Талқылау сұрақтары:

1.Әбунасырға жігіт қай жерде

жолықты?

2.Жігіт Әбунасырдан нені түсіндіріп

беруін өтінді?

3.Әбунасыр жанашырлықтың

мағынасын қалай түсіндірді?

4.Жанашырлық қасиет адамдарға не

береді?

5.Ол қандай әрекетте көрінеді?

6.Бұл әрекеттердің адам өміріндегі

маңызы қандай?

7.Айналамызға жағымды оймен қарау

бізге қандай күш береді?

8.Осы күшпен қандай жетістіктерге

жете аламыз?

Сабақтың «Бір қалам, бір қағаз» Оқушылар өздерінің тақырып Дескриптор: ДК экраны
«Бір қағаз, бір
соңы әдісін пайдаланып бойынша оқып, зерделегенін қалам» әдісі
бойынша берілген
Ой толғаныс. сабақ бойынша сөйлемдер арқылы тұжырымдайды. тапсырманы толық
орындайды-2б.
Рефлексия түсінгеніңді жаз.

Пікір:Оқыған мәтін Мақсаты:Өз ойын айтып, сабақты

бойынша өз пікіріңді бекіту, қорытындылау.

бір сөйлеммен жаз. Тиімділігі:Оқушы алған білімін

Дәлел:Өз пікіріңді бір жинақтап, саралай білуге дағдыланады. Оқушылар бір-

сөйлеммен дәлелде. Саралау: Бұл тапсырмада саралаудың бірінің сабаққа

Мысал:Пікіріңді «Білім гүлі» тәсілі арқылы көрініс қатысу

өмірмен табады. белсенділігіне қарай

байланыстырып, бір «От шашу» әдісі

мысал келтір. арқылы бірін-бірі

Қорытынды:Тақырып бағалайды. Өте

бойынша қорытынды жақсы!, Керемет!,

жаз. Жақсы!, Талпын!

Қысқа мерзімді жоспар

Сабақтың тақырыбы:Мақала,интервью

№14-сабақ.

Педагогтің аты-жөні:

Күні:

Сыныбы: Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы: Мақала,интервью

Сабақтың мақсаты: Мақала ,интервью оның жазылу жолдары туралы түсінік беру, теорияны практикамен

ұштастыру.

Құндылықтарға баулу: Ынтымақтастық құндылығын топтық жұмыстар арқылы оқушылар бойына

дарытылады
Жұптық жұмыс жасау кезінде ойын еркін айтқыза отырып, ашықтық құндылығына
тәрбиеленеді.

Сабақтың барысы:

Сабақ Педагогтің іс- Оқушының іс-әрекеті Бағалау Ресурстар

кезеңі/Уақ әрекеті (Қазіргі
жағдайда)
ыты ДК экраны

Сабақтың (Ұ). Ұйымдастыру (Ұ) “Мозайка” әдісі арқылы Мұғалім

басы кезеңі: оқушылар бір-біріне жақсы тілек айту ұйымдастыру

Қызығушыл Оқушылармен арқылы жағымды ахуал кезеңінде

ық ты ояту. амандасу, қалыптастырады. белсенділік

түгендеу. Мақсаты: Оқушылар бойында идея танытқан

«Мозайка» ойыны. Бір- немесе тілек білдіру, тыңдау оқушыларды

біріне жақсы тілектер дағдыларын дамытуға бағыттау, «Мадақтау сөз»

тілеп, сондай-ақ барлық оқушыларды әдісіарқылы

ынтымақтастық қатыстыру арқылы оқыту жағдайларын бағалайды:

атмосферасын құру. теңестіру. «Тамаша!

«Бастаймыз» деген Тиімділігі: Оқушыны бір-біріне Керемет! Өте

белгі берілгенде, бір- тілек айту арқылы жақсы!

біріне жақсы тілек айту жақындастырады, көңіл -күйін Талпын!»

керек. көтереді, бауырмалдығын оятады.

Жаңа Алдыңғы білім мен Мағынаны ажырату: Мұғалім Слайд
сабаққа
кіріспе жаңа сабақты РАФТ стратегиясы. ұйымдастыру

байланыстыру Кесте сызу. кезеңінде

мақсатында экранда Кесте оқушылардың айтуы бойынша белсенділік танытқан

көрсетілген суреттерге толтырылады. (2 минут) оқушыларды

мұғалімнің көмегімен Тақыры Кім Кімге, Не «Мадақтау сөз»

(бағыт-бағдары, птар жазды? неге жазды? әдісіарқылы
нұсқауымен) жауап жазды
бағалайды:
?
береді. “Тіл – Оқушы Мақала «Жарайсың! Жақсы!
Саралау: Бұл жерде асыл Мұға Газет Очерк
саралаудың «Үйрете мұра” лім ке Пікір Өте жақсы!
“Ана Ата-ана Жур т.б.
отырып тілім- Ғалым налға Талпын!»
үйренемін»тәсілі арда Архео Оқу
қолданылады. лыққа

Оқушылар сұрақтарға ғым” лог

жауап беріп, өзара Кесте толтырылып болған соң

ұжымдық талқылау оқушыларға тақырып таңдау

жасағаннан кейін ұсынылады.

мұғалім экраннан Кім? Кімге? Не туралы? Не жазды?

сабақтың тақырыбы Осы тапсырма бойынша оқушылар өз

мен сабақтың ойларын жазады. (10 минут)

мақсатын Жұмыс өнімдерін шағын топқа салып,

таныстырады. ең жақсы жазылған өнімдерін “Автор

орындығына” шығару.

Мақала –публицистикалық стильде

белгілі бір деректерге сүйене

отырып, белгілі бір тақырыпты

қамтитын шығармашылық жұмыс.

Интервьюдің түрлері

Зерттеу кезеңіне байланысты

Алдын-ала интервью. Алдын-ала

дайындаған сұхбат, ең алғашқы сұхбат.

Негізгі интервью. Ең негізгі

материалдар негізінде болады.

Бақылау интервью. Негізгі

материалдарды толықтыру үшін

қолданады.

Қатысушының санына байланысты

Дербес интервью дегеніміз — бір

тілші сұрақ қояды, және сұраққа жауап

беретін бір адам болады.

Топтық интервью дегеніміз — екі

немесе одан да көп тілшілер сұрақ

қояды.

Бұқаралық интервью дегеніміз —

жүзден аса тілшілер немесодан да көп

тілшілер сұхбат алады.

Сабақтың Мәтінмен жұмысты Тапсырма. Мақала жазу Слайд
ДК экраны
ортасы оқушыларға І қатар: Мектепте өткен спорттық Дескриптор:

Мағынаны орындалу барысын сайыс туралы. *Мақала жазады;

ашу. түсіндіру ІІ қатар: Мектепте өткен бір мәдени *Морфологиялық

. шара туралы интервью жазу. талдау жасайды.

4/ Сөз тіркесіне талдау

І қатар: Мектебімізде баскетбол Жалпы – 5 балл.
үйірмесі ашылды.
Мектебімізде ашылды –жалғау «Жарайсың!»
арқылы, меңгеру, ет.т., толық-қ «Керемет»
қатынас. «Сенің қолыңнан
Баскетбол үйірмесі –жалғау арқылы, келеді» деген
матасу, есімді тіркес, анықт.қатынас. мадақтау сөзімен
Үйірмесі ашылды –жалғау арқылы,
ынталандыру

қиысу, етістікті тіркес.

ІІ қатар: Біздің мектебімізде мәдени

шаралар жиі өткізіледі.

Біздің мектебімізде – жалғау арқылы,

матасу, есімді тіркес, анық.қатынас

Мектебімізде өткізіледі – жалғау

арқылы, меңгеру, ет.тіркес, толықт.

қатынас

Мәдени шаралар- орын тәртібі арқылы,

қабысу, есімді тіркес, анықт.қатынас

Шаралар өткізіледі – жалғау арқылы,

қиысу, ет.тіркес.

Жиі өткізіледі – орын тәрт.арқылы,

жанасу, ет.тіркес, пысықтауыштық

қатынас

Сабақтың «Бір қалам, бір қағаз» Оқушылар өздерінің тақырып Дескриптор:

соңы әдісін пайдаланып бойынша оқып, зерделегенін «Бір қағаз, бір

Ой толғаныс. сабақ бойынша сөйлемдер арқылы тұжырымдайды. қалам» әдісі

Рефлексия түсінгеніңді жаз. бойынша берілген

Пікір:Оқыған мәтін Мақсаты:Өз ойын айтып, сабақты тапсырманы толық

бойынша өз пікіріңді бекіту, қорытындылау. орындайды-2б.

бір сөйлеммен жаз. Тиімділігі:Оқушы алған білімін

Дәлел:Өз пікіріңді бір жинақтап, саралай білуге дағдыланады. Оқушылар бір-

сөйлеммен дәлелде. Саралау: Бұл тапсырмада саралаудың бірінің сабаққа

Мысал:Пікіріңді «Білім гүлі» тәсілі арқылы көрініс қатысу

өмірмен табады. белсенділігіне қарай

байланыстырып, бір «От шашу» әдісі

мысал келтір. арқылы бірін-бірі

Қорытынды:Тақырып бағалайды. Өте

бойынша қорытынды жақсы!, Керемет!,

жаз. Жақсы!, Талпын!

Қысқа мерзімді жоспар

Сабақтың тақырыбы:Эссе,хат

№15-сабақ.

Педагогтің аты-жөні:

Күні:

Сыныбы: Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы: Эссе,хат

Сабақтың мақсаты: Эссе,хаттың жазылу жолдары туралы түсінік беру, теорияны практикамен ұштастыру.

Құндылықтарға баулу: Ынтымақтастық құндылығын топтық жұмыстар арқылы оқушылар бойына
дарытылады

Жұптық жұмыс жасау кезінде ойын еркін айтқыза отырып, ашықтық құндылығына
тәрбиеленеді.

Сабақтың барысы:

Сабақ Педагогтің іс- Оқушының іс-әрекеті Бағалау Ресурстар

кезеңі/Уақ әрекеті (Қазіргі
жағдайда)
ыты ДК экраны

Сабақтың (Ұ). Ұйымдастыру (Ұ) “Мозайка” әдісі арқылы Мұғалім

басы кезеңі: оқушылар бір-біріне жақсы тілек айту ұйымдастыру

Қызығушыл Оқушылармен арқылы жағымды ахуал кезеңінде

ық ты ояту. амандасу, қалыптастырады. белсенділік

түгендеу. Мақсаты: Оқушылар бойында идея танытқан

«Мозайка» ойыны. Бір- немесе тілек білдіру, тыңдау оқушыларды

біріне жақсы тілектер дағдыларын дамытуға бағыттау, «Мадақтау сөз»

тілеп, сондай-ақ барлық оқушыларды әдісіарқылы

ынтымақтастық қатыстыру арқылы оқыту жағдайларын бағалайды:

атмосферасын құру. теңестіру. «Тамаша!

«Бастаймыз» деген Тиімділігі: Оқушыны бір-біріне Керемет! Өте

белгі берілгенде, бір- тілек айту арқылы жақсы!

біріне жақсы тілек айту жақындастырады, көңіл -күйін Талпын!»

керек. көтереді, бауырмалдығын оятады.

Жаңа Алдыңғы білім мен Мағынаны ажырату: Мұғалім Слайд
сабаққа
кіріспе жаңа сабақты Мағынаны тану. «Үндеу» ұйымдастыру

байланыстыру Б.Бұлқышев «Шығыс ұлына кезеңінде

мақсатында экранда хат». Оқушылар шығарманың белсенділік танытқан

көрсетілген суреттерге мазмұнымен оқып танысады. оқушыларды

мұғалімнің көмегімен Мұғалім:«Шығыс ұлына хат» «Мадақтау сөз»

(бағыт-бағдары, еңбегінен туған ел, өскен жер, әдісіарқылы

нұсқауымен) жауап дос,жолдасқа,туған-туысқа деген бағалайды:

береді. шынайы сүйіспеншілікті «Жарайсың! Жақсы!

Саралау: Бұл жерде көреміз.Баубек Өте жақсы!

саралаудың «Үйрете Бұлқышевтың өмірі,оның Талпын!»

отырып күресі,шығармашылық еңбегі –барлық

үйренемін»тәсілі жасқа өнеге.

қолданылады. «Қос күнделік»

Оқушылар сұрақтарға Сұрақ-жауап. «Сандар сөйлейді»

жауап беріп, өзара «Наурыз айында жүрегі түкті жер

ұжымдық талқылау ананың тоң кеудесі иіп, Самарқанның

жасағаннан кейін көк тасы жібіп, жер ана тіршілік
мұғалім экраннан иелерінің тілектеріне сай мол несібе,
көл- көсір бақыт-байлық сыйлайды»
сабақтың тақырыбы деп ойлайтын қазақ халқы наурыз
мен сабақтың айының тақ күндері әр отбасы кезекпен
мақсатын тілек тілеп, көже жасап, отбасыларына
таныстырады. амандық тілейді. Бұл «Тілеу көже» деп
аталады.Наурыз айының тақ күндері-
сіздер сөйлеткен сандар.

Сабақтың Мәтінмен жұмысты Тапсырма. Ақпарат көзі. Слайд
ортасы оқушыларға
орындалу барысын «ЭКСПО-2017- мақсатымыз: Дескриптор:
Мағынаны түсіндіру
ашу. Қазақстанды дүние жүзіне таныту. *Мақала жазады;

. Халықаралық мамандырылған көрмені *Морфологиялық
өткізу үшін 47 мемлекет Қазақстанды талдау жасайды.
жақтап шықты. ЭКСПО-2017 көрмесін

Астанада өткізу Қазақстанның Жалпы – 5 балл.

Елордасы мен облыстарын ғана емес, «Жарайсың!»
тіпті Орта Азияның барлық
«Керемет»
аймақтарын дамытуға зор серпін
«Сенің қолыңнан
береді.» - деп атап көрсетті
Елбасшымыз келеді» деген
мадақтау сөзімен
Абай қайтқанда Мұхтар 7 жаста ынталандыру

болатын. Ақылды Әуез ата Абайды

ақырғы сапарға шығарып салуға

аттанарда баласы Қасымбекке былай

деді: «Үйде отырмаңдар. Мұхтарды

саған тапсырдым. Атқа мініңдер. Абай

шыққан қырға шығыңдар. Абай түскен

ойға түсіңдер. Шіркіннің енді жүзін

көру жоқ қой. Ең болмаса басқан ізін

барлап-байқаңдар. Не аңғарар

екенсіңдер, неге таңданар

екенсіңдер?!» деп Мұхтарға бата

беріпті.

Біз де Баубектің шыққан қырыша

шығып, ойына түстік.

Шіркіннің суретін көрдік. Өмірімен

таныстық.

Нені аңғардық?

Неге таңдандық?

Осы сезім- сырларыңды қағаз бетіне

түсірейік.

Сабақтың «Бір қалам, бір қағаз» Оқушылар өздерінің тақырып Дескриптор: ДК экраны

соңы әдісін пайдаланып бойынша оқып, зерделегенін «Бір қағаз, бір

Ой толғаныс. сабақ бойынша сөйлемдер арқылы тұжырымдайды. қалам» әдісі

Рефлексия түсінгеніңді жаз. бойынша берілген

Пікір:Оқыған мәтін Мақсаты:Өз ойын айтып, сабақты тапсырманы толық

бойынша өз пікіріңді бекіту, қорытындылау. орындайды-2б.

бір сөйлеммен жаз. Тиімділігі:Оқушы алған білімін

Дәлел:Өз пікіріңді бір жинақтап, саралай білуге дағдыланады. Оқушылар бір-

сөйлеммен дәлелде. Саралау: Бұл тапсырмада саралаудың бірінің сабаққа

Мысал:Пікіріңді «Білім гүлі» тәсілі арқылы көрініс қатысу

өмірмен табады. белсенділігіне қарай

байланыстырып, бір «От шашу» әдісі

мысал келтір. арқылы бірін-бірі

Қорытынды:Тақырып бағалайды. Өте

бойынша қорытынды жақсы!, Керемет!,

жаз. Жақсы!, Талпын!

Қысқа мерзімді жоспар

Сабақтың тақырыбы:Ғылыми стиль,ерекшелігі,тұжырым,дәлел.

№16-сабақ.

Педагогтің аты-жөні:

Күні:

Сыныбы: Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы: Ғылыми стиль,ерекшелігі,тұжырым,дәлел

Сабақтың мақсаты: Ғылыми стиль ұғымымен таныса отырып, оның ерекшеліктері жайлы түсінік

қалыптастыру.

Құндылықтарға баулу: Ынтымақтастық құндылығын топтық жұмыстар арқылы оқушылар бойына

дарытылады
Жұптық жұмыс жасау кезінде ойын еркін айтқыза отырып, ашықтық құндылығына
тәрбиеленеді.

Сабақтың барысы:

Сабақ Педагогтің іс- Оқушының іс-әрекеті Бағалау Ресурстар
кезеңі/Уақ әрекеті

ыты

Сабақтың (Ұ). Ұйымдастыру «Ғажайып жылулық шынжыры» Мұғалім (Қазіргі

басы кезеңі: жылулық шеңбері.Балалар бір-бірінеұйымдастыру жағдайда)

Қызығушыл Оқушылармен жымиып күлу арқылы ,жылыкезеңінде ДК экраны

ық ты ояту. амандасу, күлкілерін сыйлайды. белсенділік

түгендеу. Жұмыс ережесін келісу танытқан

«Ғажайып жылулық Сабақта бір-бірімізді оқушыларды

шынжыры» ойыны. Бір- сыйлаймыз, тыңдаймыз! «Мадақтау сөз»

біріне Уақытты үнемдейміз! әдісіарқылы

Жымиып,жылы Нақты,дәл жауап береміз! бағалайды:

күлкілер сыйлап, Сабақта өзіміздің «Тамаша!

ынтымақтастық шапшаңдығымызды, Керемет! Өте

атмосферасын құру. тапқырлығымызды көрсетеміз! жақсы!

«Бастаймыз» деген Сабаққа белсене қатысып, Талпын!»

белгі берілгенде, бір- жақсы бағааламыз!

біріне жақсы тілек айту

керек.

Жаңа Алдыңғы білім мен Мағынаны ажырату: Мұғалім Слайд

сабаққа жаңа сабақты «Серпілген сауал» ұйымдастыру

кіріспе байланыстыру Қазіргі кітаби тіл лексикасы туралы не кезеңінде

мақсатында экранда білеміз? белсенділік танытқан

көрсетілген суреттерге Стилистика нені зерттейді? оқушыларды

мұғалімнің көмегімен Ауызекі сөйлеу стилі дегеніміз не? «Мадақтау сөз»

(бағыт-бағдары, Стильдің қанша түрі бар? әдісіарқылы

нұсқауымен) жауап Іс қағаздар стилі дегеніміз не? бағалайды:

береді. Публистикалық стиль дегеніміз не? «Жарайсың! Жақсы!

Саралау: Бұл жерде Өте жақсы!

саралаудың «Үйрете Талпын!»

отырып

үйренемін»тәсілі

қолданылады.

Оқушылар сұрақтарға

жауап беріп, өзара

ұжымдық талқылау

жасағаннан кейін

мұғалім экраннан

сабақтың тақырыбы

мен сабақтың

мақсатын

таныстырады.

Сабақтың Мәтінмен жұмысты Оқушыларға мәтін беріледі, Жалпы – 5 балл. Слайд
ортасы оқушыларға мәтінмен танысып стиль
орындалу барысын түрлерін айтады. «Ғылыми «Жарайсың!»
Мағынаны түсіндіру стиль». «Керемет»
ашу. «Сенің қолыңнан
келеді» деген
. мадақтау сөзімен
ынталандыру

Сабақтың «Бір қалам, бір қағаз» Оқушылар өздерінің тақырып Дескриптор: ДК экраны

соңы әдісін пайдаланып бойынша оқып, зерделегенін «Бір қағаз, бір

Ой толғаныс. сабақ бойынша сөйлемдер арқылы тұжырымдайды. қалам» әдісі

Рефлексия түсінгеніңді жаз. бойынша берілген

Пікір:Оқыған мәтін Мақсаты:Өз ойын айтып, сабақты тапсырманы толық

бойынша өз пікіріңді бекіту, қорытындылау. орындайды-2б.

бір сөйлеммен жаз. Тиімділігі:Оқушы алған білімін

Дәлел:Өз пікіріңді бір жинақтап, саралай білуге дағдыланады. Оқушылар бір-

сөйлеммен дәлелде. Саралау: Бұл тапсырмада саралаудың бірінің сабаққа

Мысал:Пікіріңді «Білім гүлі» тәсілі арқылы көрініс қатысу

өмірмен табады. белсенділігіне қарай

байланыстырып, бір «От шашу» әдісі

мысал келтір. арқылы бірін-бірі

Қорытынды:Тақырып бағалайды. Өте

бойынша қорытынды жақсы!, Керемет!,

жаз. Жақсы!, Талпын!

Қысқа мерзімді жоспар

Сабақтың тақырыбы:Ғылыми сипаттағы мәтіндерге тапсырмалар.

№17-сабақ.

Педагогтің аты-жөні:

Күні:

Сыныбы: Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы: Ғылыми сипаттағы мәтіндерге тапсырмалар

Сабақтың мақсаты: Адамның ең озық интеллектуальдық әрекетіне қызмет ететін ғылыми стильдің

функционалдық бағытын ,тілдік ерекшеліктерін ұғындыру.

ғылыми стиль туралы қажетті ақпараттар қоры кеңейту, тілдік сауаттылықтарын

арттыру мақсатында тапсырмалар орындату,критерий арқылы бағалауға дағдыландыру.

Құндылықтарға баулу: Ынтымақтастық құндылығын топтық жұмыстар арқылы оқушылар бойына

дарытылады
Жұптық жұмыс жасау кезінде ойын еркін айтқыза отырып, ашықтық құндылығына
тәрбиеленеді.

Сабақтың барысы:

Сабақ Педагогтің іс- Оқушының іс-әрекеті Бағалау Ресурстар

кезеңі/Уақ әрекеті

ыты

Сабақтың (Ұ). Ұйымдастыру «Ғажайып жылулық шынжыры» Мұғалім (Қазіргі

басы кезеңі: жылулық шеңбері.Балалар бір-бірінеұйымдастыру жағдайда)

Қызығушыл Оқушылармен жымиып күлу арқылы ,жылыкезеңінде ДК экраны

ық ты ояту. амандасу, күлкілерін сыйлайды. белсенділік

түгендеу. Жұмыс ережесін келісу танытқан

«Ғажайып жылулық Сабақта бір-бірімізді оқушыларды

шынжыры» ойыны. Бір- сыйлаймыз, тыңдаймыз! «Мадақтау сөз»

біріне Уақытты үнемдейміз! әдісіарқылы

Жымиып,жылы Нақты,дәл жауап береміз! бағалайды:

күлкілер сыйлап, Сабақта өзіміздің «Тамаша!

ынтымақтастық шапшаңдығымызды, Керемет! Өте

атмосферасын құру. тапқырлығымызды көрсетеміз! жақсы!

«Бастаймыз» деген Сабаққа белсене қатысып, Талпын!»

белгі берілгенде, бір- жақсы бағааламыз!

біріне жақсы тілек айту

керек.

Жаңа Алдыңғы білім мен -Ғылыми стиль өмірдің қай Мұғалім Слайд

сабаққа жаңа сабақты саласында пайдаланылады? ұйымдастыру

кіріспе байланыстыру -Ғылымда. кезеңінде

мақсатында экранда -Ғылыми стильді кімдер пайдаланады? белсенділік танытқан

көрсетілген суреттерге -Ғалымдар, зерттеушілер, ғылыми оқушыларды

мұғалімнің көмегімен еңбек, мәнжазба жазушылар. «Мадақтау сөз»

(бағыт-бағдары, әдісіарқылы

нұсқауымен) жауап бағалайды:

береді. «Жарайсың! Жақсы!

сабақтың тақырыбы Өте жақсы!

мен сабақтың Талпын!»

мақсатын

таныстырады.

Ғылыми стильге

ауызша түсінік беріп

өту.

Сабақтың Мәтінмен жұмысты Оқушыларға мәтін беріледі, мәтінмен Жалпы – 5 балл. Слайд
ортасы оқушыларға
орындалу барысын танысып стиль түрлерін айтады. «Жарайсың!»
Мағынаны түсіндіру
ашу. «Ғылыми жоба». «Керемет»

. Ғылыми жоба тақырыбы: Бидай «Сенің қолыңнан

Мақсаты: Бидай өнімін зерттеу: келеді» деген

Жаңалығы: Бидайдың түрлерін табу мадақтау сөзімен

Қорытынды: Бидайдың жаздық, күздік ынталандыру

түрінің бар екенін анықтап, қай

уақытта қалай егетінін түсіндіру

Бидай Жер шарында кең тараған,

ауылшаруашылық дақылдардың ішінде

бірінші орын алады. Орын алады –

ашық рай, себебі ауыспалы осы шақта

тұр.бидай ұнынан на, макорон сияқты

тағамдар дайындауға болады.

Дайындауға болады-ашық рай.Бидай

ұнынан пісірілген нан дәмді, өте

сіңімді болады. Өте сіңімді-ашық рай

«Тау жыныстары»

Тау жыныстарының тегістелмегені

,рекультивация, дезактивация шаралы

жүзеге асырылмағаны айтылады.

Сөздік:

Дезактивация- әр түрлі объектілердің

сыртқы беттік қабаттарын (су,

құрылыс, техникалық өндіріс, ас-су,

қару-жарық, әскери техника) әр түрлі

заттар көмегімен радиоактивті

заттардан тазарту

Рекультивация-бүлінген жерлердің

құнарлылығын қайта қалпына келтіру.

Қорытынды: Жезқазған аймағының

экологиялық тазалығын сақтау

Сабақтың «Бір қалам, бір қағаз» Оқушылар өздерінің тақырып Дескриптор:

соңы әдісін пайдаланып бойынша оқып, зерделегенін «Бір қағаз, бір

Ой толғаныс. сабақ бойынша сөйлемдер арқылы тұжырымдайды. қалам» әдісі

Рефлексия түсінгеніңді жаз. бойынша берілген

Пікір:Оқыған мәтін Мақсаты:Өз ойын айтып, сабақты тапсырманы толық

бойынша өз пікіріңді бекіту, қорытындылау. орындайды-2б.

бір сөйлеммен жаз. Тиімділігі:Оқушы алған білімін

Дәлел:Өз пікіріңді бір жинақтап, саралай білуге дағдыланады. Оқушылар бір-

сөйлеммен дәлелде. Саралау: Бұл тапсырмада саралаудың бірінің сабаққа

Мысал:Пікіріңді «Білім гүлі» тәсілі арқылы көрініс қатысу

өмірмен табады. белсенділігіне қарай

байланыстырып, бір «От шашу» әдісі

мысал келтір. арқылы бірін-бірі

Қорытынды:Тақырып бағалайды. Өте

бойынша қорытынды жақсы!, Керемет!,

жаз. Жақсы!, Талпын!

Қысқа мерзімді жоспар

Сабақтың тақырыбы:Бақылау.

№18-сабақ.

Педагогтің аты-жөні:

Күні:

Сыныбы: Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы: Бақылау (Оқу сауаттылығы)

Сабақтың мақсаты:

Құндылықтарға баулу: Ынтымақтастық құндылығын топтық жұмыстар арқылы оқушылар бойына
дарытылады

Жұптық жұмыс жасау кезінде ойын еркін айтқыза отырып, ашықтық құндылығына
тәрбиеленеді.

Сабақтың барысы:

Сабақ Педагогтің іс- Оқушының іс-әрекеті Бағалау Ресурстар
кезеңі/Уақ әрекеті
ыты
Сабақтың (Ұ). Ұйымдастыру Тренинг «Жұлдызыңды таңдап ал» «Мадақтау (Қазіргі

басы кезеңі: Өздерін бір әдемі гүлге теңейді. Мен сөз» әдісі жағдайда)
Қызығушыл
ық ты ояту. Оқушылармен қызғалдақпын әдемі, нәзік, жұпар арқылы

Жаңа амандасу, иісімді жан-жағыма шашамын! бағалайды:
сабаққа «Тамаша!
кіріспе түгендеу. Керемет! Өте
жақсы!
Сабақтың «Жұлдызды таңдап ал»
ортасы
ойыны.
Мағынаны
ашу. Талпын!»
.
сабақтың тақырыбы Мұғалім Слайд

мен сабақтың ест кітапшаларындағы ұйымдастыру

мақсатын тапсырмаларды орындату кезеңінде

таныстырады. белсенділік танытқан

оқушыларды

«Мадақтау сөз»

әдісіарқылы

бағалайды:

«Жарайсың! Жақсы!

Өте жақсы!

Талпын!»

Мәтінмен жұмысты Тест кітапшаларын талдау

оқушыларға Тек бір ғана жауабы дұрыс.

орындалу барысын Жалпы 20 сұрақ – 20 балл.

түсіндіру 1-мәтін
Бауырсақ

Шай, қымыз, шұбат ішкенде

дастарқанға бауырсақ салады.

Бауырсақты жоғары немесе бірінші

сортты бидай ұнынан пісіреді. Оны

қамырды ашытып та, ашытпай да

дайындауға болады. Ашытпай пісірген Жалпы – 10 балл.
бауырсақ көпке шыдайды, ал ашытып «Жарайсың!»

пісірілген бауырсақ кеуіп қалса, жеуге «Керемет»

жайсыз болады. Ашымаған қамырдан «Сенің қолыңнан

бауырсақ пісіру үшін ұнға май, келеді» деген

жұмыртқа, сүт, тұз салып илейді. мадақтау сөзімен

Қамырды жазып, төрт бұрыштап ынталандыру

немесе жіңішкелеу кеседі. Кесіп

дайындаған бауырсақтың бетін кеуіп

кетпеу үшін жауып қойған жөн.

Қазанға май салып әбден қыздырып

алған соң, бауырсақ майдың мөлшеріне

қарай салынады. Бауырсақты үздіксіз

араластырып тұрса, біркелкі болып

піседі. От қатты жанса, бауырсақтың

іші шикі болады немесе тым қызарып

кетеді. Қызыл күрең болып піскен

бауырсақ сәнді де, дәмді де болады.

«Шикі» сөзіне қарсы мәндес сөз
A) шала

B) піскен

C) піспеген

D) қамыр

E) ашытқы
Бауырсақ қай жағдайда көпке

шыдайды?

A) ашытпай пісірсе

B) ашытып пісірсе

C) бетін жауып қойса

D) оты қатты жанса

E) үздіксіз араластырмаса

2-мәтін
Ерте замандардың бірінде қазақ
даласына шабуыл жасаған дұшпанның
қалың қолы бұл күнде құм арасында
қалған бір қаланы қоршап алыпты.
Қорғаннан өте алмаған жау қалаға
келетін ауыз суды тоқтатып, қамаудағы
халықтың берілуін күтіпті. Қала жым-
жырт. Бірнеше күн өтсе де, қалаға
кіргізер нышан байқалмапты. Сонда
дұшпанның әскербасы жарлық
шығарған:
– Қаладан көтергенінше зат алып
әйелдердің кетуіне рұқсат!
«Ерлері жоқ әйелдер бәрібір ұрпақ
өрбітпейді, бұл халықты осылай
құртамыз», – деп жау өз үкіміне
масайрапты.
Қаланың байлығын таласа-тармаса
бөліскен жау енді еркек атаулыны
құрту үшін азаматтарды іздесе,
қаланың бірде-бір үйінде жан жоқ!
Әйелдер бір-бір ер азаматты қапқа
салып алып кеткен екен. Кішкене
қыздар ер балаларды, кемпірлер
шалдарды көтеріп кетіпті. Бір халық
осылай аман қалыпты дейді.
(Фариза Оңғарсынова)

Мәтіндегі масайрады сөзіне мағыналас
сөзді белгілеңіз.
А) дәріптеді
В) бұйырды
С) балағаттады
D) мақтанды
E) шегінді
Мәтін қай қатарға жатады?
А) эссе
В) роман
С) проза
D) аңыз
E) мақала
Мәтінге сай тақырыпты белгілеңіз.
А) Дұшпандардың қулығы
В) Қорғансыз халық
С) Қапыда қалған жау
D) Әйелдер мен еркектер
E) Тоналған қала
Мәтіннің тұжырымы:
А) Еркектер ақылды
В) Әйел қулығы 40 есекке жүк
С) Айлалы дұшпан
D) Табиғат заңы
E) Халық қорғаны

3-мәтін
Балапан ұясы

Бүркітті құсбегілер әртүрлі жолмен
қолға түсіреді. Соның негізгі тәсілі
бүркітті балапан кезінде ұядан алу.
Бүркіт ұясын адам баласы оңай бара
алмайтын, аса биік шың-құздың

басына, жалама жартастарға салады.
Кәнігі құсбегілер бүркіттің балапанын
ұядан алу үшін ұзақ уақыт аса мұқият
бақылап тексереді. Ұябасардың қай
жақтан ұшып шығып, қайда барып,
қалай қайтқаны – бәрі-бәрі аса мұқият
бақыланады. Ақылды құс балапанына
жем тасығанда өте қырағылық
танытып, сақтықпен барынша құпия
ұшады. Мысалы, ұядан ел көзіне
түспей өте ерте ұшады немесе ұясын
құпия ұстау үшін жемді ұяның жақын
маңынан емес, барынша ұзақтан
тасиды. Сол сияқты ақылды бүркіт
ұясына жем әкелгенде дағдылы бір
бағытпен келмейді және жемнің өзін
үнемі бір жақтан әкелмейді, ұяға
жақындаған кезде бой тасалап, сайды
өрлей, жер бауырлай ұшып ұяның
астынан жасырын тік көтеріледі. Нағыз
қыранның ұясын табу оңай-оспақ
жұмыс емес. Кейбір бүркіт ұя маңынан
адамды көріп қалса, балапанын басқа
жаққа көшіріп әкетеді. Ұядағы
жұмыртқа жалғыз болса оны жалқы
балапан деп атайды. Бұл қыран
болудың бір белгісі деп есептеледі.
Қыран бүркіттер жалқы балапаннан
көбірек шығады. Ел аузында «жалғыз
туса жан алар» деген сөз бар. Егер ұяда
бірі үлкендеу, бірі кішілеу екі
жұмыртқа болса, құсбегілер үлкендеуін
ұябасар деп кішілеуінен бұқатана
балапан шығады деп есептейді де,
ұябасар жақсы өсіп жетілсін деп бүркіт
жоқта ұядағы жемге ортақтасатын
бұқатана жұмыртқаны алып тастайды.
Бүркіт балапанында – сары аяқ, сары
тұмсық болады. Өсе келе әртүрлі түске
өзгереді. Бірақ, қырағы құсбегілер
құсты осындай балапан кезінде-ақ
назар салып, болашақта қандай құс
болатынын парықтай алады. Балапан
ана тәрбиесінде өсіп қана қанаттанады.
Әбден ұшарға таяғанда ұстамаса, ақ
үлпек кезінде ұядан алған балапан
кенжелеп орыннан тұра алмайтын
тілерсек дертіне шалдығуы мүмкін.
Ұядан алған балапанды үйге әкелген
соң үйшік жасап, бөлек баққан абзал.
Үйшіктің есігін жауып, жемді
төбесіндегі жарық түсетін тесіктен
берген дұрыс. Балапан жемге
тойғаннан кейін үйшікті тазалап, суды
жаңалап қояды. Өйтпесе, ескірген жем
жеп, борсыған су ішкен балапанға
індет жұғады. Балапан есейген соң
артқы екі тегеуіріне баулық бау тағып,
айналсоқ жасап, саздауыт жазық жерге
тұғыр орнатып, ұзын жіппен
арқандайды. Жемді әбден қараңғы
түскенде жақындатып қойса, таң
атқанша жеп бітіреді. Бұлай

тәрбиеленген балапан орынсыз
піштактап шақырмайды әрі жемге
таласып адаммен қарсыласпайды. Дала
құсы тектес ер жетеді.

Мәтін желісінің ретін табыңыз:
Балапанның өсуі
Бүркіт ұясы
Қырағы құсбегілер
Бүркітті қолға түсіру тәсілі

A) 3. 4. 2. 1.

B) 2. 3. 4. 1.

C) 4. 2. 3. 1.

D) 1. 2. 3. 4.

E) 4. 3. 2. 1.
Мәтін бойынша бүркіттің қандай
қасиетін байқауға болады?
A) қырағылық
B) мұқияттылық
C) сақтық
D) айлакерлік
E) барлық жауап дұрыс
Бүркітті қолға түсірудің ең тиімді
тәсілі:
A) Қақпан құру
B) Балапан кезінде ұядан алу
C) Құздың басынан алу
D) Бүркіт ауру кезде қолға түсіру
E) Аналық бүркіттің артына түсу
Құсбегілер жұмыртқаны неше түрге
бөліп қарастырды?

A) 1

B) 3

C) 2

D) 4

E) 5
Неліктен құсбегілер бұқатана
жұмыртқаны ұясынан алып тастайды?
A) бүркіт жоқта ұядағы жемге
ортақтасатыны үшін
B) ұядағы артық орын алмас үшін
C) қолға үйрету үшін
D) бөлек ұяға орналастыру үшін
E) бұқатана жақсы өсіп-жетілуі үшін
Мәтіндегі парықтай алу тіркесін қай
тіркеспен алмастыруға болады?
A) бағамдай алу
B) болжай алу
C) бағыттай алу
D) пысықтай алу
E) үйрете алу
Мәтінге сәйкес емес ақпаратты
белгілеңіз:
A) Үйшіктің есігін жауып, жемді
төбесіндегі жарық түсетін тесіктен
бермеген дұрыс.
B) Бүркіт балапанында сары аяқ, сары
тұмсық болады.
C) Жемді әбден қараңғы түскенде
жақындатып қойса, таң атқанша жеп
бітіреді.
D) Ұябасардың қай жақтан ұшып
шығып, қайда барып, қалай қайтқаны

бәрі-бәрі аса мұқият бақыланады.
E) Ұядағы жұмыртқа жалғыз болса оны
жалқы балапан деп атайды.
Кәнігі сөзіне мәндес сөз
A) кәдімгі
B) қырағы
C) кәсіби
D) сақ
E) өзгеше
Бүркіт балапаны өсе келе қандай түске
өзгереді?
A) сары
B) қызыл
C) қызғылт
D) әртүрлі
E) қара

Сабақтың «Білім пирамидасы» Оқушылар өздерінің тақырып Дескриптор:

соңы әдісін пайдаланып бойынша оқып, зерделегенін «Білім пирамидасы»

Ой толғаныс. сабақ бойынша сөйлемдер арқылы тұжырымдайды. әдісі бойынша

Рефлексия түсінгеніңді жаз. Мақсаты:Өз ойын айтып, сабақты берілген

Пікір:Оқыған мәтін бекіту, қорытындылау. тапсырманы толық

бойынша өз пікіріңді Тиімділігі:Оқушы алған білімін орындайды-1б.

бір сөйлеммен жаз. жинақтап, саралай білуге дағдыланады.

Дәлел:Өз пікіріңді бір Саралау: Бұл тапсырмада саралаудың Оқушылар бір-

сөйлеммен дәлелде. «Қорытынды» тәсілі көрініс табады. бірінің сабаққа

Мысал:Пікіріңді қатысу

өмірмен белсенділігіне қарай

байланыстырып, бір «Білім гүлі» әдісі

мысал келтір. арқылы бағалайды.

Қорытынды:Тақырып

бойынша қорытынды

жаз.